Umulume nu muchi bakuba bakuhoboka sana pa kabalilo ko umwana apapiwa. Napo vikuba bunubu, loli abapapi batangalonda ukuti umwana wabo abukilile ukuba we bonda. Ubwanaloli bwakuti vingabakwafya sana nanti umwana wabo atakukula. Umwakuyana bulo, napo u Yehova akuhoboka sana nanti twanda pakumukonka u Yesu, loli atakulonda ukuti tubukilile ukuba bana mwabuzimu. (1 Koli. 3.1) Mumalo mwache, akutubuzya ukuti tubanje swe Bakilisitu ‘abakwivwisya ivintu.’ Mu Bayibolo amazyu agha Chigiliki aghakuti ‘bakwivwisya ivintu,’ ghangang’anamula sona ukuti “ichikafu,” ni “chakufikapo.” (1 Koli. 2.6.) Polelo ngati mo ubonda akukulila nu kuba muntu usongo, umwakuyana bulo nuswe tukulondiwa ukubukilila ukughomya ubumanyani bwitu nu Yehova, vyo vingapangisya ukuti tube Bakilisitu abakughoma mwabuzimu. Napo vili bunubu, nanti twaba Bakilisitu abakughoma mwabuzimu, tukulondiwa ukubukilila ukukula.—1 Timo. 4.15. w24.04 2 ¶1, 3

Ka mungamulongosola bulibuli u Yehova? Mungamula ukuti ‘u Yehova we Baba wane, we Chala wane sona mumanyani wane.’ Pali sona ivintu ivyinji vyo munganena pamo ukutambula ivyakukwafannya nu Yehova. Loli ka mukumwennya sona ukuti wakubapokelela? Umwene u Devedi akayanisya ubumanyani ubwa pakasi pa Yehova na bamanyani bache, na bo bukubapo pa mulendo na yo amupokelela. Akalalusya ukuti: ‘Mwe Yehova, ka wenu yo angaba mulendo mwitenti lyinyu? Wenu yo angikala mwighamba lyinyu ilizelu?’ (Sali. 15.1) Ukuyana na mazyu agha, tukumanyila ukuti tungaba balendo ba Yehova, cho chikung’anamula ukuba bamanyani bache. Bo achili atapelite chilichosi, u Yehova akikalagha weka. Loli pa kabalilo kamo, akamupokelela Umwana wache ukatote mwitenti lyache ilyakufwanikizya. U Yehova akahoboka sana pakuba nu budindo ubupya ubwakupokelela umulendo. Ibayibolo likunena ukuti u Yehova ‘akahobokagha sana’ nu Mwana wache. Umulendo wache uwabwandilo uyu, wepe ‘akahobokagha sana pamaso pa [Yehova] akabalilo kosi.’—Mbupi. 8.30. w24.06 2 ¶1-3

Inong’onela ichakubombiwa ichi. Abanavuli abakupululila 340,000 bakabungana ukuti bamwimike u Devedi ukuba we mwene uwa Izilayeli. Ukwamasiku matatu, kukivwika ichongo ichakunenezannya nu kwimba inyimbo izyakumupala umwakuhoboka mutumaghamba kupipi na ku Hebuloni. (1 Syambu. 12.39) Uwachinyamata yumo izina lyache u Zadoki, atakalonda ukwilangizya pantazi pa chilundilo ichi. Loli u Yehova akenelezya ukuti uswe tumanye ukuti u Zadoki akabapo pa malo ghala. (1 Syambu. 12.22, 26-28) U Zadoki akaba wasembe yo akabombelagha poka nu Wasembe Usongo Nkani u Abiyatala. U Yehova akamupa sona u Zadoki amahala na maka aghakwivwisya ubwighane bwache. (2 Samu. 15.27) Akaba mwanavuli umujimvu. Mumasiku aghabumalilo agha, u Satana akubikapo umoyo pakubomba chilichosi cho angakwanisya ukuti abanyamukile abantu ba Chala. (1 Pita. 5.8) Tukulondiwa ukuba bajimvu po tukulindilila ukuti u Yehova amwefyepo u Satana ni vintu vyosi ivibibi. (Sali. 31.24) Nanti tukubomba bunubu, vingatwavwa ukuti twegheleleko ubujimvu bo u Zadoki akaba nabo. w24.07 2 ¶1-3

U Yehova akati apela abanthu ababwandilo, akalondagha ukuti bahobokaghe. Akabapa amalo amiza aghakwikalamo ni mbombo iyakuhobosya. Bakalondiwanga ukupapa abana nu kwizuzya ichisu chosi ukuti chibe paladayiso ngati mo ghukabela umughunda uwa Edeni. U Yehova akabapa ululaghilo ulupepe ulwakuti bakonkhaghe. Akabasoka ukuti nanthi baleka ukwivwila nu kumusambukila, inthi bafwe. Twebosi tuvimenye vyo vikabombiwa. Uwanthumi yumo yo atakamughanagha u Chala, akapangisya ukuti abanthu baleke ukumwivwila u Chala. U Adamu nu Eva bakabomba vyo u Satana akalondagha. Bakananga ichifukwa chakuti batakamusubila u Baba wabo uwalughano. Vyo u Yehova akanena vikabombiwa naloli. Ukufuma pa kabalilo kala, bakanda ukukomana ni nthamyo izyakupambanapambana. Bakanda ukugosipa sona pabumalilo bakafwa.—Ubwa. 1.28, 29; 2.8, 9, 16-18; 3.1-6, 17-19, 24. w24.08 3 ¶3

