Okutobala
Chinayi, Okutobala 1
Inthi mbukilile ukumulindilila u Yehova.—Mika 7.7.
Tukupokela ubulongozi ukufuma ku gulu lyitu ukwendela mu basongo aba chipanga, abakwendela idela, ku ofesi iya nthambi pamo ku Kagulu Akakwenelezya bo bukutwavwa po tukumubombela u Yehova. Loli, buli nanthi akabalilo kamo tutakwivwisya ichifukwa cho twapokela ubulongozi bumo? Tunganda ukwennya bulo ivinthu ivibibi pa bulongozi bo twapokela. Tungafika na pakwanda ukwennya ivinthu vyo abakamu bo batupa ubulongozi bakupuvya. Nanthi tukwikala umwakuyana nu lwitiko, tukusubila ukuti u Yehova weyo akulongozya igulu lyache sona akumanya akiza mo ivinthu vibeleye pa bumi bwitu. Ivi vikupangisya ukuti twivwilaghe mwalubilo nanthi twapokela ubulongozi sona tubukonkhaghe nu moyo ghosi. (Hebe. 13.17) Tukumanya ukuti nanthi tukwivwila, vikwavwa ukuti tube bakukolelana muchipanga. (Efe. 4.2, 3) Tukusubila ukuti napo abakamu bo bakutangilila bambula ukufikapo loli u Yehova akwiza pakutusaya. (1 Samu. 15.22) Pa kabalilo akiza akwiza pakubika chilichosi mumalo ghache. w25.03 23-24 ¶13-14
U Chala . . . yo Akuvumbula ivyakubusyefu.—Dani. 2.28.
Tukwikala mukabalilo akakuhobosya sana! Isiku lililyosi, tukwennya amabulaghuzi agha mu Bayibolo ukuti ghakukwanilisiwa. Umwakufwanikizya, tukwennya ukuti ‘umwene uwa kumupoto’ nu ‘mwene uwa kumwela’ bakulimbana ichifukwa chakuti aliwesi akulonda ukuti weyo alaghilaghe ichisu chosi ichapasi. (Dani. 11.40) Tukwennya ukuti amazyu amiza aghakunena ivya Bumwene ubwa Chala ghakulumbililiwa pachisu chosi ichapasi sona abantu amamiliyoni aghinji bakusala ukumubombela u Yehova. (Yesa. 60.22; Mata. 24.14) Sona tukupokela ichakulya ichabuzimu ichinji “pakabalilo akiza.” (Mata. 24.45-47) U Yehova akubukilila ukutwavwa ukuti twivwisyange akiza ivintu ivyakulondiwa sana vyo inti vibombiwe mwalunulu. (Mbupi. 4.18) Tungaba bakusimikizya ukuti pa kabalilo ko intamyo inkulu yikwiza pakwandagha, tukwiza ukulondiwa ukumanya chilichosi cho tukulondiwa ukumanya umwakuti twize tujimbe umwabusubaliwa sona ukuba bakukolelana na bamwitu pa kabalilo aka ntamyo aka. Loli tubaghiye ukumanya ukuti ubwanaloli bwache bwakuti pali vintu vimo vyo tutangavimanya vyo vikwiza pakubombiwa muntazi. w24.05 8 ¶1-2
Atakuyeba nu lulimi lwache.—Sali. 15.3.
Uwamasalimo akatambula amazyu aghakuti ukuyeba. Ka ukuyeba chochoni? Ukuyeba ko kunena inkani yo yingananga imbili iya muntu yumo. Pa Salimo 15.3 pakutukumbusya sona ukuti abalendo ba Yehova, batakubabombela ivintu ivibibi abapalamani babo sona batakubakozya isoni abamanyani babo. (Sali. 15.1) Ka tungabakozya buli-buli isoni abamanyani bitu? Akabalilo kamo tungamukozya yumo isoni umwakusita ukumanya umwakumunena ivintu ivibibi. Umwakufwanikizya: (1) nanti umuyemba yumo aleka ubupayiniya ubwakabalilo kosi, (2) nanti imbumba yimo yaleka ukubombela pa Beteli pamo (3) nanti mukamu aleka pakubomba ngati we songo pamo mwavwilizyi. Ka chakulondiwa ukufufuza ukuti mumanye ichifukwa cho ivi vyabombiwa nu kubabuzyako abanji inyinong’ono zyinyu? Pangaba ukuti pali ivifukwa vyo vyapangisya ukuti ukusinta uku kubombiwe vyo uswe tutavimenye. Umwakongelezyapo, umulendo yo ali mwitenti lya Yehova atakumubombela umupalamani wache ivintu ivibibi sona ‘atakubakozya isoni abamanyani bache.’ w24.06 11 ¶11-13
Nkhumubika u Yehova pamaso pane akabalilo kosi. Ichifukwa chakuti ali kunyobe yane iyandyelo, te nkhasunkhunikepo lumo.—Sali. 16.8.
Tukulondiwa ukubikapo umoyo pakusala akiza ivintu vyo vingamuhobosya u Yehova ukuti tubukilile ukumoghopa. Po mukubelenga inkani izya Mubayibolo mwilalusyanje ukuti, ‘Nanti nkabangapo pachakubombiwa ichi, nkimba nge nkasala buli-buli ivintu?’ Umwakufwanikizya, inong’onela ukuti mukuteghelezya po abalongozi 10 Abachiizilayeli bakunena ivya lipoti ilibibi lyo bakiza nalyo bakati bendela ichisu cho u Yehova akalayizya ukuti inti abape. Nkimba nge mukasubila ubutenga ubu nu kwanda ukoghopa abantu pamo nge ulughano ni chinyonywa ichakulonda ukumuhosya u Yehova vikakula? Abaizilayeli bosi bakapotwa ukumanya ukuti u Yoshwa nu Kalebi bobo bakanenagha ubwanaloli. Ivi vikapangisya ukuti bapotwe ukwingila Muchisu Icha Layizyo.—Kuba. 14.10, 22, 23. w24.07 10 ¶7
U Yehova weyo akwennya mumoyo.—Mbupi. 17.3.
