Kaaꞌlannonkehu Hiittoonniiti?

1. Iyyueeli maxaafi hiikkonne barra luphi asse kulanno? Hakku barri maati?

 YIHOWA Iyyueeli maxaafi giddo mitte lowo geeshsha hasiissanno hajo yaano “Yihowa barri” daafira xawise kulino; isi tenne hajo mannu baalu hakko iso magansidhannosiri affara hasiꞌranno. Isinni ‘Yihowa barra’ yitanno yaatto umo horoonsiꞌrinohu Iyyueeli ikkikkinni digatino; konni maxaafi giddo tini yaatto onte baycho no. (1:15; 2:1, 11, 31; 3:14) Qullaawu Maxaafi giddo ‘Yihowa barra’ yitanno yaatto, Yihowa bayru suꞌmisi ayirranno gede assatenna hettissannosire qorichishate qaafo adhinota addi addi yanna kultannote.

2. Wole Qullaawu Maxaafi maxaaffa Iyyueeli “Yihowa barri” daafira coyiꞌrino masaalo huwanteemmo gede kaaꞌlitannonkehu hiittoonniiti?

² Wole Qullaawu Maxaafi maxaaffa Iyyueeli “Yihowa barri” daafira masaalino masaalo huwanteemmo gede kaaꞌlitannonke mashalaqqe amaddino. ( Saaxine 29-A lai.) Lawishshaho, Iyyueeli baalare shakki asse itanno kanchafare ajuujatenni laino. Tini masaalo, 607 K.A. Baabiloonete olanto lowo kanchafari gede ikkite dagge Yihudu gobba horritu woytenna Yerusaalame huntu woyte woꞌmitino; Ermiyaasinna Izirano Yerusaalame baꞌinota xawissino. (Iyu 1:6; 2:1, 8-11, 20, 25; 2Du 36:17, 19; Er 32:43 ledo heewisiisi.) Lowo diri gedensaanni, Yesuusi albillitte daggannote yoote yanna daafira coyiꞌri woyte Iyyueeli yiinori gedeere coyiꞌrino. (Iyu 2:31; Mt 24:29, 30) Soqqamaasinchu Pheexiroosi, 33 M.D. Phenxeqosxete barra Yesuusi rosaanora qullaawu ayyaani dirri woyte Iyyueeli masaalinori woꞌminota coyiꞌrino. (Iyu 2:28-32; Soq 2:16-21) Kuni ikkinohu Ayihudootunnihu ‘goofimarchu barraati’; kuni barri 70 M.D. “Yihowa barri” dayenna Roomu olanto Yerusaalame huntu woyte goofino. Qoleno, soqqamaasine Pheexiroosinna Phaawuloosino albillitte “Yihowa barri” daannoti wole yannano noota coydhino; tinino Iyyueeli masaalo gudisante woꞌmitannohu albillitte ikkinota leellishshanno.—2Ph 3:12, 13; 1Te 5:2-4.

3. Yihowa hiittenne gosa qorichishino? Mayra?

³ Iyyueeli Maganu manna beebba assidhanno dagara ‘Yihowa barri gambise dayinota’ duduwino. (3:2-6, 12, 14, 19) Iyyueeli, Yihowa Xiroosi, Sidoona, Edoomi, Filisxeeme (qara katammase giddo mitto ikkinoha Ashidoodi) hattono Gibitse qorichishannota masaalino. Iyyueeli masaalo, tini daga qorichishantannota kultannote wole masaalo ledo sumuu yitannote. (Hi 29:14-18; Am 1:8; Mil 1:3, 4 ledo heewisiisi.) Alamete xaggeno Iyyueeli masaalinori woꞌminota leellishshanno; tini qolte gattinoti Iyyueeli masaalono woꞌmitannota albinni roore ammanneemmo gede assitannonke.

4. Iyyueeli maxaafi gatote hasiisannoha hiikkonne qara coye kulannonke?

⁴ Iyyueeli maxaafi, ‘Yihowa barra’ gate saꞌꞌate assa hasiissannonkeha qara coye kulanno. Iyyueeli “Yihowa suꞌma woshshannohu baalu gatanno” yee borreessino. (2:31, 32) Phaawuloosi Iyyueeli maxaafinni qummi asse, Kiristaanu gato afiꞌrate Yihowa suꞌma woshshanna Iso ammana hasiissannonsata xawisino.—Ro 10:13, 14.

5. Iyyueeli maxaafinni Yihowa daafira maa ronseemmo?

⁵ Iyyueeli maxaafi Yihowa ‘maarannoha, hanqoho muddamannokkihanna ammanamino baxillisi batiꞌra’ ikkinota kulannonke. (Iyu 2:13; Fu 34:6) Isi ballehino mannisi isiwa higara, gatona yaansaranna maassiꞌransara hasiꞌranno. (2:12-14, 21) Ikkirono, isi taashsho baxanno daafira cubbo loosse maaro eꞌannokkirenna mannasi beebba assidhannore qorichishikkinni diaguranno.—1:15; 3:19.