U Yehova nu Mwana wache umughaniwa, bakulonda ukuti tubanje bakuhoboka. Salimo 119.2 likunena ukuti: ‘Bakuhoboka babo bakusunga vyo akubakumbusya, bo bakumulondelezya nu moyo wabo ghosi.’ U Yesu akanena sona ukuti: ‘Bakuhoboka babo bakwivwa amazyu gha Chala nu kughasunga!’ (Luka 11.28) Pakuba babombi ba Yehova tukuhobokananthi tukubelenga Amazyu gha Chala akabalilo kosi nu kubombezya imbombo vyo tukumanyila. (Yako. 1.22-25) Iyi zila yo tungamuhobosezya u Yehova. (Ndumbi. 12.13) Nanti tukubombezya vyo twamanyila mu Mazyu gha Chala, vikutwavwa ukuti tubombaghe akiza ivintu mumbumba nu kuba pabumanyani ubwakughoma na Bakilisitu abamwitu. Ukuchila vyosi tukuleghuka intamyo zyo abantu bo batakukonka izila zya Yehova bakukomana nazyo. Naloli tukukolelana na vyo Umwene u Devedi akanena. Akati atambula indaghilo nu bulongi bwa Yehova mulwimbo lwache, akamalizya ukuti: ‘Yuyo akuvisunga akusayiwa sana.’—Sali. 19.7-11. w24.09 2 ¶1-3

Ka u Yehova akwiyivwa bulibuli nanthi akwennya ababombi bache pachisu ichapasi? Akwennya nanthi bakuhoboka sona vikumubaba nanthi bali ni chitima. (Sali. 37.18) Akuhoboka sana nanti akwennya ukuti tukubomba chilichosi cho tungakwanisya ukuti tumubombele napo tukukomana ni ntamyo! Loli ukuchila vyosi, akutwavwa nu kutusangalusya. Pa Salimo 147.3 pakunena ukuti u Yehova ‘akupinya ivilonda’ ivya bo amoyo ghabo ghapwayuka. Pisimbo ili, u Yehova akwifwanikizya nu muntu yo akupwelelela umuntu yo avulala. Nkimba tungabomba buli-buli ukuti tupindulaghe na mo u Yehova akutupwelelela? Inong’onela ichifwanikizyo ichi. Udokotala yo ali nu luso angabomba ivyinji ukuti amwavwe umuntu yo avulala. Loli ukuti umuntu yo avulala apole, akulondiwa ukubikapo umoyo pakukonka ubulongozi ubwa dokotala. Ukwendela mu mazgu ghache, u Yehova akunena na bo bakukomana ni ntamyo sona akubapa ubulongozi umwalughano. w24.10 6 ¶1-2

Kwisinda uku, mu mabuku ghitu tukanenezannya ilalusyo ilyakuti, choni cho chikwiza pakubombiwa ku bantu bo u Yehova abalonga ukuti basita ubugholosu? Tukanena ukuti abantu bo bakapyutiwa nu Yehova batakwiza pakuzyuka. Mu Bayibolo muli inkani izyinji zyo zikulongosola ukuti u Yehova akabalonga abantu abasita ubugholosu. Umwakufwanikizya, akabapyuta abantu abinji pa kabalilo ko Ichigumula chikabombiwa sona akabombezya Abaizilayeli pakupyuta imitundu 7 iya bantu bo bakikalagha Muchisu Icha Layizyo. Pisinda pache, akabombezya uwantumi weka pakughogha abasilikali aba Asiliya abakukwana 185,000 mubusiku boka. (Kumbu. 7.1-3; Yesa. 37.36, 37) Pa vyakubombiwa vyosi ivi, ka Ibayibolo likusimikizya ukuti u Yehova asalite ukuti abantu bo bakafwa pa kabalilo aka, bafwiliye zila umwakuti te bize bazyuke? Awe, te momo vibeleye. Pa nkani zyo twatambula izi, tutakumanya mo u Yehova akalongela aliwesi pamwene sona tutakumanya nanti abantu bo bakaghoghiwa, bakaba nu lusako ulwakuti bamanyile ivya Yehova nu kupinduka. w24.05 3 ¶5-7

U Yesu akanena ichifwanikizyo icha mukolo umufwilwe yo akabukilila ukumulaba umulongi ukuti amubombele ivinthu muzila iya bugholosu. Inkhani iyi yibaghiye ukuti yikabakwafya sana abamanyili ba Yesu ichifukwa chakuti pa kabalilo kala, abanthu bakababombelagha abanji ivinthu ivisita ubugholosu. (Luka 18.1-5) Nuswe bulo inkhani iyi yikutukwafya ichifukwa chakuti akabalilo kamo bamo bangatubombela ivinthu ivisita ubugholosu. Abantu abinji muchisu ichi bakusalila muchimanyani, bakwighana sona ba te ni chisa. Cho chifukwa tutakuswigha nanthi abantu bakutubombela ivinthu ivibibi. (Ndumbi. 5.8) Akabalilo kamo abakamu na bayemba bangatubombela ivinthu ivisita ubugholosu. Loli abakamu na bayemba te bantu bo bakususya ubwanaloli. Bope bulo basita ukufikapo. Tungamanyilako ivyinji ukufuma kwa Yesu pa mo akabombela na banthu bo bakababombela ivinthu ivisita ubugholosu. Nanthi abanthu batubombela ivinthu ivibibi tukulangizya ubufisalyoyo, polelo tukulondiwa ukubulangizya nkhani ku Bakilisitu abamwitu! w24.11 2 ¶1-2

