Pa kabalilo aka tukupindula kale ni sembe iyakutusatula yo u Kilisitu akapeleka. Umwakufwanikizya, ichifukwa cha sembe iyakutusatula, u Yehova akutuhobokela imbibi zyitu. Nayumo yo angamukakamizya ukuti abombe bunubu loli akutuhobokela ichifukwa chakuti akutulondela ivyiza. (Sali. 103.3, 10-13) Bamo bangiyivwa ukuti u Yehova atangabahobokela. Ubwanaloli bwakuti swebosi te swe bakwenelela ukuhobokeliwa. Umutumiwa u Pabuli akivwisya ifundo iyi ukuti ‘atakaba wakwenelela ukwitiziwa ukuti mutumiwa.’ Sona akongelezyapo ukuti: “Loli muchisa icha Chala indi mumo imbeleye.” (1 Koli. 15.9, 10) Nanthi twapinduka ku mbibi zyitu, u Yehova akutuhobokela. Choni cho akutuhobokela? Ichifukwa chakuti atughanite. Nanthi mukwiyivwa ukuti te mwe bakwenelela, mukumbukilaghe ukuti u Yehova atakapeleka isembe iyakutusatula ku banthu bo te batulanongwa loli ku banthu bo bakupinduka ku mbibi zyo babomba.—Luka 5.32; 1 Timo. 1.15. w25.01 26-27 ¶3-4

Ubwanaloli bwakuti tutangabakanizya abanji ukutunena pamo ukutubombela ivinthu vimo, loli tungayezya ukwikola. Sona akabalilo akinji izila inyiza sana iyakubombela bunubu, ko kubahobokela bulo. Chifukwa buli? Ichifukwa chakuti tumughanite u Yehova sona akulonda ukuti tuhobokelanaghe. Nanthi tungabukilila ukuba bakukalala sona tutakuhobokela abamwitu, chingaba chipepe ukuti tubombe ivinthu umwabupunganu sona tungivulazya. (Mbupi. 14.17, 29, 30) Nanthi tutakusunga ichakusingo, vikwavwa ukuti tufighilile umoyo witu umwakuti ghutakasungaghe ubukali. Sona vikutwavwa ukuti tuleke ukwinong’onela vyo umunthu atubombela nu kwanda sona ukuhoboka nu bumi. Ka mungamalana bulibuli na mo mukwiyivwila? Mwibikile akabalilo ukuti umoyo winyu wikale tasi pasi. Umunthu yo avulala nkhani nu kupokela ubutuli ubwa chipatala, akulondiwa akabalilo akatali ukuti apole. Umwakuyana bulo, tukulondiwa akabalilo akatali ukuti inyinong’ono zyitu zyikalane po tuchili ukumuhobokela ukufuma pasi pa moyo yo atukalalizya. (Ndumbi. 3.3; 1 Pita. 1.22) Mwipute kwa Yehova ukumulaba ukuti abavwe ukuti mubahobokelaghe abanji. w25.02 16-17 ¶8-11

Umwakufwanikizya, ivimanyisyo ivyakwanda vyo tukamanyila vikongelezyapo ukupinduka, ulwitiko, ulozyo sona ukuti abafwe bakwiza pakuzyuka. (Hebe. 6.1, 2) Ivi vyo vimanyisyo vimo ivyakwanda vyo Abakilisitu bosi bakusubila. Cho chifukwa umutumiwa u Pitala akatambula ivimanyisyo ivi pa kabalilo ko akalumbililagha ku chilundilo icha bantu pa Pentekositi. (Imbo. 2.32-35, 38) Ukuti tube bamanyili aba Kilisitu, tukulondiwa ukwitikizya ivimanyisyo ivyakwanda ivi. Umwakufwanikizya, u Pabuli akanena ukuti aliwesi yo atakusubila ukuti abafwe bakwiza pakuzyuka, atanganena ukuti Mukilisitu wabwanaloli. (1 Koli. 15.12-14) Loli ukuti tube Bakilisitu abakughoma mwabuzimu, tukulondiwa ukumanyila ivyinji ukuchila ivimanyisyo ivyakwanda bulo ivi. Umwakupambana ni vimanyisyo ivyakwanda, ichakulya ichikafu ichabuzimu chitakung’anamula ukumanya bulo indaghilo izya Yehova, loli chikongelezyapo sona ukumanya ifundo zyache zyo zikutwavwa ukwivwisya akinong’onele kache. Ukuti tupindule ni chakulya ichi, tukulondiwa ukuti tumanyilaghe Ibayibolo, twinong’onelaghepo pa vyo twabelenga sona tubikaghepo umoyo pakubombezya ifundo zyo twazyagha mu Mazyu gha Chala. Nanti tukubomba bunubu, tukwimanyisya ukuti tusalaghe ivintu vyo vingamuhobosya u Yehova. w24.04 5 ¶12-13

