TIJINIK 7

Rureqariik chi riij ajwach irukʼam qabʼeeh

Rureqariik chi riij ajwach irukʼam qabʼeeh

«I Jesucristo reʼ reh kʼamal kibʼeeh aj nimaneel. Eh reʼ woʼ reh inkoʼlinik keh» (EFES. 5:​23).

TZʼUUY 137 Fieles, valiosas, amadas

REʼ NAQILOM a

1. ¿Chaaj woʼ reet i rufamilia i Jehová wilik pan jenaj wach kʼuxliis?

 ¿MAJ korik chi insuqbʼik qakʼux chi wilkooj pan rufamilia i Jehová? Wilkooj pan tuqkilal eh pan jenaj wach kʼuxliis ruum chi qunchelaal inqakowej qakʼux chi ruye’ariik ruloq’il i naʼojbʼal rupahbʼaam i Jehová chi riij ajwach kitaqʼanik, eh noq inqareq chi riij i naʼojbʼal wilih reʼ i wilih irubʼan chi ne qojwihʼik pan jenaj wach kʼuxliis.

2. ¿Ahaʼ wilik taqeh pahqanik naqatzʼirim riij chupaam i tijinik wilih?

2 Chupaam i tijinik wilih naqaqʼoriik chi riij i ajaawriik yeʼooj keh taqeh kʼamal bʼeeh pan molaabʼ eh naqilom chi riij taqeh pahqanik wilih: ¿ahaʼ wilik i kikamaj taqeh hermana pan molaabʼ? ¿Mi chuʼnchel taqeh hermano nakitaqʼaniik chi kinaah taqeh hermana? ¿Mi jenaj wach i kajaawriik taqeh kʼamal bʼeeh pan molaabʼ chi kinaah taqeh hermano, ruukʼ i ajaawriik yeʼooj keh i bʼahiilb’ees chi naah i kehkʼeen eh taqeh i kihalakʼuun? Peet qilow ahaʼ wilik i kikamaj taqeh hermana pan molaabʼ eh nikʼwach rilariik naqab’anam taqeh.

¿NIKʼWACH RILARIIK NAQAB’ANAM TAQEH HERMANA?

3. ¿Chajarik ne qojrutobʼeej reh ruye’ariik ruloqʼil i kamanik inkibʼan taqeh hermana?

3 Looqʼ chi qeh taqeh hermana ruum chi inkibʼan chuʼnchel i wilik pan kiqʼab reh rilariik i kifamilia, ojik chi qʼoroj kʼuhbʼaal eh kitobʼjiik taqeh hermano pan molaabʼ. Xa reʼ laʼ, mi inqakapaaj chi riij nikʼwach inkil i Jehová i Jesús eh nikʼwach xril i apóstol Pablo, xti qʼeʼ woʼ chik looqʼ naqilom taqeh.

4. ¿Nikʼwach irukʼuhtaaj i Santo Laj Huuj chi chuwach i Jehová reʼ taqeh winaq eh taqeh ixoq looqʼ taqeh?

4 Reʼ Santo Laj Huuj irukʼuhtaaj chi chuwach i Jehová reʼ taqeh winaq eh ixoq looqʼ taqeh. Jenaj ehtalil, pan peet siglo, reʼ Jehová xuyeew i santo laj uxlabʼal chi kinaah taqeh winaq eh taqeh ixoq. Reh chi ne inkibʼan i sachbʼal kʼuxliis jeʼ rukabʼ i qʼorik pan tokoom qʼorbʼal (Hech. 2:​1-4, 15-18). Reʼ taqeh sikʼooj kiwach reh taqʼanik ruukʼ i Jesús, winaq eh ixoq taqeh (Gál. 3:​26-29). Eh reʼ i Jehová naruyeʼem kikooch taqeh winaq eh ixoq reh chi nakikʼachariik wach akʼal (Apoc. 7:​9, 10, 13-15). Eh reʼ Jesús xutaqʼaj taqeh winaq eh taqeh ixoq chi ruqʼorariik i akʼ kʼuhbʼaal (Mat. 28:​19, 20). Jenaj ehtalil, reʼ huuj Hechos inqʼorik chi riij jenaj ajnimaneel Priscila i rubʼihnaal ruchʼihil i rubʼahiil Áquila, xiqʼorik ruukʼ jenaj winaq Apolos i rubʼihnaal eh xkichʼobʼ rubʼehel reh chi korik nikʼwach «i ruqʼor rukuhbʼaal i QaJaaw Dios» (Hech. 18:​24-26).