Kale ichibama chocho abanthu bakalyanga nkhani. (Ubwa. 14.18; Luka 4.4) Cho chifukwa akabalilo kamo Ibayibolo likubombezya amazyu aghakuti “ichibama” pakunena ivya chakulya. (Mata. 6.11; Imbo. 20.7) U Yesu akabombezya ichibama muviswigho vyache vibili. (Mata. 16.9, 10) Ichiswigho chimo chili pa Yohani chaputala 6.  Abamanyili ba Yesu bakati bamala pakulumbilila, u Yesu akabasenda nu kukwela nabo ubwato nu kwenda pa Nyanja iya Galileya ukuti baye batuzye ku malo aghanji. (Mali. 6.7, 30-32; Luka 9.10) Bakafika ku malo agha myee ku Betisayida. Loli pakati penda akabalilo kanandi bulo abanthu amasawuzani aghinji bakafika ku malo agha. U Yesu atakabasula bulo abanthu aba loli akabapelela ichisa umwakupaghula akabalilo nu kubamanyisya ivya Bumwene sona ukupozya ababine. Ichifukwa chakuti kukanda ukwila, abamanyili ba Yesu bakanda ukupasya na vyo abanthu inthi balye. Abanthu bamo babaghiye ukuti bakaba ni chakulya ichidono bulo loli abinji mwa banthu aba, bakalondiwanga ukubuka mutwaya ukuti baye baghule.—Mata. 14.15. w24.12 2 ¶1-2

Abapapi bitu ababwandilo, u Adamu nu Eva bakaba bakufikapo sona bakikalagha mupaladayiso gho ghakaba malo aghakuboneka akiza sana. (Ubwa. 1.27; 2.7-9) Nge bakikala ubumi ubwakuhobosya sana kwa bwila na bwila. Loli pa kabalilo akakuchepa bulo, chilichosi chikasinthila zila. Bakaluza Upaladayiso sona ulusako ulwakuti bangikala nu bumi kwa bwila na bwila. Ka ivi vikapangisya ukuti abana babo bapyane choni? Ibayibolo likutubuzya ukuti: ‘Ukuyana na mumo imbibi yikizila muchisu ichapasi ukwendela mu munthu weka, [u Adamu] sona nu bufwe ukwendela mu mbibi, momumo bope ubufwe bukiza pa banthu bosi pakuti abanthu bosi banangite.’ (Loma 5.12) Tukufwa ichifukwa chakuti tukapyana imbibi ukufuma kwa Adamu. Imbibi zyo tukapyana ukufuma kwa Adamu zili ngati nkhongole inkhulu yo patalipo nayumoyumo uwa uswe yo angakwanisya ukulipila. (Sali. 49.8) U Yesu akayanisya “imbibi” ni nkhongole. (Mata. 6.12; Luka 11.4) Nanthi tukubomba imbibi tukuba ni nkhongole kwa Yehova. Tukulondiwa ukuti tulipile pa mbibi zyo tukubomba. Tutangayileka inkhongole iyi ukusita ukulipila loli yingamala peka nanthi twafwa.—Loma 6.7. w25.02 2-3 ¶2-3

Tukwennya ukuti lusako ukubabuzyako abanji ubwanaloli ubwakukwafannya nu Bumwene bwa Chala! Te aliwesi yo ali nu lusako ulu. Umwakufwanikizya, po u Yesu akaba pachisu ichapasi atakayitikizya imizimu imibibi ukuti yimupangile ubukaboni. (Luka 4.41) Amasiku ghano nanti umuntu akulonda ukulumbilila na bantu ba Yehova, abaghiye ukuti abombaghe ivintu ivyakumuhobosya u Yehova. Tukulangizya ukuti tukupalizya ulusako lo tuli nalo ulu pakulumbilila kulikosi na pa kabalilo kalikosi ko tungakwanisya. Ngati we Yesu, ichakwibikila chitu ko kubyala nu kwitilila imbeyu izyabwanaloli ubwakukwafannya nu Bumwene mu myoyo iya bantu. (Mata. 13.3, 23; 1 Koli. 3.6) Igulu ilya Yehova likweghelela ichifwanikizyo icha Yesu umwakubomba chilichosi cho lingakwanisya, pakubavwa abanji ukuti bope balimanye izina lya Chala. Ibayibolo ilya Malemba Ghakupatulika mu Mang’anamuliro gha Charu Chiphya, lyanyosezyamo izina lya Chala mumalo ghosi gho izina ili likaghiwangamo. Ibayibolo ili lyang’anamuliliwa lyosi pamo muvigaba bulo likwaghiwa muvinenelo ivyakupululila 270. w24.04 9 ¶8-9