U Chala akamukumbusya U Yona ukuti, ‘abantu aba ku Ninive batakamanyagha ukupambanisya pakasi pa chibibi ni chiza.’ (Yona 1.1, 2; 3.10; 4.9-11) Pisinda pache, u Yesu akabombezya ichifwanikizyo ichi ukuti amanyisye ivyakukwafannya nu bugholosu ni chisa cha Yehova. Nkimba tukung’anamula ichoni nanti tukunena ukuti abantu aba ku Ninive bakwiza “pakuzyuka kubufwe nukulongiwa”? Apa u Yesu akamanyisyanga ivyakukwafannya nu kuzyuka “kubufwe nukulongiwa” ukwa muntazi. (Yoha. 5.29) Akang’anamulagha ukuti vikwiza pakubombiwa mu Bulaghili Bwache Ubwa Myaka 1,000 pa kabalilo ko ‘abagholosu na basita ubugholosu’ bakwiza pakuzyuka. (Imbo. 24.15) Abantu bo te bagholosu bakwiza ‘pakuzyuka ku bufwe nu kulongiwa.’ Ivi vikung’anamula ukuti nanti abantu aba biza bazyuka, u Yehova nu Yesu bakwiza pakwennya nanti abantu aba bakwivwila sona bakubombezya ifundo zyo bamanyila. Nanti yumo uwa ku Ninive iza azyuka nu kwanda ukukana ukwiputa ukwa bwanaloli akwiza pakulongiwa ukuti atakikale kwa bwila na bwila. (Yesa. 65.20) Loli bo biza basala ukumwiputa u Yehova umwabusubaliwa, bakwiza ukulongiwa akiza sana. Bakwiza ukuba nu lusako ulwakwikala nu bumi kwa bwila na bwila!—Dani. 12.2. w24.05 5 ¶13-14

U Yesu akalangizyanga ichisa cho u Baba wache ali nacho. (Yoha. 14.9) Ivinthu vyo akanenagha nu kubomba, vikalangizyanga ukuti u Baba wache akulonda ukumwavwa aliwesi yo akulimbana ni mbibi. U Yesu akabavwa abanthu bo bakalondagha ukusintha inkhalo zyabo nu kumukonkha. (Luka 5.27, 28) U Yesu akamanyagha vyo inthi vimuchitikile. Akababuzyanga abamanyili bache umwakupyanizyapyanizya ukuti akwiza pakubikiwa mu nyobe zya balwani nu kughoghiwa. (Mata. 17.22; 20.18, 19) Akamanyagha ukuti isembe yache inthi yibasatule abanthu bosi ku mbibi. U Yesu akanena sona ukuti nanthi iza apeleka ubumi bwache, akwiza “pakubawesela bosi” kukwache. (Yoha. 12.32) Abanthu abambibi bangamuhobosya u Yehova nanthi bakwitikizya ukuti u Yesu we Mwene wabo nu kukonkha vyo akabombagha. Nanthi babomba bunubu bakwiza ‘pakusatuliwa ku mbibi.’ (Loma 6.14, 18, 22; Yoha. 8.32) U Yesu akajimba nu kwisengannya ukufwa imfwa iyakubaba.—Yoha. 10.17, 18. w24.08 5 ¶11-12

mo mukiyivwila akabwandilo mukati mwamanyila ubwanaloli ukufuma mu Mazyu agha Chala. Mukamanya ukuti Ubaba winyu uwakumwanya abaghanite, akulonda ukuti mube mbumba yache, alayizizye ukuti akwiza ukwefyapo ububavu nu kutamiwa kosi, ivi vikabavwa ukuba nu lusubilo ukuti muchisu ichipya abaghaniwa binyu bakwiza pakuzyuka ni vintu vyamwabo ivyinji. (Mali. 10.29, 30; Yoha. 5.28, 29; Loma 8.38, 39; Ubuvu. 21.3, 4) Tutakukayikila ukuti vyo mukamanyila ivi vikabahobosya sana. (Luka 24.32) Mukavighana sana vyo mukamanyilagha sona mukalondagha ukumubuzyako aliwesi ubwanaloli ubu!(Yanisya nu Yeremiya 20.9.) Nanti tukuvighana ivintu vyo tukumanyila mu Bayibolo vikutupangisya ukuti tubabuzyanjeko abanji vyo twamanyila. (Luka 6.45) Tukwiyivwa ngati mo abamanyili aba Yesu ababwandilo bakiyivwilagha, bo bakanena ukuti: “Tutangaleka pakunena zizyo twiyenezya na maso ghitu, sona nukwiyivwila na makutu ghitu.” (Imbo. 4.20) Tukubikapo umoyo pakubomba chilichosi cho tungakwanisya ukuti tubabuzyeko abanji ubwanaloli, ichifukwa chakuti tubughanite nkani. w24.05 15 ¶5; 16 ¶7

Pakuba bantu ba Yehova, tukulumbilila ku banji ichifukwa chakuti tumughanite Ubaba witu uwa kumwanya sona tukulonda ukubavwa ukuti bope bamumanye. Loli bamo vikubatamya ukuti bahobokaghe nanti bakulumbilila. Chifukwa buli? Ichifukwa chakuti bamo bali ni soni sona bakwiyivwa ukuti batakumanyisya akiza. Bamo batakwiyivwa akiza nanti babuka kunyumba iya muntu yo atabitizizye. Bamo bakoghopa ukuti abantu bangabakana. Sona bamo bangaba ukuti mo bakulila bamanyisiwe ukuti batakabakalalizyanje abanji. Abakamu na bayemba aba bakwennya ukuti chipala sana ukulumbilila amazyu amiza ku bantu bo batabamenye. Ka akabalilo kamo mukwennya ukuti chipala ukuhoboka nu bulumbilili ichifukwa cha mo mukwiyivwila? Nanti vili bunubu, mutakanyokele kwisinda. Nanti mutakunyokela kwisinda, mukulangizya ukuti mwe bakwiyisya, mutakulonda ukuti abantu binong’onaghe bulo ivya umwe sona mutakulonda ukuti mwandane nabo. Sona nayumo-yumo yo angalonda ukuti bamukane, nkani-nkani nanti akuyezya-yezya ukubabombela abanji ivyiza. Ubaba winyu uwa kumwanya, akumanya akiza sana intamyo zyo mukukomana nazyo na mo mukwiyivwila sona akulonda ukubapa ubutuli bo mukulondiwa.—Yesa. 41.13. w24.04 14 ¶1-2

