Hi ngu dziti gu khethu Jesu yeyedzide gu khuye a ngu hi haladza khu gu dzi emiseya gu ningeya womi waye khethu. (Joh. 15:13) Ethu gima kha hi na nga si kodza gu livba lihaladzo eli Jehovha ni Jesu va hi yeyedzidego. Ganiolu, hi nga si kodza gu yeyedza gubonga gwathu khesi hi girago tshigu ni tshigu womini gwathu. (Kol. 3:15) Makristo ma todzidwego ma ngu ninga ngudzu lisima dzegiso kholu wu ngu gira gutumba gwawe gu kodzega. (Mat. 20:28) Khu kotani nya gukhodwa va gu nago khu muphaso wa Kristo, Jehovha va wonide nga vathu nyo lulame a bwe a va gira sanana saye. (Rom. 5:1; 8:15-17, 23) Anidzo dzimbe dzinvuta dzi ngu bonga khu dzegiso. Khu kotani nya olu dzi khodwago avba nya muphaso wa Kristo, idzo dzi ngu ema mbeli ga Nungungulu dzi mu thumeya wutshigu ni mihani nigu dzi na ni gutumba nyo vbuluge avba nya “tshanisa nya yikhongolo.” (Gutu. 7:13-15, NM) Makristo nyo todzwe ni dzimbe dzinvuta va gu yeyedza gu khavo va ngu bonga khu dzegiso khu gu manega Gidundrugisotunu mwaga ni mwaga. w22.01 24 ¶14-15

Egi gi nga gira Jesu a garadzega, khandri ndziya eyi a nga songwa khiyo, ganiolu, malipha aya va nga mu singedza gasi a feya gu songwa. Avo va di mu singedza khavo muhembululi, a gu muthu a gu mwalo githawo khu Nungungulu ni lina laye. (Mat. 26:64-66) Khu gu ba vathu va singedzide Jesu khavo mwalo githawo khu Nungungulu, si mu giride a garadzega ngudzu nyo bwe a lomba Papayi waye gu khuye a mu duseya gigaradzo gyogyo. (Mat. 26:38, 39, 42) Si lombide gu Jesu afa avba nya simbo nya tshanisa gasi gu tshudzisa Vajudha avba nya givalo. (Gal. 3:10) Vajudha va manide givalo gyogyo kholu va di dzumede gu landrisa nayo wa Nungungulu, ganiolu, kha va tadzisa esi va nga ba va si hungide. Khu kharato, vbavbandze basi nyo ninganedwe khu gufa khu kotani nya gighoho gya Adhamu, Vajudha va diri gambe ni givalo gegi. (Rom. 5:12) Nayo owu Jehovha a nga ba a ningide Vaisrayeli wu di gu khuwo, muthu a gu gira gighoho nya gu yedwe gu songwa, a na songwe gi bwe girumbi gyaye gi vbayegwa vbasimbotunu. (Dhet. 21:22, 23; 27:26) Khu kharato, khu gu ba Jesu a khokhothedwe avba nya simbo si kodzegide gu Vajudha va nga ba va mu bombide va phasega navo khu muphaso waye. w21.04 16-17 ¶5-6

Nga dundrugeya khesi si nga girega ga litshigu nyo hegise nya gu vbanya ga Jesu mafuni. Jesu a di diga masotshwa nya Varoma ma mu kuruviseya ma bwe ma mu kwamuleya. (Mat. 26:52-54; Joh. 18:3; 19:1) Gisephu egi masotshwa ma nga gi thumisa gasi gu veteleya Jesu gi di gu tsunuleya nyama yaye hwamboni. Ambari olu Jesu a nga ba ari ni silondra nya si khongolo hwamboni, masotshwa ma di mu gurumedza gu rwala simbo nyo lemeye. Jesu a di zama gu rwala simbo wule gasi a hongola nawo avba a nga hadzi songedwa avbo. Ganiolu, nya mba hweya masotshwa nya Varoma ma di lomba mumbe muthu gasi gu rwala. (Mat. 27:32) Tepo Jesu a nga vboha avba a nga hadzi songedwa avbo, masotshwa ma di khokhoteya mandza yaye ni migondro yaye avba nya simbo nya tshanisa. Tepo Jesu a nga khokhotedwa avba nya simbo nya tshanisa, silondra sile a nga khokhotedwa khu dzikhogo si di engedzeya khu kotani nya pezu yaye. Dzipari dza Jesu ni mamayi waye va di liya, ganiolu, Vajudha va di mu valeteya. (Luka 23:32-38; Joh. 19:25) Jesu tshanisekide khu dziora nya dzingi. Khu kotani nya edzi givili gya Jesu gi nga ba gi khokhotedwe khidzo, monyo ni mahahu si di garala nigu si di gu mu garadzeya gu dagata. Na gufa, Jesu a di gira nombelo waye nyo hegise. Jesu a di noga a ningeya womi waye. (Marko 15:37; Luka 23:46; Joh. 10:18; 19:30) Khu lisine, Jesu fude vbadugwana-vbadugwana khu ndziya nyo vbise ngudzu yi theyago dzitshoni. w21.04 16 ¶4