Abakamu bamo bo bakuhoboka musendwa zyabo bali ni chibelezya ichakubomba ivinthu vimo isiku lililyosi ivyakulangizya ukuti babaghanite abachi babo. (1 Yoha. 3.18) Umulume angalangizya ukuti amughanite umuchi wache mutunthu utudonodono ngati ukumukola panyobe pamo ukumuhaga. Angamusimbila imeseji nu kumubuzya ukuti “nakusoba” pamo ukumulalusya ukuti “Ka isiku likwenda bulibuli?” Angamusimbila sona akakalata akakulongosola amazyu aghakulangizya ukuti amughanite sana. Nanthi umulume akubomba ivinthu ngati ivi akulangizya ukuti akumuchindika umuchi wache sona vikwavwa ukuti isendwa yabo yendaghe akiza. Umulume yo akumuchindika umuchi wache akumughomya nu kumusangalusya. Angabomba bunubu umwamukupalizya vyosi vyo akubomba ukuti amwavwe. (Kolo. 3.15) Nanthi umulume akumupala umuchi wache akumupangisya ukuti iyivwange akiza. Akwiyivwa ukuti wakughaniwa, wakuchindikiwa sona wakufighililiwa. w25.01 11 ¶15; 13 ¶16

Salimo chaputala 15 chikumalizya ni layizyo ilyakuti: ‘Wesi yo akubomba ivintu ivi atakwiza ukuyinganapo nalumo.’ Mu chaputala ichi, uwamasalimo akavumbula ivintu vyo u Chala akulonda ukuti tubombaghe. U Yehova akulonda ukuti tuhobokaghe. Cho chifukwa akutupa ubulongozi bo bukupangisya ukuti tusayiwe nu kufighililiwa. Abalendo ba Yehova bangaba na muntazi umwiza. Abapakaziwa bakwiza ukwitikiziwa kuti baye bikale ku ‘malo aghinji’ gho u Yesu akabanozezya kumwanya. (Yoha. 14.2) Bosi bo bali nu lusubilo ulwakwikala pachisu ichapasi, bakulindilila umwachinyonywa ukuti isimbo ilya Ubuvumbuli 21.3 lyize likwanilisiwe. Swebosi tukwennya ukuti twachindikiwa, ichifukwa chakuti u Yehova atwitizya ukuti tube bamanyani bache nu kubukilila ukuba balendo mwitenti lyache kwa bwila na bwila!—Sali. 15.1-5. w24.06 13 ¶19-20

Ka ubuchindamu chochoni? Mu Bayibolo amazyu aghakuti “ubuchindamu,” ghakwimila chilichosi cho chingamupangisya yumo ukuti ahoboke. U Yehova akalangizya ubuchindamu bwache pakati pendapo akabalilo akanandi bulo ukufuma po akabasatula Abaizilayeli ku buzya ku Ijiputi. Inong’onela ichakubombiwa ichi: Abaizilayeli amamiliyoni aghinji bakabungana munthende Mwighamba ilya Sinayi ukuti bakomane nu Chala wabo. Ibingu ifitu nkhani likakupikila ighamba. Umwakuchenusya, kukabombiwa ichisenyentha ichikulu cho chikaneng’ennya ichisu, utumesya tukamesyanga, kukaba ukujilimisya sona kukivwikagha ukulila ukwa mphembe. (Kuso. 19.16-18; 24.17; Sali. 68.8) Inong’onela mo Abaizilayeli bakiyivwilagha po u Yehova akavumbulagha amaka gho ali nagho mubuchindamu bwache. Amasiku ghano, tukumupa u Yehova ubuchimu nandthi atukubabuzyako abanji ivya maka gho ali nagho sona inkhalo zyache izyakuhobosya.—Yesa. 26.12. w25.01 2 ¶2-3

Pa bulendo ubwa Baizilayeli ubwakubuka Muchisu Icha Layizyo, abanavuli abakumanyikwa bakanda ukulimbana nu Mozesi sona ubudindo bo u Yehova akamupa. Bakanena ukuti: ‘Ichilundilo chosi chizelu, [te we Mozesi weka] umuntu aliwesi, sona u Yehova ali pakasi papabo.’ (Kuba. 16.1-3) Napo bwanaloli ukuti mumaso gha Chala ichilundilo chosi chikaba chizelu, loli u Yehova akasala u Mozesi ukuti weyo alongozyanje abantu bache. Pakulimbana nu Mozesi abantu abakusambukila aba, bakalimbanagha nu Yehova. Batakabika inyinong’ono zyabo pa vyo u Yehova akalondagha loli bakabika inyinong’ono zyabo pa vyo bakalondagha, ivyakuti babe na maka nu kumanyikwa. U Chala akabaghogha abalongozi abakusambukila aba na bantu bosi bo bakaba kuchigaba chabo. (Kuba. 16.30-35, 41, 49) Amasiku ghano, pope tungaba bakusimikizya ukuti u Yehova atakuhoboka na bantu bo batakuchindika ubulongozi ubwakufuma ku gulu lyache. w24.07 11 ¶11

Tukwikala mukabalilo ko abantu abinji bakukana nu kusula ifundo zyo Ibayibolo likusoka ivyakukwafannya na masiku aghabumalilo agha. (2 Pita. 3.3, 4) Napo pali sona ivintu ivyinji vyo tutakumanya mo vikwiza ukubela, loli tukulondiwa ukuba nu lwitiko ulwakughoma ukuti ubumalilo ubwa chisu ichi inti bwize pa kabalilo kache sona u Yehova akwiza pakutupwelelela. Amasiku ghano, tukulondiwa ukusubila nkani mo u Yehova akutulongozezya ukwendela mu “wambombo umusubiliwa nu wamahala.” (Mata. 24.45) Nanti intamyo inkulu yiza yanda, tungize tupokele ubulongozi bo bungize butwavwe ukuti twize tupone. Pa kabalilo aka, popo tukulondiwa ukubasubila nkani bo bakututangilila nu kusubila ubulongozi ubwakufuma ku bo bakutangilila mugulu lya Yehova. Nanti pa kabalilo aka tutakukonka ubulongozi bo bakutupa, vingize vitutamye ukuti twize tukonke ubulongozi bwabo pa kabalilo aka ntamyo inkulu. w24.09 11 ¶11-12