Nanthi mukubelenga Ibayibolo, mumalo mwakuti muyezye ukubombezya vyosi vyo mwamanyila mu Bayibolo pa kabalilo koka, musale vyo mungandila pakubombelapo imbombo. Mungayezya izila iyi: Musimbe ivintu vyo mukulondiwa ukubombelapo imbombo nu kusala ichintu choka pamo vibili nu kuvileka ivyamwabo ukuti mwize mubombelepo imbombo pa kabalilo akanji. Ka mungandila pighi? Mungasala ichakwibikila cho chingaba chipepe ukuti muchikwanilisye. Pamo mungasala ichintu cho mukulonda ukuti mubombaghe akiza nkani. Nanti mwasala ichintu ichakuti mubombelepo imbombo, mungafufuza mumabuku ghitu. Mwipute ivyakukwafannya ni chintu cho mwasala nu kumulaba u Yehova ukuti abavwe ukuti ‘mube ni chinyonywa na maka aghakubombela vyo mwasala.’ (Filipi 2.13) Pisinda pache, mubombezye imbombo vyo mwamanyila. Nanti mwabomba akiza pachakwibikila ichabwandilo, vingabalimbikisya sana ukuti mubombelepo imbombo pachamwabo. Nanti mungabomba akiza pachigaba chimo pamo pankalo yimo, vingapangisya ukuti chibe chipepe ukubomba akiza muvigaba ivinji. w24.09 6 ¶13-14

Vingabombiwa ukuti akabalilo kamo mungatamiwa inyinong’ono na vyo mukabomba kwisinda vyo vikabapunuzya abanji. Nanti vili bunubu, choni cho chingabavwa? Mubombe chilichosi cho mungakwanisya ukuti muyannye ivintu umwakubapepesya bo mukabanangila. Mumulabe u Yehova ukuti abavwe bo mukaba. U Yehova angabavwa umwe na bo mukabakalalizya ukuti mujimbe nu kubukilila ukuba pamutende. Mumanyilepo pa vyo mukapuvya kwisinda, nu kumwitikizya u Yehova ukuti ababombezye imbombo muzila yiliyosi yo akulonda. Inong’onela ichifwanikizyo ichamulaghuzi u Yona. Mumalo mwakuti abuke ku Ninive ko u Chala akamutuma, u Yona akabuka kuchisu ichinji. U Yehova akamufunda, sona u Yona akamanyilapo pa vyo akapuvya. (Yona 1.1-4, 15-17; 2.7-10) U Yehova atakamukana u Yona. U Chala akamupa sona ulusako ulwakuti abuke ku Ninive, pa kabalilo aka u Yona akivwila mwalubilo sana. U Yona atakitikizya ukuti vyo akapuvya, vimupangisye ukuti apotwe ukwitikizya imbombo yo u Yehova akamupa.—Yona 3.1-3. w24.10 8-9 ¶10-11

U Yehova atakutuhobokela bulo inkhongole pamo ukuti imbibi zyitu, loli akuzimizya zila. Nanthi inkhongole yahobokeliwa, tungayifwanikizya ngati ukuti umunthu agwala umuzele pipela lyo mukasimbilana ivya nkhongole ukulangizya ukuti inkhongole iyo yamala. Napo vili bunubu loli umuzele ghungabukilila ukuboneka. Loli vikupambana sana nanthi wazimya vimo. Ukuti twivwisye amazyu aghakufwanikizya bulo agha, tukulondiwa ukukumbukila ukuti mukabalilo akakwisinda, uinki yo bakabombezyanga imbombo bakongannyanga ukaboni, ugamu na mizi. Ukuti umunthu afufute vyo vyasimbiwe, akabombezyanga isipanji yo yinyekite. Cho chifukwa nanthi inkhongole “bayizimya,” yikamalilagha zila. Ivinthu vyo vikaba ukuti vyasimbiwe vitakabonekagha sona. Ivinthu vyo vikasimbiwa vikaba ngati ukuti vitasimbiwepo. Ifundo iyi yikutupangisya ukuti twiyivwe akiza mumoyo pakumanya ukuti u Yehova atakutuhobokela bulo imbibi zyitu loli akuzizimizya zila!—Sali. 51.9. w25.02 10 ¶11

