Seputembala
Chibili, Seputembala 1
Mwipime mwebene nanti mukulusunga ulwitiko lwinyu.—2 Koli. 13.5.
Tutakulondiwa ukubikapo bulo umoyo ukuti tube bakughoma mwabuzimu, loli tukulondiwa sona ukubukilila ukuba bakughoma mwabuzimu. Ivi vingabombiwa nanti tukucheba ukuba bakwisubila nkani. (1 Koli. 10.12) Mukulondiwa “mwipime mwebene” ukuti mumanye nanti mukubukilila ukukula. Mukalata yache yo akabasimbila Abakilisitu aba ku Kolosi, umutumiwa u Pabuli akapyanizya sona ivintu vyo vikalondiwanga ukuti babe bakughoma mwabuzimu. Napo bakaba ukuti bakula nu kuba bakughoma mwabuzimu, loli u Pabuli akabasoka ukuti batakawile muchipingo ichakusendela akinong’onele aka muchisu ichi. (Kolo. 2.6-10) Sona u Epafula yo akabamanyagha akiza abantu bosi muchipanga, akabiputilagha akabalilo kosi ukuti babukilile ‘ukwima nkani’ pamo ukuti babe bakughoma mwabuzimu. (Kolo. 4.12) Ka ifundo yache yikaba yakuti choni? U Pabuli nu Epafula, bosi bakivwisya ifundo iyakuti, ukuti umuntu abukilile ukuba wakughoma mwabuzimu akulondiwa ukubikapo umoyo sona akulondiwa ukuti u Chala amwavwe. Bakalondagha ukuti Abakilisitu aba ku Kolosi babukilile ukuba bakughoma mwabuzimu pamo ukuti babe bwakwisengannya ukulimbana ni ntamyo yiliyosi yo bangakomana nayo. w24.04 6-7 ¶16-17
U Yehova ali nuswe. Tutakaboghopaghe.—Kuba. 14.9.
Nanti tukumoghopa u Yehova, vikutwavwa ukuti tumughanaghe sona tuleke ukubomba chilichosi cho chingamukalalizya. Tuli ni chinyonywa ichakulonda ukumanya impambano pakasi pa chiza ni chibibi sona pakasi pa bwanaloli nu bumyasi umwakuti u Yehova ahobokaghe nuswe. (Mbupi. 2.3-6; Hebe. 5.14) Nanti tukughopa nkani abantu ukuchila u Chala, tunganda ukuleka ukusubila ubwanaloli. Inong’onela ichifwanikizyo icha balongozi 12 bo bakabuka pakutendela ichisu cho u Yehova akalayizya ukuti inti abape Abaizilayeli. Abanavuli 10 bo bakaya pakutendela, bakaboghopagha nkani Abakenani ukuchila mo bakamughanilagha u Yehova. Bakababuzya Abaizilayeli abamwabo ukuti: ‘Te tukwanisye ukulimbana na bantu aba, ichifukwa bamaka nkani ukuchila uswe.’ (Kuba. 13.27-31) Mukenezye aka bantu, Abakenani bakaba bamaka nkani. Ubu bukaba bwanaloli. Loli aliwesi yo akanenagha ukuti Abaizilayeli batangakwanisya ukulwa na balwani babo, atakinong’onagha ivyakukwafannya nu Yehova mu nyinong’ono zyache. w24.07 9 ¶5-6
Nkimba umulongi uwa chisu chosi atangabomba ivintu umwabugholosu?—Ubwa. 18.25.
Ka pa kabalilo aka, twaba ni vifukwa ivyiza ivyakusubila ukuti akabalilo kosi nanti u Yehova akubalonga abantu akubalonga mubugholosu? Inga! Ngati mo u Abulahamu akivwisizya akiza, ukuti u Yehova wakufikapo, wamahala nkani, wachisa sona ‘mulongi uwachisu chosi.’ U Yehova amumanyisezye akiza sana Umwana wache sona amupiye ubudindo ubwakulonga umuntu aliwesi. (Yoha. 5.22) Ubaba nu Mwana, bosi bakuvimanya akiza vyo vili mumoyo wa muntu aliwesi. (Mata. 9.4) Cho chifukwa tunganena umwakusimikizya ukuti akabalilo kosi nanti bakwiza pakumulonga umuntu aliwesi bakwiza ukubomba ‘cho chigholosu’! Za tubukilile ukumusubila nkani u Yehova na mo akusalila ivintu. Twamanya ukuti uswe tutangakwanisya ukupeleka ubulongi loli u Yehova weka! (Yesa. 55.8, 9) Cho chifukwa tukumusubila u Yehova nu Mwana wache yo we Mwene uwakufikapo, yo akweghelela inkalo izya Baba wache ngati ichisa nu bugholosu ukuti bobo bize bapeleke ubulongi bosi.—Yesa. 11.3, 4. w24.05 7 ¶18-19
U Yehova amubengite umuntu umulili, loli akuba mumanyani wa bagholosu.—Mbupi. 3.32.