Abapapi Abachikilisitu bakumanya ukuti abana babo batangaba nu lwitiko ichifukwa chakuti abene bali nabo. Po umwana winyu akukula anganda ukulalusya amalalusyo aghakuti: ‘Nkhimba ningamanya bulibuli ukuti u Chala aliko? Nkhimba ningasubila naloli vyo Ibayibolo likumanyisya?’ Ibayibolo likunena ukuti chiza bulo ukubombezya “maka ghinyu aghakinong’onele” sona ‘tubaghiye ukuvighela ivinthu vyosi.’ (Loma 12.1; 1 Tesa. 5.21) Polelo mungabavwa bulibuli abana binyu? Mubavwe abana binyu ukuti batakakayikilaghe. Nanthi abana binyu babalalusya amalalusyo, mwaghilepo ulusako ulwakubalangizya mo bangaghila amaansala pakubombezya ivinthu ivyakufufuzila ngati Buku Lakupenjera Nkhani la Ŵakaboni ŵa Yehova. Umwakufwanikizya, ukuti baghe amabukaboni aghakulangizya ukuti Ibayibolo te libuku lyo likasimbiwa na banthu loli ‘mazyu gha Chala,’ bangennya pamutu uwakuti “Baibolo,” pakamutu akakuti “Ndakufuma kwa Chiuta.”—1 Tesa. 2.13. w24.12 14-15 ¶4-5

Ka abasongo bangamweghelela buli-buli u Yesu? Bakulondiwa ukubamanyisya nu kubavwa abanavuli ukuti babe bakwenelela ukupokela amabudindo. Abasongo bakulondiwa ukukumbukila ukuti abanavuli bo bakubamanyisya bambula ukufikapo. Bakulondiwa ukubapa ubulongozi umwalughano, ukuti abakamu abachinyamata bamanye ukuti bakulondiwa ukuba bakwiyisya, basubaliwa na bakwisengannya ukubabombela abanji. (1 Timo. 3.1; 1 Pita. 5.5) U Yesu akabapa abamanyili imbombo iyakuti balumbililaghe nu kumanyisya. Lumo abamanyili bakiyivwa ukuti batangakwanisya imbombo yo akabapa. Loli u Yesu atakabakayikila ukuti bangapotwa ukubomba imbombo iyi. U Yesu akababuzya umwakubasimikizya nu lusubilo losi ukuti: “Ukuyana namumo Utata akantumila, po momumo nane inkubatumila.”—Yoha. 20.21. w24.10 16 ¶15; 17 ¶17

U Devedi, akaba we mwene yo akamwivwilagha u Chala. Akaba sona wakwimba, uwakusimba amapowemu, umusilikali uwamaka nu mulaghuzi. Akakomana  ni njelo inyinji sana pa bumi bwache. Akabalilo kamo, akikala ubumi ubwakuchimbilachimbila ichifukwa chakuti u Sabuli akalondagha ukuti amughoghe. Akati aba we mwene, pope u Devedi akachimbila ukuti apone pa kabalilo ko umwana wache u Abisalomu akalondagha ukuti amupoke ubumwene. Napo u Devedi akakomana ni nthamyo izi sona akapuvyagha ivinthu vimo, loli akabulikila ukuba musubaliwa kwa Chala. U Yehova akamulongosola u Devedi ukuti ‘munthu uwa pamoyo [wache].’ Chochobene ubulongozi bo u Devedi akasimba bwakulondiwa sana kwa uswe! (1 Nyafya. 15.5) Umwakufwanikizya inong’onela ubulongozi bo u Devedi akamupa umwana wache u Solomoni yo akalondiwanga ukupyana ubumwene bache. U Yehova weyo akamusala umunyamata uyu ukuti ize avwepo pakwiputa ukwabwanaloli sona ukuti azenge itempeli ilyakuti abantu bamwiputilaghemo u Chala. (1 Syambu. 22.5) Loli u Solomoni akaba ukuti inthi akomane ni nthamyo. Nkhimba u Devedi akamubuzya ichoni? U Devedi akamubuzya umwana wache ukuti nanthi akumwivwila u Yehova, ivinthu vikwiza pakumwendela akiza.—1 Nyafya. 2.2, 3. w24.11 10 ¶9-11