Jesu a di bhula ni Vapostoli vaye nya 11 khu si dzumeledzwano sivili, a gu gidzumeledzwano nya giphya ni gidzumeledzwano nya Mufumu. (Luka 22:20, 28-30) Si dzumeledzwano sesi si tulede lithomo Vapostoli ni tengo nyo khaguri nya vathu, nya gu khale dzipfhumu ni vaprista ndzadzini. (Gutu. 5:10; 14:1) Makristo nyo todzwe ma tshadego, a gu ayo ma wumbago gipandre nya sidzumeledzwano sesi sa sivili, khayo basi ma hodzago gibaba ni gu seya vinyu gidundrugisotunu. Jehovha a va ningide gutumba nya gu tsakise, a gu givili nya gu mba fa, gu vbanya ndzadzini kala gupindruga, gufuma gumogo ni Jesu Kristo gumogo ni ava nya 144 000 nigu guvbindra satshavbo gutumba nya gu khale vbafuvbi ni Jehovha Nungungulu! (1 Kor. 15:51-53; 1 Joh. 3:2) Makristo nya gu todzwe ma ngu dziti gu khayo ma kovhidharidwe gasi ma ya dzi buza khu mathomo yoyo ndzadzini. Ganiolu, ma yede gu simama gu tumbega kala gufani. — 2 Thim. 4:7, 8. w22.01 21 ¶4-5

Dzimbafa dzimbili dzi di khokhothedwe nidzo avba nya simbo nya tshanisa, bambe ni Jesu. Moyo wawe a di khedza Jesu a mu embeya khuye: “Nyi dundruge gikhati u na gu belago mufumoni wago.” (Luka 23:42) Uye yeyedzide gambe gu khuye, a di gu khodwa gu khuye Jesu, a di hadzi gu wuswa khu ga vafudego a bwe a khala Pfhumu. Uye a di embeya Jesu khuye: “Nyi dundruge gikhati u na gu belago mufumoni wago.” (Luka 23:42) Jesu ningide gitumbiso gegi mbafa yile yi nga ba yiri vbafuvbi ni gufa, kholu a di gu dziti gu khuye Papayi waye a na ni wuhindzi. (Ndzi. 103:8) Jesu a ngu pimedzeya Papayi waye khu gu vbeleya. (Hebh. 1:3) Jehovha a ngu vbweta ngudzu gu hi divaleya ni gu yeyedza wuhindzi ga moyo ni moyo wathu, ganiolu uye a na gira isoso ha gu dzi laya khu monyo wathu watshavbo, khu kotani nya silo nyo vivbe hi giridego gale hi bwe hi yeyedza gukhodwa avba nya muphaso wa Jesu Kristo. (1 Joh. 1:7) Vambe adzina si nga va garadzeya gu khodwa gu khavo, Jehovha a nga va divaleya sighoho va giridego gale. Dzimbe dzitepo wa gu ba u dzipwa kharato, dundrugeya khesi: Na gu tshade vbadugwana gasi gu Jesu afa, uye yeyedzide wuhindzi ga mbafa yi nga pheya gu khodwa gwaye. Khu kharato, hi nga tiyisega gu khethu Jehovha a na yeyedza wuhindzi ga sithumi saye nyo tumbege! — Ndzi. 51:1; 1 Joh. 2:1, 2. w21.04 9 ¶5-6

