Eaha to roto?

Mau faaho'iraa ê

Tapura tumu parau

Ite no Iehova

Tahiti

Te Pare Tiairaa  |  Tenuare 2013

 A PEE I TO RATOU FAAROO

“Pohe noâ oia, te parau noa mairâ”

“Pohe noâ oia, te parau noa mairâ”

TE HI‘O ra Abela i ta ’na nǎnǎ e amuamu haere ra ma te hau i te pae mou‘a. I te atea roa, te anapanapa ra te tahi mea. O te ‘o‘e ura e fariuriu haere e opani ra i te taata ia tomo i roto i te ô i Edene. I ora na to ’na na metua i reira. I teie nei râ, eita raua e ta raua tamarii e nehenehe faahou e tomo atu. A puihau mai ai te mata‘i i nia ia Abela, nânâ a‘era to ’na mata i nia, mana‘o ihora oia i to ’na Atua Poiete. E nafea râ te taata e faite faahou ai i te Atua? Aita ’tu to Abela hinaaro maoti tera ana‘e.

Te parau noa mairâ Abela ia tatou. Te faaroo ra anei oe ia ’na ia paraparau? E na ô iho â oe: “Eita ïa!” Mea maoro a‘enei hoi teie tamaiti a Adamu i te poheraa. Aita faahou oia. E repo hoi oia fatata e 60 senekele i teie nei. No te feia pohe, te haapii maira te Bibilia: “Aita râ a te feia i pohe ra e parau itea.” (Koheleta 9:5, 10) Hau atu â, aita te tahi noa ’‘e parau a Abela i papaihia i roto i te Bibilia. E nafea ïa oia e nehenehe ai e parau mai?

Ua papai te aposetolo Paulo ma te faaurua i teie parau no nia ia Abela: “Pohe noâ oia, te parau noa mairâ.” (Hebera 11:4) E nafea Abela e parau mai ai? Maoti to ’na faaroo. O oia te taata matamua i faatupu i tera huru maitai faufaa roa. I te mea e ua faaite oia i te faaroo ma te puai, mea ora to ’na hi‘oraa. E nehenehe tatou e pee i to ’na faaroo i teie mahana. Ia haapii e ia pee tatou i to ’na faaroo, te parau maira ïa te aamu o Abela ia tatou.

Eaha râ te haapii mai no nia ia Abela e i to ’na faaroo, noa ’tu aita rea parau to ’na i roto i te Bibilia? O ta tatou ïa e hi‘o mai.

FANAUHIA MAI I MURI ITI A‘E I TE HAAMATARAA O TE TAATA

Ua fanauhia Abela i muri iti a‘e i te haamataraa o te taata. Ua taai Iesu ia Abela i “te matamua mai â o teie nei ao.” (Luka 11:50, 51) Te mana‘o ra iho â ra Iesu i te mau taata i tiaturi e tiamâ mai i te hara. Noa ’tu e o Abela te maharaa o te taata, ua hi‘o te Atua ia ’na mai te taata matamua e nehenehe e faatiamâhia i te hara. * Parau mau, aita Abela i paari e te mau taata hi‘oraa maitai.

Noa ’tu e no haamata noa ’tura te oraraa o te taata, e tupuraa peapea a‘ena to te huitaata. E na taata nehenehe mau e te peepee o Adamu raua Eva, to Abela na metua. E hara rahi râ ta raua i rave. E taata tia roa raua ma te tiaturiraa e ora e a muri noa ’tu. Ua orure râ raua i te Atua ra o Iehova, tiavaruhia ihora raua i to raua nohoraa paradaiso, te ô i Edene. A tuu ai i to raua mau hinaaro na mua ’‘e i to to raua huaai, ua ere raua i te tia-roa-raa e te ora mure ore.—Genese 2:15–3:24.

 I rapaeau mai i te ô, e oraraa fifi mau to Adamu raua Eva. A fanau mai ai te tamarii matamua, mairi atura i te i‘oa Kaina, aore ra te auraa “te mea i noaa.” Ua na ô a‘era Eva: “E taata ta ’u i noaa iho nei ia Iehova.” A na reira ’i, ua mana‘o paha Eva i ta Iehova parau fafau no nia i te hoê vahine e te hoê “huaai” o te haamou i te varua ino i hara ’i Adamu raua Eva. (Genese 3:15; 4:1) Ua mana‘o anei Eva, o ’na tera vahine e o Kaina te “huaai” fafauhia?