Tungamanya ukulondiwa ukwa kuba nu moyo ubusubaliwa, nanti tungennya ukunenezannya ko kukabapo pakasi pa Yesu nu Nataniyele bati bakomana bulo. Po u Filipu akiza nu mumanyani wache u Nataniyele ukuti akomane nu Yesu, pakabombiwa ichintu chimo ichakuswighisya. Na po u Yesu akaba ukuti atakomanite lumo nu Nataniyele, loli akanena ukuti: “Uyu we muntu uwa Izilayeli naloli. Mumwache butalimo nabumo-bumo ubumyasi.” (Yoha. 1.47) U Yesu ati amwennya u Nataniyele, akennya ukuti ubwanaloli bwache bukaba bwapalubazu sana. U Nataniyele wepe akaba muntu uwambula ukufikapo ngati sweswe. Loli atakaba muzimbuli sona akaba wabwanaloli mu vintu vyosi. U Yesu akamanya ifundo iyi sona akamupalizya u Nataniyele. Ifundo izyinji izya mo tungamuhobosezya u Yehova zikwaghiwa mu Salimo chaputala 15 sona zikulongosola mo tukubombela ivintu na banji. Pa Salimo 15.3 pakunena ukuti umulendo wa Yehova yo ali mwitenti lyache, ‘atakunena iyebo nu lulimi lwache, atakumubombela ivintu ivibibi umupalamani wache sona atakubakozya isoni abamanyani bache.’ Nanti tukunena ivintu ivibibi, abanji bangapunula.—Yako. 1.26. w24.06 10 ¶7, 9; 11 ¶10
Mwene ni mizimu imibibi yope yikatwivwila bo twayilamula mwitabwa lyako!—Luka 10.17.
Nanti mwisengannya akiza po mukwingila mu bulumbilili, vingabavwa ukuti muye munenaghe umwakusatuka na banji. U Yesu akabavwa abamanyili bache ukuti bisengannye po akaba ukuti achili pakubatuma mu bulumbilili. (Luka 10.1-11) Ichifukwa chakuti bakabombezya amasakizyo gho u Yesu akababuzya, vikapangisya ukuti babombe ivintu ivyinji ivyakuhobosya vyo vikapangisya ukuti babe bakuhoboka. Ka tungisengannya buli-buli po tuchili pakwingila mu bulumbilili? Tukulondiwa ukwinong’onelapo mo tunganenela ubwanaloli ukufumila pasi pa moyo mu mazyu aghitu na ghitu. Ukwinong’onelapo sona ivintu vimo vibili pamo vitatu ivya mo abantu bakubombela muchigaba chitu, nu kufwanikizya mo tungamulila vingatwavwa ukuti tumanye mo tunganenela na aliwesi. Pisinda pache tungayezya ukuti po tukunenezannya na bantu tubanje bakusatuka, tumwemwetelaghe sona tubanje babumanyani. w24.04 16 ¶6-7
Wee, Mwene u Chala witu, pokela ubuchindamu, nu muchizi na maka. Pakuti wewe ukapela ivintu vyosi; mubwighane bwako vikapeliwa nu kuba nu bumi.—Ubuvu. 4.11.
Tukulumbilila amazyu amiza ichifukwa chakuti tumughanite nkani u Yehova u Chala ni zina lyache ilizelu. Tukwennya ukuti imbombo yitu iyakulumbilila zila yoka iyakumupalila u Chala yo tumughanite. Tukukolelana nu moyo ghosi na mazyu aghakuti: Wee, Mwene u Chala witu, pokela ubuchindamu, nu muchizi na maka. Tukumupa ubuchindamu nu muchizi nanti tukubabuzya abantu abanji umwakusimikizya ukuti weyo “akapela ivintu vyosi” sona ukuti tuli nu bumi ichifukwa chakuti weyo atupiye. Tukumupa u Yehova amaka ghitu nanti tukubombezya akabalilo, amaka ghitu sona ivintu vyo tuli navyo ukuti tubombe chlichosi cho tungakwanisya pakulumbilila amazyu amiza agha Bumwene. (Mata. 6.33; Luka 13.24; Kolo. 3.23) Umwabupepe, tunganena ukuti tughanite ukunena ivya Chala witu yo tumughanite. Ivi vikutupangisya sona ukuti tubabuzyanjeko abanji ivyakukwafannya ni zina lyache ni nkalo zyo ali nazyo. w24.05 17 ¶11
Akubapa umuvwalo abanthu bo bakumulondelezya.—Hebe. 11.6.
U Yehova akutupa umutende uwa mumoyo sona kuntazi akwiza pakutupa ubumi ubwa bwila na bwila. Tungamusubila u Yehova nu kusimikizya ukuti ali ni chinyonywa na maka vyo vikumupangisya ukuti atusaye. Sona ivi vikutupangisya ukuti tube bakutangwanika pakumubombela, ngati mo bakabombelagha ababombi ba Chala abasubaliwa abakale. Ifundo iyi yabwanaloli nanti tukwennya mo u Timoti akabombela. (Hebe. 6.10-12) U Timoti akamusubilagha u Chala uwabumi. (1 Timo. 4.10) Cho cho chikamwavwa ukubikapo umoyo pakumubombela u Yehova nu kubavwa abanji. Ka akabomba buli-buli bunubu? Umutumiwa u Pabuli akamulimbikisya ukuti abukilile ukuba mumanyisi umwiza nu wakunena akiza pigulu. U Timoti akalondiwanga sona ukulangizya ichifwanikizyo ichiza ku Bakilisitu abamwabo abachinyamata na basongo. Bakamupa sona imbombo iyakutamya, yo yikongelezyangapo ukupeleka ubulongozi loli umwalughano ku bo bakalondiwanga ubulongozi. (1 Timo. 4.11-16; 2 Timo. 4.1-5) U Timoti akaba wakusimikizya ukuti u Yehova akwiza pakumusaya.—Loma 2.6, 7. w24.06 22-23 ¶10-11
U Yehova akabukilila akubasoka Abaizilayeli na Bayuda ukwendela mu balaghuzi bache bosi.—2 Nyafya. 17.13.