5. ¿Jeʼ rukabʼ iruqʼor pan Lucas 10:​38, 39, 42, ¿nikʼwach naq irilow taqeh ixoq i Jesús?

5 Reʼ Jesús iruyeew naq kiloqʼil taqeh ixoq. Reʼ reh maʼ jeʼ ta naq rukabʼ taqeh fariseo, reʼ i maʼ looqʼ ta naq inkil taqeh ixoq. Maʼ kiqʼorik ta naq kuukʼ chi kiwach i kʼachareel eh maʼ kiqʼorik ta woʼ naq kuukʼ chi riij i Santo Laj Huuj. Xa reʼ laʼ, reʼ Jesús xuchʼobʼ rubʼehel i Santo Laj Huuj keh taqeh ixoq eh taqeh winaq (chawil i Lucas 10:​38, 39, 42). b Xukanaaʼ woʼ chi kʼih taqeh ixoq ne kiooj naq chi riij noq re’ reh xooj chi qʼoroj kʼuhbʼaal (Luc. 8:​1-3). Eh xuyeew kiloq’il noq xuqʼor keh i juʼjun chi ixoq chi ne inooj kiqʼor keh taqeh apóstol chi reʼ Dios xuksaj naq chik chi kixilak i kamnaq (Juan 20:​16-18).

6. ¿Nikʼwach xukʼuhtaaj i apóstol Pablo chi xuyeew kiloqʼil taqeh ixoq?

6 Reʼ apóstol Pablo xuqʼor reh i Timoteo chi looqʼ oq chi reh taqeh ixoq. Xuqʼor chi naruqʼoreem taqeh rijibʼ ixoq chi jeʼ tuutbʼees taqeh eh chi naruqʼoreem taqeh qʼahxoq chi jeʼ ranabʼ taqeh (1 Tim. 5:​1, 2, RLLH). Atoobʼ ta reʼ Pablo xutobʼeej i Timoteo chi kow i rukojbʼaal, xukoj woʼ rehtaal chi reʼ rutuut eh reʼ rukʼeen xkikʼuhtaaj reh chi riij i Santo Laj Huuj (2 Tim. 1:5; 3:​14, 15). Eh chupaam i huuj xutzʼihbʼaaj keh taqeh aj Roma, reʼ Pablo xutaqʼaj suqkiil kikʼux taqeh hermana eh xuqʼor i kibʼihnaal. Xukoj rehtaal chuʼnchel inkibʼan naq taqeh hermana eh xuqʼor keh chi looqʼ naq chi reh i kamanik inkibʼan (Rom. 16:​1-4, 6, 12; Filip. 4:3).

7. ¿Ahaʼ wilik taqeh pahqanik naqatzʼirim riij?

7 Jeʼ rukabʼ xqilow, reʼ Santo Laj Huuj maʼ irukʼuhtaaj ta chi reʼ taqeh hermana maʼxta kajaawriik chi kiwach taqeh hermano. Ruum i kikʼaxooj eh ruum chi atoobʼ taqeh, reʼ taqeh hermana kʼih inkibʼan pan molaabʼ eh reʼ taqe kʼamal bʼeeh inkiyeew kikʼux kuukʼ, ruum chi inkibʼan chi ne inwihʼik tuqkilal eh jenaj wach kʼuxliis. Xa reʼ laʼ ko naqatzʼirim riij juʼjun taqeh pahqanik: ¿chaaj woʼ reet i Jehová iruqʼor keh taqeh hermana chi wilik pech aajwaal wach chi ne inkibʼur wach i kinaah? Eh, mi ruum chi xa reʼ woʼ taqeh i winaq kʼamal bʼeeh eh ajtobʼineel taqeh, ¿iraaj na ruqʼorom chi chuʼnchel taqeh hermano nakitaqʼaniik chi kinaah taqeh hermana?

