Ulwiputo lwitu lwakuti, nge abantu abinji bivwa ukusoka ko tukubabuzya umwakuti basale kumubombela u Yehova pa kabalilo aka. Loli buli pakunena ivya bo batakuteghelezya vyo tukubasoka pa kabalilo aka? U Yehova weyo angalonda ukubapoka abantu bo bangize basinte imyoyo yabo nanti bennya ukuti u Babeloni umukulu nkani akumongoliwa. Nanti vikwiza ukuba bunubu, chakulondiwa sana ukuti pa kabalilo aka tubukilile ukubasoka abantu ivyakukwafannya ni nkani iyi. Ivintu vyo tungababuzya pa kabalilo aka, vingize vibavwe ukuti bize bakumbukile ichintu chimo kuntazi. (Yanisya nu Ezekieli 33.33.) Pamo vingize vibombiwe ukuti bangize bakumbukile ukusoka ko tukababuzya nu kwanda ukumubombela u Yehova po amizi ghachili ghatafikite musingo. Ngati we Jailer uwa ku Philippi yo akasinta umoyo wache “akasenyenta kati kabombiwa,” pamo bamo bo pa kabalilo aka batakubombapo chilichosi pa mazyu amiza gho tukubabuzya, bangize basinte imyoyo yabo nanti ichisu chiza chanda pakumala pa kabalilo ko u Babeloni umukulu nkani akumongoliwa.—Imbo. 16.25-34. w24.05 17 ¶9-10

Tukumanyilako ifundo iyakulondiwa sana ku vintu vyo umutumiwa u Pabuli akabasimbila Abakilisitu Abachihebeli. Bamo batakabukilila ukukula mwabuzimu umwakuti bakaba bachili bakunyonywa “pakung’wela sona ulukama mubuyo ubwa kulya chakulya ichikafu [ichabuzimu].” (Hebe. 5.12) Abantu aba bakapotwanga ukumanyila nu kusungilila ivintu vyo u Yehova akabamanyisyanga ukwendela muchipanga. (Mbupi. 4.18) Umwakufwanikizya, Abayuda abinji bakasubilagha nu kubombezya Indaghilo izya Mozesi napo pakaba ukuti pendapo imyaka 30, ukufuma po u Kilisitu akapangisya ukuti Indaghilo izi zileke ukubomba imbombo. (Titi 1.10) Aliwesi yo abelengitepo ubulongozi bo buli mukalata yo u Pabuli akabasimbila Abakilisitu Abachihebeli, angasimikizya ukuti naloli mwibuku ili muli ichakulya ichikafu ichabuzimu. Ukalata uyu akabavwa Abakilisitu ukuti bivwisye ukuti izila impya iyakumwiputa u Yehova ukwendela mwa Yesu nyiza sana, sona ukuti babukilile ukulumbilila.—Hebe. 10.19-23. w24.04 6 ¶15

Ukufuma bulo po u Adamu nu Eva bakakolelana nu Satana pakumusambukila u Yehova u Chala, abantu amabiliyoni aghinji bakufwa. Choni cho chikwiza pakubombiwa ku bantu bosi aba? Akagulu akanandi bulo aka bantu abakukwana 144,000 bo bakumukonka u Kilisitu umwabusubaliwa bakwiza ukuzyukila ku bumi ubusita ukufwa kumwanya. (Ubuvu. 14.1) Ichilundilo ichikulu icha banavuli na bakolo bo bamughanite u Yehova, babo bakabombagha ivyiza bakwiza ukuba kuchigaba icha bantu ‘babo babombite inyiza bo bakwiza pakuzyuka kubufwe’ sona bakwiza ukwikala nu bumi kwa bwila na bwila pachisu ichapasi nanti biza babukilila ukuba bagholosu mu Bulaghili Ubwa Kilisitu Ubwa Myaka 1,000 na pakugheliwa ukwa bumalilo. (Dani. 12.13; Hebe. 12.1) Sona mu Bulaghili Ubwa Kilisitu Ubwa Myaka 1,000, abantu bo ‘te bagholosu’ ukongelezyapo bo batamubombeyepo lumo u Yehova pamo bo bakabombagha ivintu ivibibi, bakwiza pakubapa ulusako ulwakuti basinte inkalo zyabo nu kuba babombi aba Yehova abasubaliwa. (Yoha. 5.29; Luka 23.42, 43) Loli abantu bamo bakaba babibi sana, cho chifukwa u Yehova asalite ukuti abantu aba batakwiza pakuzyuka kwa bwila na bwila.—Luka 12.4, 5. w24.05 2 ¶3; 5 ¶15; 6 ¶17

Yo akulonda ukuba mulendo wa Yehova, akulondiwa ukunena ‘ubwanaloli mumoyo wache.’ (Sali. 15.2) Ifundo iyi yikung’anamula ivyinji ukuchila ukuleka bulo ukunena ubumyasi. U Yehova akulonda ukuti tubanje babwanaloli mu vyo tukunena nu kubomba. (Hebe. 13.18) Ichakulondiwa chakuti u Yehova ‘akuseluka nu muntu yo mumyasi loli akuba pabumanyani ubwiza nu muntu yo mugholosu.’ (Mbupi. 3.32) Bo ‘bakunena ubwanaloli mumoyo wabo’ batakupanga ubuzimbuli ukuti bakwivwila indaghilo izya Chala nanti bali pigulu loli po bali kwa beka batakuzyivwila. Bakuleghuka ukubomba ivintu umwabuzimbuli. Umuntu yo muzimbuli anganda ukukayikila ukuti amahala gha Yehova pa fundo zimo ghatakwivwika. (Yako. 1.5-8) Angaleka ukumwivwila u Yehova pa vintu vimo vyo vingaboneka ukuti te vyakulondiwa nkani kukwache. Nanti akwennya ukuti patakubombiwa nachimo-chimo nanti aleka ukwivwila, anganda ukuleka  ukwivwila indaghilo zya Chala, vyo vingapangisya ukuti ukwiputa kwache kube kwabuzimbuli. (Ndumbi. 8.11) Po tukulondiwa ukuba babwanaloli mu vintu vyosi. w24.06 10 ¶7-8