Nanthi abanji bangatwennya akabibi pamo ukutubombela ivinthu ivibibi, tukusubila ukuti u Yehova weyo akumanya ubwanaloli bosi. Ulusubilo ulu, lukutwavwa ukujimba ku vinthu ivisita ubugholosu ichifukwa chakuti tukumanya ukuti u Yehova akwiza pakubombapo zimo ukuti amalane ni vinthu ivi. Ukubika vyosi munyobe zya Yehova kukutwavwa ukuti tutakakalalaghe sona ukuti tutakabombe ivinthu ivyakulangizya ukuti tubabengite bo bakutukalalizya. Nanthi tungabomba bunubu, vingapangisya ukuti tukalale nkhani, tungaleka ukuba bakuhoboka sona tungabomba ivinthu vyo vingakomannya ubumanyani bwitu nu Yehova. Ubwanaloli bwakuti, te tukabombepo lumo ivinthu ndendende ngati mo u Yesu akabombelagha. Akabalilo kamo, tunganena pamo ukubomba ivinthu vimo vyo pisinda pache tungiyipa inongwa. (Yako. 3.2) Sona akabalilo kamo ivinthu ivisita ubugholosu vyo tungakomana navyo, vingapangisya ukuti twivwe ukubaba pamo ukutamiwa inyinong’ono ubumi bwitu bosi. Nanthi momo vibeleye, musubile ukuti u Yehova akumanya chilichosi cho chikubombiwa pa bumi bwinyu. Sona u  Yesu yo akatamiwapo ni vinthu ngati vinivi, akwivwisya akiza sana mo mukwiyivwila. (Hebe. 4.15, 16) Swe bakuhoboka sana ichifukwa chakuti u Yehova akutupa ubulongozi bo bukutwavwa ukuti tujimbaghe nanthi batubombela ivinthu ivisita ubugholosu. w24.11 6 ¶12-13

Tukulondiwanga ukuba nu lwitiko mwa Yesu yuyo u Chala akamutuma ukuti twize twaghe “ubumi ubwa bwila na bwila.” (Yoha. 3.16-18, 36; 17.3 ) Abayuda batakakolelana ni fundo iyakuti bakalondiwanga ukuba nu lwitiko mwa Yesu.” Po bakamulalusya ukuti: ‘Nkhimba chimanyilo buli cho ungabomba ukuti tuchennye nu kukusubila?’ (Yoha. 6.30) Bakanena ukuti mu kabalilo aka Mozesi abasekulu babo bakapokela amana gho ghakayanagha bulo ni chibama. (Nehe. 9.15; Sali. 78.24, 25) Ivi vikalangizya ukuti inyinong’ono zyabo zikaba pa chakulya. Bakapotwa na pakumulalusya u Yesu pa vyo akang’anamulagha po akanena izya “chibama icha naloli ichakufuma kumwanya,” cho chikayana bulo nu mana uwakufuma kumwanya. (Yoha. 6.32) Bakabika nkhani amahala pa vyakulondiwa ivya kumubili nu kusula vyo u Yesu akabamanyisyanga. w24.12 5-6 ¶10-11

Kusukulu, umwana winyu angamanyila sona ukuti ivinthu vimo muchipeliwa vikuboneka umwakupambanapambana ukuyana ni mitundu yache. Umwakufwanikizya, ikwi likugabinkhana nu kupanga isamba sona mukumela utusamba utudonotudono to mukuba amani. Akabonele aka, kakwitiziwa ukuti fractals. Pali ivipeliwa ivyamwabo vyo vikuboneka sona muzila yiniyi. Nkhimba wenu yo akapela ivinthu ukuti vibonekaghe muzila yiniyi? Nanthi abana binyu bakwinong’onelapo nkhani ivinthu ivyakuswighisya ivi, vingabavwa ukuti babe nu lwitiko ulwakughoma. Mungamulalusya ukuti, “Nanthi u Chala weyo akatupela, nkhimba te chakwivwika ukuti weyo abaghiye ukutupa ubulongozi bo bungatwavwa ukuti tubanje swe bakuhoboka?” Mungamulongosolela ukuti ubulongozi ubu bukwaghiwa mu Bayibolo. w24.12 16 ¶8

U Yehova akamwavwa umutumiwa u Pabuli ukuti achisimbile ichipanga ukalata nu kulongosola ukuti umunthu yo atakupinduka akulondiwa ukwepusiwa muchipanga. (1 Koli. 5.13) Ka Abakilisitu abasubaliwa bakalondiwanga ukubomba nawe bulibuli ivinthu? U Pabuli akababuzya ukuti “mutakangalilanaye poka.” Ka akang’anamulagha choni? U Pabuli akalongosola ukuti ilamulo ili likongelezyapo ukuti ‘mutakikalaye pasi nu kulya nawe umunthu yunuyu napo panandi.’ (1 Koli. 5.11) Ukulya poka nu munthu yumo ichakulya, chikuba chipepe sana ukuti mwande ukukolelana nkhani. Cho chifukwa u Pabuli akanena ukuti ichipanga chitakulondiwa ukwangala nu munthu uyu. Ivi nge vikafighilila ichipanga ukuti chitakasendeleko inkhalo yache. (1 Koli. 5.5-7) Umwakongelezyapo, nanthi batakangalilagha poka nu munthu yo abomba imbibi inkhulu, nge vikamwavwa ukuti amanye ukuti amunangiye u Yehova nu kumwavwa ukuti apinduke. w24.08 15 ¶4-5

Umwaka ghulighosi, Abaizilayeli bakabanga ni Siku Ilya Kupepesya. Pisiku ili, uwasembe usongo nkhani akapelekagha isembe izya nyama. Napo vikabanga bunubu, loli isembe izya nyama zitakakwanisyanga ukwefezyapo zila imbibi zya munthu ichifukwa chakuti ivinyamana vyapasi nkhani pakuyanisya nu munthu. Loli nanthi Abaizilayeli abakupinduka bapeleka isembe zyabo ukuyana na mo u Yehova akalondelagha, akaba wakwisengannya ukubahobokela. (Hebe. 10.1-4) Indondomeko iyi yikabakumbusyanga Abaizilayeli ukuti banazi. Loli u Yehova akaba ukuti inthi abike indondomeko iyabwila na bwila ukuti atuhobokelaghe imbibi. Akapanga indondomeko iyakuti u Mwana wache umughaniwa ‘abikiwe lyoka bulo pakuba chakwiyipa ukwefya imbibi izya banthu abinji.’ (Hebe. 9.28) U Yesu akapeleka ‘ubumi bwache ukuti abapoke abanthu abinji.’—Mata. 20.28. w25.02 4 ¶9-10

