Zande
Buza
/assets/ct/79e1b14fff/images/syn_placeholder_sqr.png
es26 kpe. 77-87

Buza

Rago Nzengu, Buza 1

Buza

Bakere gberãngbi nikadu, wa zegino aenge da awere si adu nga wo te.—Mt. 24:21.

Gaani kparakpee du ngaha nga badungu aboro mangipai kuti gu pangbanga nga ga zahe ani atungusaha na ki ye ka kodatiyo na ani rogo ziazia irisombori. Ono na ginipai du tipa agu aboro airisa nga gu zahe re awere ya? Si ima rengba kadu ni ga Mbori nyemupai tipa ka batasa agu aboro nga aguyo nika tona maa idapase kutiko ho i nika bi Babera Duna Bakere Ome Ti Ni ni i nigbarasihe. Kangia wo duhe, si ni nyanyakipa pai tie ani naandu kumbatayo kindi kaa tungusapai fu agu aboro adeganga tuyo awere furani ya. Gupai ani apehe awere fuyo ima rengba kadu ni gupai i nika tingidaha ti gu regbo re. (Oni ringbisinga ha na Yezekere 33:33.) Si ima rengba kadu nga i nika berãkurii gu zahe i agihe ngbarani na si ki sa yo i tona ka iriso Yekova na ani mbata fu si da nga gene berewe te. Wakina gu babanda bambukiso naadu Firipoi yo na aria berãko ho “bakere bazigizo” amangi ni, si ima rengba kadu nga bete agu aboro adeganga tuyo awere ya nika aria berãyo ho i nika bi Babera Duna Bakere Ome Ti Ni ni i ni gbarasihe.—Amo. 16:​25-34. w24.05 17 ¶9-10

Kristo nga digida rugute.—Rom. 10:4.

Ani nawirika nyanyakipa pai ti gupai gu mokedi nangia Pauro akehe fu agu aKristano nadu Ebere yo. Bete kura aboro ambu gayo pagume na Yekova tipa ka si sononga ya; i ‘akpi kina nyemu momunya, ka i akpi nga nyemu nyanyaki riahe [nga ga toro] ya.’ (Eb. 5:12) I aawirikanga pai na ki di gu vovo apai Yekova aayugoho fuyo te. (Snz. 4:18) Ni kpiapai, badungu agu abayugupai nangia ga aYudo yo aaka kuti ga Moize aNdiko kindi wa si avura dunga i aima rugusaha agarã wa 30 kusayo rii mburu gu motumo nangia ga Yesu. (Tito 1:10) Sidu, Pauro aˈasada awere ka undo yo tipa i idi kuti gu dudunguro arengo ko aayugoho fuyo. Gako waraga aundo yo tipa i bi gu vovo gene iriso Yekova Yesu amangihe nga si ni bawenehe kisusi na si afu ngarã fuyo tipa i naandu kindi kumbatayo kaa tungusapai.—Eb. 10:​19-23. w24.04 6 ¶15

Ruru aboro azinga be kpio na iraira yo a, a wa agi yo namaa bangiriyo re a tigayo.—Amo. 24:15.

Natona ti gu regbo Adamu na Eva akoditiyo kuti gu samungu nangia ga Satana kuti Yekova Mbori, dungu abirioni aboro aima kpiko. Aboro ni beteyo du bangeyo nga, 144,000 dagba gu ruru apefuo Yesu dunduko nika gbia gu zingabekpio nga ka raka ngbangbaturũ yo na gu kpoto kaa kpingo ya. (Yugo. 14:1) Na dungu ruru aboro nga akumba na adee nga aguyo niima kpinyemu Yekova nika du ni papara agu aboro nika ‘zinga be kpio nga ga iraira yo’ na i nika raka auru kpotosende ane nyeanye kindi ka i nye ni ruruyo ti regbo ga Kristo Zogarago Tipa Agarã Kutu na ti regbo yangara asada. (Dan. 12:13; Eb. 12:1) Na ti regbo ga Kristo Zogarago Tipa Agarã Kutu, “iraira yo”—kodihe na aguyo naairisongo Yekova ya watadu aguyo “nanamanga gbegberẽpai”—i nika fu mamu fuyo tipa i aria gayo sino raka na ki da ni airisi Yekova. (Yo. 5:29; Rk. 23:​42, 43) Ono tie, gu kura aboro kinaho naima du ni gbegberẽ yo, na gako ringbisapai na ko aima diaberã nga zingabekpio adunga tipa yo te.—Rk. 12:​4, 5. w24.05 2 ¶3; 5 ¶15; 6 ¶17

Ki niirisi re ni kina ngbayo na ni kpotongbayo a, ono kpotoyo yo ki du ti re tuturũ.—Yes. 29:13.

Gu boro naida kadu ni gino rogo ga Yekova bamburoko du wa ka “nigumba rengo kpotoni yo.” (Tam. 15:2) Gipai re nayugo gupai nga kura apai kinaho si akodaha susi gu nga ka zanga pe ziree. Yekova naida ani naagumba rengo rogo agu apai yo dunduko ani apehe na kini mangihe. (Eb. 13:18) Gupai re na nyanyakipaha, “bambiko irakeretu nga kere gbegberẽ boro bangiri Yekova; ono ruru boro du rogo gako pa du zukazuka.” (Snz. 3:32) Agu aboro ‘nagumba rengo kpotoyo yo’ amanganga tiyo nga i nagiasangba ho du aboro ni na kini kuo ga Mbori andiko rogo gbuko yo te. I nane mangapai ni biriki. Irabiriki ima rengba ka tona kaa berã gupai nga ga Yekova arugute ti aregbo dunduko ni wenehe te. (Yak. 1:​5-8) Ni ima rengba ka basasangba Yekova rogo agu apai ni abihe nga nyakingo paha te. Sidu, ka si du nga gbegberẽpai ho mangi ho ni abasasangba Mbori ni te, ni ima rengba ka tona manga agu apai du ni kere gbegberẽhe kisusi gure. Wa vura duhe nga ni naberãha nga ni nairiso Mbori, Yekova aidanga na gani iriso te. (Batu. 8:11) Ono tie, ani naida kadu ni rururani rogo apai dunduko. w24.06 10 ¶7-8

Si du ka oni rú ti ni, oni navo rengo dimoroni.—Ef. 6:14.