¿MI CHUʼNCHEL TAQEH HERMANO KʼAMAL KIBʼEEH TAQEH HERMANA?

8. Jeʼ rukabʼ iruqʼor i Efesios 5:​23, ¿chaaj woʼ reet reʼ taqeh hermano maʼ ne ta irubʼan chi kʼamal kibʼeeh chuʼnchel taqeh hermana?

8 Maʼchih ta, ma’ ne ta irubʼan chi chuʼnchel taqeh hermano ne kikʼamwik kibʼeeh chuʼnchel taqeh hermana. Xa reʼ woʼ i Jesucristo ajkʼamal kibʼeeh chuʼnchel taqeh hermana pan molaabʼ (chawil i Efesios 5:23). Pan familia, reʼ bʼahiilbees yeʼooj rajaawriik chi naah i rehkʼeen, xa reʼ laʼ jenaj akʼunbʼees ruqahsam chik ruhaaʼ maʼxta rajaawriik chi naah i rutuut (Efes. 6:​1, 2). Eh pan molaabʼ, reʼ kajaawriik yeʼooj i kʼamal bʼeeh chi kinaah taqeh hermano eh hermana xa pajooj (1 Tes. 5:12; Heb. 13:17). ¿Chajariik ne inqaqʼor chi riij jenaj i hermana re’ ko majaaʼ kaxaaro ta eh maʼxta chik pan rupaat i rajaaw? Reʼ reh xa na woʼ ruye’em ruloq’il taqeh i rajaaw, xa reʼ laʼ maʼxta chik ri’sil irajaawriik. Eh na wo’ ruk’uhtaam chi looq’ chi reh taqeh kʼamal bʼeeh, xa reʼ laʼ, reʼ reh jeʼ rukabʼ taqeh winaq wilkeebʼ pan molaabʼ xa reʼ woʼ i Jesús i kʼamal kibʼeeh.

Reʼ taqeh i maʼ kaxaaro ta taqeh eh ma’ kipatinik ta chik ruukʼ i kituut kajaaw, wilkeebʼ riʼsil rajaawriik i Jesús. (Chawil i párrafo 8).

9. ¿Chaaj woʼ reet wilik pech reʼ taqeh hermana ko ruman chi ne inkibʼur wach i kinaah?

9 Reʼ Jehová rukanam taqeh winaq reh chi ne kikʼamwik bʼeeh pan molaabʼ (1 Tim. 2:12). ¿Chaaj woʼ reet? Ruum chi xraaj chi reʼ molaabʼ ne inkamanik chi tuslik wach. Ruum ajre’ re’ Jesús kanamaj chi reʼ reh ajkʼamal rubʼeeh i winaq. Je’ re’ noq mi aajwaal wach chi jenoʼ hermana ne irubʼan jeno kamanik pan molaabʼ, reʼ irubʼan naq jenoʼ winaq, reʼ Jehová iruqʼor chi ne irubʼur wach i naah (1 Cor. 11:​4-7). c Reʼ i wilih maʼ reʼ ta reh ruqahsjiik wach ixoq, reh laʼ chi re’ reh ne i rukʼuhtaaj chi i ruyeew ruloq’il i naʼojbal chi riij i k’amal b’ehiil. Yuʼnaak qojqʼoroq chi riij i pahqanik wilih: ¿nikʼ kʼihaal i ajaawriik yeʼooj keh taqeh bʼahiilbees eh keh taqeh kʼamal bʼeeh pan molaabʼ?

REʼ KAJAAWRIIK TAQEH KʼAMAL BʼEEH PAN MOLAABʼ EH I KAJAAWRIIK TAQEH BʼAHIILBEES PAN FAMILIA

10. ¿Chaaj woʼ reet ne irukapaaj jenoʼ kʼamal bʼeeh chi ne irubʼan chi reʼ reh ne iruqʼor keh taqeh hermano chajariik ne inkibʼan?