“Umuzimu ghukulonda, loli ubuntu bute na maka.” (Mata. 26.41b) Pakunena amazyu agha, u Yesu akalangizya ukuti akwivwisya ukuti twe bantu bambula ukufikapo. Loli amazyu ghache agha ghakongelezyapo ukusoka ukuti: Tuchebaghe ukuti tutakabe bakwisubila. Bo kwasyala panandi ukuti afwe, abamanyili bache bakasimikizya ukuti batangamuleka Umulongozi wabo. (Mata. 26.35) Bakaba ni nyinong’ono inyiza. Loli batakamanya ukuti chikuba chipepe ukunyokela mwisinda pa kabalilo ko wakomana ni ntamyo. Cho chifukwa u Yesu akabasoka na mazyu gho ghali mwisimbo ilyi siku ilyilelo. Ichachitima chakuti, abamanyili ba Yesu bakapotwa ukubukilila ukuba maso. U Yesu akati apinyiwa, nkimba bakabukilila ukuba ku chigaba chache pamo bakaba ni lyogha nu kusamala? Ichifukwa chakuti abamanyili aba batakaba maso, vikapangisya ukuti babombe ivintu vyo bakanena ukuti batangabomba sona bakamuleka u Yesu.—Mata. 26.56. w24.07 14 ¶1-2

U Adamu nu Eva bakaluza sona ulusako ulwakuba pabumanyani ubwiza nu Baba wabo u Yehova. Pabwandilo, u Adamu nu Eva bakaba mu mbumba ya Chala. (Luka 3.38) Loli bakati baleka ukumwivwila u Yehova, akabafumyamo mumbumba yache pa kabalilo ko bakaba ukuti bachili ukwanda ukuba na bana. (Ubwa. 3.23, 24; 4.1) Pakuba bizukulu babo, tukulondiwa ukusayana nu Yehova. (Aba Loma 5.10, 11) Mumazyu aghanji tunganena ukuti tukulondiwa ukuba pabumanyani ubwakughoma nu Yehova. Ukuyana ni lifalensi yimo, amazyu agha Chigiliki gho baghabombezizye apa, aghakuti ‘ukasayana’ ghangang’anamula “ukuba pa bumanyani nu mulwani wako.” Ichakuswighisya chakuti, u Yehova weyo akanda ukubombapo zimo ukuti ivi vibombiwe. Nkhimba akabomba choni? U Yehova abikite indondomeko iyakupepesya ukuti anyosezyepo ubumanyani ubwiza pakasi pa yuyo na banthu abambibi. Indondomeko iyi, yikung’anamula ukusinthanisya ivinthu vibili vyo vili nu mutengo uwakuyana bulo. Muzila iyi, ichinthu cho chikakomanika chinganyokelapo pamo ukupyanizizyapo. w25.02 3-4 ¶7-8

Umutumiwa u Pabuli akanena ukuti ‘ulufundo lulo afundiwa nalo na banthu abinji muchipanga, lwamukwana.’ (2 Koli. 2.5-8) Mumazyu aghanji tunganena ukuti ichilango cho bakamupa chikaba ni vyakukonkhapo ivyizakwa munthu yo akaghonagha nu mama wache uwakumwagha. (1 Koli. 5.1) Choni cho chikabombiwa? Chikamwavwa ukuti apinduke. (Hebe. 12.11) Pisinda pache, u Pabuli akachisimbila ichipanga ukuti: “Polelo mubaghiye pakumuhobokela, sona nukumusangalusya” umukamu yo abomba imbibi sona “mumulanjizye namumo mumughaniye.” Ennya ukuti u Pabuli akalondagha ukuti ichipanga chibombe ivinthu ivyinji ukuchila ukumunyosezya bulo umunthu pakasi pa banthu ba Yehova. U Pabuli akalondagha ukuti banenaghe nu kubomba ivinthu ivyakumusimikizya umunthu uwakupinduka ukuti bamuhobokela ukufuma pasi pamoyo sona bamughanite sana. Cho chifukwa bakalondiwanga ukulangizya pabuzelu ukuti bamupokelela ni nyobe zibili umunthu yo anyokela muchipanga. w24.08 15 ¶4; 16-17 ¶6-8