Abantu ba Yehova babughanite ubwanaloli bo bukwayiwa mu Mazyu gha Chala. Ulwitiko lwitu luzengiwe mu Mazyu gha Chala. (Loma 10.17) Tukusubila ukuti u Yehova akandisya ichipanga icha Chikilisitu cho chili ngati “mpanda, nu lwalo ulwa bwanaloli.” (1 Timo. 3.15) U Satana akulonda ukuti tuleke ukulisubalila Ibayibolo pamo ubulongozi bo tukupokela ukufuma ku gulu lya Chala. (Efe. 4.14) Lunulu, u Satana inti abombezye amabumyasi aghakupambana-pambana ukuti abazimbule abantu ukuti bamusambukile u Yehova. (Ubuvu. 16.13, 14) Tukulindilila sona ukuti u Satana inti abombe chilichosi cho angakwanisya ukuti abazimbule abantu ba Yehova. (Ubuvu. 12.9) Cho chobene chakulondiwa sana ukuti tumanyaghe impambano yo yilipo pakasi pa bwanaloli nu bumyasi, sona ukuti tubanje swe basubaliwa ku bwanaloli. (Loma 6.17; 1 Pita. 1.22) Nanti tubumenye umwanaloli, pa ntamyo inkulu tukwiza pakupona! w24.07 8 ¶1-3

Pa kabalilo ko u Yehova akabasalagha Abaizilayeli ukuba mutundu wache, akapanga nabo ipangano ilyakuti bamwivwilaghe. Loli nanthi basala ukwiputa abachala abanji, akalekagha ukubasaya sona bakatamiwanga. Napo vikabanga bunubu loli bakaba ukuti bachili bali nu lusako ulwakuti bangaba pabumanyani nu Chala. Bakalondiwanga ‘ukunyokela kwa Yehova u Chala [wabo] nu kwivwila amazyu ghache.’ (Kumbu. 30.1-3, 17-20) Mu mazyu aghanji tunganena ukuti bakalondiwanga ukupinduka. Nanthi babomba bunubu, u Yehova akapalamilagha kukwabo nu kubasaya sona. Abanthu bo u Yehova akabasala bakamusambukilagha umwakupyanizyapanizya. Loli u Yehova akabukilila ukubavwa ukuti babukilile ukumubombela. Akatumagha abalaghuzi umwakupyanizyapyanizya ukuti babavwe abanthu bache ukuti bapinduke nu kunyokela kukwache.—2 Nyafya. 17.13, 14. w24.08 9 ¶4-5

Imyaka yikati yendapo ukufuma po u Yesu akafwila, Abakilisitu Abachihebeli bo bakikalagha ku Yelusalemu na ku Yudeya bakakomana ni ntamyo. Ichipanga icha Chikilisitu chikati chanda bulo, chikakomana na mayimba amakulu sana. Pisinda pache, pakati pendapo imyaka 20 Abakilisitu bakakomana ni ntamyo iya vyachuma, yo tutakukayikila ukuti yikanda ni zala yo yikakwafya ichisu chila. (Imbo. 11.27-30) Loli chamuma 61 C.E., Abakilisitu bakaba mukabalilo aka mutende pakuyanisya ni vintu vyo vikaba papipi ukubombiwa. Pa kabalilo kala, bakapokela ukalata ukufuma kwa mutumiwa u Pabuli ukalata yo akafika pa kabalilo kache. Ukalata yo bakabasimbila Abahebeli, akaba wa pa kabalilo kache ichifukwa chakuti akabalilo aka mutende kakaba kanandi bulo. U Pabuli akabapa ubulongozi Abakilisitu aba, bo bukabavwa ukujimba ku ntamyo yo bakaba papipi ukukomana nayo. w24.09 8 ¶1-2

Nanthi twakomana ni nthamyo, u Yehova akutulangizya ulughano ukwendela mubakamu na bayemba. Abakilisitu abamwitu bangatusangalusya umwakututeghelezya umwachisa pa kabalilo ko tukunena pamo bangatwavwa umwakupaghula akabalilo nu kuba poka nuswe. Bangatusangalusya sona umwakutubelengela ivesi limo pamo ukwiputa poka nuswe. (Loma 15.4) Akabalilo kamo umukamu pamo umuyemba angatukumbusya mo u Yehova akwinong’onela, vyo vingatwavwa ukuti tubukilile ukujimba. Abakilisitu abamwitu bangatwavwa sona umwakutupa ichakulya pa kabalilo ko twakomana ni ntamyo. Akabalilo kamo ukuti abanji batutule, tukulondiwa ukubabuzya mo ivintu vibeleye pa bumi bwitu. (Mbupi. 17.17) Batangamanya mo tukwiyivwila pamo vyo tukulondiwa. (Mbupi. 14.10) Cho chifukwa mubabuzyanjeko abamanyani binyu abakughoma mwabuzimu mo mukwiyivwila. Mubavwe ukuti bamanye mo bangabatulila. Akabalilo kamo, mungasala ukuti mukomane nu songo weka pamo babili bo mukumanya ukuti mungasatuka nu kubalongosolela mo ivintu vibeleye pa bumi bwinyu. Abayemba bamo bagha ukuti chakwavwa sana ukubabuzyako abayemba abamwabo bo bakughoma mwabuzimu. w24.10 10 ¶15-16

