KON PAONAN-O GINSAKOP NI CIRO AN BABILONYA

“Han magdesisyon hi Ciro pagsakop han Babilonya, ito na an syudad ha Butnga Sinirangan—o bangin ha bug-os nga kalibotan—nga gintatagad nga pinakabantogan,” siring han libro nga Ancient World Leaders—Cyrus the Great. An Salog Euprates naagos ha Babilonya, pati liwat ha dagku nga kanal nga nakapalibot han dagku nga pader han syudad, tungod hini baga hin imposible gud ito masakop.

Ginpasimang han kasundalohan ni Ciro an tubig han Euprates nga naagos tikadto ha Babilonya, salit naghamabaw an tubig ha syudad. Katapos, linugsong ha salog an mga sundalo tipakadto ha ganghaan nga nabayaan nga abrido, ngan masayon nga ginsakop an Babilonya. Sumala han Griego nga mga historyador nga hira Herodotus ngan Xenophon, natapod an mga taga-Babilonya nga diri masusulod an syudad tungod han ira mga pandepensa. Ngani han gab-i nga ginsulong hira, damu an nagkakalipay, upod na an ira hadi! (Kitaa an kahon,  “An Sinurat han Kamot Aada ha Bungbong.”) Dugang pa, an pagsakop ni Ciro katumanan han pipira nga urusahon nga tagna ha Biblia.

 URUSAHON NGA MGA TAGNA

An mga tagna ni Isaias urusahon gud tungod kay iginsurat ito mga 200 ka tuig antes pa han katumanan hito—mga 150 ka tuig antes pa ngani matawo hi Ciro! Tagda an masunod:

• Usa nga lalaki nga an ngaran Ciro an magsasakop han Babilonya ngan maghahatag hin kagawasan ha mga Judio.—Isaias 44:28; 45:1.

• An Salog Euprates mahubas, salit makakaagi an kasundalohan ni Ciro.—Isaias 44:27.

• An ganghaan han syudad mababayaan nga abrido.—Isaias 45:1.

• An kasundalohan han Babilonya maundang ha pakig-away.—Jeremias 51:30; Isaias 13:1, 7.

MILAGROSO NGA KATALWASAN

Han 607 B.C.E., ginbungkag han kasundalohan han Babilonya an Jerusalem ngan gindistyero an kadam-an han nakatalwas. Pira ka tuig magigin bihag an mga Judio? An Dios nagsiring: “Kon matapos na an kapitoan ka tuig, nga akon sisirotan an hadi ha Babilonya, ngan ito nga nasud . . . ngan akon ini hihimoon nga binayaan nga dayon.”—Jeremias 25:12.

Sugad han gin-unabi na, ginsakop ni Ciro an Babilonya han 539 B.C.E. Katapos, iya gintagan hin kagawasan an mga Judio, nga nakauli ha ira natawohan nga tuna han 537 B.C.E.—70 ka tuig katapos han ira kadistyero. (Esra 1:1-4) May kalabotan han Babilonya, nagin “binayaan” ito. Usa na liwat nga pamatuod nga husto an tagna ha Biblia.

KAY ANO NGA SADANG KA MAGIN INTERESADO HITO?

Tagda ini: Igintagna ha Biblia (1) an 70 ka tuig nga pagkadistyero han mga Judio, (2) an pagsakop ni Ciro han Babilonya ngan an iya estratihiya, ngan (3) an bug-os nga pagin binayaan han Babilonya. An sugad kaabanse nga kahibaro imposible magtikang ha tawo! Ini an mas makatadunganon nga konklusyon: “Waray pa gud tagna nga iginpahayag pinaagi han kaburut-on han tawo, lugod tikang ha Dios an ginyakan han mga tawo.” (2 Pedro 1:21) Matin-aw, an Biblia takos han aton pagtagad.