U Gomeli umuchi wa mulaghuzi u Hoseya, akamuleka u Hoseya nu kubuka ku banavuli abanji. Ka akaba wakuti atangapinduka? U Yehova yo akwennya mumoyo akamubuzya u Hoseya ukuti: ‘Buka sona uye umughane umukolo yo aghaniwe nu mwanavuli uyunji sona akupanga ubwamalaya. Uye umughane ngati mo u Yehova akubaghanila Abaizilayeli napo bang’anamukila ku bachala abanji.’ (Hose. 3.1; Mbupi. 16.2) Umuchi uwa Hoseya akaba ukuti achili akubukilila ukupanga ubwamalaya. Loli u Yehova akamubuzya u Hoseya ukuti, amuhobokele nu kumusenda sona ukuba muchi wache. Umwakuyana bulo, u Yehova atakabalekela zila abanthu bache abatulanongwa. Loli akabukilila ukubavwa ukuti bapinduke nu kuzileka izila zyabo imbibi. Ichifwanikizyo ichi, chikulangizya ukuti u Yehova angennya umunthu yo akubukilila ukupanga ubutulanongwa nu kumwavwa ukuti apinduke. w24.08 10 ¶7.
Indaghilo izya Mozesi zikaba muzyezye bulo uwa vinthu ivyiza vivyo vikwiza.—Hebe. 10.1.
Abakilisitu ababwandilo Abachiyuda bakakomana ni ntamyo inkulu. Kale Abayuda bakaba bantu bakusaliwa nu Yehova. Ku Yelusalemu koko kukaba ichitengo icha Bumwene bwa Chala pachisu ichapasi, sona kukaba itempeli gho ghakaba malo ghakulondiwa sana pakwiputa ukwa bwanaloli. Abayuda bo bakaba basubaliwa, bakakonkagha Indaghilo izya Mozesi zyo abalongozi babo bakabamanyisyanga. Ivimanyisyo ivi vikabavwanga pa nkani iya mo bangasalila ivyakulya, ukusilimuliwa sona mo bangabombela ivintu na bantu bo batakaba Bayuda. Loli u Yesu akati afwa, u Yehova akaleka ukwitikizya isembe zyo Abayuda bakapelekagha. Iyi yikaba ntamyo inkulu sana ku Bakilisitu ichifukwa chakuti bakabelela ukukonka Ululaghilo. (Hebe. 10.1, 4, 10) Chikaba chakutamya na ku Bakilisitu abakughoma mwabuzimu bope ngati umutumiwa u Pitala, ukuti babelele ni vintu vimo vyo vikasinta. (Imbo. 10.9-14; Gala. 2.11-14) Abakilisitu bakanda ukukomana na mayimba ukufuma ku balongozi abachipanga icha Chiyuda ichifukwa cha vintu ivipya vyo bakanda ukusubila. w24.09 9 ¶4
Mubakumbukaye abalongozi binyu babo bakababuzyanga amazyu agha Chala.—Hebe. 13.7.
Nanti u Yehova akubapa abantu bache imbombo iyakuti babombe, akulonda ukuti babombe umwandondomeko. (1 Koli. 14.33) Umwakufwanikizya, u Chala weyo akulonda ukuti amazyu amiza ghalumbililiwe pachisu chosi ichapasi. (Mata. 24.14) U Yehova akamusala u Yesu ukuba mulongozi uwa mbombo iyi. U Yesu akwenelezya ukuti imbombo iyi yikubombiwa umwandondomeko yache. Mukabalilo aka Bakilisitu ababwandilo, ivipanga vikati vyapangiwa mumalo aghakupambana-pambana, abasongo bakasaliwa ukuti bapelekaghe ubulongozi nu kulongozya. (Imbo. 14.23) Mu Yelusalemu mukapangiwa akabukatila ko mukaba abasongo na batumiwa, bo bakanenezannyanga ivintu vyo ivipanga vyosi vikalondiwanga ukwivwila. (Imbo. 15.2; 16.4) Ichifukwa chakuti abakamu na bayemba bakivwilagha ubulongozi bo bakapokelagha, “ivipanga vikaba na maka mulwitiko nukukula, po isiku ni siku akabukatila kakonjelelagha-konjelelagha.”—Imbo. 16.5. w24.04 8 ¶1
U Maliya Magadalena akabuka nu kubabuzya abamanyili ukuti: ‘Namwennya u Mwene!’—Yoha. 20.18.
Pa Nisani 16 pandabi-ndabi nkani, abakolo abasubaliwa bakabuka kwipumpa lya Yesu. (Luka 24.1, 10) Za twennye vyo u Maliya Magadalena akabomba. Po u Maliya akafikagha akagha ukuti mwipumpa mute nachimo-chimo. Akachimbila nu kuya ukumubuzya u Pitala nu Yohani, po akabuka nabo kwipumpa. Bakati basimikizya ukuti mwipumpa mute nachimo-chimo, abanavuli bala bakanyokela ku nyumba zyabo. Loli u Maliya atakabwela. Akikala pala-pala uku akulila. Atakamanyagha ukuti u Yesu akumwennya. Akennyanga amasozi agha mukolo umusubaliwa uyu sona vikamukwafya sana. Cho chifukwa akabonekela kwa Maliya, nu kubomba ichintu ichipepe bulo cho chikamughomya sana. Akanena nawe, sona akamupa imbombo iyakuti aye ababuzye abakamu bache ukuti azyuka.—Yoha. 20.17, 18. w24.10 13 ¶7
Naya pakongelezya ivimanyilo ni viswigho mu chisu icha Ijiputi.—Kuso. 7.3.