U Yehova akabombezyanga abalaghuzi ukuti babavwange nu kubasoka abanthu bache. Umwakufwanikizya, u Chala ukwendela mwa Yelemiya akanena ukuti: ‘Nyokela, we Izilayeli wakusambuka . . . te imbennye ni cheni ichabukali, pakuti ne musubaliwa . . . Te mbukilile ukukalala kwa bwila na bwila. Witikizye bulo ubutulanongwa bwako, pakuti wamusambukila u Yehova u Chala wako.’ (Yere. 3.12, 13) Ukwendela mwa Yoweli, u Yehova akati: ‘Nyokela kukwane nu moyo winyu ghosi.’ (Yoe. 2.12, 13) U Yehova akamubuzya u Yesaya ukuti anene ukuti: ‘Mube bazelu; mwefyepo imbombo imbibi pamaso pane; muleke ukubomba ivinthu ivibibi.’ (Yesa. 1.16-19) Ukwendela mwa Ezekiyeli, u Yehova akalalusya ukuti: ‘Ka une nkuhoboka nimfwa iya munthu umubibi? . . . Ka nthakulonda ukuti anyokeko nu kuzileka izila zyache ukuti abe nu bumi? Nthakuhoboka nimfwa iya munthu aliwesi, . . . nyokela ukuti mube nu bumi.’ (Eze. 18.23, 32) U Yehova akuhoboka sana nanthi akwennya abanthu bakupinduka, ichifukwa chakuti akulonda ukuti babukilile ukuba nu bumi kwa bwila na bwila! w24.08 9 ¶5-6
Amasimbo ghosi ghakapelekiwa nu Chala.—2 Timo. 3.16.
Abanthu bosi aba Chala bakupokela ichakulya ichabuzimu, ubulongozi sona bakufighililiwa. Ichifwanikizyo cho u Yehova akulangizya ukuti atakusalila amasiku ghano, chakuti itikizizye ukuti Ibayibolo lyaghiwange na bantu abinji pachisu chosi ichapasi. Pabwandilo Ibayibolo likasimbiwa muvinenelo vitatu bulo: Ichihebeli, Ichialamu, ni Chigiliki. Ka bo bakubelenga Ibayibolo lyo lili muvinenelo ivyabwandilo ivi, bali pabumanyani ubwiza ukuchila bo batakuvibelenga? Awe te momo vibeleye. (Mata. 11.25) Ukuti u Yehova ahoboke nuswe, vitakusendela mo tumanyiliye isukulu pamo ukumanya ivinenelo ivyinji. Mumalo mwakuti apeleke amahala ghache ku bantu bo bamanyiye nkani, u Yehova akupeleka amahala kwa muntu aliwesi pachisu chosi ichapasi. Amazyu ghache Ibayibolo, ghang’anamuliwe muvinenelo amasawuzani aghinji, cho chifukwa abantu abinji pachisu chosi ichapasi bangapindula na vyo likumanyisya sona bangamanyila mo bangabela bamanyani bache.—2 Timo. 3.16, 17. w24.06 6-7 ¶13-15
Muzimenye ukuti [u Yelusalemu] ali papipi pakumongoliwa.—Luka 21.20.
Ngati mo u Yesu akanenela, u Yelusalemu akaba papipi ukuti amongoliwe. Abakilisitu bakalondiwanga ukubombezya akiza akabalilo ko kakasyala nu kwisengannya ukuba ni nkalo ngati ulwitiko nu bujimvu. (Hebe. 10.25; 12.1, 2) Nuswe bulo tuli papipi ukukomana ni ntamyo inkulu ukuchila yo Abakilisitu Abachihebeli bakakomana nayo. (Mata. 24.21; Ubuvu. 16.14, 16) Ennya ubulongozi bumo ubwakwavwa bo u Yehova akabapa Abakilisitu bala, bo nuswe bulo tungapindula nabo. Umutumiwa u Pabuli akabakazya Abakilisitu abamwabo ukuti bamanyilaghe Amazyu gha Chala umwakubikapo umoyo. (Hebe. 5.14–6.1) U Pabuli akabombezya Amasimbo agha Chihebeli ukuti abasimikizye abakamu bache ukuti izila yo Abakilisitu bakubombezya imbombo pakwiputa yapamwanya sana ukuchila yo Abayuda bakabombezyanga imbombo. U Pabuli akamanya ukuti ukuba na mahala nu kwivwisya akiza ubwanaloli, nge kukabavwa Abakilisitu ukumanya nu kukana ivimanyisyo ivyabumyasi. w24.09 8-9 ¶2-3; 10 ¶6
Naloli u Mwene azyukite kubufwe!—Luka 24.34.
Abamanyili ba Yesu bakalondiwanga ukulimbikisiwa. Chifukwa buli? Ichifukwa chakuti bamo bakaba ukuti balekite inyumba zyabo, imbumba zyabo, na mabizinesi ghabo ukuti bamukonke u Yesu nu moyo wabo ghosi. (Mata. 19.27) Bamo bakababombelagha ivintu akabibi ichifukwa chakuti bakasinta nu kuba bamanyili ba Yesu. (Yoha. 9.22) Bakajimba ku vintu vyosi ivi ichifukwa chakuti bakasubilagha ukuti u Yesu akaba we Mesiya yuyo akalayiziwa. (Mata. 16.16) Loli u Yesu akati aghoghiwa, batakamanyagha vyo inti vibombiwe. Tutakukayikila ukuti u Yesu pakubennya abamanyili bache, chitakaba chimanyisyo ichakuti bate nu lwitiko loli akabivwisya ukuti momo vibaghiye ukubela. Cho chifukwa akati azyuka bulo, akanda ukubaghomya abamanyani bache. Umwakufwanikizya, akabonekela kwa Maliya Magadalena po akalilagha kwipumpa lya Yesu. (Yoha. 20.11, 16) Akabonekela sona ku bamanyili babili bo babukagha kukaya aka Emabusi. Sona akabonekela kwa mutumiwa u Pitala. w24.10 13 ¶5-6
Akabalilo kosi mwiyannye pakumwamula umunthu wesi yo akubalalusya ivya lusubilo lwinyu lo muli nalo.—1 Pita. 3.15.