Ga Yekova aboro ima kpinyemu gu rengo du rogo Fugo Mbori yo. Ani namaa mburu gaani idapase riihe. (Rom. 10:17) Ani ima ye ka ida kuti gupai nga Yekova namoi mburu gu dungurati nga ga aKristano na ko nga “songodi rengo na nduhe.” (1 Tim. 3:15) Satana naida gupai nzunzu nga ani mbu kido kuti Baibiri watadu agu arugapai ani agbiaha be ga Mbori riigbu. (Ef. 4:14) Barambeda, Bakitingbanga nika mangasunge na aziree tipa ka nanga aboro rogo zegino dunduko tipa ka i songodi nga pai ku bara Yekova yo ya. (Yugo. 16:​13, 14) Ani ima ino gupai a nga Satana nika manga ome nyanyaki tipa ka nanga ga Yekova aboro. (Yugo. 12:9) Si du duhe ti ni ni nyanyakipai ka raba tirani ka bi gu kparakparapai du dagba rengo na ziree na ki nye ni ruru rani fu rengo. (Rom. 6:17; 1 Pet. 1:22) Gipai re na nyanyakipaha tipa ka bata ti regbo bakere gberãngbi! w24.07 8 ¶1-3

Gi rugute mi aruga roni na ni ni gi uru re, si ni kpakarakpakara ha fu roni ki susi te, turũ nga ha a te.—Pa Rug. 30:11.

Ho Yekova afu gako andiko ni fu aYisaraere, i akidohe tipa ka giasangbako. Ka i abanda gako andiko, ka ko aima banda yo na ki fu maku fuyo. Ono ka i aagianga sangba gako andiko ya watadu ka i asia ka iriso kura ambori, ka ko abandanga yo berewe te na i aima rengba ka rungo. Ono gure aayugongo gupai nga Yekova aima mbuyo kindi te. I aima rengba ka ‘karaga tiyo fuo Yekova gayo Mbori, ki nigi fugoko.’ (Pa Rug. 30:​1-3, 17-20) Ka pepai ngba kura gene, i aima rengba ka saberã yo. Ka i amangihe wo, ka Yekova aima rengba ka mbedisa yo na ko na ki fu maku fuyo berewe. Ga Yekova siasia aboro anaasamungu kuti ko dedede. Ni sangbanaha, i aima gbiatiyo na rungo. Ono Yekova aandu kindi kumbatayo kaa undo gako aboro tipa i tona irisoko berewe. Ko anaakeda anebi ti aregbo dunduko i zungodi gako aboro i saberã yo na i karaga tiyo fuo ko.—2 Aba. 17:​13, 14. w24.08 9 ¶4-5

Bakere rungosi ki ye kuti gu kanisa nadu Yerusarema yo.—Amo. 8:1.

Tingbafuo Yesu kpi rogo gu garã nangia 33, agu aKristano nadu Yerusarema yo na Yuda yo aagbia tiyo na badungu akpakarapai. Ngbutuko tingbafuo i sigira gu dungurati nangia ga aKristano, bakere rungosiro aye kutini. Fuo susa agarã wa 20 kusa, i arungo be bakere ngbongi na rungo. (Amo. 11:​27-30) Ono tie, bara rogo 61 Fuo Batikayo Kristo, aKristano aagbianga tiyo na rungosiro wagu naandu ka mangayo kumbatayo te. Ti gu regbo re, ga Yekova toro aundo gu mokedi nangia Pauro ko kedi waraga fuyo. Gu rugute nadu rogo gu waraga re angia kina boro gupai si aaidaha tipa i mbakadi tiyo tipa gupai naandu ka manga barambeda. Gu waraga ko ake he fu aEbere re adu kina boro ti regboho bambiko gu zereda agu aKristano re adu rogoho adu tipa bete regbo. Pauro afu rugute nga gu narengbe a ka undo agu aKristano re tipa i hi agu arungosiro nga gu i aandu ka gbia tiyo na ni ngbutuko kumbatayo. w24.09 8 ¶1-2

Nga agu yo nangarãsi re.—Koro 4:11.

Ho ani arungo ni, akuarani aidipase ima rengba kadu ni bakere mburu ‘ngarãsaro.’ Awirinarani nga gene sa dagba agu akuraha yo Yekova ayugo gako nyemuse ngbaha furani. I ima rengba ka fu wasa furani wa i nikaa dia regbo na ani na kini degetuyo furani ho ani nikaa peka agu apai ni du kpotorani yo. I ima rengba ka nyakasa rani na veresi rogo Baibiri yo watadu ka manga kparakpee na ani. (Rom. 15:4) Ti kura aregbo, wirina ima rengba ka tingida rani na pa ga Yekova berãpai na si ki undo rani ani naandu kumbatayo kindi kaa hipai. Awirinarani ninaaundo rani aundo dedede ngba kura agene wa gu nga ka fu riahe furani tipa ani du wenengai. Ti kura aregbo, ani ima rengba ka sana kura aboro tipa i undo rani. (Snz. 17:17) I ima rengba ka zanga inopa wai du ani watadu guhe ani aidaha. (Snz. 14:10) Sidu, mo ima rengba ka fura na wene abakureamo na ki pepa wai fuyo du mo. Si naida i ini gupai rengbe ka undo ro. Mo ima rengba ka diaberã ka fura na bakumba sa watadu abaakumba ue nga aguyo du mo mbembedi na yo. Gu kura awirina nga adee ima bihe nipa wasa ka fura na gu sosono wirina nga dee. w24.10 10 ¶15-16

Gu ni ka bi Wiri, ki idi pa ko, nyenye unga ka du be ni.—Yo. 6:40.