Umulume yo akumubombela umuchi wache inkhaza pamo ukumunenela amazyu amabibi akulondiwa ukuti anyosezyepo ubumanyani bwache nu Yehova sona nu muchi wache. Ichabwandilo, abaghiye ukuzyaghannya ukuti ali ni nthamyo inkhulu sona u Yehova akwennya chilichosi. (Sali. 44.21; Ndumbi. 12.14; Hebe. 4.13) Ichabubili, akulondiwa ukuleka ukumuyivya umuchi wache nu kusintha inkhalo yache. (Mbupi. 28.13) Ichabutatu, akulondiwa ukumupepesya u Yehova sona umuchi wache nu kulaba ukuti bamuhobokele. (Imbo. 3.19) Abaghiye ukumulaba sona u Yehova ukuti amwavwe ukusintha sona ukuti abe wakwilema muvyakunena, mukinong’onele na mukabombele ka vinthu. (Sali. 51.10-12; 2 Koli. 10.5; Filipi 2.13) Ichanambala 4, abaghiye ukubomba ivinthu umwakukolelana ni nyiputo zyache umwakubenga chilichosi cho chingamupangisya ukuba wankhaza nu kunena amazyu amabibi. (Sali. 97.10) Ichanambala 5, umwalubilo abaghiye ukulaba ubutuli ku basongo ba chipanga. (Yako. 5.14-16) Ichanambala 6, akulondiwa ukubomba chilichosi cho angakwanisya ukuti aleghukaghe inkhalo izi.w25.01 11 ¶14

Ka mumughanite u Yehova u Chala yo abapiye ichabupi chilichosi ukongelezyapo ubumi? Nkhimba mukulonda ukulangizya ukuti mumughanite? Mungabomba bunubu umwakwiyipa ubumi bwinyu nu koziwa. Nanthi mwabomba bunubu, vingabavwa ukuti mube mumbumba ya Yehova. Ivi vingapangisya ukuti Ubaba sona yo Mumanyani winyu abape ubulongozi nu kubapwelelela ichifukwa chakuti muli mu mbumba yache. (Sali. 73.24; Yesa. 43.1, 2) Ukwiyipa nu koziwa kukubapa sona ulusako ulwakuti mwize mubwaghe ubumi ubwa bwila na bwila. (1 Pita. 3.21) Nkhimba pali chimo cho chikubapangisya ukuti mupotwe ukoziwa? Nanthi momo vibeleye, mute mweka. Abanthu amamiliyoni aghinji bakalondiwanga ukusintha inkhalo ni nyinong’ono zyabo ukuti babe bakwenelela ukoziwa. Pa kabalilo aka, bakuhoboka pakumubombela u Yehova nu moyo ghosi. w25.03 2 ¶1-2

Akabalilo akinji, Ibayibolo likunena ukuti imbibi zili ngati we katundu umungw’amu. Umwene u Devedi akalongosola imbibi zyache muzila iyi: ‘Ivyakupuvya vyane vyapululila umutu wane; vili ngati we katundu umung’wamu sana, uwakuti nthangakwanisya ukumunyamula.’ (Sali. 38.4) Loli u Yehova akuhobokela imbibi izya munthu yo apinduka. (Sali. 25.18; 32.5) Amazyu agha Chihebeli gho bakaghang’anamulila ukuti ‘ukuhobokela,’ ghangang’anamula “ukunyamulila mumwanya” pamo “ukunyamula.” Tungamufwanikizya u Yehova nu munthu uwamaka yo umwakufwanikizya bulo, anganyamula imbibi zyitu nu kuzifumyapo pa vipungo nu kuzisumbila kubutali. Ibayibolo likulongosola amazyu aghanji aghakufwanikizya bulo gho ghakulangizya mo u Yehova akunyamulila imbibi zyitu nu kuzitaghila kubutali. Pa Salimo 103.12 pakutubuzya ukuti: ‘Ngati mo bubeleye ubutali ubwakufuma ko izuba likufuma na ko likwingilila, momo akuzitaghila imbibi zyitu kubutali nuswe.’ Kubufumilo bwizuba kutali sana na kubwingililo bwizuba. Amalo mabili agha, ghatalikomanapo lumo. Mu mazyu aghanji tunganena ukuti u Yehova akusenda imbibi zyitu nu kuzitaghila kubutali nuswe, ukuchila mo uswe tunginong’onela. Ifundo iyi yikulangizya mo ukuhobokela kwache kubeleye! w25.02 9 ¶5-6

U Yesu akati anyokela kumwanya, umutumiwa u Pitala akapanga ichiswigho umwakumupozya umunthu yo akapapiwa uwakulemala. (Imbo. 1.8, 9; 3.2, 6-8) Umunthu yula akati apola, ichilundilo icha banthu chikamuzyungulila u Pitala. (Imbo. 3.11) Nkhimba u Pitala akanda ukwikwezya nu kwituvya ichifukwa chakuti akakulila ku malo gho abanthu bakennyanga ubudindo nu kutchuka ukuti vyapamwanya? Awee, umwakwiyisya u Pitala akapeleka ubuchindamu kwa Yehova nu Yesu bo bakaba bakwenelela, umwakunena ukuti: ‘Ukwendela mwizina lya [Yesu] sona ulwitiko lo tuli nalo mwizina lyache, umunthu uyu yo mukumwennya sona mumumenye, apola.’ (Imbo. 3.12-16) Tungamweghelela u Pitala nanthi tukuyezyayezya ukuba bakwiyisya. Tutakubabombela abanji ivinthu ivyiza ichifukwa chakuti tukulonda ukuti batupale, loli ichifukwa chakuti tumughanite u Yehova sona tubaghanite abanthu. Nanthi tukuhoboka pakumubombela u Yehova sona abakamu na bayemba bitu muzila yiliyosi, napo vyo tukubomba abanthu bangennya pamo hagha, tukulangizya ukuti swe bakwiyisya.—Mata. 6.1-4. w25.03 10-11 ¶11-12