Mwe bapapi, mumwavwe umwana winyu mo angalongosolela umwakusimikizya ukuti kuli Mupeli. Inkhani zyo zili pa jw.org pachingaba ichakuti series inkhani iyakuti “Zimene Achinyamata Akufunsa—Kodi Zinthu Zinachita Kulengedwa?” zingabavwa ukunenezannya nu mwana winyu. Pisinda pache, mungamubuzya umwana winyu ukuti asale ichigaba cho akwennya ukuti chingamwavwa po akubavwa abanji ukwivyisya ukuti Umupeli aliko. Mumulimbikisye ukuti alongosolaghe akiza nu mwakwivwika nanthi bamo bakulonda ukwivyisya vyo akunena. Umwakufwanikizya, uwamwabo uwa kusukulu anganena ukuti: “Nkhusubila ivinthu vyo nkhuvyennya na maso sona nthamwenizye lumo u Chala.” Umukilisitu uwachinyamata angamula ukuti: “Inong’onela ukuti ukwenda munkholongo yo yili kubutali sana ni vinthu vyo abanthu bakupanga loli wagha ukuti kuli ichifula. Ka unginong’ona ukuti chikabako bulibuli? Nanthi ichifula chikulangizya ukuti umunthu yumo uwamahala weyo akakumba, nthakukayikila ukuti ungasubila ukuti ivipeliwa vitakabako vyene!” w24.12 18 ¶16
Ka abagosi te bobo bali na mahala, sona te bobo bakwivwisya ivinthu ichifukwa chakuti bikala nu bumi kwa kabalilo akatali?—Jobu 12.12.
Twebosi tukulondiwa ubulongozi ukuti tusalaghe akiza ivinthu. Tungabwagha ubulongozi ubu ku basongo abachipanga sona ku Bakilisitu abakughoma mwabuzimu. Nanthi abanthu aba basongo ukuchila uswe, tutakulondiwa ukuti twennyanje ukuti ubulongozi bwabo butangatwavwa. U Yehova akulonda ukuti tumanyilagheko ku banthu bo basongo ukuchila uswe. Abene bikala akabalilo akatali, bakumanya ivyinji, bakwivwisya sona bali na mahala. Ibayibolo likunena ukuti u Yehova akabombezyanga abagosi pakubaghomya nu kubapa ubulongozi abanthu bache. Umwakufwanikizya, inong’onela ivya Mozesi, u Devedi nu mutumiwa u Yohani. Bakikala akabalilo akakupambana sona bakakomana ni vinthu ivyakupambana. Po bakaba papipi ukufwa, bakabapa abachinyamata ubulongozi ubwakwavwa sana. Abanavuli abasubaliwa aba, bosi bakalongosola ifundo iyakuti chakulondiwa sana ukumwivwila u Chala. Aliwesi angapindula nanthi anganyokelamo mu bulongozi bwabo.—Loma 15.4; 2 Timo. 3.16. w24.11 8 ¶1-2
Nanthi mutakulya umubili uwa Mwana uwa Munthu sona nanthi mutakungw’ela ibanda lyache mutakwiza pakuba nu bumi.—Yoha. 6.53.
Mu kabalilo aka Nowa u Chala akabalesya abanthu ukuti manyi balyanje ibanda. (Ubwa. 9.3, 4) Akabalilo kakati kendapo, u Yehova akabapa sona Abaizilayeli Ululaghilo ulwakuti batakalyanje ibanda. Aliwesi yo alya ibanda akalondiwa ‘ukughoghiwa.’ (Levi. 7.27, amazyu aghamunthende.) U Yesu akabamanyisya Abayuda ukuti bivwilaghe Ululaghilo ulu. (Mata. 5.17-19) Po chitakaba chakwivwika ukuti abalimbikisye Abayuda ukuti balyanje umubili wache nu kungw’ela ibanda lyache. U Yesu akanena umwachili ngati mo akanenela po akamubuzya umukolo uwa ku Samaliya ukuti: ‘Amizi ghagho nkhwiza pakumupa . . . ghakwiza . . . ukumupa ubumi ubwa bwila na bwila.’ (Yoha. 4.7, 14) U Yesu atakang’anamulagha ukuti umukolo uwa ku Samaliya uyu angabwagha ubumi nanthi angangw’ela bulo amizi. Umwakuyana bulo, u Yesu atakang’anamulagha ukuti abanthu aba ku Kapelenahumu bangikala nu bumi ubwa bwila na bwila nanthi bangalya umubili nu kungw’ela ibanda lyache. w24.12 9 ¶4-6
Mwiyipe mwebene pakuba chakwiyipa icha bumi kwa Chala, ichakupaghuliwa pa mbombo yache ni chkaumuhobosya nkhani. Kuko ko kwiputa kwinyu ukwa buzimu.—Loma 12.1.
Abalume bo bakumubombela u Yehova batakulondiwa ukubennya akabibi abakolo. Chifukwa buli? Ichifukwa chakuti akabalilo akinji vyo umunthu akwinong’ona vyovyo akubomba. Umutumiwa u Pabuli akabasoka Abakilisitu abapakaziwa aba ku Loma ukuti ‘mutakeghelelaye inkhalo izya banthu aba muchisu ichapasi ichi.’ (Loma 12.1, 2) Pa kabalilo ko u Pabuli akabasimbilagha Abaloma, ichipanga chikaba ukuti chabako ukwa myaka iyinji. Loli amazyu agha Pabuli ghakulangizya ukuti bamo muchipanga ichi, bakaba ukuti bachili bakusendela akikalile na kinong’onele aka chisu. Cho chifukwa akabaghomya ukuti basinthe akinong’onele ni nkhalo zyabo. Ubulongozi ubu bukubomba sona imbombo ku balume bo bakumubombela u Yehova amasiku ghano. Loli ichachitima chakuti, bamo bakusendela akinong’onele aka chisu sona bakufika napakubayivya abachi babo. w25.01 9 ¶4
Mudimaye umudimo uwa ng’ozi zizyo u Chala akabapa.—1 Pita. 5.2.
