Alayon sumati kami hin pipira nga detalye mahitungod ha imo.

An akon tatay sapatero, ngan an akon nanay parauma. Pero karuyag ko magin syentista. Interesado gud ako ha magpakaruruyag nga mga bukad, tamsi, ngan insekto ha palibot han amon balay. Nahunahuna ko nga hinimo ito han usa nga an kinaadman labaw han kanan tawo.

Kon sugad, natoo ka na ha Maglalarang tikang han imo pagkabata?

Diri. Ha pagkamatuod, bata pa ako han magruhaduha ako ha Dios. Tigda nga namatay an akon tatay han atakehon hiya ha kasingkasing. Tungod hito, nakagpakiana ako, ‘Kay ano nga gintutugotan han Maglalarang han magpakaruruyag nga mga butang an pag-antos ngan kamatayon?’

Nakabulig ba ha imo an imo gin-estudyohan ha syensya nga mabilngan an baton hito nga pakiana?

Ha tinikangan, waray. Han nagin molecular biologist ako, gin-estudyohan ko an normal nga pagkamatay han mga selyula han aton lawas. Iba gud ini ha pagkamatay han selyula nga nagigin hinungdan han paghubag ngan gangrena. Hadto, waray ini tagi hin daku nga pagtagad han mga syentista bisan kon importante ini ha aton kahimsog.

Kay ano nga kinahanglan mamatay an mga selyula ha normal nga paagi?

Aw, an aton lawas ginkukompwesto hin damu ka trilyon nga mikroskopik nga mga selyula. Haros ito ngatanan kinahanglan mamatay ngan maliwanan. Iba-iba an kahilawigon han kinabuhi han tagsa nga klase han selyula; an iba naliliwanan kada pipira ka semana, an iba kada pipira ka tuig. Kinahanglan an normal nga pagkamatay han mga selyula basi matipigan nga balanse  an namamatay ngan an napuporma nga mga selyula.

Ano an mahitatabo kon diri balanse an namamatay ngan an napuporma nga selyula?

Iginpapakita han pipira nga pagsaliksik nga kon diri namamatay an selyula ha panahon nga kinahanglan mamatay ito, nagriresulta ito hin rheumatoid arthritis o kanser. Ha luyo nga bahin, kon mamatay liwat dayon ito nga diri pa panahon, nagriresulta ito hin Parkinson’s disease o Alzheimer’s disease. An akon ginsasaliksik may kalabotan ha pagpamiling hin pamaagi ha pagtambal hini nga mga sakit.

Paonan-o ka naapektohan han imo gin-estudyohan mahitungod han kamatayon han selyula?

Ha pagkatinuod, nakagupong ini ha akon. Inin urusahon nga proseso matin-aw nga gindisenyo han usa nga naruruyag nga magin mahimsog kita. Salit nagpabilin ha akon an pakiana, Kay ano nga an mga tawo nag-aantos ngan namamatay? Waray ko mabilngi an baton hito.

Kondi kombinsido ka nga gintuyo an normal nga pagkamatay han mga selyula.

Oo. Inin komplikado nga proseso makuri toohan, kondi nagpapakita hin diri matupngan nga kinaadman. Natoo ako nga tikang ito ha Dios. Nagamit ako hin high-powered nga mga mikroskopyo ha pag-estudyo han damu nga komplikado nga mekanismo nga nagkukontrol hini nga proseso. An pipira hini nga mekanismo an nagpapahinabo han kamatayon han mga selyula, mga segundo la kon kinahanglan. An iba nga selyula liwat natural la nga namamatay. Ini nga proseso maopay gud an pagkadisenyo salit darayawon gud.

Diri ba may mga pakiana ka mahitungod ha Dios ngan ha pag-antos, paonan-o mo nabilngan an mga baton hito?

Duha nga batan-on nga Saksi ni Jehova an binisita ha amon balay han 1991, ngan ginpakianhan ko hira kon kay ano nga kita namamatay. Ira iginpakita ha akon an baton han Biblia: “Tungod ha usa ka tawo, sinulod an sala ha kalibotan, ngan tungod ha sala an kamatayon.” (Roma 5:12) Kon an siyahan nga tawo waray magtalapas ha Dios, diri unta hiya mamamatay. Nasantop ko dayon nga uyon ini ha akon gin-estudyohan. Ha pagkamatuod, kombinsido ako nga diri karuyag han Dios nga mamatay an tawo. Tungod kay haros ngatanan han aton selyula regular nga naliliwanan, posible gud an mabuhi ha kadayonan.

Ano an nakakombinse ha imo nga an Biblia Pulong han Dios?

Hinbaroan ko an ginsisiring han Biblia mahitungod ha Dios ha Salmo 139:16 (NW): “Nakita ako han imo mga mata han nakada pa ako ha tagoangkan, ngan ha imo libro nakasurat an ngatanan nga bahin hini.” Sugad nga biochemist, gin-iestudyohan ko an henetiko nga mga impormasyon nga aada ha mga selyula. Nahipausa ako kon paonan-o hinbaroan ini han salmista. Samtang nadudugangan an akon hinbabaroan ha Biblia, mas nakukombinse ako nga tikang ito ha Dios.

Ano an nakabulig ha imo nga hisabtan an igintututdo han Biblia?

Usa nga Saksi ni Jehova an nagtanyag ha pagdumara hin pag-aram han Biblia ha akon. Dida hito hinbaroan ko kon kay ano nga gintutugotan han Dios an pag-antos ngan kon ano an iya katuyoan sugad han siring han Biblia, nga iya ‘lalamyon ha kadayonan an kamatayon.’ (Isaias 25:8) Basi mapahimulsan an kinabuhi nga dayon, ipapahiuli ha pagkaperpekto han aton Maglalarang an urusahon nga mga sistema han aton lawas, ngan masayon gud la ito para ha iya.

Paonan-o mo ginagamit an imo kahibaro ha Biblia ha pagbulig ha iba?

Nagin Saksi ni Jehova ako han 1995. Tikang hito nga takna, ginsasalingabot ko an ngatanan nga higayon nga maisumat ha iba an akon hinbabaroan ha Biblia. Pananglitan, usa han akon igkasi-doktor an nasubo hinduro han mag-unay an iya bugto. An iya relihiyon nagtututdo nga diri napapasaylo han Dios an mga nagbubuhat hito. Kondi iginpabasa ko ha iya ha Biblia an paglaom han pagkabanhaw. (Juan 5:28, 29) Naliaw hiya paghibaro nga nagtatagad gud an Maglalarang ha aton. Ha sugad nga mga sitwasyon, naabat ako nga an pagsumat han mga kamatuoran ha Biblia nakakahatag ha akon hin mas daku nga kalipay kay han syensya!