Tubukilile ukubikapo umoyo nu kubomba chilichosi cho tungakwanisya, pambombo iya kulumbilila ukulangizya ukuti tumughanite u Yehova na bapalamani bitu. (Mata. 22.37-39) Inong’onela bulo mo u Yehova akuhobokela nanti akwennya ukuti tukubikapo umoyo pakubomba imbombo iyi sona mo abantu bakuhobokela nanti banda pakumanyila Ibayibolo! Mukumbukilaghe ukuti abantu bo bakupokela ubutenga bwitu sona bakusala ukumubombela u Yehova, bangize bikale kwa bwila na bwila. (Yoha. 6.40) Nkimba pali ivintu vimo vyo vikupangisya ukuti mutakafumaghepo panyumba? Nanti vilipo, mubikepo umoyo pa mo mungabombela ukuti mulangizye ukuti mumughanite u Yehova na bapalamani binyu. Pa kabalilo aka COVID-19, u Samuel nu Dania batakafumaghapo panyumba yabo. Pa kabalilo akakutamya aka, pakulumbilila bakabombezyanga ifoni, bakasimbagha amakalata sona bakamanyilagha Ibayibolo na bantu pa Zumu. Napo ivintu vitakaba akiza kwa Samuel nu Dania, loli bakabombagha chilichosi cho bangakwanisya sona ivi vikabavwa ukuti bahobokaghe.w24.04 18 ¶15-16

Napo musendwa muli intamyo, loli Abakilisitu abinji bo bate musendwa kali banandi pamo basongo, bakulonda uwakusendana nawe umwiza. Loli po muchili mutamwaghite uwakusendana nawe, mubaghiye ukuba pabumanyani ubwakughoma nu Yehova, mwimanye akiza sona mube mwe bakwisengannya ukukwanilisya amabudindo gho mungize mube nagho nanti mwingila musendwa. (1 Koli. 7.36) Mukulondiwa sona ukumanyila zila inkalo zyo mungalonda ukuti muntu yo mukulonda ukuba nawe pachibwezi abe nazyo po muchili ukwanda ichibwezi. Nanti mungabomba bunubu, vingabavwa ukuti mwaghe umuntu umwiza uwakuti mungasendana nawe sona ivi vingabavwa ukuti mutakande ichibwezi nu muntu yo te wakwenelela. Loli umuntu aliwesi yo mukulonda ukuba nawe pachibwezi, abaghiye ukuba Mukilisitu uwakoziwa. (1 Koli. 7.39) Loli te Mukilisitu aliwesi uwakoziwa yo angaba wakwenelela ukusendana nawe. Po mungilalusya ukuti: ‘Nkimba vyakwibikila buli vyo ningibikila pabumi bwane? Nkimba yo nkulonda ukusendana nawe nkulonda ukuti abe ni nkalo buli? Ka vyo nkulonda vyakwivwika?’ w24.05 20 ¶1; 21 ¶3

Pakuba pa chibwezi ichakuti inti musendane, ka mungabomba ichoni nanti mwakomana ni ntamyo yimo pamo mutakolelana pa chintu chimo cho chikupangisya ukuti mukwandana pipi-pipi? Nkimba ivi vikulangizya ukuti ichibwezi chinyu chitakwenda akiza? Awe te momo vingabela, chifukwa abantu bo bali pasendwa bope akabalilo kamo batakukolelana pa vintu vimo. Isendwa yo yingaboneka ukuti yikwenda akiza, yipangiwe na bantu babili bo bakubikapo umoyo pakulimbana ni vintu vyo bakupambana. Cho chifukwa mo mukubombela pa kabalilo aka ukuti mumalane ni ntamyo, vingalangizya mo isendwa yinyu yikwiza pakwendelagha. Ngati chibwezi mwilalusye ukuti: ‘Nkimba tukunenezannya umwakufwasa nu mwamuchizi nanti pali inkani yimo? Ka tukwitikizya ivintu vyo twapuvya nu kusinta po pakulondiwa? Ka tukwitikizya lubilo vyo twananga, ukupepesya nu kuhobokelana?’ (Efe. 4.31) Ubwanaloli bwakuti nanti akabalilo akinji mukwandana po muli pa chibwezi, vitangize visinte napo mungasendana. Nanti mwamanya ukuti yo muli nawe pa chibwezi te wakubenelela, vingaba akiza sana nanti mwebosi mungasala ukuti ichibwezi chinyu chimale bulo. w24.05 29 ¶12

Tungabavwa abanji nanti akabalilo kosi tukusimikizya ukubomba cho chiza sona tukusala ivintu umwakukolelana ni fundo izya mu Bayibolo. Nanti tukubukilila ukughomya ulwitiko lwitu nu kumanya ivintu, vingatwavwa ukuti twikalane mubwanaloli. Tutakuvulungana, ukuyingana, pamo ukupetiwa ni vimanyisyo ivya bumyasi na kinong’onele aka chisu ichi. (Efe. 4.14; Yako. 1.6-8) Sona chikuba chipepe ukubavwa bo bakukomana ni ntamyo izyinji. (1 Tesa. 3.2, 3) Abasongo bakulondiwa ukuti babanje ni nkalo inyiza, bakwinong’ona akiza, abakubomba ivintu mwandondomeko sona bololo. Abanavuli aba, chakwenezyapo ichiza ku banji nanti “bakulemezya amazyu amasubiliwa.” (Titi 1.9; 1 Timo. 3.1-3) Nanti bakupanga amabulendo agha budimi, abasongo bakwavwa abalumbilili ukuti akabalilo kosi bafikaghe pa nkomano, balumbililaghe nu kumanyila pabene. Nanti abakamu na bayemba bakomana ni vintu ivyakuchenusya, abasongo bangabomba ivyinji ukuti babukilile ukubika inyinong’ono zyabo kwa Yehova nu bwighane bwache. w24.06 31 ¶16-18