Amasiku ghano pope abasongo bakutangwanika sana. Bakubikapo umoyo pakulumbilila. (2 Timo. 4.5) Bakulangizya ichifwanikizyo ichiza umwakubikapo umoyo pakwingila mu bulumbilili, ukupanga indondomeko iya mo tungalumbililila muchigaba chitu, nu kutumanyisya mo tungabombela nanti tukulumbilila nu kumanyisya. Bakubomba sona ngati balongi abachisa bo batakulongela muchimanyani. Nanti Umukilisitu apanga ubutulanongwa ubukulu, abasongo bakubikapo umoyo ukumwavwa ukuti abe sona pabumanyani nu Yehova. Bakwenelezya sona ukuti ichipanga chibukilile ukuba chizelu. (1 Koli. 5.12, 13; Gala. 6.1) Ukuchila vyosi, abasongo bakumanyikwa sona ngati badimi. (1 Pita. 5.1-3) Bakwisengannya nu kunena akiza sana inkani izya mu Bayibolo, bakuyezya-yezya ukuti bamumanye akiza aliwesi paweka muchipanga sona bakupanga amabulendo aghabudimi. Abasongo bamo bakwavwapo pakuzenga nu kuyannya Inyumba Izya Bumwene, bakulongozya inkomano inkulu, bakubomba Mukomiti Iyakunenezannya na Bachipatala sona Mumagulu Aghakwendela Ababine pakongelezyapo pa mbombo izyamwabo zyo bali nazyo. Ukunena ubwanaloli, abasongo bakubikapo nkani umoyo pakutubombela! w24.10 20 ¶9
Ukuyana na mo abanthu bosi bakufwila ukwendela mwa Adamu, momumo bope bakwiza pakuzyuka ku bufwe ukwendela mwa Kilisitu.—1 Koli. 15.22.
Mu Bayibolo, amazyu aghakuti ‘ukupokiwa’ ghakwimila ukusatuliwa ichifukwa cha sembe yo yapelekiwa. Umutumiwa u Pitala akalongosola ifundo iyi ukuti: ‘Muzimenye ukuti mukasatuliwa ku nkhalo zyinyu imbibi zizyo mukapyana ku banyenya binyu. Umwe mutakasatuliwa ni vinthu vimo vivyo vikunanganika ngati siliva pamo u golide. Loli mukasatuliwa ni banda ilya mutengo ilya Kilisitu, yuyo mwana uwa ng’ozi umusita chilema nachimochimo pamo ububibi bumo.” (1 Pita. 1.18, 19.) Tungasatuliwa ku bulaghili ubwa mbibi nu bufwe chifukwa cha sembe iyakutusatula. (Loma 5.21) Ubwanaloli bwakuti, tuli ni vifukwa ivyiza ivyakumupalizizya u Yehova nu Yesu ukufumila pasi pa moyo ichifukwa chakupokiwa ni banda ilyapamwanya nkhani pamo ubumi ubwa Yesu. w25.02 5 ¶15-16
Wakuhoboka umunthu yo akuba maso akabalilo kosi.—Mbupi. 28.14.
Nkimba tungifighilila buli-buli? Inong’onela vyo tungamanyilako kwa munyamata yo akulongosoliwa mu Isya Mbupingamu chaputala 7. Akaghonana nu mukolo umalaya. Ivesi 22 likutubuzya ukuti, umunyamata uyu akabuka ku nyumba iya mukolo uyu ‘umwakuchenusya.’ Loli amavesi aghapantazi ghakulangizya ukuti umunyamata uyu, akabomba ivintu ivyinji panandi na panandi po achili atabombite imbibi izi. Choni cho chikamupangisya ukuti abombe imbibi? Ichabwandilo, umunyamata uyu ‘akenda mumusebo gho ghukaba kupipi nu kona [uwa nyumba iya mukolo umalaya uyu].’ Akendagha ukwingilila kunyumba iya mukolo uyu. (Mbupi. 7.8, 9) Ichabubili bo amwennya umukolo uyu, atakanyokela. Mumalo mwache akitikizya ukisi wache sona akivwisyanga po umukolo uyu akamubuzyanga ivintu vyo akipeleka umwakwiyipa, loli akalondagha bulo ukuti umunyamata uyu inong’onaghe ukuti akaba muntu umwiza. (Mbupi. 7.13, 14, 21) Nanti umunyamata uyu akaleghukagha ivintu ivyakoghofya vyo nge vikamupangisya ukuti abombe imbibi, nge akifighilila ku njelo iyakuti abombe imbibi. w24.07 16 ¶8-9; 19 ¶19
Mubaghiye ukumuhobokela nu kumusangalusya.—2 Koli. 2.7.
U Yehova atakwitikizya ukuti abanthu bo babomba imbibi babukilile ukuba pakasi pa banthu bache. Sona ate ni nyinong’ono izyakuti umunthu yo akubomba ivibibi ukusita ukupinduka, akulondiwa ukumulangizya “ichisa” nu kumwitikizya ukuti abukilile ukuba poka na banthu bache abasubaliwa. U Yehova wachisa, loli ifundo zyache izyabugholosu zitakusintha. (Yuda 4) Ubwanaloli bwakuti, atakulangizya ichisa chache akabalilo kosi, ichifukwa chakuti vingapangisya ukuti ichipanga chosi chikomanike. (Mbupi. 13.20; 1 Koli. 15.33) Napo vili bunubu, loli tukumanya ukuti u Yehova atakulonda ukuti umunthu yumo apyutiwe. Akulonda ukubomba chilichosi cho angakwanisya ukuti amupoke aliwesi. Akubalangizya ichisa abanthu bo bapinduka ukufuma pasi pa moyo, sona bakulonda ukuyannya ubumanyani bwabo nu Yehova. (Eze. 33.11; 2 Pita. 3.9) Cho chifukwa umunthu uwa ku Kolinti akati apinduka nu kusintha inkhalo yache imbibi, u Yehova akabombezya umutumiwa u Pabuli ukuti achilongosolele ichipanga ukuti umunthu uyu akulondiwa ukuhobokeliwa nu kumupokelela nu moyo ghosi. w24.08 17 ¶7; 18-19 ¶14-15
Akabalilo kosi ko ukumubombela ichiza weka uwa bakamu bane yuyo munandi nkhani, ukumbombela nene!—Mata. 25.40.