U Mozesi akabombagha ngati mulaghuzi, mulongi, umulongozi wa basilikali sona uwakusimba ivyambili. Akabatangilila Abaizilayeli ukufuma ku buzya ku Ijiputi sona akennya iviswigho ivyinji vyo u Yehova akabomba. U Yehova akamubombezya imbombo ukuti asimbe amabuku 5 aghabwandilo mu Bayibolo sona Salimo 90. Lumo weyo abaghiye ukuti akasimba Salimo 91 sona ibuku ilya Yobu. Pa kabalilo ko akaba ni myaka 120 bo ali papipi pakufwa, u Mozesi akabitizya Abaizilayeli bosi nu kubakumbusya ivinthu vyo bakavyennya nu kukomana navyo. Bakennya ivinthu ivyinji ni viswigho vyo u Yehova akabomba pakubalonga Abaijiputi. (Kuso. 7.4) Sona bakennya po u Yehova akagaba amizi pa Nyanja Inchesamu nu kubapyuta abasilikali ba Falabo. (Kuso. 14.29-31) U Yehova akabafighililagha nu kubapwelelela po bakaba munkholongo. (Kumbu. 8.3, 4) Pa kabalilo aka bakaba papipi ukwingila muchisu cha Layizyo, po u Mozesi akennya ukuti lusako ulwakuti abaghomye abanthu. w24.11 8-9 ¶3-4
Nanthi umunthu wesi akulya ichibama chinichi, akwiza pakubangako bwila na bwila. Ichibama chicho nkhwiza pakumupa gho mubili wane, chicho nkhupa ukuti ichisu ichapasi chibanje nu bumi.—Yoha. 6.51.
Vyo u Yesu akanena pa kabalilo aka Chakulya Ichachamabwila icha Mwene, vikupambana sana na vyo akabuzya ichilundilo cha banthu ku Galileya. Vyo akanena pa Chakulya Ichachamabwila icha Mwene vikakwafyanga akagulu aka banthu badono bulo. Pa kabalilo ko u Yesu akaba ku Galileya mu 32 C.E., akamanyisyanga Abayuda bo bakalondagha bulo ichakulya. Loli u Yesu akalondagha ukubavwa ukuti babike inyinong’ono zyabo pa chinthu chimo cho chingabavwa ukwagha ubumi ubwa bwila na bwila mumalo mwa chakulya. Sona u Yesu akanena ukuti abanthu bo bafuye bakwiza pakuzyuka pisiku ilyabumalilo nu kwikala nu bumi kwa bwila na bwila. Apa atakang’anamulagha abanthu banandi bulo ngati bo akanena pa Chakulya Ichachamabwila icha Mwene. w24.12 11 ¶10-11
Mwe balume, mubaghanaye abachi binyu.—Kolo. 3.19.
U Yehova amubengite umunthu aliwesi uwa nkhaza. (Sali. 11.5) Nkhaninkhani akubabenga sana abanthu bo bakubabombela abachi babo inkhaza. (Mala. 2.16) Nanthi umulume akumubombela umuchi wache inkhaza, ubumanyani bwache nu Yehova bukukomanika. Umwakuti u Yehova atakuteghelezya inyiputo zyache. (1 Pita. 3.7) Abalume bamo bakubabombela inkhaza abachi babo umwakunena amazyu amabibi na ghakulasa. Loli u Yehova abengite “ukukalala, ulubengo, ubukali sona ukunena amazyu amabibi.” (Efe. 4.31, 32) Umulume yo akunena amazyu aghakulasa kwa muchi wache atakunanga bulo isendwa yache loli akukomannya sona ubumanyani bwache nu Chala. (Yako. 1.26) Ka u Yehova akuvyennya bulibuli ivinthu ivyakusikula? Avibengite sana. Umulume yo akwenelezya ivinthu ivyakusikula akukomannya ubumanyani bwache nu Yehova sona akulangizya ukuti atakumuchindika umuchi wache. U Yehova akulonda ukuti umulume abanje musubaliwa kwa muchi wache muvyakubomba na munyinong’ono. U Yesu akanena ukuti umwanavuli yo akumwennya umukolo ni chinyonywa ichibibi akuba ukuti abomba nawe kale ubulowe “mumoyo wache.”—Mata. 5.28, 29. w25.01 9 ¶6-8
Umunthu akuneniwa ukuti mugholosu . . . ukwendela mu lwitiko mwa Yesu Kilisitu.—Gala.2.16.
Ukwitiziwa bagholosu kukung’anamula ukuti vyo bakatupimila ukuti tulipile batuhobokela pamo batuswefya. Napo u Yehova abombite bunubu, loli atalekite ukwendela ifundo zyache izyabugholosu. Atakutwitizya ukuti swe bagholosu ukuyana na mo tukubombela ivinthu pamo ukuti akuhoboka ni mbibi zyitu. Loli u Yehova akutuhobokela inkhongole zyitu ichifukwa cha lwitiko lwitu pa ndondomeko iyakupepesya, nu mutengo uwa sembe yo yikapelekiwa. (Loma 3.24) Ka ivi vikung’anamula choni kwa aliwesi? Bo basaliwe ukuti bakuya pakulaghila poka nu Yesu kumwanya bapimiwe kale ukuti bagholosu pakuba bana ba Chala. (Titi 3.7; 1 Yoha. 3.1) Akubahobokela imbibi zyabo. Bakuba ngati batakanangapo, ivi vikubapangisya ukuti babe bakwenelela ukuba mu Bumwene. (Loma 8.1, 2, 30) Bosi bo bali nu lusubilo ulwakwiza ukwikala pachisu ichapasi, bakwitiziwa ukuti bagholosu pakuba bamanyani ba Chala sona imbibi zyabo zikuhobokeliwa.—Yako. 2.21-23. w25.02 5 ¶17; 7 ¶18
Inyinong’ono zyako zitakufuma kwa Chala, loli nyinong’ono bulo izya banthu.—Mata. 16.23.