Abanthu abinji amasiku ghano bakuyezyayezya ukulya ichakulya ichiza sona ukupanga inyangalo izyakughomya umubili ukuti bikale kwa kabalilo akatali. Loli bakumanya ukuti batangikala kwa bwila na bwila. Loli pa Yohani 3.16 sona pachaputala 5.24, u Yesu akanena ukuti vingabombiwa ukuti abanthu bikale kwa “bwila na bwila.” Isiku limo u Yesu akapanga ichiswigho umwakubalyesya abanthu amasawuzani aghinji ichibama ni swi. Ivi vikaba vyakuhobosya, loli vyo akanena isiku ilyakukonkhapo vyovyo vikaba vyakuhobosya nkhani. U Yesu akachibuzya ichilundilo cho chikamukonkha ku Kapelenahumu ukuti abanthu bakwiza pakuzyuka ku bufwe nu kwikala nu bumi kwa bwila na bwila. (Yoha. 6.39, 40) Vyo u Yesu akanena vikulangizya ukuti abanthu abinji bakwiza pakuzyuka nu kuhoboka nu bumi kwa bwila na bwila! w24.12 8 ¶1-2

Ilipoti ilya mwalunulu ilyakufuma ku bungwe lyo likwennya ivya bumi pachisu chosi (World Health Organization) likulangizya ukuti abanavuli abinji bakubabombela inkhaza abachi babo. Umwanavuli yo ali ni nkhalo izi, angalangizya ukuti akumuchindika umuchi wache nanthi ali pigulu loli ku nyumba kwache akumubombela inkhaza. Choni cho chikupangisya ukuti abalume bamo bababombelaghe abachi babo inkhaza? Bangaba ukuti bakulila mumbumba yo ubaba akaba wankhaza, po bangaba ni nyinong’ono izyakuti ukupanga inkhaza kwiza bulo. Bamo bakwennya ukuti “umwanavuli umwenecho” abaghiye ukubombezya amaka ghache ukuti amulangizye umuchi wache ukuti weyo we bwana. Abanavuli bamo batamanyisiwe mo babaghiye ukubombela ivinthu nanthi bakalala. Ichifukwa chakuti abanavuli bangaba ukuti bakwenelezya ivyakusikula, akabalilo akinji vingabapangisya ukuti babennyange akabibi abakolo pa nkhani iyakughonana. Umwakongelezyapo, amalipoti ghakulangizya ukuti pa kabalilo ko kukaba imbina iya COVID-19 inthamyo izi zikongelela. Napo vili bunubu,  loli pa vifukwa ivi pate ichifukwa nachimochimo cho chingapangisya ukuti umulume amupangilaghe inkhaza umuchi wache. w25.01 8 ¶2-3

“Umughanaye Umwene u Chala wako nu moyo wako ghosi, nu muzimu wako ghosi na maka ghako ghosi ni nyinong’ono zyako zyosi.” (Luka 10.27) U Yesu akalangizya ukuti ululaghilo ulu lolo lwakulondiwa sana mu Ndaghilo izya Mozesi. Ukumughana u Yehova nu moyo witu ghosi kukukwafya mo tukwiyivwila, vyo tukulonda ukubomba sona mo tukubombela ivinthu. Kukongelezyapo ukwiyipa nu moyo witu na maka ghitu ghosi. Loli ukumughana u Yehova kukongelezyapo sona inyinong’ono zyitu, vyo vikung’anamula mo tukwinong’onela pa vinthu vimo. Napo vili bunubu, loli tutangeghelela inyinong’ono zya Yehova ndendende. Loli tungivwisya inyinong’ono izya Chala nanthi tungamanyila “inyinong’ono zya Kilisitu” ichifukwa chakuti u Yesu akalangizyanga sona mo Ubaba wache akwinong’onela.—1 Koli. 2.16. w25.03 8 ¶1

Pakuba munthu uwakufikapo, u Yesu akayana bulo nu munthu uwabwandilo u Adamu po akaba achili atanangite. (1 Koli. 15.45) Imfwa ya Yesu yikakupikila imbibi zyo u Adamu akabomba nu kunyosezyapo chilichosi cho u Adamu akatagha. (Loma 5.19) Cho chifukwa u Yesu akaba we “Adamu uwabumalilo.” Patakulondiwa sona umunthu uwamwabo uwakufikapo ukuti alipile vyosi vyo u Adamu akatagha. U Yesu akafwa “koka bulo.” (Hebe. 7.27; 10.12) Ka indondomeko iyakupepesya yikupambana bulibuli ni sembe? Indondomeko iyakupepesya, vinthu vyo u Chala akabomba ukuti anyosezyepo ubumanyani ubwiza pakasi pa yuyo na banthu. Isembe mutengo gho ghukapelekiwa ukuti u Chala atuhobokele imbibi zyitu. Umutengo ughu ghukwimila ibanda lya Yesu lyo likakupuka mumalo mwa uswe.—Hebe. 9.14. w25.02 5 ¶12-13