Mu chili icha ng’ozi ni mbuzi, u Yesu akalongosola ukuti akwiza ukulonga abantu ukuyana na vyo bakubomba pakwavwa abakamu bache abapakaziwa. (Mata. 25.31-46) Pa kabalilo ‘akantamyo inkulu,’ akwiza ukupeleka ubulongi ubu po inkondo iya Alamagedoni yichili ukubombiwa. (Mata. 24.21) U Yesu akwiza pakupaghula bo bakubavwa abapakaziwa ku bo batakubavwa, ngati mo umudimi akupaghulila ing’ozi ku mbuzi. Amabulaghuzi agha mu Bayibolo, ghakulangizya ukuti u Yehova amusalite u Yesu ukuba mulongi yo akwiza ukulonga mubugholosu. (Yesa. 11.3, 4) Akwennya inkalo izya bantu, mo bakubombela ivintu na mo bakunenela na bantu abanji, ukongelezyapo mo bakubombela ivintu na bakamu bache abapakaziwa. (Mata. 12.36, 37; 25.40) U Yesu akwiza pakubamanya akiza sana bo bakabavwanga abakamu bache abapakaziwa pa mbombo yabo. Bo bali ngati ng’ozi, bakubatula abakamu ba Kilisitu umwakubavwa pa mbombo iyakulumbilila. w24.09 20-21 ¶3-4
Muviyelaye ivintu vyosi.—1 Tesa. 5.21.
Tungabomba bunubu nanti tukusimikizya ukuti vyo tukusubila vyabwanaloli nanti tukuyanisya na vyo Ibayibolo likunena. Umwakufwanikizya, inong’onela ivya munyamata yo anganda ukayikila nanti wakulondiwa kwa Chala. Ka angitikizya bulo ukuti vyo akusubila vyabwanaloli? Awe, abaghiye ‘ukuviyela ivintu vyosi’ umwakuti amanye mo u Yehova akwinong’onela. Pa kabalilo ko tukubelenga Amazyu gha Chala ‘tukwivwa’ ukuti u Chala akunena nuswe. Loli tukulondiwa ukukubomba ivyinji ukuti tumanye inyinong’ono zyache. Nanti tukubelenga Ibayibolo tukulondiwa ukubikapo umoyo pa nkani yo yingamula ilalusyo lyitu. Tungafufuza ivya nkani iyi pakubombezya ivibombelo vyo igulu likupeleka. (Mbupi. 2.3-6) Tungiputa kwa Yehova ukuti atwavwe pa kabalilo ko tukufufuza nu kutwavwa ukuti tumanye inyinong’ono zyache. Pisinda pache, tungalondelezya ifundo izya mu Bayibolo nu kwennya mo tungazibombezezya pa bumi bwitu ukuyana na mo ivintu vibeleye. w24.10 25 ¶4-5
[Ulughano lute] lwakwighana lwene, awe.—1 Koli. 13.5.
U Yehova atakumusaya umunthu aliwesi yoali nu moyo uwakwiyennya pamo uwakulimbana na banthu. (1 Koli. 10.24, 33; 13.4) Akabalilo kamo, abanthu bo u Yesu akabaghanagha nkhani bope bakabombapo ivinthu umwakwiyennya. Ennya vyo abatumiwa babili aba Yesu, u Yakobo nu Yohani bakabomba. Bakamulaba u Yesu ukuti ize abape amalo aghapamwanya mu Bumwene bwache. U Yesu atakabapala pa vyo bakamulaba. Mumalo mwache, akabalongosolela abatumiwa bache bosi 12 ukuti: ‘Nanthi umunthu yumo akulonda pakuba we songo, kokuti abanje mubombi uwa bosi.’ (Mali. 10.35-37, 43, 44) Abakamu bo bali nu moyo uwakulonda ukubabombela abanji, bakwavwa ichipanga muzila izyakulekanalekana.—1 Tesa. 2.8. w24.11 15-16 ¶7-8
Ivinthu vikwenda akiza nanthi pali abakupeleka ubulongozi abinji.—Mbupi. 15.22.
Nanthi tukusala ivinthu, lungatupangisya ukuti tubinong’onelaghe “abanji” sona tube bakwiyisya. (1 Koli. 10.23, 24, 32; 1 Timo. 2.9, 10) Pisinda pache popo tungasala umwakulangizya ulughano nu kubachindika abanji. Nanthi mukulonda ukusala ichinthu ichikulu, mwinong’onele tasi mo inthi mubombele ukuti muchikwanilisye. U Yesu akutubuzya ukuti twikalaghe “pasi nu kubelengela.” (Luka 14.28) Cho chifukwa mukulondiwa ukwinong’onela akabalilo ko inthi mubombezye, ivinthu sona imbombo yo inthi yibepo ukuti mukwanilisye vyo mwasala. Akabalilo kamo mungalondiwa ukuti muyilongosolele imbumba yinyu vyo mwasala umwakuti aliwesi amanye vyo angabomba ukuti avwepo. Choni cho ukubomba bunubu kwakulondiwa sana? Kungabavwa ukumanya waghe mukulondiwa ukusintha vyo mwasala pamo ukubombezya izila iyinji kungaba kwakwavwa. Sona nanthi mukubingizyamo abamumbumba yinyu ukuti bope banenepo vyo vingavwa nu kuba bakwisengannya ukwivwila amasakizyo ghabo, vingabavwa ukuti mukwanilisye vyo mwasala. w25.01 18-19 ¶14-15
Tukwituvikizya sona tukuhoboka.—Yesa. 65.18.