Dungu aboro ninaˈasada ka ri wene riahe na kini mangi mangonvo dedede tipa kpotoyo du wenengai tipa wa ka i raki ni gbangaha. Wa vura duhe wo, i abingo ho nga wene riahe gbiati mangonvo nika sa yo i ne gbinza na kpio te. Ono si nawiraha wa, i naberã gupai aberã nga ka boro rakinga nyeanye kindi te. Ono Yesu ape gupai nga, aboro ima rengba ka gbia “nyenye unga,” a wa i nayuguhe rogo Yoane 3:16 na 5:24. Rogo kura uru sa, Yesu amangi iiriwopai ki kusi kpakuto na atĩo fu akutu aboro. Gipai re aima du ni iiriwoho, ono gupai ko apehe rogo gu uru nangbefuo gure fu gu dungu aboro nape ko ku Kaparanauma yo aima zeresa ngba aboro gbe. Ko ape gupai fuyo nga ko nika zingisa agu aboro nakpiki na i ki gbia nyenye unga. (Yo. 6:​39, 40.) Gupai Yesu apehe nafu gu kido foro nga i ima rengba ka zingisa gu badungu aboro niima kpiko, na mo gbiati gamo aboro ima rengba ka raka nyeanye kindi. w24.12 8 ¶1-2

Kina a wo akumba, . . . oni nifu irisa fu de wa arengba nga ome de na ga kumba ya.—1 Pet. 3:7.

Gu kura wetekapai sa gu kura bainipai tipa apai amangihe nape gupai nga, badungu kumbakuadee nata adiayo, kini peke gbegberẽ afugo fuyo, watadu kini mangiyo ngba gu kura agene angbanga ya. Gu kumbakudee namanga gipai re, ni ima rengba kaa manga fu diani rogo irisa yo dagba aboro ono kini mangi ri gbegberẽ ho du yo ni kporo yo. Tipagine kura kumbakuadee amanga adiayo ti ni ngba gbegberẽ gene? Si rengbe kadu nga abayo anaamanga fu anayo ngba gbegberẽ gene, sidu, i ima rengba ka berã gupai nga gbegberẽpai ti ni kaa manga fu adiayo ngba gbegberẽ gene a te. Gu kura akumba namanga fu adiayo ngba gbegberẽ gene mbiko gupai nga gure nga gupai badungu akumba amangaha rogo gu sino dagbarago re. Agi akumba re rengbe ka berã gupai nga si naida i naamanga fu adiayo ngba gbegberẽ gene tipa adiayo ini gupai nga i du du na pagbia beyo kurii yo. I aayugongo gupai fu kura akumba nga i du na zatise tipa gayo apai kodihe na gayo zinga te. Gu kura akumba nabi agu ahe nazingisa nyemu kodaba ti aboro dedede nga gu rengbe ka sa yo i naaberã gupai nga, i akusi adee gbua tipa i naambiisa gayo nyemuapai nga ga kodaba. Kurii gure, badungu abawetekepai abi gupai nga, ti regbo gu ririkaza nangia Korona, badungu kumbakuadee atona ka manga adiayo ngba gbegberẽ gene. Ono si aidanga kumbakudee mangi diako ngba gbegberẽ gene tipa ai ndupai te. w25.01 8 ¶2-3

Wa Kristo ahi apai tie rogo boroko, oni ukadi ũvura niberẽ pai a wo.—1 Pet. 4:1.

“Mo kpí nyemu Yekova nga ga Mbori kpotoro yo dunduko, na mbisimoro dũ, na omero dũ, na ga berã dunduko.” (Rk. 10:27) Yesu aima pehe ziazia nga gere nangia gu nyanyakipa ndiko rogo ga Moize aNdiko yo. Mo tingidi gupai nga gaani nyemuse tipa Yekova nakoda ngbadurani yo, nga gu nakoda gaani nyemu apai, gaani abipai, na gaani aberãpai. Si a nakoda mangasunge fuko na mbisimo rani dũ, na gaani ome dunduko. Wa vura duhe wo, kpinyemu Yekova a nakoda gaani berã akoda, nga gu nakodapa gu gene ani aberã ngbaha tipa apai. Rengo ngaha nga, ani arengbanga ka rugatirani na agu apai dunduko Yekova aberã tipaha te. Ono ani ima rengba ka rugatirani wenengai na ga Mbori berã ni wisigo ani pai tipa “ga Kristo berã” bambiko Yesu naberã wakina Bako.—1 Kor. 2:16. w25.03 8 ¶1

Bambiko tumori du fu rani rogo Kristo yo mbiko kureko vu rani ti tiandika, ku sangba gu ũkumuko yo nga ga Mbori undahe.—Ef. 1:7.

Yesu angia rengberengbe boro kina wai Adamu adu ti gu regbo ko aamanganga ingapai ya. (1 Kor. 15:45) Sidu, mbiko gupai nga Yesu akpi tipa rani, ko adu na rengba ka tumo kina boro guhe paha agberẽ be Adamu. (Rom. 5:19) Sidu, Yesu ada ni “yangara Adamu.” Ndupai ho berewe tipa kura rengberengbe boro ye ka tumo guhe paha agberẽ be Adamu te. Yesu akpi “kina bara sa kindi.” (Eb. 7:27; 10:12) Sidu, gini kparakparapai du dagba gu mbakadapai nga ga dada ingapai na motumo? Gu mbakadapai nga dada ingapai nga gu diandue Mbori amangaha tipa ka karaga wene pagume berewe dagba ko na aboro. Motumo nga guhe i atumoho tipa ka sa dada ingapai si du taata fu aboro ingapai. Gihe i atumoho re narukuba nyanyakipa kure Yesu nga gu nauka tipa rani.—Ef. 1:7; Eb. 9:14. w25.02 5 ¶12-13

Mbori du ni irarengo, ko aida nga i asadi roni susi gu ka oni rengbe na ni te; ono rago asada ko ambakada gene kura be he a, ya oni rengbe ka hi he.—1 Kor. 10:13.