Nanti tukumwennya u Yehova ukuti ali ngati Muntu uwabumi, vingatwavwa ukuzyennya akiza injelo zyo tukukomana nazyo. Buli-buli? Inti twande ukwennya injelo zyitu ukuti nkani inkulu yo yili pakasi pa Yehova nu Satana. U Mubibi akunena ukuti nanti twakomana ni ntamyo, tungaleka pakumusubila u Yehova. (Jobu 1.10, 11; Mbupi. 27.11) Loli nanti tukujimba ku ntamyo zyo tukukomana nazyo, tukulangizya ukuti tumughanite u Yehova sona tukulangizya ukuti u Satana mumyasi. Ka iboma likubasusya, mukukomana ni ntamyo iya vyachuma, mukunyoziwa nanti muli mu bulumbilili pamo mukukomana ni njelo izyamwabo? Nanti vili bunubu, mukumbukilaghe ukuti ivyakubombiwa ivi vikubapa ulusako ulwakuti muhobosye umoyo uwa Yehova. Mukumbukilaghe sona ukuti atangitikizya ukuti muyeliwe ni njelo yo mutangakwanisya ukujimba. Wakwisengannya ukubapa amaka gho ghangabavwa ukuti mujimbe. w24.06 22 ¶9

Nkimba muvimenye ivintu vyo akabalilo akinji vikubaghela? Te chiza ukwipusika pa vintu vyo tutakubomba akiza pamo ukufika pa fundo iyakuti tuli na maka umwakuti tutangabomba ichintu ichibibi. (1 Yoha. 1.8) U Pabuli akalangizya ukuti ‘na bantu bo bakulongoziwa nu muzimu ubuzelu’ bangagheliwa nanti batakuba maso nu kwifighilila. (Gala. 6.1) Tubaghiye ukuba basubaliwa sona tumanyaghe ivintu vyo tukupotwa ukubomba akiza. (2 Koli. 13.5) Nkimba tukulondiwa ukubomba ichoni nanti twavimanya ivintu vyo tukugheliwa navyo? Mubikepo umoyo ukuti muleghuke injelo! Ukufwanikizya, kale amalo gho ghatakabanga ghakufighililiwa mumupanda uwa tawuni ghakabanga mageti. Cho chifukwa pageti pakalondiwanga ukuba pakufighililiwa nkani. Umwakuyana bulo, nuswe tukulondiwa ukuba maso ni vintu vyo tukumanya ukuti tukupotwa ukubomba akiza.—1 Koli. 9.27. w24.07 15 ¶5-7

Imbombo inyiza yo yatambuliwa mwisimbo ilyi lelo,yikongelezyapo imbombo iya kulumbilila amazyu amiza. Cho chifukwa nanti tukubelenga Amazyu agha Chala nu kwinong’onelapo, ulwitiko lwitu mwa Yehova lukughoma sona tukwanda ukwennya ukuti ukulumbilila amazyu amiza agha Bumwene cho chintu chakulondiwa sana pa bumi bwitu. Ukuti mupindule naloli na Mazyu gha Chala, mutakulondiwa ukubelenga, ukumanyila nu kwinong’onelapo umwakusamalila bulo. Mumalo mwache, mumalilaghe akabalilo akatali pakubelenga, ukumanyila nu kwinong’onelapo. Nanti mwafika pisimbo limo lyo lyabatamya ukwivwisya, mutakalipululile bulo. Mumalo mwache mufufuze ukuti mumanye mo balilongosolela ivesi ilyo pakubombezya Watch Tower Publications Index pamo Buku Lakupenjera Nkhani la Ŵakaboni ŵa Yehova. Nanti mukusenda akabalilo po mukumanyila nu kwinong’onelapo, vingabavwa ukusubila ukuti vyo Ibayibolo likunena vyabwanaloli. (1 Tesa. 5.21) Nanti mukusimikizya ukuti vyo mukumanyila vyabwanaloli, mukuba bakuhoboka pakubabuzyako abanji ifundo zyo mwamanyila. w24.04 15 ¶4-5

U Devedi akanena ukuti ‘mwiza sona wakwisengannya ukuhobokela.’ (Sali. 86.5) U Mika akasimba ukuti: ‘Ka Chala buli yo akuyana numwe, yo akuhobokela ivinthu ivyakupuvya nu kwendapo bulo pa mbibi?’ (Mika 7.18) Sona u Yesaya akanena ukuti: ‘Umunthu umubibi aleke izila zyache sona umubibi asinthe inyinong’ono zyache; anyokele kwa Yehova, po inthi amupelele ichisa, anyokele kwa Chala witu ichifukwa chakuti akwiza pakumuhobokela nu moyo ghosi.” (Yesa. 55.7) Bakachibuzya ichipanga icha ku Kolinti, ukuti chimupokelele sona ni nyobe zibili umunthu yo akapinduka nu kumusimikizya ukuti chimughanite ukuti chimweghelele u Yehova. Pakukonkha ubulongozi bula, ichipanga chikalangizya ukuti ‘chikwivwila muvinthu vyosi.’ Napo pakenda imyezi yinandi bulo, loli ichilango cho bakamupa umunthu yula chikamwavwa ukuti apinduke. Polelo abasongo batakalondiwanga ukuchedwa ukumunyosezya muchipanga. w24.08 17-18 ¶12-13