Balaxxe Afa Hasiissannohere

6. Iyyueeli heeꞌrinohu hiikkooti? Masaalaancho ikke soqqaminohu mamarooti?

⁶ Borreessaanchu: Masaalaanchu Iyyueeli daafira anfoommori shiimareetilla; suꞌmisi tiro “Yihowa Maganoho” yaa ikkitinota anfoommo. Iyyueeli Yihudu, Yerusaalametenna qullaawu mini daafira borreessasi, isi Yerusaalamete heeꞌrinotanna masaalo coyiꞌrinohu Yihudaho heeꞌre ikkinota leellishshannota ikkitara dandiitanno. (1:9, 14; 2:17, 32; 3:1, 2, 16-20) Iyyueeli maxaafi Ibiraawootu Afiihu Qullaawu Maxaafi giddo Hoseinna Amootsi maxaafi mereero no; tini qolte Iyyueeli honsikki sanira K.A. tenne masaalaano ledo mitte yannara soqqaminota leellishshannota ikkitara dandiitanno. Maxaafasi K.A. 804 balla borreesse gudinohu Amootsi, Iyyueeli maxaafinni qummi assikkinni digatino. (Iyu 3:16; Am 1:1, 2) Hatto ikkiro, Iyyueeli masaalosi borreesse gudinohu Amootsi maxaafasi borreessara albaanni yaano K.A. 820 balla ikkara dandaanno. Hatto ikkiro, Iyyueelinna Yoonaasi mitte yannara soqqantinoha ikkara dandaanno.

7. Iyyueeli sokka mayinnire kultannote? Isi sokkasi borreessinohu hiittoonniiti?

⁷ Heeꞌrino yanna: Ooziya (Azaariyano yinannisi) 820 K.A., Yihudu moote ikke gashshino. Isi “Kaaliiqi baxanno coye assino.” Hakko daafira, isi waro Yihudu gosa duucha higge ola qeeltino hattono qawaaxxidhe heedhino. (2Du 26:3-14) Ikkollana gashshootisi giddo noohu batinyu manni kaphu maganna magansiꞌrannoho. (2Mo 15:1-4) Konni daafira Iyyueeli sokka, mannu maaro eꞌꞌe halaalu magansiꞌrawa higanno gede jawaachishshannota ikkitino daafira hatte yannara maltinote. (2:1, 12) Iyyueeli Yihowa hedonna macciishshaminosire dancha gede assite xawissanno qaalla horoonsiꞌrino. Isi lowo geeshsha hasiissanno hedo luphi assate marro marro hige coyiꞌranno; kanchafaru lawishsha horoonsiꞌrinte gede, xawe leellannohanna hambannikki lawishsha horoonsiꞌrino. (1:4, 6; 2:7) Iyyueeli sokka waajjishshannota labburono, Yihowa isira badhe wodhitannore qorichishate yoo yaanno woyte ammanante soqqantannosire agarannota buuxissanno daafira jawaachishshannote.

Xaphishsha

8. Kanchafaru mageeshshire gawajjino?

 ⁸ Lawishshu kanchafari baatto mullicho assanno. (1:1–2:11) Iyyueeli uullate aana noore shakki asse gudanno kanchafare leellishshannota waajjishshanno ajuuja lainota borreessino. Kanchafaru sagale baala mucuqqi asse gudino daafira, mannu Yihowara kakkalo asse shiqishannore nafa hoogino. Konne kanchafare “wolqaataamenna kiirre tunqannikki daga” hattono ‘Yihowa barra qaalesi wonshitanno’ olanto ledo heewisiinsoonni.—1:6; 2:11;  Saaxine 29-B lai.

9. Yihowa doogosinni fulino mannasi maa asse yiino?

⁹ Yihowa mannisi maaro eanno gedenna isiwa higanno gede kulinonsa. (2:12-32) Insa maaro eꞌuro, Yihowa mararannonsa; qoleno abbara hedino baono aguranno. Isi maassiꞌrannonsa, gatona yaannonsa, hattono ayyaanasi dunannonsa.

10. Yihowa mannasi beebba assidhannore ma assanno?

¹⁰ Yihowa mannasi beebba assidhinohura daga qorichishanno. (3:1-21) Maganu Yihudunna Yerusaalamete manna qafadotenni qolanno. Hakkiinni isi daga ‘Iyyoosaafiixi Xeichira’ gamba asse yoo yaanno hattono qorichishanno; hakko xeicho ‘yoo yinanni xeichono’ yinanni. (3:12, 14) Iyyueeli maxaafasi “Yihowano Tsiyooni heeꞌranno” yee jeefisino. (3:21) Tini yaatto Maganu mannasi maassiꞌrannotanna agarannota buuxissannote.