U Yesaya akuvumbula ichifukwa cho ‘tukwituvikizya sona tukuhoboka’ pakuba mupaladayiso uwabuzimu. Upaladayiso uyu akapangiwa nu Yehova. (Yesa. 65.18, 19) Cho chifukwa tutakuswigha ukuti u Yehova akutubombezya imbombo ukuti tubavwe abantu, ukuti bafumemo muchisu ichibibi ichi cho chitakumanyisya ubwanaloli ubwakukwafannya nu Chala sona ukuti tubavwe ukuti babe mupaladayiso uwabuzimu! Swe bakuhoboka sana na malusayo gho tukuhoboka nagho ichifukwa chakuti tuli mubwanaloli, sona ivi vikutwavwa ukuti tube ni chinyonywa ichakulonda ukubavwa abanji ukuti bope bahobokaghe. (Yere. 31.12) Tukupalizya sana, sona swe bakuhoboka ichifukwa cha lusubilo lo tuli nalo ichifukwa chakuti twe benekaya aba paladayiso uwabuzimu. Ibayibolo likulayizya ukutitukwiza pakuzenga inyumba nu kwikalamo sona tukwiza pakubyala amakwi nu kulya ivipasi vyache.’ Tutakwiza ukubomba ‘pabulo’ ichifukwa chakuti ichisu chosi chikwiza ‘pakusayiwa nu Yehova.’ Akutulayizya ukuti akwiza pakutufighilila nu kutupa ubumi ubwiza. Akumanya cho aliwesi akulondiwa sona ‘akwiza ukwikutisya ichinyonywa icha cha bumi chilichosi.’—Yesa. 65.20-24; Sali. 145.16. w24.04 22-23 ¶11-12
Lyalabwe lyane ilyakughoma, malo ghane aghakuchimbililako we Chala.—Sali. 62.7.
Tukupangisya ukuti u Yehova abe Lyalabwe lyitu nanti tukumusubalila nkani. Tukusubila ukuti tukwiza pakupindula nanti akabalilo kosi tukumwivwila napo tungakomana ni ntamyo. (Yesa. 48.17, 18) Nanti tukwennya mo u Yehova akututulila vikutwavwa ukuti tumusubilaghe nkani. Tukuba bakwisengannya ukukomana ni njelo zyo u Yehova mwene weyo angatwavwa ukuti tuzipote. U Yehova wakwima nkani sona atakuyingana ngati libwe ikulu. Ubuntu nu bwighane bwache vitakusinta. (Mala. 3.6) Abantu ababwandilo bakati bamusambukila mumughunnda uwa Edeni, u Yehova atakasinta ubwighane bwache. Cho chifukwa umutumiwa u Pabuli akasimba ukuti, ‘u Yehova atangikana mwene.’ (2 Timo. 2.13) Ivi vikung’anamula ukuti mulimosi mo ivintu vingabela pamo vyo abantu abanji bangabomba, u Yehova atangasinta inkalo zyache, ubwighane bwache, pamo ifundo zyache izyapamwanya. Pakuti tuli nu lusubilo mwa Chala witu yo atakusinta, tungamusubila ukuti angatupoka nu kutwavwa mu kabalilo akantamyo.—Sali. 62.6, 7. w24.06 27-28 ¶7-8
Akabonekele kinyu akiza kabanje ka muntu uwa mukasi . . . ko kabonekele akiza akenecho kako katakuchuja.—1 Pita. 3.4.
Nanti muli pa chibwezi, choni cho chingabavwa ukuti musale ukusendana pamo awe? Ukumanyana akiza koko kungabavwa. Tutakukayikila ukuti mubaghiye ukuti mukamanyako ivintu vimo ivyakukwafannya nu muntu yo muli nawe pa chibwezi po mukaba ukuti muchili mutandite ichibwezi. Loli pa kabalilo aka, popo muli nu lusako ulwakuti mungamumanya akiza “umuntu uwa mukasi.” Ivi vikongelezyapo ukumanya ivyinji ivyakukwafannya nu wamwinyu mo akubombela ivintu ivyabuzimu, ubuntu bache na kinong’onele kache. Nanti akabalilo kendapo, mungamwagha uansala uwilalusyo ilyakuti: ‘Nkimba umuntu uyu mwiza uwakuti ningasendana nawe?’ (Mbupi. 31.26, 27, 30; Efe. 5.33; 1 Timo. 5.8) ‘Ka aliwesi angakwanisya ukumupa uwamwabo ivintu vyo akulonda? Nkimba inti nize jimbe ku vintu vyo uwamwitu akupotwa ukubomba akiza?’ (Loma 3.23) Po mukumanyana akiza, mukumbukilaghe ukuti: Ukukolelana kwinyu kutangaboneka akiza pa vintu vyo muyanite loli mo mukubombela pa vintu vyo mupambanite, popo pangalangizya ukukolelana kwinyu. w24.05 27 ¶5
Namunangila u Yehova.—2 Samu. 12.13.