Tukwikala mukabalilo ko ivintu vikusinta sana! Lunulu u Yesu akwiza pakumulonga umuntu aliwesi. U Yesu akalongosola vyo vikwiza pakubombiwa bo ubulongi ubu buchili butambombiwe. Akanena ‘ichimanyisyo’ ichakulangizya ukubapo kwache ukwakusita ukuboneka sona ivyakukwafyannya nu “bumalilo ubwa chisu ichapasi.” (Mata. 24.3) Ubulaghuzi ubu bukwaghiwa mwibuku ilya Matayi chaputala 24 nu 25, Maliko chaputala 13 nu Luka chaputala 21. U Yesu akanena ivyili vitatu ukuti atusoke. Akanena ichili icha ng’ozi ni mbuzi, icha balindu abamahala na bapunganu ni cha matalenti. Ichili chilichosi chikutwavwa ukwivwisya ukuti mo umuntu akubombela ivintu, vikwiza pakukwafya ubulongi bwache. w24.09 20 ¶1-2

U Yesu Kilisitu chifwanikizyo ichiza sana pa nkhani yakumughana u Baba wache na banthu. Ulughano ulu lukamwavwa ukuti ababombelaghe abanji imbombo zyo zikabonekagha ukuti zyapasi. (Mata. 20.28; Yoha. 13.5, 14, 15) Mwe bakamu nanthi muli nu lughano, u Yehova inthi abasaye nu kubavwa ukuti mube bavwilizyi muchipanga. (1 Pita. 5.5) Muchisu ichi, abanthu bakulimbikisya umuzimu uwakwiyennya ukuti bapamwanya nkhani ukuchila abanji. Mwigulu lya Yehova te momo vibeleye. Umukamu yo ali nu lughano ngati lo u Yesu akaba nalo, atakubombezya amaka ghache nu budindo bo ali nabo ukuti abonekaghe wapamwanya nkhani ukuchila abanji. Nanthi muchipanga mungaba umunthu yumo uwa nyinong’ono ngati izi, anganda ukukana ukubomba imbombo zimo zyo zikulondiwa pakupwelelela ing’ozi zya Yehova zyo zikuboneka ukuti zyapasi. Angennya ukuti imbombo izi zyapasi nkhani.—Yoha. 10.12. w24.11 15 ¶6-7

Pachisu chosi ichapasi, tukulondiwa abakamu abinji bo bangabomba ngati “ivyabupi” mu bantu. (Efe. 4.8) Nanti mwe mukamu uwakoziwa, ka muli na ‘maka aghakuti mungavwapo’? (Mbupi. 3.27) Nkimba mukulonda ukuti mungaba mwavwilizyi muchipanga? Ka mungakwanisya ukubavwa abakamu na bayemba vyo bakulondiwa ngati we songo wachipanga? Nkimba vingabombiwa ukuti musinte ivintu vimo umwakuti mulabe ukuti muye mwingile Isukulu iya Balumbilili aba Bumwene? Isukulu iyi, yingabamanyisya nu kubavwa ukuti u Yesu ababombezye akiza imbombo. Nanti mukwiyivwa ukuti mutangakwanisya amabudindo agha, mulabe kwa Yehova. Mumulabe ukuti abavwe nu muzimu wache ubuzelu ukuti mukwanisye ukubomba imbombo yiliyosi yo angabapa. (Luka 11.13) Amasiku ghano, abantu bo u Yesu “akabapa ivyabupi,” balangizya ukuti u Yesu akututangilila mumasiku aghabumalilo agha. (Mata. 28.20) Nkimba mutakupalizya ukuti tuli nu Mwene yo walughano, mupi, wakwivwisya sona akutupa abakamu bo bakupwelelela vyo tukulondiwa?w24.10 23 ¶16-17

Buli pakunena ivya vintu vyosi vyo vikupangisya ukuti abantu ba Chala bivwange ububavu nu kutamiwa? Ubwanaloli bwakuti ivintu vyosi ivi ‘tukwiza pakuluvya umwakuti vitakwiza pakuboneka sona mumaso agha Chala.’ (Yesa. 65.16) U Yehova akwiza pakumazya intamyo zyosi zyo tukukomana nazyo sona nanti akabalilo kendapo tutakwiza ukukumbukila sona ububavu bo tukivwanga ichifukwa cha ntamyo zyo tukakomanagha nazyo. Pa kabalilo aka pope tukwagha umutende nanti tuli ku nkomano zyitu izya Chikilisitu, ko tukuhoboka vyo vikutwavwa ukuti tutakinong’onelagheko pa vintu vyo vikupangisya ukuti tukomanaghe ni ntamyo muchisu ichibibi ichi. Tukubavwa sona abakamu na bayemba bitu ukuti babanje nu mutende nanti tukulangizya ulughano, ukuhoboka, umutende, ichisa sona ubufisalyoyo inkalo zyo umuzimu uwa Chala ghukumwavwa umuntu ukuti abe nazyo. (Gala. 5.22, 23) Tukupalizya sana ichifukwa chakuba mwigulu ilya Chala! Bosi bo bakubukilila ukwikala mupaladayiso uwabuzimu bakwiza ukuhoboka sana pakwennya ukuti u Chala akukwanilisya ilayizyo lyache ilyakuti akupanga ‘kumwanya ukupya ni chisu ichapasi ichipya.’ w24.04 22 ¶9-10