Mu bulumbilili bwache, u Yesu akabamanyisya bo bakateghelezyanga ukuti u Baba wache waluhobokelo. Inong’onela ichili icha mwana uwakusobela. Umwana uyu, akanda ukubomba ivinthu ivibibi. Loli “bo azyaghannya” akanyokela kunyumba. Ka ubaba wache akamupokelela bulibuli? U Yesu akanena ukuti, po umwana akaba “achili ali pa butali ni nyumba, uwise akamwennya . . . , akachimbila pakumukukila, sona akamulamuka nu lughano.” Umwana akamubuzya ubaba wache ukuti abe wambombo, loli ubaba wache akamwitizya ukuti we ‘mwana wane,’ nu kumunyosezya sona mumbumba yabo. Ubaba akanena ukuti: ‘Akasobela, loli ilelo aghiwa.’ (Luka 15.11-32) Pa kabalilo ko u Yesu akaba kumwanya, tutakukayikila ukuti akamwennyanga u Baba wache akulangizya ichisa ku banthu bo bapinduka. Chakughomya sana ukuti u Yesu akalangizya mo u Baba wache u Yehova abeleye ni chisa! w24.08 11 ¶11-12

Umukilisitu yo wakwinong’ona akiza, akubomba chilichosi cho angakwanisya ukuti asale ivinthu umwakukolelana ni nyinong’ono zya Yehova. Akumanya ukuti patalipo nachimochimo cho chakulondiwa nkhani pa bumi bwache, ukuchila ubumanyani bwache nu Yehova. Akuleka ukwiyinong’onela weka sona akuzyaghannya ukuti atakumanya ivinthu vyosi. Akabalilo kosi akulangizya ukuti akumusubila u Chala umwakwiputa kwa Yehova. Tuzimenye ukuti tubaghiye ukubukilila ukwiputa kwa Yehova ukusita ukusendela mo ivinthu vibeleye pabumi bwitu. Chochobene, nanthi tukulonda ukusala ichinthu chimo ichakulondiwa sana pabumi bwitu, tumulabaghe u Yehova ukuti atupe ubutuli ichifukwa tukusubila ukuti weyo achimenye cho chiza nkhani kwa uswe. Tukupalizya sana ichifukwa chakuti u Yehova atupelite muzila iyakuti tungasendelako inkhalo zyache. (Ubwa. 1.26) Napo vili bunubu, loli tutangamweghelela u Yehova ndendende.—Yesa. 55.9. w25.03 11 ¶13; 13 ¶17-18

Mutakinong’onaghe ukuti abamwinyu batakupalizya. Nanti abanji bakulangizya ukuti batakupalizya pa chinthu chimo cho twababombela, tungilalusya ukuti: ‘Nkimba batakupalizya naloli pamo bangaba ukuti baluvizye bulo ukuti bapalizye?’ Lumo pangaba ivifukwa ivinji vyo vingapangisya ukuti bachipokele ichintu cho twababombela umwakupambana na mo twinong’onelagha. Bamo bangaba ukuti bakupalizya sana loli bakupotwa ukulangizya mo bakupalizizya. Bamo vingabatamya ukuti balangizye ukupalizya, nkani-nkani nanti kwisinda bo bo bakabatulagha abanji. Mulimosi mo vingabela, ichifukwa chakuti tuli nu lughano, vikutupangisya ukubavwa Abakilisitu abamwitu nu kubukilila ukuba bakuhoboka. (Efe. 4.2) Mube bafisalyoyo. Pa nkani iyakupa, Umwene uwamahala u Solomoni akasimba ukuti: ‘Utaghile ubuledi wako pa mizi, pakuti nanti penda amasiku aminji, ukwiza pakumwagha sona.’ (Ndumbi. 11.1) Ngati mo amazyu agha ghanenela, bamo bangalangizya ukuti bakupalizya pa chabupi cho twabapa nanti penda akabalilo akatali pamo nanti ‘penda amasiku aminji.’ w24.09 30 ¶18-19

Akabalilo kamo bangafumusya muchipanga ukuti umunthu apokela ubulongozi. Nanthi vyaba bunubu, tungabukilila ukubombela poka nawe ivinthu ichifukwa akuba ukuti asintha inkhalo zyache imbibi. Umunthu uyu akuba ukuti achili ali muchipanga sona akulondiwa ukulimbikisiwa na Bakilisitu abamwabo. (Hebe. 10.24, 25) Loli vipambanite na mo tukubombela ivinthu nu munthu yo epusiwa muchipanga. Tukuleka ‘ukwikala nawe nu kulya nawe.’ (1 Koli. 5.11) Nkhimba ivi vikung’anamula ukuti tukulondiwa ukulekela zila ukubomba nawe ivinthu? Awee. Loli tutabaghiye ukwangalilana nawe poka. Mumalo mwache, Umukilisitu angabombezya umabyebye wache uwakumanyisiwa ifundo zya mu Bayibolo ukuti amwitizizyeko ku nkhomano. Angaba mukamu wache uwakumubili pamo yo akaba mumanyani wache. w24.08 30 ¶13-14