Maaram Ka Ba?

Tinuod ba nga an mga tubak namimiling hin pagkaon ha katpaso ngan nagtitirok ha katbari?

▪ An Proberbios 6:6-8 nasiring: “Kadto ha sirom [tubak], ikaw, hubya; painoinoha an iya mga binuhatan ngan pagmakinaadmananon: Nga [bisan] waray mangulo, kapatas, o hadi, nag-aandam han iya tinapay ha panahon ha kapaso, ngan nagtitirok han iya karan-on ha katbari.”

Ha pagkamatuod, may mga klase hin tubak nga sugad hito an ginhihimo. Posible nga an klase nga gin-unabi ni Salomon amo an harvester ant (Messor semirufus), an pinakakomon nga tubak ha Israel yana.

Sumala ha usa nga reperensya, “an mga harvester ant namimiling hin pagkaon kon maopay an panahon . . . [ngan] nangunguha hin mga liso ha katpaso.” Nangunguha hira hin liso ha tanom o nagtitirok hini tikang ha tuna. Naghihimo hira hin balay ha ilarom han tuna hirani ha uma, kamalig, o molinohan, diin may mga lugas.

Ha balay han mga tubak may mga bodega han ira natirok nga pagkaon nga ginkukonektar hin mga dalan-dalan. Ini nga mga bodega mahimo umabot hin lima ka pulgada an kahaluag ngan tunga ka pulgada an kahitaas. Salit, kon puno ini hin pagkaon, an ira suplay makakasustiner ha ira “hin sobra 4 ka bulan bisan kon diri hira gumawas pamiling hin pagkaon ngan tubig.”

Ano an nahiuupod ha pagin paratagay han hadi?

▪ Hi Nehemia an paratagay ni Hadi Artaherhes han Persia. (Nehemia 1:11) Ha Butnga Sinirangan ha naglabay, an paratagay han hadi diri ubos nga surugoon kondi usa nga opisyal nga hitaas an katungdanan. Mahibabaroan naton ha daan nga mga literatura ngan damu nga retrato han mga paratagay hadto an trabaho ni Nehemia ha palasyo han Persia.

An paratagay an siyahan nga matilaw han alaksiw basi masiguro nga diri mahiloan an hadi. Salit, sinarigan gud hiya han hadi. “Nasantop an daku nga panginahanglan hin masasarigan nga mga surugoon ha palasyo tungod han pagtraydor nga nagin komon ha Achaemid [Persia],” siring han eskolar nga hi Edwin M. Yamauchi. An paratagay posible liwat nga paborito nga opisyal nga may daku nga impluwensya ha hadi. Ngan tungod kay magkaupod hira kada adlaw, mahimo hiya makagdesisyon kon hin-o an puydi makahirani ha hadi.

Posible nga ito an hinungdan kon kay ano nga gintugotan hi Nehemia nga bumalik ha Jerusalem basi tukuron utro an pader hito. Sigurado nga ginpapabilhan gud hiya han hadi. An The Anchor Bible Dictionary nasiring: “An baton la han hadi, ‘San-o ka man mabalik?’”—Nehemia 2:1-6.

[Diagram/Retrato ha pahina 9]

Inukit tikang ha Palasyo han Persepolis ha Persia

[Diagram]

(Para ha aktuwal nga pormat, kitaa an publikasyon)

Paratagay

Prinsipe Herhes

Dario nga Bantogan

[Ginkuhaan han Retrato]

© The Bridgeman Art Library International