Ho ani agbiatirani ni na aˈasada, si naida ani gbeberã rani kuti gupai du na nyanyakipaha gbe. Bakitingbanga nape gupai nga, ho ani agbiatirani ni na akpakarapai, ani nambu Yekova ambu. Sidu, gu gene ani amangapai ngbaha kuti gaani aˈasada na kina maapai kurii Yekova. (Eyo. 1:​10, 11; Snz. 27:11) Ono ho ani anye ni niruru rani fu Yekova ani ki vura kaa gbiatirani na aˈasada vurũ, ani nayugo gaani nyemuse koyo du Yekova ni na ki yugu Bakitingbanga ni iraziree. Si rengbe kadu nga mo naraka rogo gu ba airangbii asoga ga Yekova aboro asoga rogoho, si rengbe kadu nga mo na kpakarapai nga ga zingo marã, watadu agu aboro mo atungusapai fuyo na nyemu wene pangbanga te, watadu isoke, mo narungo be gu kura apai ngba kura gene. Ka ngia wo duhe, mo tingidi gupai nga agu apai mo agbia tiro na ni re nafu momu foro tipa mo sa kpoto Yekova yo si du na ngbarago. Mo tingidi gupai a nga, ko ambunga ro i asadi ro susi gu kaa fu rii omero te. Ko nika fu gu ome foro mo aidaha tipa ka hipai. w24.06 22 ¶9

‘Boro du ni asadiasadi ni, ho gu nyemuhe ata gbe ni ni nga ga borose ku sa yo, ki ninangi ni.’—Yak. 1:14.

Ya mo mo ini agu abangiriba duhe foro taata tipa mo du ni asadiasadi ro rogoho? Si ni kerepai ka zanga mangapai kuti gaani arungbura watadu kaa berã gupai nga ani nyanyaki ka ani mangingo ingapai te. (1 Yo. 1:8) Oni tingidi gupai nga Pauro aya, zavura agu aboro “nga ga Toro aboro” watadu agu aboro du na gu inohe nga ga toro ima rengba kadu ni asadiasadi yo ka si du nga i abanda nga tiyo te. (Gara. 6:1) Si naida ani pe kina rengo fu tirani na ki ini agu abangiriaba ani anyakanga rogoho ya. (2 Kor. 13:5) Bara sa kindi ani aino agu apai du ani ni asadiasadi rani ka mangaha gbe, ginipai si aida ani mangihe? Ani mangi ome nyanyaki tipa kadu na rengba ka kà agu aˈasada re! Tipa ka yugoho na kpiapai, ti agu aregbo i aake Baibiri ti ni, gu papara ngapa bakporo si aanidu taata tipa gbegberẽpai rimi ku bakporo yo rogoho angia angbadimo ho. Si du nga ndu gupai dungu ababandarago aanidu ti ni ngbadimo tipa ka bandaha. Wakina gure a, si naida ani gbe berãrani nyanyaki kuti gaani arungbura tipa wa ka ani du na rengba ka kà asada.—1 Kor. 9:27. w24.07 15 ¶5-7

Ki nizu rogo wene apai dũ, ki nisono na ina pa Mbori.—Koro. 1:10.

Gu wene sunge i nape paha rogo gu veresi nga ga areme nakoda sunge tungusa wene pangbanga. Sidu, ho ani ageda Fugo Mbori ni na kini berẽkuriihe, gaani idapase kuti Yekova nanyaka na ani ki inipa nyaka pa tungusa gu wene pangbanga nga ga Kindo. Tipa ani gbia bakere undo ti Fugo Mbori, si naida ani ne gupai nga kaa gedaha ni kina wiri ipo, kini wisigihe niipo na kini berẽkuriihe ni kina ipo. Mo di regbo adia ka manga agi apai re zezeredi. Ka si dunga mo kuru bara veresi nga gu mo agianga tiro na ni ya, ka mo mbunga ha ya. Kuba gure, mo mangisunge na Watch Tower Publications Index watadu Research Guide for Jehovah’s Witnesses tipa ka gbia sakapai tipa gu veresi re. Ka mo di bakere regbo ho mo awisigopai ni, mo nika nyakasa gamo kido kuti agu arengo du rogo Fugo Mbori yo. (1 Tesa. 5:21) Kina wai mo nika du na bakere kido kuti gupai mo nawirikihe, kina wo a mo nika du na bakere ngbarago ka pepa gupai mo nawirikihe fu kura aboro. w24.04 15 ¶4-5

Mi ake he ti ni a, ya mi ini gu pai du ti roni, si ngia oni agia sangba rogo apai dunduko.—2 Kor. 2:9.

Davide aya, mo “du ni wene ro, ki du zaza tipa vu aboro.” (Tam. 86:5) Mika akepai nga: “Da du ni Mbori wa mo, navu aboro ti irairapai ki mbu pa samungu?” (Mika 7:18) Na Yesaya aya: “Gbegberẽ boro mbú gani pai, na gu boro zanga rurupai mbú gani aberã; ni káraga tini koyo du Yekova ni, ko ini pai fu ni, na koyo du gaani Mbori ni, mbiko ko avú ni avu kpaima.” (Yes. 55:7) Tipa ka wirika Yekova, i ape gupai fu gu dungurati naadu Korinda yo nga i di gu kumba kugume nasaberã ko re na ki yugu gupai fuko nga i nakpinyemu ko akpi. Ni peka yo fuo gu rugute re, gu dungurati re ayugu gupai nga, i nagia “sangba rogo apai dunduko.” Wa si avura du nga, wa i akusi gu kumba re rogo dungurati si adi kina bete adiwi gbua, ko aima saberã. Sidu, ndupai aadunga ho fu abaakumba tipa i sungudi mbata kini ru ka karaga ko te. w24.08 17-18 ¶12-13

I ki di gu ni, ki he gu ni.—Mt. 24:40.