Ennya ichakubombiwa chimo cho chikulangizya ukuti umutumiwa u Pitala akapotwa ukweghelela inyinong’ono zya Yehova pa nkhani yimo. U Yesu akababuzya abatumiwa bache ukuti akulondawa ukubuka ku Yelusalemu, ko inthi aye apelekiwe munyobe zya balongozi bachipanga, inthi aye ajimbe ku nthamyo izyakupambanapambana sona pabumalilo inthi aye aghoghiwe. (Mata. 16.21) Chibaghiye ukuti chikamutamya u Pitala ukwitikizya ukuti u Yehova inthi itikizye ukuti u Yesu yo Abaizilayeli bakamusubilagha sona bakamulindililagha ukuti we Mesiya aghoghiwe. (Mata. 16.16) Chochobene u Pitala akamusendela u Yesu palubazu nu kumubuzya ukuti: “Awe Mwene! Ichi chitakakuwilaye!” (Mata. 16.22) Ichifukwa chakuti u Pitala atakeghelela inyinong’ono zya Yehova pa nkhani iyi, akapotwa ukukolelana ni nyinong’ono zya Yesu. U Pitala abaghiye ukuti akamwinong’onelagha ivyiza u Yesu, loli u Yesu akakana ubulongozi bwache. Apa tukumanyilapo ichinthu chimo. Ubwighane bwa Yehova bukaba bwakuti u Yesu atakipelele ichisa. Pa chakubombiwa ichi, u Pitala akamanyila ifundo iyakulondiwa sana iyakuti akulondiwa ukusenda inyinong’ono zya Chala ukuba zyache.w25.03 9 ¶5-6
U Yehova ali papipi na bo umoyo wabo wafwanthika; Akubafighilila bo umuzimu wabo wapwayuka.—Sali. 34.18.
Nkhimba mukutamiwa inyinong’ono ichifukwa cha vyo umunthu yo mwamusubalilagha ababombela? Napo umunthu angababombela ivinthu ivibibi, u Baba winyu uwakumwanya akwiza ukubukilila ukubaghana. Nanthi abamanyani bitu batubombela ivinthu ivibibi, amazyu agha Devedi gho ghali mwisimbo ilyi lelo. Ibuku limo likunena ukuti abanthu bo ‘umoyo wabo wafwanthika’ bakuyana bulo na “banthu babo bate nu lusubilo lulilosi ulwa munthazi.” Nkhimba u Yehova akubatula bulibuli abanthu bo bakwiyivwa muzila yiniyi? Ngati mo umupapi angamupakatila umwana wache nu kumupumizya nanthi akulila, wepe u Yehova ali ‘papipi’ nuswe ukuti atulangizye ichisa sona wakwisengannya ukutwavwa pa kabalilo ko abamanyani bitu batubombela ivinthu ivibibi. Wakwisengannya ukuti atulimbikisye nu kutwavwa nanthi umoyo witu wafwanthika sona nanthi tukwiyennya ukuti tute ni mbombo. Akutupa sona ivinthu ivyinji vyo vingatwavwa ukuti tujimbe inthamyo yo tungakomana nayo.—Yesa. 65.17. w24.12 23 ¶13-14
Mukwiza pakupokela . . . umuvwalo ukufuma kwa Yehova.—Kolo. 3.24.
Amasiku ghano, abasongo bakulondiwa ukusimikizya ukuti u Yehova akwennya nu kupalizya imbombo yabo inyiza yo bakubomba. Ukongelezya pambombo iya budimi, ukumanyisya nu kulumbilila, abasongo abinji bakwavwapo sona pa mbombo iya vyakuzenga-zenga sona bakwavwapo pakupeleka ubutuli ko kwabombiwa imikosi iyachipeliwa. Bamo bakubomba mu Magulu Aghakwendela Ababine pamo mu Komiti Iyakunenezannya na Bachipatala. Abasongo bo bakwiyipa pakubomba imbombo zimo, bakulangizya ukuti bakuchennya ichipanga ukuti ndondomeko yo u Yehova abikite. Ivi vikubavwa ukubomba imbombo yo babapa nu moyo ghosi sona bakusubila ukuti u Chala uwabumi akwiza pakubasaya pa vyosi vyo bakubomba. (Kolo. 3.23, 24) Te aliwesi angaba we songo. Loli aliwesi uwa uswe ali ni chintu chimo cho angamupa u Yehova. U Chala witu akupalizya sana nanti tukubomba chilichosi cho tungakwanisya pakumubombela. Akumanya vyosi vyo tukubomba ukuti twavwepo pa mbombo iya pachisu chosi ukusita ukusendela ubwinji ubwa vintu vyo tukupeleka. Sona akuhoboka nanti tukubikapo umoyo ukuti tumalane na vyo vyatupunuzya nu kubahobokela abanji. Musubilaghe ukuti u Yehova akwennya ukuti vyo mukubomba vyapamwanya sana. Vyo mukubomba vyovyo vikupangisya ukuti abaghanaghe sona akwiza pakubasaya.—Luka 21.1-4. w24.06 23 ¶12-13
Mutakitikizye ukuti umoyo winyu ghupaghukile ku zila zyache. Mutakasobele ni zila zyache.—Mbupi. 7.25.
Ichifwanikizyo cho u Solomoni akanena munkani iyi, chikulangizya vyo vingabombiwa kwa mubombi wa Yehova aliwesi. Angabomba imbibi inkulu sona pisinda pache anganda ukwiyivwa ukuti vyabombiwe “umwakuchenusya” bulo. Pamo anganena ukuti “Vyabombiwe bulo.” Loli nanti anganda ukwinong’onelapo pa vyo vyabombiwa, angamanya ukuti atasalite akiza ivintu vimo vyo vyamupangisya ukuti abombe imbibi inkulu. Ivintu ivi vingongelezyapo ukusala kabibi abamanyani, ivyakusangalusya ivibibi pamo ukwaghiwa kumalo aghakoghofya pamaso na pamaso pamo pa intaneti. Vingabombiwa sona ukuti akaleka ukwiputa, ukubelenga Ibayibolo, ukubuka ku nkomano pamo mu bulumbilili. Umwakuyana nu munyamata yo twanenezannya mu Isya Mbupingamu, nge atakabomba imbibi zyache “umwakuchenusya” bulo. Nkimba tukumanyilako ichoni? Tutakulondiwa ukuleghuka bulo imbibi loli tukulondiwa sona ukuleka ukubomba ivintu vyo vingapangisya ukuti tubombe imbibi. U Solomoni akalongosola akiza vyo vikabombiwa.—Mata. 5.29, 30. w24.07 16 ¶10-11
Uswe tuyanite bulo ni sonta izyakusungilamo ubukabi.—2 Koli. 4.7.