Napo ichibwezi chikuba chakuhobosya sana, loli bo bali pa chibwezi bakulondiwa ukuchennya ukuti chakulondiwa sana ichifukwa chakuti chocho chingapangisya ukuti bize basendane. Pisiku lyo bakupanga ubukwati, abantu bo bali pa chibwezi bakulapa pamaso pa Yehova ukuti inti baghananaghe nu kuchindinkana pa bumi bwabo, pa kabalilo kosi ko inti babe nu bumi. Loli po bachili pakulapa ichilapo ichi, bakulondiwa ukwinong’onelapo umwakupwelelela sana pa cho bakulonda ukusala. Ifundo izi zyabwanaloli pa nkani iya chilapo icha sendwa. Ichibwezi chikwavwa ukuti abantu bamanyane akiza, vyo vikubavwa ukuti basale akiza ivintu. Akabalilo kamo bangasala ukuti basendane pamo bangasala ukuti bamazye bulo ichibwezi. Nanti ichibwezi chamala, vitakung’anamula ukuti abantu bo bali pa chibwezi babomba ichintu chimo ichibibi. Mumalo mwache akabalilo ko bali pa chibwezi kabavwa ukuti basale akiza ivintu. Choni cho chakulondiwa sana ukuti tuchennyange akiza ichibwezi? Ichifukwa chakuti te chamahala ukuba pa chibwezi nu muntu yo mukumanyila zila ukuti mutangize musendane. w24.05 26-27 ¶3-4

Akabalilo kamo Abakilisitu abachinyamata bangaba ni lyogha ukuti bafighilile vyo bakusubila. Banganda ukupasya nanthi bakumanyila ukuti ivyabumi vikachita ukusintha bulo. Chifukwa buli? Ichifukwa chakuti abamanyisi banganena umwakusimikizya ukuti ivinthu vikasintha. Nanthi mwe bapapi, ka mungamwavwa bulibuli umwana winyu ukumanya ukuti vyo akusubila vyabwanaloli? Mumusimikizye umwana winyu ukuti atakulondiwa ukuba ni soni ichifukwa chakuti akumanya ubwanaloli pa nkhani iyachipeliwa. Chifukwa buli? Abasayansi bamo bakumanya ukuti ubumi butakabako bulo mwangozi pamo mwalusako. Bakwennya amabukaboni gho ghakulangizya ukuti pali yumo uwamahala yo akapela ivinthu vyosi. Ivi vikubavwa ukuti batakasubilaghe inkhani iyakuti ichipeliwa chikachita ukusintha bulo. Umwana winyu angasimikizya nanthi anginong’onelapo ivifukwa vyo vikabavwa abakamu na bayemba bamo ukuti bande ukusubila ukuti ivinthu vikachita ukupeliwa. w24.12 18 ¶14-15

U Yesu akabukilila ukuyennya umwakwenelela imbombo iyakulumbilila. Ivi vikamwavwa ukuti abukilile ukubikapo umoyo pa mbombo iyakulumbilila. Umwakufwanikizya cha muma 30 C.E., u Yesu akennya ukuti pakaba abanthu abinji bo bakaba bakwisengannya ukuteghelezya amazyu amiza sona akabayanisya ni mighunda yo yili papipi ukwinuliwa. (Yoha. 4.35) Pakati pendapo pipipipi umwaka, akababuzya abamanyili bache ukuti: ‘pali ivinthu ivyinji vyo vikulondiwa ukwinuliwa.’ (Mata. 9.37, 38) Sona pisinda pache akanena ifundo iyakuti: ‘Pali ivinthu ivyinji vyo vikulondiwa ukwinuliwa . . . Mumulabe umwenecho uwamughunda ukuti atume abambombo pakwinula.’ (Luka 10.2) U Yesu atakalekapo lumo ukwennya ukuti abanthu bamo inthi bivwe amazyu amiza sona akahobokagha nanthi momo babombela. U Yesu akabamanyisya abamanyili bache ukuti babwennyange akiza ubuthenga bo bakalumbililagha, vyo vingabavwa ukuti babukilile ukubikapo umoyo pakulumbilila. w25.03 18-19 ¶15-16

U Yehova akutufighilila nanti twakomana ni ntamyo. Ngati mo ichilyalabwe ichikulu chingamufighilila umuntu ku chivula ichakoghofya, umwakuyana bulo u Yehova angatufighilila nanti twakomana ni ntamyo. Akutufighilila ku intamyo zyo tukukomana nazyo pa kabalilo aka, sona ukuti tutakabukilile ukukomana nazyo kwa bwila na bwila. Sona akutulayizya ivintu ivyinji: Akwiza pakwefyapo chilichosi cho chikupangisya ukuti tutakabe nu mutende sona tutakabe bakufighililiwa. (Eze. 34.25, 26) Izila yoka iya mo tungabombela ukuti u Yehova abe ngati lyalabwe lyitu ilyakutufighilila ko kwiputa kukwache. Nanti tukwiputa kwa Yehova akutupa “umutende uwa kufuma kwa Chala gho ghukusunga umoyo ni nyinong’ono zyitu.” (Filipi 4.6, 7) Akabalilo kosi u Yehova akuba wakwisengannya ukuba nuswe. Tungamusubila ichifukwa chakuti u Yehova ‘Lyalabwe ilya bwila na bwila.’ (Yesa. 26.3, 4) Akabalilo kosi wakwisengannya ukukwanilisya vyo atulayizizye, akwivwa inyiputo zyitu sona akutupa ubutuli po tukulondiwa. Sona tungamusubalila u Yehova ichifukwa chakuti musubaliwa ku bantu bo bakumubombela. (2 Samu. 22.26) Atakwiza pakuluvya lumo vyo tukumubombela, sona akwiza pakutusaya.—Hebe. 6.10; 11.6. w24.06 27 ¶4-6