Ani naraka tigu regbo bakere dungu aˈariapai nika manga! Barambeda, Yesu nika sapangbanga agu aboro dunduko naraka auru kpotosende. Yesu asakipai tipa gupai nikaa ndu kuti gu sapangbanga re fu gako abawiriki ni peko sangbaanebi tipa agu apai i ka ‘ina pa gako ye ti ni,’ pa du ko ti ni, “na pa digida rago.” (Mt. 24:3) Gi sangbanebi re gu du ni kekehe rogo Matayo kapita 24 na 25 na ngbatunga gu pangbanga re gu du a rogo Marako kapita 13 na Ruka kapita 21. Yesu amangisunge na asanza biata tipa si undo rani ani mbakadi tirani na si wakina azahe furani. Gere nga agu asanza nga ga akandoro na ameme, gu ngasu adee naadu na tatamana na aguyo nangia airamungo, gbiati ataranda. Agi asanza re dunduko naundo rani tipa ani ini gupai nga Yesu nika sapangbanga aboro riimburu gupai i amangaha. w24.09 20 ¶1-2

Agu apai oni amanga oni mangi he dunduko rogo nyemuse.—1 Kor. 16:14.

Mo berẽnga pa Yesu nga gaani bawene kpiapai. Agu apai dunduko ko amangihe si adu mbiko ko aima kpinyemu Bako gbiati aboro. Gu nyemuse re asako tipa ko mangisunge nyanyaki na zavura kini mangi agu apai fu aboro nga gu gu kura aboro abihe na paha kusende. (Mt. 20:28; Yo. 13:​5, 14, 15) Awirina, ka si du nga nyemuse du nafõ kpotoroyo, Yekova nika fu maku foro na ki undo ro tipa mo da ti gu gamo sasa nga ga du ni moundo abaakumba. (1 Pet. 5:5) Rogo zegino areme, agu aboro nga abaworimo ima ngba ti aboro. Ono ga Yekova aboro wa gure te. Gu wirina nga kumba nakpinyemu kura aboro wa gu Yesu amangihe aidanga kadu na pagbia kurii aboro watadu ka sa aboro i naabiko na nyanyakipa ko te. Ka si dunga si naida i sia gu boro ni naida aboro naabi ni na nyanyakipa ni kisusi kura aboro rogo dungurati ni moundo abaakumba, si nawiraha wa ni mangingo agu asunge du na paha kusende watadu ka manga kura apai nga gu si aidaha ka ngerafuo ga Yekova akandoro te. Ko ima rengba kaa bi ngbatunga agu asunge re na paha kusende.—Yo. 10:12. w24.11 15 ¶6-7

Ziazia Toro asa roni ni ababandara.—Amo. 20:28.

Rogo zegino dunduko, ani naida na badungu agu awirina nga akumba tipa i mangisunge ni “agamahe rogo aboro yo.” (Ef. 4:8) Ka si du nga mo nga gu wirina nga kumba niima zio bapatiza, ya mo mo na rengba ka undo ngba gi gene re? (Snz. 3:27) Ya mo mo na nyemu ka re tipa ka mangasunge ni moundo abaakumba? Ka si du nga mo aima da ni moundo abaakumba, ya mo mo na nyemu ka manga ome nyanyaki ka da ti gu sasa nga ga mangasunge ni bakumba tipa ka undo awirinamo? Ya mo mo na rengba ka manga ariapai rogo gamo raka yo tipa wa ka mo du na rengba ka ndu tipa Gu Sukuru Du Tipa Abatungusipa Kindo? Gu sukuru re nika raba ro na ki undoro tipa Yesu mangisunge na mo ni bakerehe. Ka mo bi tiro nga mo arẽnga te, mo kpari fu Yekova. Mo sana ko tipa ko undoro na gako ziazia toro tipa wa ka mo du na rengba ka manga gu sunge ko nafuhe foro. (Rk. 11:13) Gu nyanyaki sunge nga ga agu aboro Yesu nasia yo ni “agamahe rogo aboro yo” nga gopai nayugo gupai nga, ko nangbembatayo furani rogo gi yangara areme re. (Mt. 28:20) Ani na bakere tambuahe nga ani na gu Bakindo nga boro nyemuse na weneringise nga guko ini agu ahe ani aida na ni, na ko fu awirina furani tipa i naaundo rani. w24.10 23 ¶16-17

I atíngida nga pa gu bambata apai te.—Yes. 65:17.

Ono na ginipai tigaha du tipa agu apai sa ga Mbori aboro i du rogo igirã na arungo? Ni yangaraha, ‘bangirise ago ti gu fudifudiapai naadu mbata [na si nika du] ni okooko ho ti bangiri [Mbori].’ (Yere. 65:16) Yekova nika dia gaani akpakarapai kusayo na ni yangaraha, ani atingidanga pa wai agu apai re asarani ani du te. Zavura kina awere, ani nagbia zereda ho du ani ni ba gaani adunguratise yo nga ga aKristano, nga gu ba ani agbia zereda rogoho na ki zanga kaa maa berãrani tipa agu akpakarapai narungosi rani rogo gi gbegberẽ zegino re. Ani naundo awirinarani a tipa i du zezeredi ho ani ayugo nyemuse, ngbarago, zereda, weneringise, na zera ni nga agu apai du dagba ga Mbori zuzu toro yo. (Gara. 5:​22, 23) Si nipa ngbarago furani kadu dagba agu aboro yo du rogo ga Mbori riigbu! Agu aboro nika nye rogo gu paradizo nga ga toro re, nika bi wai ga Mbori akidohe nika digiso tihe nga ga “vovo angbangbaturũ na vovo kpotosende.” w24.04 22 ¶9-10

Si wa gbina fu gu boro nagba agba sa fura, niya, “Si ziazia,” ki nibaki bangirini ti ni fuo zunga ni he.—Snz. 20:25.