Nkimba ubukabi ubu chochoni? Ubukabi ubu yo mbombo iya kulumbilila ubutenga ubwiza ubwa Bumwene bo bungabapoka abantu. (2 Koli. 4.1) Nkimba isonta izyakusungilamo ubukabi chochoni? Isonta izi zikwimila ababombi aba Chala bo bakubabuzya abanji amazyu amiza. Mumasiku agha Pabuli abantu bo bakapangagha ibizinesi bakabombezyanga amajagi aghitope pakunyamula ivintu ivyiza ngati ichakulya, uvinyo ni ndalama. Umwakuyana bulo, u Yehova atusubiye pakutupa ubutenga ubwapamwanya nkani ubwa mazyu amiza. U Yehova angatwavwa ukuti twaghe amaka gho tukulondiwa umwakuti tubukilile ukulumbilila amazyu amiza umwabusubaliwa. Akabalilo kamo, tunganda ukoghopa abantu pamo ukoghopa ukuti nanti tukulumbilila bangakana ubutenga bwitu. Ka tungamalana buli-buli ni ntamyo iyi? Inong’onela ulwiputo lo abatumiwa bakiputa pa kabalilo ko bakabalamula ukuti baleke ukulumbilila. Batakoghopa sona batakaleka ukulumbilila, mumalo mwache bakamulaba u Yehova ukuti babukilile ukunena nu bujimvu nkani. Umwalubilo u Yehova akamula ulwiputo lwabo. (Imbo. 4.18, 29, 31) Numwe bulo nanti ukoghopa abantu kwanda ukubapangisya ukuti mupotwe ukulumbilila, mumulabe u Yehova ukuti abavwe ukumalana ni ntamyo iya koghopa abantu. w24.04 16 ¶8-9
Tata witu uwa kumwanya; itabwa lyako lichindikiwanje.—Mata. 6.9.
Ichifukwa chakuti tumughanite u Yehova vikutupangisya ukuti tulizelufyanje izina lyache. Tukulonda ukubabuzyako abantu abanji ukuti ivintu ivibibi vyo u Satana akunena ivyakukwafannya nu Yehova, vyabumyasi. (Ubwa. 3.1-5; Jobu 2.4; Yoha. 8.44) Nanti tuli mu bulumbilili, tukubikapo umoyo pakubabuzyako abanji mo u Chala abeleye ni vintu vyo avighanite. Tukulonda ukuti aliwesi amanye ukuti inkalo yache inkulu nkani lo lughano, izila yo akulaghilila yabugholosu sona yabwanaloli, umwakuti lunulu Ubumwene bwache inti bumazye intamyo zyosi nu kwavwa abantu ukuti babe nu mutende na bakuhoboka. (Sali. 37.10, 11, 29; 1 Yoha. 4.8) Nanti tukubabuzya abanji ivya Yehova mu bulumbilili, tukuba ukuti tukulizelufya izila lyache. Sona swe bakuhoboka sana ichifukwa chakuti tukubomba ivintu umwakukolelana ni zina lyitu ilyakuti Bakaboni ba Yehova. w24.05 18 ¶12
Nanthi ukupanga ulusekelo, witizye abanthu abapina, abalemazu na bafwamaso, po ukwiza ukuba wakuhoboka, ichifukwa bate nacho nachimo ichakukunyosezya papo. U Chala akwiza pakukunyosezya pisiku lyo abanthu abiza bakwiza pakuzyuka kubufwe.—Luka 14.13, 14.
Mwe bakamu, mungalangizya ukuti mwe ‘bakupokelela abalendo’ nanthi mukubabombela abanthu abanji ivyiza, ukongelezyapo bo te bamanyani binyu. (1 Pita. 4.9) Ilifalesi limo likamulongosola umunthu yo akupokelela abalendo muzila iyi: “Umulyango uwa nyumba yache nu moyo wache akabalilo kosi vyakwighuka pakupokelela aliwesi uwachilendo.” Mwilalusye ukuti, ‘Nkhimba une nkhubomba bulibuli pankhani iyakupokelela abalendo?’ (Hebe. 13.2, 16) Umunthu yo akupokelela abalendo, akulangizya ichisa kwa aliwesi ukongelezyapo bo bakuboneka ukuti bapasi nkhani, abakwendela idela sona na bakamu abavipanga ivinji bo biza pakunena inkhani.—Ubwa. 18.2-8; Mbupi. 3.27; Imbo. 16.15; Loma 12.13. w24.11 21 ¶6
Abalindu bala babo bakiyannya, bakinjila nawe munyumba iya lusekelo.—Mata. 25.10.
Mu chili icha balindu, u Yesu akanena ivya balindu 10 bo bakabuka ukuti baye bakomane nu sibwinga. (Mata. 25.1-4) Bosi bakaba nu lusubilo ukuti bakuya pakuba poka nu sibwinga pa lusekelo lyache ulwa sendwa. U Yesu akalongosola ukuti abalindu 5 bakaba “bamahala” sona abanji 5 bakaba “bapunganu.” Abalindu abamahala bakaba bakwisengannya ukumulindilila umwenesendwa sona bakaba na vyosi vyo vikulondiwa napo angafika umwakuchedwa pakasi pabusiku. Cho chifukwa bakaghula amafuta ukuti inyale zyabo zyakaghe pabusiku. Sona bakaghula amafuta aghamwabo aghapalubazu aghakuti ghangabavwa napo umwenesendwa angachedwa. Cho chifukwa bakaba bakwisengannya ukuti inyale zyabo zibukilile ukwaka. (Mata. 25.6-10) Pa kabalilo ko umwenesendwa akafikagha, abalindu abamahala bakaba bakuhoboka ukwingila nawe mulusekelo lwache ulwa sendwa. Umwakuyana bulo, Abakilisitu abapakaziwa bo bakwisengannya nu kubukilila ukuba maso mupaka po u Yesu akwiza ukubalonga ukuti basubaliwa, bakwiza ukuba poka nu Yesu yo Mwenesendwa mu Bumwene bwache kumwanya.—Ubuvu. 7.1-3. w24.09 21 ¶6
Nkhennya ichilundilo ichikulu icha . . . banthu aba muchisu chosi.—Ubuvu. 7.9.