10 Reʼ taqeh kʼamal bʼeeh inkaaj wach i Jesús eh inkaaj woʼ wach taqeh i rutentzuun i Dios reʼ xkanabʼjik keh chi rilariik (Juan 21:​15-17). Jenaj kʼamal bʼeeh mareh ne irukapaaj chi maʼ mahk ta chi ne irilow taqeh hermano chi jeʼ rakʼuun rixqʼuun taqeh. Mareh ne irukapaaj: «Mi jenoʼ ajabʼees iruqʼor keh i rakʼuun rixqʼuun chajariik i ne inkibʼan, jenoʼ kʼamal bʼeeh pan molaabʼ ne woʼ irubʼan chi ne iruqʼor keh taqeh hermano chajariik ne inkibʼan eh chajariik machih reh rukoljik taqeh i rutentzuun i Dios». Eh ruum aj reʼ, wilik pech inkʼularik chi reʼ taqeh hermana eh hermano inkipahqaj keh taqeh kʼamal bʼeeh chi ne inkihchih i keh chajariik naq i ne inkibʼan jeno’. Xa reʼ laʼ, ¿jenaj na wach i kajaawriik taqeh kʼamal bʼeeh pan molaabʼ ruukʼ taqeh ajabʼees?

Reʼ taqeh kʼamal bʼeeh inkitobʼeej taqeh hermano pan molaabʼ reh chi kow i kikojbʼal eh chi suq ne inkikʼraaj kiibʼ eh chi looqʼ taqeh. Reʼ Jehová xuyeew wo’ kajaawriik reh rehsjik pan molaabʼ taqeh ajmahk ma inkiyotʼ ta kikʼux. (Chawil i párrafo 11 eh 12).

11. ¿Ahaʼ wilik taqeh kamanik jenaj wach inkibʼan taqeh ajabʼees pan familia eh taqeh kʼamal bʼeeh pan molaabʼ?

11 Reʼ apóstol Pablo xuqʼor chi reʼ taqeh kʼamal bʼeeh pan molaabʼ eh taqeh i ajab’ees pan familia wilik i ju’jun taqeh kamanik jenaj wach inkib’an (1 Tim. 3:​4, 5). Jenaj ehtalil, reʼ Jehová iraaj chi reʼ taqeh familia ne inkinimaj inkʼamwik kinaah eh iraaj woʼ chi reʼ taqeh hermano ne inkinimaj i kʼamal bʼeeh pan molaabʼ (Col. 3:20). Eh iruyʼeej woʼ chi reʼ taqeh i kʼamal bʼeeh pan molaabʼ eh taqeh kikʼamwik bʼeeh pan familia ne inkil chi reʼ taqeh kʼahchiʼ kichaʼjeem kow oq i kikojbʼal eh chi ne inkikʼraj kiib’ chi kikʼaxariik eh looqʼ taqeh. Eh jeʼ rukabʼ taqeh kʼamal bʼeeh pan familia, reʼ taqeh kʼamal bʼeeh pan molaabʼ inkitobʼeej taqeh aajwaal wach chi keh (Sant. 2:​15-17). Jeʼ woʼ, reʼ Jehová iruyʼeej chi reʼ taqeh kʼamal bʼeeh pan molaabʼ eh i kʼamal bʼeeh pan familia ne inkitobʼeej taqeh tokoom chi runimjiik i rukʼuhbʼaal i Dios, chi jeʼ reʼ maʼ ne ta inkikʼsaj naah i tzʼihbʼamaj (1 Cor. 4:6, RLLH).

Reʼ taqeh kʼamal bʼeeh pan familia xyeʼarik kajaawriik reh rukʼamariik kibʼeeh i kifamilia. Jenaj kʼamal bʼeeh ajkʼaxool naruqʼoriik ruukʼ i rehkʼeen noq ko majaaʼ iruchih i narubʼanam. (Chawil i párrafo 13).

12, 13. Jeʼ rukabʼ iruqʼor i Romanos 7:2, ¿Aha’ wilik irub’an chi maʼ jenaj ta wach i kajaawriik i kʼamal bʼeeh pan molaabʼ eh i kʼamal bʼeeh pan familia?