Malito ya Jesu ma gu hi hevbudza gu khayo, nari vbafuvbi ni gufa a di gu dziti khuye giride satshavbo esi Jehovha a nga ba a si vbweta. Khu gu simama gutumbega kala afa, Jesu giride silo nya singi. Nyo pheye, uye yeyedzide gu khuye Sathane muliphi nya khongolo. Jesu yeyedzide gu khuye muthu nyo vbeleye, a nga si kodza gutumbega ambari Sathane a gu gira ni gevbini. Nya wuvili, Jesu ningede womi waye kha nga dzegiso. Khu gu ba Jesu a ningede womi waye, si giride gu vathu nya gu mba vbeleya va manega ni wupari ni Nungungulu, va bwe va mana gutumba nyo vbanye kala gupindruga. Nya wuraru, Jesu yeyedzide gu khuye Jehovha Pfhumu nyo lulame nigu agiside lina la Papayi waye. Litshigu ni litshigu ligyago, hi yede gu li wona kha nga litshigu nyo hegise nyo yeyedze gutumbega gwathu ga Jehovha! Khu kharato, ambari sa gu lomba gu hifa, hi na si kodza gu ganeya gu khethu: “Jehovha, nyi giride satshavbo nyi nga si kodza gasi nyi simama na nyi tumbegide, gasi gu yeyedza gu kheni  Sathane muliphi nya khongolo, nyi bwe nyi emeya lina lago ni gu seketeya Mufumo wago!” w21.04 12 ¶13-14

Jesu a di singedzwa a bwe a ningwa nandru khu gilo nya gu ne kha gira. Hwane nya isoso, Jesu a di valetedwa, a tshaniswa a bwe a khokhothedwa avba nya simbo nya tshanisa. Migondro yaye ni mandza yaye si di khokhothedwa khu dzikhogo. Si di gu mu garadzeya gu dagata ni gu ganeya. Ganiolu, uye a di gu vbweta gu ganeya kholu a diri ni silo nya lisima nyo ganeye. Kha nga hi si wonidego, hi nga hevbula silo nya lisima avba nya malito ya Jesu nyo hegise! Ayo ma gu hi dundrugisa gu khayo hi yede gu divaleya vambe hi bwe hi tumba gu khethu Jehovha a na hi divaleya nethu. Lithomo gu manega ni vandriyathu va dzi emisedego gu hi phasa, ganiolu ha gu vbweta giphaso gwawe hi yede gu va lomba. Hi ngu dziti gu khethu Jehovha a na hi phasa gu timiseya ni gevbini gigaradzo hi na tshanganago nagyo. Nigu hi hevbude gu khethu, litshigu ni litshigu ligyago, hi yede u li wona kha nga litshigu lathu nyo hegise nyo yeyedze gutumbega gwathu ga Jehovha. Hi yede gu tiyisega gambe gu khethu, Jehovha a na hi wusa ha gufa. w21.04 8 ¶1; 13 ¶17

Ha gu landreya dzipasu dza Jesu hi na mana womi nyo pindruge. Tepo lidzaha nyo khaguri nya gighanyi li nga wudzisa gu khilo ginani nyi yedego gu gira gasi nyi mana womi nyo pindruge, Jesu a di khuye: “Delu uta nyi landreya.” (Mat. 19:16-21) Tepo a nga ba a bhula ni Vajudha nyo khaguri va nga ba va si khodwi gu khavo uye khuye Kristo, Jesu a di khuye: “Dzinvuta ndzangu dzi ngu nyi landra. Nyi ngu dzi ninga guvbanya nya gupindruge.” (Joh. 10:24-29) Hi nga yeyedza kharini gu khethu hi ngu khodwa ga Jesu? Khu gu hi thumisa esi a si hevbudzidego hi bwe hi pimedzeya giyeyedzo gyaye. Ha gu gira isoso, hi na simama ndziyani yi yisago womini nyo pindruge. (Mat. 7:14) Na hi nga si landreyi dzipasu dza Jesu, hi yede gu pheya khu gu muti. “Guti Jesu Kristo” gilo hi yedego gu simama gu gira. Gu vbwetega hi simama gu hevbula nya singi khuye, nya nga makhalelo yaye, mapimiselo yaye ni milayo a yi landrisago. Gani hi nani myaga nya yingi lisineni mwendro ne, gu vbwetega hi simama gu dzi garadzeya “guti” Jehovha ni Gyanana gyaye. w21.04 4 ¶9-10