Nanthi tukwinong’onelapo pa mo imbombo iyakulumbilila yatulila abanthu pachisu chosi amasiku ghano, vikutwavwa ukuti tubukilile ukubikapo umoyo pa mbombo iyakulumbilila. Umwaka ghulighosi abanthu amamiliyoni aghinji bakwaghiwapo pa Kukumbukila Imfwa ya Yesu sona bakwanda ukumanyila Ibayibolo. Abanthu amasawuzandi aghinji bakoziwa sona bope bakwanda ukubomba imbombo iyakulumbilila. Pa kabalilo aka, tutakumanya ubwinji ubwa banthu bo bangapokela ubuthenga bo tukulumbilila, loli tukumanya ukuti u Yehova akubunganika ichilundilo ichikulu cho chikwiza pakupona pa nthamyo inkhulu. (Ubuvu. 7.9, 14) Umwenecho uwamughunda akubukilila ukuyennya akiza imbombo iyakulumbilila cho chifukwa nuswe bulo tuli ni vifukwa ivyiza ivyakubukilila ukulumbilila. (Luka 10.2) Akabalilo kosi abamanyili ba Yesu bakamanyikwanga ukuti bakalimbikilagha imbombo iyakulumbilila. Abanthu bakati bennya ukuti bakulumbilila umwabujimvu ‘bakazyaghannya ukuti bakabanga poka nu Yesu.’ (Imbo. 4.13) Nanthi abanthu bakutwennya ukuti tuli mubulumbilili, nge bennya ukuti nuswe bulo tukumweghelela u Yesu pa mo akabikilaghapo umoyo pa mbombo iyakulumbilila. w25.03 18 ¶15; 19 ¶17-18
Mwe Yehova, ka umunthu wewenu ukuti mumwinong’onelaghe?—Sali. 144.3.
Ibayibolo likutubuzya ukuti u Yehova akabennya abantu bo abanji bakabenyanga ukuti te bakulondiwa. Umwakufwanikizya, u Yehova akamutuma umulaghuzi u Samuyeli ku nyumba iya Jese ukuti aye amupakazye umwana wache yumo, uwakuti ize abe we mwene uwa Izilayeli. U Jese akaba na bana abalumendo 8, polelo akabitizya abana bache 7 ukuti bakomane nu Samuyeli loli atakamwitizya u Devedi yo akaba munandi nkani pa bosi. Loli u Devedi weyo u Yehova akamusala. (1 Samu. 16.6, 7, 10-12) U Yehova akamumanyagha akiza u Devedi ukuti akaba munyamata yo akachindikagha sana ivintu ivyabuzimu. Inong’onela mo u Yehova alangizizya kale ukuti akubennya. Akubapa ubulongozi bo bukukolelana na vyo mukulondiwa. (Sali. 32.8) Choni cho akubomba bunubu? (Sali. 139.1) Nanti mukubombezya ubulongozi bwa Yehova nu kwennya mo akubatulila, vingabavwa ukusimikizya ukuti ali numwe ni mbombo. (1 Syambu. 28.9; Imbo. 17.26, 27) U Yehova akwennya vyo mukuyezya-yezya ukubomba. Akwennya inkalo inyiza zyo muli nazyo sona akulonda ukuti mube mumanyani wache.—Yere. 17.10. w24.10 25-26 ¶7-9
Akaba ni chililizi na banthu bala, pakuti bakayana bulo ni ng’ozi zyo zite nu mudimi.—Mali. 6.34.
Tutakukayikila ukuti mumughanite u Yehova sona mukulonda ukubavwa abanji. Choni cho chingabavwa ukuti mube nu moyo uwakubavwa abakamu na bayemba? Mwinong’onele mo mungahobokela nanthi mungababombelagha abakamu na bayemba ngati mwavwilizyi. U Yesu akati: ‘Yo akupa akuhoboka nkhani ukuchila yo akupokela.’ (Imbo. 20.35) U Yesu atakanena bulo, loli momo wepe akabombelagha. Akahobokagha sana nanthi akubavwa abanji. Ennya ichifwanikizyo cho cho chili pa Maliko 6.31-34. Akabalilo aka, u Yesu na batumiwa bache bakalita sana. Bakalondagha babuke kwabene ukuti baye batuzye. Loli ichilundilo icha banthu chocho chikandila ukufika kumalo ghala sona chikalindililagha ukuti u Yesu achimanyisye. U Yesu nge akanena ukuti nalita ichifukwa umwene na batumiwa bache “batakaba na kabalilo akakulyela.” Pamo nge u Yesu akabamanyisya bulo ichinthu choka pamo vibili nu kubabuzya ukuti babwelaghe. Loli ichifukwa chakuti akaba nu lughano, ‘akanda pakubamanyisya mphaka po ‘kukila.’—Mali. 6.35. w24.11 16 ¶9-10
Inthi mwize mupokele umuvwalo ichifukwa cha mbombo zyinyu.—2 Syambu. 15.7.