Mai te peu e e, ua hape roa ïa o ’na. Ahani tera iho â ta Eva raua Adamu i tuu i roto i te feruriraa o Kaina, ua faaara ïa raua i to ’na teoteo. I muri a‘e, fanauhia maira te piti o te tamarii, aita râ rea parau ta Eva i faahiti no ’na. Ua mairi atura i te i‘oa Abela, te auraa “mea faufaa ore.” (Genese 4:2) Te faaite ra anei to raua maitiraa i tera i‘oa e ua rahi a‘e to raua tiaturi ia Kaina ia Abela? Aita tatou i papu.

Noa ’tu râ, e haapiiraa ta te mau metua e huti mai i to raua hi‘oraa. Na roto i ta outou mau parau e ohipa, e faaara anei outou i te teoteo, te nounou e te hinaaro miimii i roto i ta outou tamarii? Aore ra e haapii atu outou ia here i te Atua ra o Iehova e ia faatupu i te taairaa piri e o ’na. Ma te peapea, aita na metua matamua i amo i ta raua hopoia. E tiaturiraa râ to ta raua huaai.

UA FAATUPU ABELA I TE FAAROO, MEA NAFEA?

A paari mai ai na tamarii e piti, ua faaineine Adamu ia raua ia ohipa no te utuafare. E taata faaapu o Kaina e e tiai mamoe Abela.

Ua rave râ Abela i te tahi ohipa faufaa roa. I te roaraa o te mau matahiti, ua faatupu oia i te faaroo, te tahi huru maitai ta Paulo i faahiti i muri a‘e. A feruri na, aita e hi‘oraa maitai ta Abela e nehenehe e pee. Mea nafea râ oia i te faatupuraa i te faaroo i te Atua ra o Iehova? E hi‘o mai tatou e toru tumu i tauturu ia Abela ia na reira.

Ta Iehova i poiete.

No te faautuaraa a Iehova, ua fifi te faaapuraa i te tataramoa e te motuu. Ua amu noa iho â râ te utuafare o Abela i te hotu o te fenua. Aita te ino i raea te animara, te manu e te i‘a, te mau mou‘a, roto, anavai e miti, oia atoa te mau ra‘i, ata, mahana, ava‘e e fetia. I te mau vahi atoa, e ite Abela i te haapapuraa o te here mau, paari e maitai rahi o te Atua ra o Iehova, tei poiete i te mau mea atoa. (Roma 1:20) Ma te feruriruri ma te mauruuru i tera mau mea i puai ai to ’na faaroo.

Ua faaherehere iho â Abela i te taime no te feruri i te huru o Iehova. Te ite ra anei oe ia ’na ia tiai i ta ’na nǎnǎ? Ei tiai mamoe, e titauhia ia haere atea oia. E aratai oia i tera mau mamoe na  te mau aivi, peho e anavai, i te vahi atoa te vai ra te aihere, te pape e te vahi faafaaearaa. I roto i te mau mea ora atoa ta te Atua i poiete, e au ra e o te mamoe te hinaaro rahi roa i te tauturu. E titauhia ia arataihia e ia paruruhia ratou. Ua taa anei ia Abela e mai ia ratou, e hinaaro atoa o ’na i te aratairaa, te parururaa e te haapao a te Atua tei paari e tei puai a‘e i te taata atoa? Mea papu e ua faaite oia i tera mau mana‘o na roto i te pure, e ua rahi atu â to ’na faaroo.

Na roto i te poieteraa, ua faatupu Abela i te faaroo i te Atua Poiete î i te here

Ta Iehova i fafau.

Ua faatia iho â Adamu raua Eva i ta raua na tamaiti i tei tupu i te ô i Edene i tiavaruhia ’i raua. E rave rahi ïa mea ta Abela i feruriruri.