12 Xa reʼ laʼ, wilik irubʼan chi maʼ jenaj ta wach i kajaawriik i kʼamal bʼeeh pan molaabʼ eh i kʼamal bʼeeh pan familia. Jenaj keh i reʼ, re’ chi reʼ Jehová xuyeew kajaawriik taqeh kʼamal bʼeeh reh qʼatarik qʼorik eh reh rehsjik pan molaabʼ taqeh kimahkunik eh maʼ inkiyotʼ ta kikʼux (1 Cor. 5:​11-13).

13 Eh chi kiij taqeh kʼamal bʼeeh pan familia re’ Jehová ruyeʼem qabʼ keh chi ne inkibʼan rubʼanariik reʼ maʼ inkib’an ta i kʼamal bʼeeh pan molaabʼ. Re’ jenaj keh inkibʼan taqeh kʼamal bʼeeh pan familia reʼ chi inkiqʼor reh i kifamilia chajariik i nakibʼanam eh chajariik maʼchih ta eh inkuyʼeej chi ne inbʼanarik taqeh xuqʼor (chawil i Romanos 7:2). Je’ rukab’ noq iruqʼor keh taqeh rakʼuun rixqʼuun nikʼ hora nakiponiik pan paat eh wilik woʼ kajaawriik chi ruqʼilarik taqeh wilaʼ maʼ kinimanik ta (Efes. 6:1). Xa reʼ laʼ, noq ko majaaʼ iruqʼor chajariik iraaj chi ne inkibʼan i rufamilia, jenaj manlik bʼahiilbees naruqʼoriik ruukʼ i rehkʼeen ruum chi reʼ keh xa jenaj chik taqeh (Mat. 19:6). d

CHAYEEW RULOQ’IL I CRISTO REʼ I KʼAMAL BʼEEH PAN MOLAABʼ

Reʼ Jesús, riʼsil rajaawriik i Jehová irukʼam kibʼeeh taqeh molaabʼ. (Chawil i párrafo 14).

14. a) Jeʼ rukabʼ iruqʼor pan Marcos 10:​45, ¿chaaj woʼ reet wilik rukorkilal chi reʼ Jehová xukoj i Jesús chi kʼamal bʼeeh nah molaabʼ? b) ¿Ahaʼ wilik i kikamaj i kikʼamwik bʼeeh pan rutinamiit i Jehová? (Chawil ahaʼ wiiʼ iruqʼor « reʼ i kikamaj i kikʼamwik bʼeeh pan rutinamiit Jehová»).

14 Ruukʼ i koʼlembʼal, reʼ Jehová xuloqʼ i kikʼachariik chuʼnchel taqeh i wilkeebʼ pan molaabʼ eh chuʼnchel taqeh inkikoj i kikʼux ruukʼ i Jesús (Chawil i Marcos 10:45; Hech. 20:28; 1 Cor. 15:​21, 22). Ruum chi reʼ Cristo xkimik chi qiij, wilik rukorkilal chi reʼ Jehová xukoj chi kʼamal bʼeeh nah molaabʼ. Ruum aj reʼ, reʼ Jesús wilik rajaawriik reh ruyeʼariik kinaʼojbʼal taqeh kʼachareel, taqeh familia eh chuʼnchel i molaabʼ eh wilik wo’ rajaawriik reh rilariik chi ne inbʼanarik iruqʼor (Gál. 6:2). Xa reʼ laʼ, reʼ reh xa maʼ iruqʼor ta qeh chajariik i naqabʼanam. Qojrukʼax laʼ eh qojruchaʼjeej chi qajuʼjunaal (Efes. 5:29).

15, 16. ¿Chajariik inatijej i hat ruukʼ inkiqʼor i Marley eh i Benjamin?