Wa vura duhe nga mbakadapa rogatise ima rengba kadu ni gupai naye na ngbarago, si a nga nyanyakipa diandue nga gu rengbe ka sa gupai nga aboro mangi rogatise. Rogo gayo uru rogatise, arogotise namanga kidohe ku bangiri Yekova tipa ka kpinyemu tiyo na kini yugu irisa dagba yo wa i nikaa raka kindi ni unga yo. Mbata fu ani mangi ai mokido, si naida ani berẽkurii gupai re wenengai. Gipai re nga rengo nibipa gu mokido nga ga rogatise. Mbakadapa rogatise nambu gene fu aboro i ini tiyo wenengai na ki mangi wene adiaberã. Ti kura aregbo, gu diaberã re ningia ka manga rogatise; na ti kura aregbo, gu diaberã re ningia ka digiso mbakadapa rogatise. Ka agu aboro nambakada pa rogatise mbuhe, gure ayugongo gupai nga i mangi gbegberẽpai te. Kuba gure, si nayugo gupai nga i ima bihe singia i mangi rogatise watadu ka i mangingo ho ya. Tipagine duhe ni nyanyakipa pai ti ni kadu na ruru bipai tipa mbakadapa rogatise? Ho agu aboro ata manganga rogatise ni ya adu ni na ruru bipai, i atonanga mbakadapa rogatise na gu boro i naima inoho nga i manganga rogatise na ni ya te. w24.05 26-27 ¶3-4

Ka zee mángi nga ro . . . mbiko dezire gaani Gbia ya.—2 Tim. 1:8.

Ti kura aregbo, paranga aboro ima rengba ka gunde tipa ka pe gupai fu kura aboro i naidi kuti ni. Ni kpiapai, i ima rengba ka gunde ho i asanayo ni tipa i saki ndu gupai i aaidanga ti ni kuti gupai nga ahe akuru nisaha ya. Tipagine? Gayo abayugupai ima rengba ka pe gupai nga gu yugopai nga ahe akuru nisaha nga rengo, angianga kungbo pangbanga ya. Ginipai rengbe ka undo awiro i du na gu nyanyaki kido nga gupai i naidi kuti ni nga rengo? Mo gumba gu pai fu wiro nga si aidanga ni du na zee mbiko gupai nga ni ini gu rengo du tipa kusikusi ahe te. Zavura badungu aboro-birĩ-inohe ima ida kuti gupai nga ahe akuranga nisaha te. Agi aboro-birĩ-inohe re ima bi gu gopai nayugoho nga boro kinaho du na bakere inohe nakusi gi kpakarakpakara rakiraki ahe re dunduko. Ni sangbaha, i aidanga kuti gu yugopai nga ahe akuru nisaha te. Pai sa nga gu rengbe ka undo wiro ni nyakasi gani idapase na wingbaduse nga ka bi ginipai undo kura awirina tipa i idi kuti gupai nga i akusi ahe akusa. w24.12 18 ¶14-15

Yesu angi rogo Ziazia Toro.—Rk. 10:21.

Yesu abanda ruru bipai tipa sunge tungusapai. Si naundo ko ko nye na ngbarago na kini ndu kindi kumbatayo kaa mangasunge tungusapai kakaka. Ni kpiapai, bara ti digido 30 agarã tingbafuo Batika yo Kristo, Yesu abi gupai nga dungu aboro adu regerege ka degatuyo kuti wene pangbanga, na ko aringbisi yo kuti ati nga si ima vura avura wa ka i ke he ake. (Yo. 4:35) Tingbafuo garã sa kusa, ko ape gupai fu gako abawiriki nga: “Zuzuhe ni bakere he.” (Mt. 9:​37, 38) Na kusa berewe, ko anyakasi gupai berewe nga: “Kii zuzu ati. . . Oni kpári ke fu Gbia ati ko kedi abamangisunge ku rogo gako ati.” (Rk. 10:2) Yesu adu na gu kido nga aboro adu aduho nika degatuyo kuti wene pangbanga, na ko adu na ngbarago ho i adegetuyo ni. Yesu ayugu gupai fu gako abawiriki nga i du na ruru bipai tipa gayo pangbanga, na gipai re nangarasi yo tipa i nye kakaka kuti sunge tungusa wene pangbanga. w25.03 18-19 ¶15-16

Mbori nga gu mbia nga gi bagbuko.—Tam. 94:22.

Yekova nga bagbuko. Ti regbo kere bavugumo, boro ima rengba ka gbia bandahe rogo simbia. Wakina gure a, Yekova nabanda rani ti kpakarakpakara aregbo rogo gaani raka yo. Ko naundo rani ani banda gaani pagume na ko na ko kini kido rani na gupai nga ai gupai ani arungo behe awere, si arengbanga ka gbarasa parani nyeanye kindi te. Na ko ima kidohe a nga kumbatayo, ko nika dia agu apai dunduko kusayo nasarani ani du na bakabangirise watadu kini rungo. (Yeze. 34:​25, 26) Gene sa dagba agu akuraha yo rengbe ani ka gbia Bandahe ngbaha be Yekova nga ni manga ani kparakpee fuko. Ho ani amanga kparakpee ni fu Yekova, ko nafu “gu zereda nga ga Mbori” furani nga gu nabanda kpotoraniyo na gaani aberã. (Frp. 4:​6, 7) Yekova kinaho ti aregbo dunduko tipa ka undo rani. Ani ima rengba kadu na kido kuti ko mbiko ko nga “nyenye mbia.” (Yere. 26:​3, 4) Ko nika du ni unga ko ti aregbo dunduko ka banda gako akidohe, ka degatuko kuti gaani akparakpee, na ki fu gu undo furani ani aidaha. Ani ima rengba a ka kido kuti Yekova mbiko ko ni ruruko fu agu aboro nairisoko. (2 Sam. 22:26) Bangiriko agonga ti agu apai ani amangaha te na ko nikaa fu mosoro furani ti aregbo dunduko.—Eb. 6:10; 11:6. w24.06 27 ¶4-6

Mo nibánda kpotoro yo ngangarã; bambiko yo unga naye ni.—Snz. 4:23.