Ua parau Iehova e e ino roa te fenua. Tera iho â ta Abela i ite a hi‘o ai oia i te tataramoa e te motuu. Ua tohu atoa Iehova e e fanau Eva i te tamarii ma te mauiui. Tera mau ta Abela i ite a fanauhia mai ai to ’na mau taeae e tuahine. Ua faaara atoa Iehova e e hinaaro Eva i te here e te haapao a ta ’na tane, area Adamu, e mana ïa oia i nia ia Eva. E ua ite mau â Abela i te reira. Ua tupu iho â ta Iehova mau parau atoa. E tumu papu ïa to Abela ia tiaturi i te parau fafau a te Atua no te “huaai” o te faatitiaifaro i te mau fifi atoa i haamata i Edene.—Genese 3:15-19.

Ta Iehova mau tavini.

Aita e taata hi‘oraa maitai i itea ia Abela i te fenua. E ere râ te taata ana‘e tei te fenua i tera taime. A tiavaruhia ’i Adamu raua Eva i rapae i te ô, ua haapao Iehova e eiaha roa to raua huaai ia tomo faahou i roto i te paradaiso fenua. Ua tuu te Atua i te mau kerubi, te mau melahi tiaraa teitei roa, e te ‘o‘e ura e fariuriu haere no te tiai i te e‘a o te ô.—Genese 3:24.

A feruri na, ei tamarii, te hi‘o ra Abela i tera mau kerubi. A rave ai ratou i te tino taata, ua ite mau Abela i to ratou puai rahi. Ua faatupu atoa te “‘o‘e” ura e fariuriu haere ra i te mǎta‘u o Abela. A paari noa ’i oia, ua ite anei oia i tera mau kerubi i te haumaniraa e faarueraa i to ratou tiaraa? Aita. I te ao e te po, i tera e tera matahiti, ua tiai noa iho â ratou. Ua haapii ïa Abela e e tavini taiva ore e te parau-tia ta Iehova. Ua ite atoa Abela i te haapao maitai e te auraro o teie mau kerubi ia Iehova, aita o ’na i ite i te reira i roto i to ’na iho utuafare. Mea papu e ua haapuai te hi‘oraa o tera mau melahi i to ’na faaroo.

I roto i to ’na oraraa, ua ite Abela e e tavini haapao maitai e te auraro te mau kerubi a Iehova

Ma te feruriruri i te mau mea atoa ta Iehova e faaite maira no nia ia ’na iho na roto i ta ’na i poiete, ta ’na mau parau fafau e te mau hi‘oraa o ta ’Na mau tavini, ua puai atu â te faaroo o Abela. Aita anei to ’na hi‘oraa e parau mairâ ia tatou? Mea tamahanahana paha no te feia apî ia ite e e nehenehe atoa ratou e faatupu i te faaroo mau ia Iehova, noa ’tu eaha ta te melo o te utuafare e rave ra. Na roto i te mau mea faahiahia ta ’na i poiete, te taatoaraa o te Bibilia e te hi‘oraa o te taata faaroo e rave rahi, e nehenehe tatou e faatupu i te faaroo i teie mahana.

NO TE AHA TA ABELA TUSIA I HAU AI I TE MAITAI?

A rahi noa ’i to Abela faaroo ia Iehova, ua hinaaro oia e faaite i te reira. Eaha râ ta te taata e horoa i te Atua Poiete o te ao taatoa? Eita iho â te Atua e hinaaro i te tahi ô aore ra tauturu. Ua taa râ ia Abela te tahi parau mau hohonu: Ia horoa oia ma te aau tae i te mea maitai roa ’‘e na Iehova, e au mai to ’na Metua î i te here i te ra‘i ia ’na.

Ua faaineine ïa Abela i te pûpû i te tahi mamoe o ta ’na nǎnǎ. Ua maiti oia i te pinia mamoe maitai roa ’‘e e ua pûpû a‘era i te mau vaehaa maitai roa ’‘e o te animara. O Kaina atoa, ua hinaaro oia i te farii maitai a te Atua, pûpû a‘era oia i te maa o ta ’na faaapu. E ere râ to ’na mana‘o turai mai to Abela. Ua ite-maitai-hia te taa-ê-raa a pûpû ai na taeae i ta raua ô.

Ua pûpû Abela i ta ’na tusia ma te faaroo; aita Kaina i na reira

 Peneia‘e ua faaohipa na tamarii toopiti a Adamu i te mau fata e te auahi no ta raua tusia, i te aro atoa paha o te mau kerubi tei riro na hoi ei tia no Iehova i te fenua i tera taime. Ua nafea Iehova? Te taio ra tatou: “Ite maira Iehova ia Abela e ta ’na ô.” (Genese 4:4) Mea nafea to Iehova faaiteraa i ta ’na farii maitai? Aita te faatiaraa e parau ra. No te aha râ oia i farii ai i ta Abela?