Umutumiwa u Pabuli akanena umwakusimikizya sana ivyakukwafannya na vyo bangabomba ukuti babe bajimvu. Akabakumbusya Abakilisitu ukuti nanti bakujimba ku ntamyo, batakisubilaghe bene loli bamusubilaghe u Yehova. U Pabuli akanena umwabujimvu ukuti: “U Mwene we mwavwilizi wane, intakwiza pakunyila.” (Hebe. 13.6) Pa kabalilo aka, abakamu na bayemba bitu bamo bakujimba ku mayimba. Tungabavwa abamwitu aba, ukwendela munyiputo zyitu sona akabalilo kamo tungabapa ivintu vyo bakulondiwa pa bumi. Ibayibolo likunena umwakwivwika akiza ukuti, “umuntu wesi yuyo akulonda pakuba nu bumi ubwakumwiputa u Chala pakumamatilana poka nu Kilisitu u Yesu, naloli akwiza pakuvwimiwa.” (2 Timo. 3.12) Cho chifukwa swebosi tukulondiwa ukwisengannya pa vintu vyo tungakomana navyo muntazi. Polelo zagha twebosi tubukilile ukumusubila nkani u Yehova, yo akutwavwa ukuti tujimbe ku njelo yiliyosi yo tungakomana nayo pa kabalilo aka, pamo yo tungize tukomane nayo kuntazi. Pa kabalilo kache akiza, akwiza pakubapoka ababombi bache bosi abasubaliwa.—2 Tesa. 1.7, 8. w24.09 13 ¶17-18

Choni cho chikabavwa Abakolinti ukuti boziwe? (2 Koli. 10.4, 5) Amazyu gha Chala na maka aghamuzimu ubuzelu, ghakabavwa ukuti basinthe ivinthu vimo pa bumi bwabo. (Hebe. 4.12) Abanthu aba ku Kolinti bo bakitikizya amazyu amiza aghakunena ivya Kilisitu, bakakwanisya ukuleka inkhalo imbibi ni vinthu ivibibi vyo bakabombagha ngati ubwachingw’ela, ubwiba nu kughonana ukwa banavuli pamo abakolo bekabeka. (1 Koli. 6.9-11) Mumanye ukuti, napo Abakolinti bamo bakalondiwanga ukusintha inkhalo imbibi zyo bakabombagha, loli batakinong’onapo ukuti chipala sana ukuti basinthe nu kuba Bakilisitu. Bakabikapo umoyo pakubomba chilichosi cho bangakwanisya ukuti bendaghe pazila iyifinye iyakubuka ku bumi ubwa bwila na bwila. (Mata. 7.13, 14) Ka mukutamiwa ukuleka inkhalo pamo ivinthu vimo ivibibi ukuti mube bakwenelela ukoziwa? Nanthi momo vibeleye, mutakanyokele mwisinda! Mumulabe u Yehova ukuti abavwe nu muzimu wache ubuzelu ukuti muleke ivinthu ivibibi vyo mukubomba. w25.03 6 ¶15-17

U Yehova alayizizye ukuti angatupa amahala aghakuti ghangatwavwa ukumanya waghe vyo tungasala vingamuhobosya. Akutupa amahala ghache “umwakusita ukumamilizya, sona umwakusita ukwilumbuzya.”Nanthi mwamulaba u Yehova ukuti abavwe, mwenelezyanje nkhani mo akwamulila. Umwakufwanikizya, nanthi muli pabulendo po mwasobela izila, tutakukayikila ukuti mungamulalusya umunthu yo aghamenye akiza amalo ukuti abavwe. Loli ka munganda ukubuka po achili atababuzizye chilichosi? Awe te momo mungabombela. Mumalo mwache mungateghelezya sana nanthi akunena. Umwakuyana bulo, nanthi mwamulaba u Yehova ukuti abape amahala, muyezye ukwagha amaansala umwakumanyila indaghilo ni fundo zyo zili mu Bayibolo zyo zikukolelana ni chinthu cho mukulonda ukusala. Umwakufwanikizya, nanthi mukulonda ukubuka ku nyangalo, mungalondiwa ukuti mwinong’onelepo vyo Ibayibolo likunena pa nkhani iya mapate aghakuchisu, ukwangala na banthu ababibibi sona ukulondiwa ukwakubika ivinthu ivya Bumwene pabwandilo mumalo mwa vyo mukulonda.—Mata. 6.33; Loma 13.13; 1 Koli. 15.33. w25.01 16 ¶6-7

Ubulaghuzi ubwa Yesaya, bukulangizya akiza impambano inkulu yo yilipo pakasi pa bumi ubwa bantu bo bali mupaladayiso uwabuzimu na bo bali kuzi ukwa paladayiso uyu. Akabalilo kosi u Yehova akubapa bosi bo bakumwiputa chilichosi cho bakulondiwa mwabuzimu ukuti babukilile ukupalamila kukwache. Atupiye umuzimu wache umuzelu, Amazyu ghache sona amabuku aghakulongosola Ibayibolo umwakuti ‘tukulya, . . . tukungw’ela, . . . [sona] tukuhoboka.’ (Yanisya nu Ubuvumbuli 22.17.) Loli vipambanite sana na bo bate mukasi mwa paladayiso uwabuzimu ichifukwa chakuti ‘bakuba ni zala . . . , ni nyota . . . , sona bali ni soni.’ Ichifukwa chakuti batamumennye u Chala. (Amo. 8.11) U Yehova akubapa abantu bache ivintu vyo bakulondiwa ukongelezyapo ichakulya ichabuzimu. (Yoe. 2.21-24) Abombite bunubu umwakutupa Ibayibolo, amabuku aghakulongosola Ibayibolo, iwebusayiti yitu ukongelezyapo ni nkomano izya pachipanga, izya dela ni zya chigaba. Nanti tukubombezya ivintu ivi, tungapindula sana isiku lililyosi vyo vingapangisya ukuti twiyivwange ukuti tukulyesiwa akiza sona tukusangalusiwa. w24.04 21 ¶5-6