Ivyakusangalusya ivibibi vingagabannya umoyo witu. Tungaba na bamanyani ababibi bo bangatupangisya ukuti twinong’onelaghe nkani ivintu ivyakumubili. Nanti twamanya ukuti ichintu chimo chanda pakutupangisya ukuti tutakamubombelaghe u Yehova nu moyo ghosi, umwalubilo tukulondiwa ukubombapo zimo ukuti tuchifumyemo. (Mata. 5.29, 30) Tutakitikizye ukuti umoyo witu ghugabinkane. Tungipusika nu kwanda ukwinong’ona ukuti ichifukwa chakuti tukutangwanika pakubomba ivintu ivyabuzimu, tutakulondiwa ukucheba ukukana ivintu vyo vingatupangisya ukuti tubombe ivintu ivibibi. Umwakufwanikizya, inong’onela ukuti muli kuzi isiku lyo kukataye nkani sona kuli impepo iyakukuka. Mwati mwafika panyumba mwapemba umoto. Choni cho chingabombiwa nanti mungaleka ku mulyango kwakwighula? Munyumba mungakatala mwalubilo. Ka ifundo yache yakuti choni? Tukulondiwa ukubomba ivyinji mumalo mwakulya bulo ichakulya ichabuzimu cho chikutwavwa ukuti ubumanyani bwitu nu Yehova bubukilile. Tukulondiwa sona ukwighalila ulwighi mu moyo witu umwakuti impepo iya kukatala iya muchisu ichibibi ichi, pamo inkalo zyo zitakumuhobosya u Chala ukuti zitakingile mumoyo witu nu kughugabannya.—Efe. 2.2. w24.07 21 ¶6-7

Tutangalongosola akiza mo u Yesu akabombela ukuti ajimbe pa kabalilo ko abasilikali Abachiloma bakamuyivwanga pikwi ilyakutamiliwapo. Cho tungabomba chakuti tunginong’onela bulo ububavu bo u Yesu akivwa ni vinthu ivyamusamu sona ivisita ubugholosu vyo akajimba. Loli atakitikizya ukuti ivinthu ivisita ubugholosu vyo akakomana navyo vimupote. Mumalo mwakuti abaghune abasilikali bo bakamukomelela pikwi, u Yesu akiputa ukuti: “We Tata uwahobokele pakuti batakumanya vivyo bakubomba.” (Luka 23.34) Nanthi tukubiputila abanthu bo batubombela ivinthu ivibibi, vikutwavwa ukuti tutabasungile ivyakusingo, ukubakalila sona ukusintha mo tukubenezya. Inthi tukomane ni vinthu ivisita ubugholosu po ubumalilo ubwa chisu ichibibi ichi butizite. Chilichosi cho tungakomana nacho, tutakaleke ukumulaba u Yehova ukuti atwavwe. Nge twabikapo umoyo pakumweghelela u Yesu pa mo akabombelagha nanthi bamubombela ivinthu ivibibi sona tubukilile ukubombezya ifundo izya mu Bayibolo. Nanthi tungabombagha bunubu, u Yehova angatusaya sana.—1 Pita. 3.8, 9. w24.11 6 ¶16; 7 ¶17, 19

U Yehova atakwitikizya inkhalo yiliyosi imbibi. (Sali. 5.4-6) Akulonda ukuti tukonkhaghe ifundo izigholosu zyo zili mu Bayibolo. Napo vili bunubu, u Yehova azimenye ukuti swe banthu basita ukufikapo sona tutangabomba ivinthu vyosi ndendende mo akulondela. (Sali. 130.3, 4) Loli pa kabalilo kanako atakuhoboka ‘na banthu babo bakunyongannya ichisa icha Chala witu ngati po chinthu chimo chicho chikubapa ubusatuke ubwakubombela ivinthu ivinyazu.’ (Yuda 4) Chochobene Ibayibolo likunena izya ‘kulongiwa ukwa banthu’ pa nkhondo iya Chala iya Alamagedoni. (2 Pita. 3.7; Ubuvu. 16.16) Loli u Yehova atakulonda ukuti umunthu yumo ize apyutiwe. Ibayibolo likunena ukuti u Chala akulonda ‘ukuti umunthu wesi apinduke nu kuzileka imbibi zyache.’ (2 Pita. 3.9) Abasongo aba chipanga bakumweghelela u Yehova po bakubavwa umwabufisalyoyo bo babomba imbibi ukuti basinthe nu kuba sona pabumanyani nu Yehova. w24.08 26 ¶1-2