No ta ’na anei ô? Ua pûpû Abela i te tahi animara ora e ua haamanii i to ’na toto tao‘a rahi. Ua taa anei ia Abela i te faufaa o taua tusia ra? Tau senekele i muri a‘e i te tau o Abela, ua faaohipa te Atua i te tusia o te tahi mamoe ino ore no te faahoho‘a i te tusia o ta ’na iho Tamaiti tia roa, “te Arenio a te Atua,” a haamaniihia ’i to ’na toto hapa ore. (Ioane 1:29; Exodo 12:5-7) Tera paha ta Abela i taa no nia i te mau tusia.

Teie râ ta tatou i papu, ua pûpû Abela i ta ’na mea maitai roa ’‘e. Ua farii maitai Iehova i te ô, e i te taata atoa. No to ’na here e to ’na faaroo mau ia Iehova i ohipa ’i Abela mai tera.

E no Kaina? ‘Aore roa Iehova i ite mai ia Kaina e i ta ’na ô.’ (Genese 4:5) E ere ta ’na ô te fifi. Ua farii hoi te ture a te Atua i te tusia maa, aore ra hotu o te fenua, i muri a‘e. (Levitiko 6:14, 15) Te parau ra te Bibilia no Kaina, “e parau iino ta ’na iho.” (Ioane 1, 3:12) Mai e rave rahi i teie mahana, ua mana‘o Kaina e e navai noa te hoho‘a paieti. Aita e faaroo e e here ia Iehova i roto i ta ’na mau ohipa.

Ua ite Kaina e aita ta Iehova farii maitai i nia ia ’na, ua huti mai anei o ’na i te haapiiraa i te hi‘oraa o Abela? Aita. Ua riri roa ino Kaina i to ’na taeae. Ua ite Iehova i te mea e tupu ra i roto i to ’na aau e ua haaferuri ia ’na ma te faaoromai. Ua faaara ’tu te Atua e e aratai to ’na haerea i te hara e ua haapapu Oia e ia taui noa ’tu Kaina i to ’na huru e ‘itehia mai’ ïa oia.—Genese 4:6, 7.

Aita Kaina i haapao i ta te Atua faaararaa. Ua parau atura oia i to ’na teina haavare ore ia haere raua i te aua. Tei nia maira Kaina ia Abela, taparahi pohe roa ihora. (Genese 4:8) I roto i te tahi auraa, o Abela te taata matamua i hamani-ino-hia i te pae faaroo. Ua pohe oia aita râ to ’na aamu i oti.

Ei auraa parau, te pii ra te toto o Abela i te Atua ra o Iehova ia tahoo ia ’na. Ua itehia ta te Atua parau-tia a faautua ’i oia ia Kaina no ta ’na hara. (Genese 4:9-12) Te mea faufaa roa, te parau noâ nei te aamu o te faaroo o Abela ia tatou. Noa ’tu aita oia i ora maoro ua faaohipa maitai râ Abela i to ’na oraraa. Ua pohe oia ma te ite e ua here e ua farii maitai to ’na Metua i te ra‘i ra o Iehova ia ’na. (Hebera 11:4) E nehenehe tatou e papu e e haamana‘o iho â Iehova ia ’na. Te tiai nei oia i te tia-faahou-raa no te ora e a muri noa ’tu i te paradaiso i te fenua nei. (Ioane 5:28, 29) E farerei anei oe ia ’na i reira? E nehenehe, ia faaroo iho â râ oe ia parau mai Abela e ia pee oe i to ’na faaroo rahi.

^ par. 8 Te auraa o te parau “te matamua mai â o teie nei ao” o te tuuraa ïa te huero i raro, oia hoi te fanauraa i te huaai taata matamua roa ra. No te aha râ Iesu i taai ai i “te matamua mai â o teie nei ao” ia Abela eiaha râ ia Kaina, tei fanauhia na mua roa? Ua faaite ta Kaina mau faaotiraa e ohipa i to ’na hinaaro e orure i te Atua ra o Iehova. Mai to ’na na metua, eita Kaina e fana‘o i te tatarahapa e te tia-faahou-raa.