Si naida ani du na rubangirise tipa gaani aũngbarago si andu ka sa kpotorani yo si kparaka. Si naida ani du a na rubangirise na ki sia agu abakurea du ni ruruyo tipa i undo rani ka ani tonanga kaa berã gupai nga du na bakere kumuko nga gupai nyakipaha kisusi rogo raka yo ya. Ka ani bi gupai nga pai gu duho tona kaa rungburasi gaani nyemuse tipa Yekova, si naida ani mangipai ni kina boro ipo ka dia gupai re kusayo. (Mt. 5:​29, 30) Si aidanga ani mbu kpotoraniyo si kparaka te. Ani ima rengba ka berã gupai nga bambiko wa ani amangasunge fu Yekova ti aregbo dũ, gbegberẽ maapai kurii arengbanga kadu na ome kurirani te. Tipa ka yugo gipai re na kpiapai, mo berẽnga gupai nga mo rogo uru nafaa ni kerehe, tipa gupai nga ka zeresa ngbadu ro, mo kini diberã tipa ka mbira bakere ime. Ono ginipai rengbe ka manga ka mo nye rogo faa uru rogo gu uru re dunduko kuba gupai nga ka gbata nzereme ka sungo tiihe? Gu uru re ima rengba ka sa gupai nga mo du na gomoro ime berewe. Ginipai ani aida ka pehe? Anga gu yangarapai si aidaha gbua nga ka manga agu apai nika mbedisa rani na Yekova te. Kina wai ani arengbanga ka ida ka sungo rogo fofoi uru tipa gbanga regbo ya, si naida ani ne ai gupai naye be gi zegino re na si naida ani banda tirani be ai gupai rengbe ka rungburasi gaani nyemuse koyo du Yekova ni.—Ef. 2:2. w24.07 21 ¶6-7

Oni kpí nyemu avuraroni, ki kpari tipa aguyo narungosi roni.—Mt. 5:44.

I aima manga Yesu ngba kere gbegberẽ gene na ko aima hi kere imisiri. Ani arengbanga ka rugatirani nzunzu na pa agu apai dunduko ko ahihe te. Ono tie, ko aakpinyemu Yekova kindi na ki nye ni ruruko fuko wa si avura du nga ko aahi kere arungosiro vurũ. Kuba gupai nga ko tiwa agu abanzengere nakenge ko kuti ngua re, ko amangi kparakpee nga: “Buba, mo vú yo; bambiko i aina nga gu pai i amanga te re.” (Rk. 23:34) Ho ani amanga kparakpee ni fu Yekova tipa ko undo agu aboro namanga rani gbegberẽ, si ima rengba ka undo rani ani du zezeredi na ka ani adunga na bakere zinga ya. Zavura si ima rengba ka undo rani gaani bipai ariatihe tipa yo. Wa ani araka kindi rogo gi gbegberẽ zegino re, ani ima rengba ka gbiatirani na iraira sarangbanga. Ka kina gini apai vura ka manga rani, ka ani ya mbunga manga kparakpee fu Yekova tipa undo ya. Si naida a ani wiriki wai Yesu amangipai ho kura aboro aamanga ko ni gbegberẽ. Na ani du wa ka ani aandu kindi kumbatayo kaa mangapai kuti agu arugute du rogo Fugo Mbori yo. Ka ani mangihe wo, ani nika du adu na gu kido nga, Yekova nika fu maku afu furani.—1 Pet. 3:​8, 9. w24.11 6 ¶16; 7 ¶17, 19

Mo adu nga ni gu Mbori du na ngbarago ti ro tipa gbegberẽpai te; gbigbita boro anye nga na mo te.—Tam. 5:4.

Yekova aidanga na ngbatunga amangapai dunduko te. Ko ima soga ingapai. (Tam. 5:​4-6) Yekova naida gupai berani nga, ani mangipai kuti gako arugute nga gu du rogo Ziazia Kekeapai. Ono tie, Yekova ima ino gupai nga ani nga kpakpa aboro, na ani arengbanga ka giasangba ko ngba rengberengbe gene te. (Tam. 130:​3, 4) Ti kina gu bangisa regbo re, ko ambunga gene fu ‘azangasinombori, nasa ga gaani Mbori undahe ni wasiro te.’ (Yuda 4) Ni rengo, Baibiri nafura tipa “gbarasa azangasinombori” ti regbo ga Mbori vura nga Aramegido. (2 Pet. 3:7; Yugo. 16:16) Ono tie, Yekova aidanga i gbarasi ai boro te. Baibiri napehe ziazia nga ko “nakpi nyemu aboro da ti zungadi tiyo dunduko.” (2 Pet. 3:9) Wakina Yekova, abaakumba na hipai ho i aasada ni ka undo boro ingapai ni sa gani berã na ki mbedi na Yekova berewe. w24.08 26 ¶1-2

Mo naza bero, ki nimbisi gu nyemuhe nga ga unga ahe dunduko.—Tam. 145:16.