Nuswe bulo tungabapa abanji ivintu vyo bakulondiwa pa bumi ichifukwa chakuti tubaghanite ngati we Yehova. Umwakufwanikizya, ka mukumanyapo Umukilisitu uwamwinyu aliwesi yo akulondiwa ivyakulya pamo ivyakuvwala? U Yehova angabombezya umwe ukuti mumupe vyo akulondiwa pa bumi. Abantu ba Yehova abakumanyikwa ukuti bakupa nanti kwabombiwa ingozi izya muchipeliwa. Umwakufwanikizya pa kabalilo aka COVID-19, abakamu na bayemba bakavwanagha pakubapako abamwabo ivyakulya, ivyakuvwala ni vintu ivyamwabo ivyakulondiwa pa bumi. Abinji bakalangizya sona ukuti bakupa pakupeleka indalama ku mbombo iya pachisu chosi. Ivi vikavwa ukupeleka ubutuli pachisu chosi ku bakamu na bayemba bo bakalondiwanga ubutuli. Bakaba nu moyo uwakukolelana na mazyu gho ghali pa Aba Hebeli 13.16 po pakunena ukuti: “Mutakaluvyanje pakubombelana ubwiza nukugabana vivyo muli navyo, pakuti ivi vyo vyakwiyipa vyitu vivyo vikumuhobosya u Chala.” w24.09 27 ¶6-7

Umwakufwanikizya, inong’onela ukuti mukulonda imbombo yo yingabavwa ukupwelelela imbumba yinyu. Po mwazyagha imbombo zibili. Mwanda ukufufuza nu kumanya ivya mbombo yo mwayagha, indondomeko yache, akabalilo ko mungenda ukuti muye mufike ku mbombo ni vinthu ivyamwabo. Mukwagha ukuti imbombo zyosi zilibi zyakwitikiziwa ukuyana ni fundo izya mu Masimbo. Loli mwasalapo imbombo yoka ichifukwa chakuti yabahobosya nkhani pamo ichifukwa cha mo amalipilo ghache ghabeleye. Napo mungaba ukuti mwamanya imbombo yo mungasala, loli pali sona ifundo iyamwabo yo mukulondiwa ukwinong’onelapo po muchili mutasalite. Umwakufwanikizya, nkhimba imbombo yo mwayighana yikukolelana na kabalilo ko mukubukilagha ku nkhomano? Ka imbombo iyi yingabamalila akabalilo ko mukulondiwa ukwangala ni mbumba yinyu nu kuyipwelelela mwabuzimu? Ukwilalusya amalalusyo ngati agha, kungabavwa ukuti mubikaghe pabwandilo ‘ivinthu ivyakulondiwa nkhani’ ko kwiputa nu kupwelelela imbumba yinyu ukuchila ivinthu ivyakumubili. Pisinda pache popo mungasala imbombo yo u Yehova angabasaya nayo. w25.01 17 ¶11-13

Napo bamo bangababombela ivibibi, loli mungaba nu lusubilo ukuti u Yehova abaghanite sona akubennya ukuti mwe bapamwanya.Nanti muli ni chitima, mukumbukilaghe ukuti u Yehova akwennya ivintu ivyiza mumoyo winyu. (Yoha. 6.44) Akabalilo kosi wakwisengannya ukubavwa ichifukwa chakuti akubennya ukuti mwe bapamwanya sana kukwache. Tungamanya mo u Yehova akwiyivwila umwakwennya ichifwanikizyo icha Yesu. Pa kabalilo ko akalumbililagha pachisu ichapasi, u Yesu akabombagha nabo ivintu umwachisa abantu bo bakabonekagha ukuti bapasi. (Mata. 9.9-12) Pa kabalilo ko umukolo akakola amenda ghace nu kusubila ukuti inti apole ku mbina yo akabinagha, u Yesu akamusangalusya nu kumupalizya ukuti ali nu lwitiko ulwakughoma. (Mali. 5.25-34) U Yesu akeghelela ubuntu ubwa Baba wache. (Yoha. 14.9) Mumanye ukuti u Yehova akubennya ukuti mwe bapamwanya sona akwennya inkalo inyiza zyo muli nazyo ngati ulwitiko lo mukulangizya nu lughano. w24.10 7 ¶4-5

Akabalilo akinji, u Devedi akalondiwanga ukujimba ku vinthu vyo vikamupangisyanga ukuti alilaghe. Pakaba abanthu abinji bo bakamubengagha sona abamanyani bache bamo bakaleka ukuba basubaliwa. (1 Samu. 19.10, 11; 2 Samu. 15.10-14, 30) Pa kabalilo kamo, akasimba ukuti: ‘Nalita nu kulweta kwane; ubusiku bosi nkhunyesya ubedi wane na masozi; nkhulila, sona amasozi ghane ghakunyesya ubedi wane.’ ( Sali. 6.6) Napo u Devedi akakomana ni nthamyo izyinji pa bumi bwache loli akaba nu lisubilo losi ukuti u Yehova amughanite. Akasimba ukuti: ‘U Yehova akwiza pakwivwa amazyu aghakulila kwane.’ (Sali. 6.8) Amazyu agha mwisimbo ili ghakutusimikizya ukuti u Yehova atughanite sona akutwinong’onela. U Devedi akiyivwanga ngati po u Yehova akusengula amasozi ghache mubotolo pamo akughasimba mwibuku. U Devedi akaba nu lusubilo losi ukuti u Yehova akennyanga sona akakumbukilagha ububavu bosi bo akakomanagha nabo. U Devedi akamanyagha sona ukuti u Baba wache uwalughano akamanyagha mo akiyivwilagha. w24.12 22 ¶11-12