Mwe bapapi mumulimbikisye umwana winyu ukuti alondelezyanje amalusako ukuti ababuzyangeko abanji ubwanaloli ubwa mu Bayibolo. (Loma 10.10) Mungamwavwa pakuyanisya vyo akulonda ukubomba ukuti ababuzyangeko abanji ivya lwitiko lwache ni mbombo yo yikubapo ukuti umunthu amanyile ukulizya akiza ichakwimbila inyimbo. Umunthu yo akumanyila, pabwandilo akulizya ichuni cho chipepe. Nanthi akabalilo kendapo chikuba chipepe ukuti alizye ichuni chilichosi. Umwakuyana bulo, Umukilisitu uwachinyamata pabwandilo anganda ni nkhani izipeppe pakubabuzyako abanji vyo akusubila. Umwakufwanikizya, angamulalusya uwamwabo ukuti: “Ka uzimenye ukuti abasayansi bakupanga ivinthu umwakukopela ku chipeliwa? Nkhulonda inkhulangizye ividiyo iyakuhobosya sana.” Nanthi amulangizya ividiyo ukufuma pa chigaba ichakuti series iya mutu uwakuti Kasi Vikaŵako Vyekha? anganena ukuti: “Nanthi abasayansi bakubapala ichifukwa cha vinthu vyo bapanga ukufuma ku vinthu vyo vilimo kale muchipeliwa, loli ka tubaghiye ukumupala uwenu pa vinthu vyosi vyo tukuvwennya muchipeliwa?” Ukulumbilila muzila iyipepe ngati iyi kungamwavwa uwamwabo ukulonda ukumanya ivyinji. w24.12 19 ¶17-18
Ukuyana na mumo imbibi yikizila muchisu ichapasi ukwendela mu munthu weka.—Loma 5.12.
Ukuti tusatuliwe kumbibi ni mfwa, u Yehova akapanga indondomeko iyakuti u Yesu apeleke isembe. Loli ka umunthu weka uwakufikapo angasatula bulibuli abanthu amamiliyoni? Umutumiwa u Pabuli akalongosola ukuti: ‘Pakuti ukuyana namumo abanthu abinji bakabela bambibi ichifukwa chakusita ukwivwila ukwa munthu weka [u Adamu], umwakuyana bulo, abanthu abinji bakwiza ukuba bagholosu pamaso pa Chala pachifukwa icha kwivwila ukwa munthu weka [u Yesu].’ (Loma 5.19; 1 Timo. 2.6) Mu mazyu aghanji tunganena ukuti ukusita ukwivwila ukwa munthu weka kukapangisya ukuti tube bazya aba mbibi ni mfwa. Cho chifukwa pakalondiwanga umunthu weka uwakufikapo ukuti atusatule. Ka u Yehova nge atakitikizya bulo ukuti abana ba Adamu bo bakaba ni myoyo iyiza bikale nu bumi kwa bwila na bwila? Ku banthu abambula ukufikapo, ivi vingaboneka ukuti koko kukaba kulangizya ichisa sona yoyo yikaba zila inyiza. Loli ichifukwa chakuti u Yehova mugholosu, cho chifukwa atakasulako bulo vyo u Adamu akananga. w25.01 21 ¶3-4
Ubumi bwitu bughonite pa lwitiko, butaghonite pa vinthu vyo tukuvyennya na maso.—2 Koli. 5.7.
Pa kabalilo kamo, umutumiwa u Pabuli akamanya ukuti asyala panandi ukuti afwe loli akaba wakwikutisiwa nu bumi bo akikala. Akati inong’onelapo ivyakwisinda, akati: “Namalizya inyangalo iyakuchimbila sona nasungilila ulwitiko.” (2 Timo. 4.6-8) U Pabuli akasala akiza sana ivinthu pakumubombela u Yehova sona akiyivwanga ukuti u Yehova akahobokagha nawe. Nuswe bulo tukulonda ukusala akiza ivinthu ukuti tumuhobosye u Chala. Ka tungabomba bulibuli bunubu? Pakunena ivya bumi bwache sona ivya Bakilisitu bamo abasubaliwa, u Pabuli akati: ‘Ubumi bwitu bughonite pa lwitiko, butaghonite pa vinthu vyo tukuvyennya na maso.’ Nanthi umunthu ali nu lwitiko akusala ivinthu vyo vikulangizya ukuti akumusubila u Yehova u Chala. Ivyakubomba vyache vikulangizya ukuti akusimikizya ukuti u Chala akwiza pakumusaya sona akwiza pakupindula nanthi akukonkha ubulongozi bwa Yehova bo bukwaghiwa mu Bayibolo.—Sali. 119.66; Hebe. 11.6. w25.03 20 ¶1-2
U Chala andule ubumi bwinyu pakubapa inyinong’ono impya.—Loma 12.2.
Umuzimu uwa Chala ghukubavwa abantu abinji bo bakabombagha ivintu ivibibi ukuti basinte ubumi bwabo. (Yesa. 65.25) Bakubikapo umoyo ukubomba chilichosi cho bangakwanisya ukuti baleke inkalo izibibi zyo bakaba nazyo kwisinda. (Efe. 4.22-24) Ubwanaloli bwakuti abantu ba Chala bachili bambula ukufikapo, po inti babukilile ukupuvya ivintu. Loli u Yehova akupangisya ukuti “abantu bosi” bo bamughanite babe bakukolelana sona baghananaghe, vyo vikupangisya ukuti babe nu mutende sona bakukolelana. (Titi 2.11) Ichi cho chiswigho cho u Chala weka uwamaka ghosi weyo angabomba! Akabalilo kosi amazyu ghache ghakukwanilisiwa. (Yesa. 55.10, 11) Amasiku ghano, upaladayiso uwabuzimu aliko. U Yehova apangite imbumba iya pachisu chosi ichapasi iya bantu abakukolelana. Ichifukwa chakuti tuli lubazu lumo ulwa mbumba iyi, pa kabalilo aka tukuba nu mutende uwenecho sona tukuba bakufighililiwa muchisu icha nkaza ichi. (Sali. 72.7) Cho chifukwa tukulonda ukubomba chilichosi cho tungakwanisya ukuti tubavwe abanji ukuti bope bulo babe mumbumba iya pachisu chosi iya Chikilisitu iyi. Tungabomba bunubu nanti tukubikapo umoyo pakumanyisya abantu.—Mata. 28.19, 20. w24.04 23 ¶13, 15
Tuli ni nyinong’ono izya Kilisitu.—1 Koli. 2.16.