Wakina Yekova, ani rengbe ka fu guhe fu kura aboro du yo na zingoho mbiko ani ima kpinyemu yo. Ni kpiapai, ya mo mo iningo pa gu wirina du na zingo riahe watadu roko? Yekova ima rengba ka mangasunge na mo mo undo ni. Aboro ini ga Yekova aboro gbe ti gupai nga i naundo akurayo niipo ho gberãngo amanga ni. Ni kpiapai, ti regbo gu ririkaza nangia Korona, awirina afu riahe, aroko, gbiati kura ahe fu agu aboro nadu na zingoho. Na dungu aboro aima fu gamahe ni bakerehe tipa gu sunge namanga rogo zegino dunduko. Si aundo awirina rogo zegino dunduko nga aguyo naadu rogo zingo mbiko gberãngo. Agu awirina re amangipai kuti agu afugo du rogo AEbere 13:16 nga gu naya: “Ka bangironi gó nga ti manga wene pai na fuka ahe ya; bambiko ngbatunga gi rũhe re, si ngba ti Mbori.” w24.09 27 ¶6-7

Oni rugutironi naapa agu apai duna nyanyakipaha gbe.—Frp. 1:​10, NW.

Oni bingo gi kpiapai re. Mo nagbata sunge tipa ka ngerafuo gamo aborokporo. Asunge ue kini kuru. Mo ki berẽpa agu arengo dunduko du tipa ha wa ngbatunga gu nga, gini ngbatunga sunge du, gu regbo sunge nikaa tona ti ni, bagizo gu regbo si nikaa dia ro na ni mo da baha yo, gbiati kura apai. Agi asunge ue re dunduko rẽarẽ tipa aKristano mangihe. Isoke, mo rengbe ka ida na gu kuraha sa mbiko mo nakpinyemu gu sunge re watadu mbiko mo nikaa zio bakere marã ti ni. Wa vura duhe wo, gu kura apai kina ho si aida mo berãkuriihe mbata fu mo mangi diaberã. Ni kpiapai, ya mo sunge sa dagbaha yo atagbaga tihe na gamo regbo dunguratise nga ga dungurati? Ya mo sunge dagbaha yo adia gu regbo kusayo mo aidaha tipa ka undo gamo aborokporo i du ni bandabanda yo, i du na ngbarago, na i du mbembedi na Yekova? Pa sana mo tiro na ngbatunga asanahe wa gure nika undo ro mo peresipa ‘agu apai nangba’ watadu pa agu apai du na nyanyakipaha nga, gamo irisombori na agu azingo nga ga gamo aborokporo, kuba gupai nga ka manga kina bakere marã gbe. Ngba gi gene re, mo ima rengba ka manga gu diaberã Yekova nika fu maku kuriihe. w25.01 17 ¶11-13

Yekova du mbembedi na agu yo du kpotoyo yo na rungo.—Tam 34:18

Ka si vura du nga kura aboro ima manga ro gbegberẽ, mo ima rengba kadu na gu kido nga Yekova ima kpinyemu ro na ko nabi ro na nyanyakipa ro. Ka si du nga ‘tororo naima’ watadu mo na bakere gberãrago kpotoro yo, mo tingidi gupai nga, Yekova aima bi wene apai ku kpotoro yo na ko ki gbe ro fuo ko. (Yo. 6:44) Ko ti aregbo dunduko regerege ka undo ro mbiko mo na nyanyakipa ro fuko. Ani rengbe ka wirikapai tipa ga Yekova abipai ni wisigo ani ga Yesu kpiapai. Ho Yesu adu ni auru kpotosende, ko anaamangapai ni wenehe na agu aboro nanaabi tiyo nga payo kusende mbiko wai kura aboro anaamangapai na yo. (Mt. 9:​9-12) Ho gu dee naamaabangiri ka hu be kere kaza azadi ngba ga Yesu roko ni, ko afu wasa furi na ki tambua ri tipa gari idapase. (Mk. 5:​25-34) Yesu nawirika Bako teketeke. (Yo. 14:9) Sidu, mo ima rengba kadu na gu kido nga Yekova nabi ro na nyanyakipa ro na ko nabi gu wene asino abi du tiro, kodihe na gamo idapase gbiati nyemuse koyo du ko ni. w24.10 7 ¶4-5

Mo uka aumere ku rogo ga mangu ime.—Tam. 56:8.

Rogo ga Davide raka yo, ko aima gbiatiko na dungu akpakarapai nga gu nasa ko ko kpari niaume. Badungu aboro nasogo ko. Zavura bete abakureako na gako aborokporo, aadunga ni ruruyo fuko te na i aˈasadi ka imisa ko. (1 Sam. 19:​10, 11; 2 Sam. 15:​10-14, 30) Ti kere kpakarakpakara regbo sa rogo gako raka yo, ko akepai nga: “Mi foko be gi uko; mi nazirisã gi barame na yuru; mi naukadi gi kitikpara na aumere.” Tipagine Davide adu ti ni wa gure? Ko aya, bambiko “agu yo nafuda re.” (Tam. 6:6) Wa ga Davide raka avura du ni kpakarakpakaraha, ko aima du na gu kido nga, Yekova ima kpinyemuko. Ko akepai nga: “Yekova gi pa gi kpe ni aume.” (Tam. 6:8) Afugo gaani veresi nga ga areme nayugoho ziazia nga Yekova ima kpinyemu rani ni bakerehe na ko naberãpa wai aberã du ani. Davide aya, si adu wa ka i ya Yekova auka aume ko kurogo mangu ime watadu ka ke para rogo kitabu. Davide aima du na gu kido nga Yekova aima bi gako imisiri na kini tingidi paha. Davide aima du na gu kido nga gu Bako du ngbangbaturũ yo nga boro nyemuse aima rugatiko na agu akpakarapai ko aandu rogoho na berewe, ko aima ino wai si asako ko du. w24.12 22 ¶11-12