Nanti mukulonda ukuba pachibwezi nu muntu yumo, mungapanga izila iyakuti mukomane nu muntu uyo kali po pachilundilo pamo pafoni. Mumubuzye umwakwivwika akiza ukuti mukumulonda. (1 Koli. 14.9) Nanti chakulondiwa, mumupe akabalilo umuntu uyo ukuti aye inong’nelepo mo angize amulile. (Mbupi. 15.28) Loli nanti umuntu uyo akana ukuba numwe pachibwezi, muchindike inyinong’ono zyache. Nkimba mungabomba ichoni nanti umuntu yumo abasipa? Ukunena ubwanaloli nanti umuntu abomba bunubu, akuba ukuti alangizya ubujimvu, po mubaghiye ukuba bachisa na bamuchizi. Mungamubuzya nanti mukulondiwa akabalilo akakuti mwinong’onelepo nanti mungitikizya ukwanda ichibwezi. Loli muyezye ukumwamula mwalubilo, mutakakabe nkani. (Mbupi. 13.12) Nanti mutakulonda, mumubuzye ichifukwa chache umwachisa nu mwakwivwika akiza. Nanti mukulonda ukuba nawe pachibwezi umuntu uyo, mumubuzye mo mukwiyivwila sona mo mukulondela ukuti ichibwezi chinyu chendelaghe. Mo mungalondela  ukuti chibwezi chinyu chendelaghe, vingapambana nu muntu uyunji. w24.05 23-24 ¶12-13

Po u Devedi akaba wachinyamata akabuka ku malo gho abasilikali aba ku Izilayeli bakaba. Akagha ukuti abasilikali bali ni lyogha sana ichifukwa cha Mufilisiti yumo uwakoghofya izina lyache u Goliyati yo akizagha nu ‘kubanyoza abankondo Abaizilayeli.’ (1 Samu. 17.10, 11) Abasilikali bakaba ni lyogha ichifukwa chakuti bakabika nkani inyinong’ono zyabo pa mo u Goliyati akabonekelagha na mazyu aghakunyoza gho akabanenagha. (1 Samu. 17.24, 25) Loli u Devedi akennya ivintu umwakupambana na mo abasilikali bala bakenezyanga. U Devedi akennya vyo vikabombiwanga ukuti ntamyo, loli yitakabombiwanga pakulimbana bulo na basilikali aba Chiizilayeli mumalo mwache akanyozagha ‘abankondo aba Chala uwabumi.’ (1 Samu. 17.26) Pa kabalilo aka, u Devedi akinong’onelagha bulo ivya Yehova. U Devedi akasubilagha ukuti u Chala yo akamwavwa pa kabalilo ko akaba mudimi, pa kabalilo aka pope inti amwavwe ukuti alimbane nu muntu uwakoghofya uyu. Ichifukwa chakuti u Devedi akasubilagha ukuti u Chala ali nawe, vikamwavwa ukuti ajimbe po akakomanagha nu Goliyati sona akamupota!—1 Samu. 17.45-51. w24.06 21 ¶7

Inong’onela mo nge ubumi bwitu bubeleye nanti tutakamubombelagha u Yehova. Nanti tungabomba bunubu, vingatwavwa ukuti tubukilile ukuba basubaliwa ngati mo akabombela uwamasalimo yo akanena ukuti: ‘Loli kwa une, ukupalamila kwa Yehova kwiza sana.’ (Sali. 73.28) Mumasiku aghabumalilo agha, tungakomana ni ntamyo izyinji ichifukwa chakuti swe babombi ba “Chala uwabumi, sona nu wanaloli.” (1 Tesa. 1.9) U Chala wanaloli sona akubavwa bo bakumwiputa. Alangizya mo akubombela ku babombi bache abakwisinda sona amasiku ghano pope ali nuswe. Lunulu, inti tukomane ni ntamyo inkulu yo yitabombiwepo lumo pachisu ichapasi. Tutakwiza pakuba sweka, loli u Yehova akwiza pakuba nuswe. Swebosi “zagha tunene nu bujivu ukuti, ‘Umwene we mwavwilizi wane, intakwiza pakunyila.’”—Hebe. 13.5, 6. w24.06 25 ¶17-18

Ibayibolo, likutambula amazina aghakupululila 40 agha banavuli bo bakalaghilagha ngati bo bamwene Baizilayeli. Abamwene bo bakaba biza bope bakabomba ivintu ivibibi. Inong’onela ivya Mwene umwiza u Devedi. U Yehova akanena ukuti: ‘Umubombi wane u Devedi akankonkagha nu moyo wache ghosi, akabombagha cho chigholosu mumaso ghane.’ (1 Nyafya. 14.8) Loli umuntu uyu akabomba ubwamalaya nu mukolo yo akaba pa sendwa sona akapanga izila iyakuti umulume wache aye afwe ku nkondo. (2 Samu. 11.4, 14, 15) Loli Ibayibolo likutubuzya sona ukuti abamwene bamo bo batakaba basubaliwa akabalilo kamo bakabomba ivintu ivyiza. Inong’onela ivya Lehobowamu. Mumaso gha Yehova ‘akabomba ivintu ivibibi.’ (2 Syambu. 12.14) Loli u Lehobowamu akamwivwila u Chala po akitikizya ukuti amaluko 10 ghafumeko ku bumwene bwache. Sona umutundu ghosi ghukapindula ichifukwa chakuti akabikapo umoyo pa kufighilila amatawuni. (1 Nyafya. 12.21-24; 2 Syambu. 11.5-12) Ka u Yehova akamanyagha buli-buli ukuti umwene uyu musubaliwa mumaso ghache? Uansala uwilalusyo ili inti atwavwe ukwivwisya vyo u Yehova akwennya mwa uswe. w24.07 20 ¶1-3