Umwene u Devedi akabomba ubutulanongwa ubukulu. Loli umulaghuzi u Natani ati amubuzya ubutulanongwa bo akabomba umwakwiyisya, u Devedi akapinduka. (Sali. 51.3, 4, 17, akamutu) Umwene u Hezekiya wepe akamunangila u Yehova. (2 Syambu. 32.25) Loli ngati mo akabombela u Devedi, u Hezekiya wepe umwakwiyisya akapinduka. (2 Syambu. 32.26) Pabumalilo, u Yehova akamwennya Umwene umusubaliwa uyu ukuti ‘akabukilila ukubomnba cho chigholosu.” (2 Nyafya. 18.3) Nkimba tukumanyilako ichoni? Nanti twabomba ivintu ivibibi, tukulondiwa ukupinduka nu moyo ghosi sona ukubomba chilichosi cho tungakwanisya ukuti tuleghuke ukupyanizya sona vyo twabomba. Ka tungabomba choni nanti twapokela ubulongozi ukufuma ku basongo aba chipanga napo tungabwennya ukuti te bwakulondiwa nkani? Tutakulondiwa ukwiyivwa ukuti u Yehova pamo abasongo baleka ukuhoboka nuswe. Na bamwene abiza bope aba ku Izilayeli bakalondiwanga ubulongozi. (Hebe. 12.6) Nanti twapokela ubulongozi tukulondiwa (1) ukubupokela umwakwiyisya, (2) ukusinta mwalubilo po pakulondiwa sona (3) butwavwe ukuti tumubombelaghe u Yehova nu moyo witu ghosi. Nanti twapinduka ku mbibi zyitu, u Yehova angatuhobokela.—2 Koli. 7.9, 11. w24.07 21 ¶8; 22 ¶9, 11
Mumwefyemo mumwinyu umunthu umubibi.—1 Koli. 5.13.
Umunthu yo atakulonda ukusintha akwepusiwa muchipanga nanthi akana ukubombezya ubulongozi bo abasongo bamupa umwakupyanizyapyanizya. (2 Nyafya. 17.12-15) Imbombo zyache zyalangizya ukuti asala ukuleka ukwivwila indaghilo zya Yehova. (Kumbu. 30.19, 20) Bakufumusya ukuti umunthu uyu te we Kaboni wa Yehova sona. Ichakufumusya ichi te chakuti chimukwelengule umunthu yo abomba imbibi. Loli chikwavwa ichipanga ukukonkha indaghilo zyo zikwaghiwa mu Masimbo zyo zikunena ukuti “mutakangalilanaye poka” nu munthu uyu pamo, ‘ukulya nawe umunthu yunuyu.’ (1 Koli. 5.9-11) Ubulongozi ubu bukapelekiwa pa vifukwa ivyiza. Umutumiwa u Pabuli akasimba ukuti: ‘Ichilungo ichinandi bulo chikututumula indobo yosi iya munya.’ (1 Koli. 5.6) Umunthu yo atakulonda ukusintha loli achili ali poka ni chipanga angapangisya abanji ukwennya ukuti ukubombezya ifundo izigholosu zya Yehova te kwakulondiwa.—Mbupi. 13.20; 1 Koli. 15.33. w24.08 27 ¶3-4
Ningabomba ichinthu chosi ukwendela mumwache yuyo akumpha amaka.—Filipi 4.13.
Ubwanaloli bwakuti uswe tutangabapa abantu abanji amaka. Loli tungabombezya amaka ghitu ukuti tubavwe. Umwakufwanikizya, tungabaghulila ivintu vyo bakulondiwa pamo ukubavwa abagosi imbombo izya pa nyumba pamo Umukilisitu uwamwitu yo akubina. Pamo tungiyipa ukuti twavweko pa mbombo iyakuswefya nu kuyannya Inyumba ya Bumwene. Mutakaluvyanje sona ukuti amazyu ghali na maka nkani. Ka mumumenyeko yumo yo angapindula nanti mungamubuzyako amazyu ghamo aghakughomya? Nkimba mumumenyeko yumo yo akulondiwa ukusangalusiwa? Nanti momo vibeleye mwalekelachi ukubombapo zimo ukuti mwangale nawe? Mungangala nawe pamaso na pamaso, mungamwimbila ifoni, mungamutumila ikadi, emelo pamo ukumusimbila imeseji. Mutakapasyanje nkani na vyo munganena. Amazyu amapepe bulo gho munganena ukufuma pasi pa moyo, ghangaba ghakuti ghogho Umukilisitu uwamwinyu alondiwanga ukuti abukilile ukuba musubaliwa pamo ukwiyivwako akiza pamo ivintu vibeleye pa bumi bwache.—Mbupi. 12.25; Efe. 4.29. w24.09 28 ¶8-10
Nanti umunthu ali nu moyo pakuba mulongozi uwa chipanga, akunyonywa imbombo inyiza.—1 Timo. 3.1.
Nanthi wabomba ngati mwavwilizyi ukwakabalilo, ungaba ukuti ukukwanisya vyo vikulondiwa ukuti ube we songo wa chipanga. Ka mungakwanisya ukuba we songo wa chipanga? Ka mbombo buli zyo abasongo ba chipanga bakubomba? Bakutangilila pa mbombo iyakulumbilila, bakubikapo umoyo pakupanga ubudimi nu kumanyisya sona bakughomya ichipanga mu vyo bakunena na vyo bakubomba. Cho chifukwa Ibayibolo likunena ukuti abasongo bo bakulimbikila, ‘vyabupi mu banthu.’ (Efe. 4.8) Ka umukamu angabomba ichoni ukuti abe we songo wa chipanga? Ukuba wakwenelela ukuti ube we songo uwa chipanga, kukupambana sana nu kuti ube wakwenelela ukubomba imbombo iya kuchisu. Akabalilo akinji ukuti ubombe imbombo iyakuchisu, ukulondiwa ukuba na maluso gho ghakulondiwa pa mbombo iyo. Loli nanthi ukulonda ukuba we songo uwa chipanga, pakulondiwa ukubomba ivyinji ukuchila bulo ukuba nu luso pakulumbilila na pakumanyisya. Ukuti ube we songo, ukulondiwa ukukwanilisya tasi ifundo izya mu Masimbo zyo zisimbiwe pa 1 Timoti 3.1-7 nu Titi 1.5-9. w24.11 20 ¶1-3