Adzina mupostoli Pawulo a di gu garadzega khesi a giridego gale na si gu khali Mukristo. Uye ganede gu khuye “eni kheni gighohi gyakone nya guphele.” (1 Thim. 1:15) Pawulo na si gu hevbuli lisine, a di gu wugeya Makristo madhoropani gwatshavbo, a ma khotheya a bwe a ruma gu khuye mambe ma songwa. (Mith. 26:10, 11) Nga dundrugeya nari khatshi Pawulo a di manana ni lidzaha nya Mukristo li nga tshala nya mba na vavelegi khu kotani yaye! Khu lisine na si mu garadzide ngudzu. Pawulo a di dzi layide khesi a giridego, ganiolu, uye a diri mwalo makodzelo nyo vbindrugedze esi si nga girega. Uye basi a di gu tiyisega gu khuye Kristo fude khu kotani yaye. Pawulo lovide gu khuye: “Khu wuhigo wa Nungungulu nyi womo kha nga idzo nyi gu idzo.” (1 Kor. 15:3, 10) Ginani hi gi hevbulago? Dzumeya gu khuwe Kristo fude khu kotani yago nigu giride gu u manega ni wupari nyo tiye ni Jehovha. (Mith. 3:19) Dundruga gu khuwe Jehovha a gu vega gupima avba nya esi hi girago muhuno ni ga esi hi na girago mindru wa tshigu nasiri ga esi hi giridego gale. — Isa. 1:18. w21.04 23 ¶11

Lisine gu Vajudha nya vangi matshiguni ya Jesu va di si pimisi gu khayo Mesiya a di yede gufa. Ganiolu, Milowo yi di profetide khiso. Iyo yari khiyo: “A di ningela womi waye a songwa; a sayedwa gumogo ni sighohi, gikhati a rwadego sighoho sa vathu nya vangi, a di lombelela khu sighohi.” (Isa. 53:12) Khu kharato, gu diri mwalo gighelo nya gu Vajudha va tshunganeya tepo Jesu a nga songwa kha nga gighohi. Muhuno, egi gi nga hi phasago gu mba dzumeleya ni gevbini gi hi digisa gu thumeya Jehovha, gu hevbula satshavbo si pategago. Ga ganelo yaye ya gigomoni, Jesu gengedzide vaengiseyi vaye gu khuye va di hadzi va lipheya va bwe va va ‘singedza satshavbo silo nya guvivbe.’ (Mat. 5:11) Malipha yaya ma guta khiyo ga Sathane. Uye a gu kutsedzeya vawugeyi gu phalalegiseya malipha khava va haladzago lisine. (Gutu. 12:9, 10) Ethu kha hi yeli gu engiseya malipha yoyo. Ethu gima kha hi yeli gu dzumeleya malipha yoyo ma hi theya hwanga mwendro gu hi gira hi vbeledwa khu gu khodwa. w21.05 12 ¶14; 12 ¶16

Phasa gihevbuli gyago nya Bhibhiliya gu tumba Jehovha. Jesu tumbiside vapizane vaye gu khuye Jehovha a ngu va haladza, khu kharato a di hadzi va phasa tepo yatshavbo. (Mat. 10:19, 20, 29-30) Embeya gihevbuli gyago gu khuwe Jehovha a na gi phasa nigyo. U nga phasa gihevbuli gyago gu tumba Jehovha khu gu gombeya nagyo maningano khu misuwo yagyo. Franciszek a vbanyago Polônia wari khuye: “Muhevbudzi wangu tepo yatshavbo a di gu pata misuwo yangu avbo nya milombelo yaye. Tepo nyi nga wona gu kheni Jehovha a di gu hlamula milombelo ya muhevbudzi wangu, aneni nyi di pheya gu gombeya. Nyi wonide giphaso gya Jehovha tepo nyi nga mana thumo nya wuphya si bwe si lomba gu dusa matshigwanyana gasi gu hongola kongresu ni mitshanganoni.” Jehovha a ngu khatala ngudzu khu sihevbuli sathu nya Bhibhiliya. Uye a ngu gola ngudzu vahevbudzi nya Bhibhiliya kholu a ngu yiti mizamo va girago gasi gu phasa vambe guti lisine maningano ni Nungungulu. (Isa. 52:7) Abari gu olu u mwalo gihevbuli nya Bhibhiliya, u nga phasa sihevbuli nya Bhibhiliya gu ninganedwa khu gu bhabhatiswa khu gu hongola ni vambe vahuweleyi umo nya sihevbulo sawe. w21.06 7 ¶17-18