15 Reʼ taqeh hermana inkikʼuhtaaj chi inkiyeew ruloqʼil i rajaawriik i Cristo noq inkikʼam naah taqeh i naʼojbʼal inyeʼarik keh pan molaabʼ kuum taqeh winaq chihooj kiwach reh rilariik i molaabʼ. Jenaj hermana rubʼihnaal Marley, re’ inpatinik Estados Unidos iruqʼor: «imponik chi nuwach i nukamaj chi ehkʼeenbʼees eh hermana pan molaabʼ. Maʼ na ta nukanaam rukowsjik nukʼux reh rilariik chi korik i ajaawriik rukanam i Jehová. Xa reʼ laʼ reʼ nubʼahiil eh taqeh hermano pan molaabʼ inkibʼan chi maʼ nukʼaxkileej taj kinimjik ruum chi inkiyeew nuloqʼil eh inkityooxeej weh chuʼnchel inubʼan». Maj korik chi reʼ taqeh qʼorik wilih irukʼuhtaaj re’ inqikʼraaj chu’nchel taqeh hermana.

16 Reʼ taqeh hermano inkikʼuhtaaj chi inkireq chi riij i k’amal b’ehiil noq inkiyeew kiloqʼil taqeh hermana. Reʼ Benjamin, jenaj hermano impatinik Inglaterra iruqʼor: «kʼih i nutijem chi riij i kiqʼorbal inkiyeew taqeh hermana pan moloj iibʼ eh chi riij i naʼojbʼal inkiyeew reh nikʼwach i tijinik kiib’. Inkib’an, nikʼwach i qʼoroj kuhbʼaal eh i kʼuhtanik chi korik. Inukapaaj chi reʼ i kikamaj xti qʼe inkamanik».

17. ¿Chaaj woʼ reet naqayeʼem ruloqʼil i ajawriik xupahbʼaaʼ i Jehová?

17 Noq chi qunchelaal i wilkooj pan molaabʼ, taqeh winaq, taqeh ixoq, taqeh kʼamal bʼeeh pan familia eh taqeh kʼamal bʼeeh pan molaabʼ inqareq chi riij eh inqayeew ruloq’il i ajaawriik xupahbʼaaʼ i Jehová . Reʼ molaabʼ i rusuqkileej i wihʼik pan tuqkilal. Eh inqayeew wo’ ruloqʼil i qaDios wilik pan taxaaj Jehová (Sal. 150:6).

TZʼUUY 123 Seamos leales y sumisos al orden teocrático

a ¿Ahaʼ wilik i kikamaj taqeh hermana pan molaabʼ? ¿Mi chuʼnchel taqeh hermano nakitaqʼaniik chi kinaah taqeh hermana? ¿Mi jenaj wach i kajaawriik taqeh kʼamal bʼeeh pan molaabʼ ruukʼ i ajaawriik xyeʼarik keh i kʼamal bʼeeh pan familia? Chupaam i tijinik wilih naqatzʼirim riij juʼjun taqeh ehtalil reh i Santo Laj Huuj reh rureqariik chi riij taqeh paqanik wilih.

b Chawil i párrafo 6 reh i naʼojbʼal «Demos apoyo a nuestras hermanas», reh i huuj La Atalaya reh septiembre reh 2020.

d Chupaam taqeh párrafo 17 ko 19 reh i naʼojbʼal «Respetemos el lugar de los demás en la congregación de Jehová» reh i huuj La Atalaya reh agosto reh 2020 intzʼirarik riij ajwach i naruchihim ahaʼ wilik i molaabʼ narojiik wiiʼ i familia.

e Reʼ i wilih inwihʼik pan ruman noq reʼ bʼahiilbʼes maʼ najt ta wilik ruukʼ oon jenoʼ chik hermano qahsamaj chik ruhaaʼ, ruum chi ne inkil eh ne inkibʼiraj i kʼahchiʼ ruqʼorariik. Noq reʼ keh maʼreh kʼahchiʼ keebʼ chi kamanik pan paat.

f Chupaam i huuj «Manténganse en el amor de Dios», pan página 209 ko 212, intzʼirarik riij chi korik i wilih.

g Pan La Atalaya reh 15 reh julio reh 2013, pan página 20 ko 25, iruqʼor chi manlik irubʼeel nik’wach i kikamaj i kikʼamwik bʼeeh pan rutinamiit i Jehová.