U Yesu akamughanagha u Yehova ni nyinong’ono zyache zyosi. Akamanyagha vyo u Chala akalondagha ukuti abombe sona akabikapo umoyo ukubomba bunubu napo akamanyagha ukuti inthi akomane ni nthamyo ichifukwa chakubomba cho chiza. Ichifukwa chakuti u Yesu akabikapo umoyo pakubomba imbombo iya Baba wache, atakitikizya chilichosi ukuti chimuvulungannye. U Pitala na batumiwa abamwabo bakaba nu lusako ulwakwikala nu Yesu sona ukumanya mo akinong’onelagha. Pa kabalilo ko u Pitala akasimbagha ukalata wache uwabwandilo, akabalimbikisya Abakilisitu ukuti babe na kinong’onele akakuyana na ko u Kilisitu akaba nako. (1 Pita. 4.1) U Pitala akabombezya amazyu gho abasilikali bakubombezya aghakuti: ‘Mwisengannye.’ Polelo nanthi Abakilisitu bakuyezya akinong’onele ka Yesu, bakwiza pakuba ni vilwilo vyosi ivyakulwila inkhondo iyakulimbana ni mbibi ni chisu cho u Satana akulaghila ichi.—2 Koli. 10.3-5; Efe. 6.12. w25.03 8-9 ¶1-3
Inyinong’ono izya mumoyo uwa muntu zili ngati mizi gho ghali pasi nkani, loli umuntu uwamahala weyo angaghasemba.—Mbupi. 20.5.
Nkimba vintu buli vyo mukulondiwa ukuvimanya ivya wamwinyu pa kabalilo ko muli pa chibwezi? Po muchili mutandite ukumughana nkani umuntu yo muli nawe pa chibwezi, mungalonda ukuti munenezannye tasi ifundo izyakulondiwa sana ngati vyo akulonda ukuti ize abombe. Ka mungabomba buli-buli ukuti mumumanye akiza umuntu yo muli nawe pa chibwezi? Izila inyiza sana ko kunenezannya umwakusatuka, ukunena ubwanaloli, ukulalusya amalalusyo nu kuteghelezya umwakubikapo umoyo nanti uwamwinyu akunena. (Yako. 1.19) Pabumalilo mungagha ukuti chipepe ukubombela poka ivintu vimo vyo vingapangisya ukuti mube nu mupata uwakunenezannya ngati ukulyela poka, ukwendela poka ku malo gho kukwaghiwa abantu abinji, nu kwingila poka mu bulumbilili. Mungamanyana sona akiza pa kabalilo ko mukwangalila poka na bamanyani na bamumbumba yinyu. Umwakongelezyapo, mungasala imbombo zimo izyakuti mubombele poka, zyo zingalangizya mo umuntu yo muli nawe pa chibwezi akubombela pa vintu ivyakupambana-pambana sona mo akubombela na bantu abakupambana-pambana. w24.05 27-28 ¶6-7
Mweghelelaye kwa Chala, pakuti mwe bana bache abaghaniwa.—Efe. 5.1.
Kuntazi uku inti tukomane ni ntamyo izyinji nkani umwakuti tukwiza ukulondiwa ukumusubila nkani u Yehova ukuchila kwisinda. Inkani izya mu Bayibolo na vyo vikubachitikila Abakaboni amasiku ghano, vikutwavwa ukumanya mo u Chala akulangizizya inkalo zyache zyo zili ngati lyalabwe ukuti abavwe ababombi bache. Mungabomba akiza nanti mukwinong’onelapo inkani izi. Nanti mungabomba bunubu vingapangisya ukuti u Yehova abe Lyalabwe lyinyu. Sona vingavwa ukuti tubaghomye abamwitu muchipanga. Umwakufwanikizya, u Yesu akamupa u Simoni izina ilyakuti Kefasi (lyo likung’anamula “Pitala”) Pamo ukuti vikung’anamula “Ilyalabwe.” (Yoha. 1.42) Ivi vikalangizyanga ukuti akwiza ukuba muntu uwakusangalusya nu wakughomya abamwabo muchipanga. Abasongo abachipanga bakulongosoliwa ukuti bali ngati ‘kazundila akibwe ikulu.’ Ivi vikung’amula ukuti bakufighilila bo bali muchipanga. (Yesa. 32.2) Loli ichipanga chikupindula nanti abakamu na bayemba bosi bakweghelela inkalo zya Yehova zyo zili ngati lyalabwe. w24.06 28 ¶10-11
U Yehova . . . akulonda ukuti abanthu bipelekaghe kwa yuyo weka.—Kumbu. 4.24.
Abamwene Abachiizilayeli bo u Yehova akabennyanga ukuti basubaliwa, bakitikizya ukwiputa ukwa bwanaloli. Abamwene Abachiizilayeli abinji bo u Yehova akabalonga ukuti te basubaliwa batakivwila indaghilo zyache nu kwanda ukwiputa aba chala aba bumyasi. (1 Nyafya. 21:25, 26; 2 Syambu. 12:1) Choni cho inkani iya kwiputa yikaba yakulondiwa sana kwa Yehova? Ichifukwa choka chikaba chakuti abamwene bakaba nu budindo ubwa kubavwa abantu ba Chala ukuti bamwiputaghe mubwanaloli. Sona ukwiputa ukwa bumyasi kukapangisyanga abantu ukuti babombe amabutulanongwa aghinji nu kubomba ivintu ukusita ubugholosu. (Hose. 4.1, 2) Umwakongelezyapo, abamwene na Baizilayeli bosi bakaba bakwiyipa kwa Yehova. Cho chifukwa Ibayibolo likuyanisya ukwiputa ukwa bumyasi nu kupanga ubulowe. (Yere. 3.8, 9) Umuntu yo ali pa sendwa loli akupanga ubulowe, akumunangila sana uwamwabo pamo ukuti akulangizya ukuti te musubaliwa ku wamwabo uwamusendwa. Umwakuyana bulo, umubombi wa Yehova uwakwiyipa yo anda pakwiputa ukwa bumyasi akumunangila sana u Yehova.—Kumbu. 4.23 w24.07 22-23 ¶12-15