Ka abasongo bangabomba bulibuli nanthi yo abomba imbibi inkhulu oziwe loli atakwanisizye imyaka 18? Akabukatila ka basongo kangasala abasongo babili ukuti bakomane nu mwana poka na bapapi bache nanthi Bakaboni ba Yehova. Abasongo bakwiza pakwennya vyo abapapi bache babombapo ukuti bamwavwe ukuti apinduke. Nanthi umwana uyu alangizya umoyo uwakupinduka nu kusintha inkhalo yache sona abapapi bache bope bamwavwa, abasongo babili bangasala ukuti inkhani iyi yitakabuke pabutali. U Chala abapiye abapapi ubudindo ubwakubamanyisya abana babo nu kubapa ubulongozi umwalughano. (Kumbu. 6.6, 7; Mbupi. 6.20; 22.6; Efe. 6.2-4) Abasongo babaghiye ukubukilila ukunenezannya na bapapi ukuti bennye waghe umwana akupokela ubutuli bo bungamwavwa. Loli, ka abasongo bangabomba bulibuli nanthi umwana akubukilila ukubomba ivinthu ivibibi? Nanthi momo vyabela, ikomiti iyabasongo yikwiza pakukomana nawe poka na bapapi bache bo Bakaboni. w24.08 24 ¶18

Tukumanya ukuti nanti twapokela ichabupi tukwiyivwa akiza sana. Napo vili bunubu loli tungaba bakuhoboka sana nanti tukupa. Pakuti u Yehova atupelite muzila yiniyi, atwitikizizye ukuti tungongelezya ubuhobosu bwitu. Umwakongelezyapo, tungalondelezya amalusako aghanji gho ghangatwavwa ukuti tongelezye ubuhobosu bwitu. Ka te chakuhobosya sana ukuti u Chala akatupela muzila yiniyi? (Sali. 139.14) Amasimbo ghakutusimikizya ukuti, ukupa kukupangisya ukuti tube bakuhoboka cho chifukwa chakuhobosya nkani ukuti Ibayibolo likumulongosola u Yehova ukuti ‘we Chala uwakuhoboka.’ (1 Timo. 1.11) U Yehova weyo Mupi umukulu nkani. Ngati mo umutumiwa u Pabuli akanenela ukuti, “mumwache tuli nu bumi, tukwenda sona tuliko. (Imbo. 17.28) Naloli ‘ichabupi chosi ichiza ni chakufikapo’ vikufuma kwa Yehova. (Yako. 1.17) Tutakukayikila ukuti akabalilo kamo, aliwesi akahobokapo ichifukwa cha buhobosu bo bukubapo nanti umuntu akupa. Tungabomba bunubu nanti tungamweghelela u Yehova pa nkani iya bupi.—Efe. 5.1. w24.09 26 ¶1-4

Pisinda apakumanya vyo vikulondiwa ukuti umunthu abe we songo, abavwilizyi abinji bakwiyivwa ukuti batangakwanisya. Loli mukumbukilaghe ukuti u Yehova ni gulu lyache batakulonda ukuti mubombaghe ivinthu vyosi umwakufikapo. (1 Pita. 2.21) Sona umuzimu uwa Yehova ghungabavwa ukuti mube ni nkhalo izi. (Filipi 2.13) Ka pali inkhalo yimo yo mungalonda ukuti musinthe? Mumulabe u Yehova ukuti abavwe. Mufufuzaghe inkhani zyo zingabavwa nu kulaba abasongo ukuti babavwe mo mungabombela ukuti musinthe. Mubukilile ukubavwa abakamu na bayemba! Mumulabe u Yehova ukuti abamanyisye nu kubavwa ukuti mubabombele abakamu na bayemba. (Yesa. 64.8) Nge u Yehova abasaya pakuyezyayezya kwinyu ukuti mwize mubombe ngati we songo uwachipanga. w24.11 25 ¶17-18

Nayumoyumo yo angiyivwa ukuti u Yehova angamulangizya ichisa ichifukwa chakuti amubombela ukwa myaka iyinji. Ubwanaloli  bwakuti u Yehova akupalizya sana nanthi swe basubaliwa. U Yehova atakatupa Umwana wache ngati chabupi ichifukwa cha mbombo yo tukumubombela loli akatupa ngati chabupi ichapabulo. Nanthi tungadaya ukuti tukulondiwa ukulangiziwa ichisa muzila yimo iyapalubazu, tungaba ngati tukunena ukuti pate iphindu nalimo lyo u Kilisitu akafwila. (Yanisya nu Aba Galatiya 2.21.) Umutumiwa u Pabuli akamanya ukuti akamubombela ivyinji u Chala loli atangamuhobokela ichifukwa cha vinthu vyo akakwanisya ukubomba. Choni cho akabikaghapo umoyo pakumubombela u Yehova? Atakabomba bunubu ichifukwa chakuti wakwenelela awe loli akabomba bunubu ukuti alangizye u kupalizya ichisa ichikulu cho u Yehova akamulangizya. (Efe. 3.7) Ngati we Pabuli tutakubikapo umoyo pakumubombela u Yehova ukuti atulangize ichisa loli tukulangizya ukuti tukumupalizya pa chisa cho atulangizizye. w25.01 27 ¶5-6