Hi nga yeyedza gu bonga khu Lito la Nungungulu khu gu hi li leri tshigu ni tshigu. Ethu hi yede gu dzi gireya longoloko nya gu leri ni gu hevbula Bhibhiliya, nigu kha hi yeli gu leri Bhibhiliya basi ha gu ba hiri ni tepo. Ha gu hevbula Bhibhiliya tshigu ni tshigu hi na simama gu tiyisa gukhodwa gwathu. “Va nya guti ni va nya gu gengela” kha va khodwi ga Lito la Nungungulu, ganiolu ethu kha hi fani navo kholu hi ngu khodwa avbo nya Bhibhiliya. (Mat. 11:25, 26) Khu kotani nya Bhibhiliya, ethu hi ngu dziti gu khethu khu ginani mafuni gu tadego khu sigaradzo ni esi Jehovha a na girago gasi gu si lulamisa. Khu kharato, dzi emiseye gu simama u tiyisa gukhodwa gwago u bwe u phasa vambe gu tiyisa gukhodwa gwavo ga Muvangi. (1 Thim. 2:3, 4) Nigu, simama gu vireya listhigu eli vatshavbo mafuni va na ganeyago malito ma guromo umo ga Gutuledwa 4:11: “Pfhumu Nungungulu wathu, u ngu yedwa khu gu hakha gidhumo  . . . kholu khuwe Muvangi nya silo satshavbo.” w21.08 19 ¶19-20

Kha nga vahavisi, madhota ma na ni rwalo nyo ningeye wusingalagadzi tepo si vbwetegago gu gira isoso. Avo va yede gu dzi garadzeya gu ninga wusingalagadzi wu phasago ni owu wu kutsago, wu na resago “gutsaka monyoni.” (Mav. 27:9) Madhota ma ngu haladza vandriyawe. Dzimbe dzitepo, ayo ma gu yeyedza lihaladzo lolo, khu gu ninga wusingalagadzi muthu nyo khaguri a vbwetago gu thegeya mu gighohoni. (Gal. 6:1) Na va si gu ganeyi ni muthu yoyo, khyadi ngudzu gu madhota ma pheya khu gu dundrugeya khu silo nyo khaguri esi Pawulo a ganedego maningano ni lihaladzo. “Lihaladzo li na ni gutimisela. . . .  Lihaladzo li ngu rwala satshavbo, li gu khodwa satshavbo, li gu tumba gikhati gyatshavbo ni guhunisela satshavbo.” (1 Kor. 13:4, 7) Lidhota la gu dundrugeya gwadi khu mavhesi yaya nya Bhibhiliya, li na si kodza gu ningeya wusingalagadzi khu ndziya nya lihaladzo. A gu tshuka muthu a hakha wusingalagadzi a wona gu khuye lidhota li ngu khathala khuye, uye a na dzumeya wusingalagadzi a ningwago. w22.02 14-15 ¶3; 15 ¶5

Jehovha vangide dzingilozi ni vathu na va vbelede. Ganiolu, ngilozi mweyo yi di wugeya Nungungulu yi khala Sathane (si thulago “Muwugeyi”) a bwe a kutsedzeya Adhamu ni Evha vathu nyo vbeleye, gu anavo va wugeya Jehovha. Dzimbe dzingilozi ni vathu, anavo va dzi patide avba nyo wugeye Nungungulu. (Judha 6) Khu kharato, Jehovha a diri ni gighelo nyo dzipwe na kanganyisidwe. Ambari ulolo, Jehovha o timiseya kala li vboha litshigu a na fuvisago vatshavbo va gu mba mu engisa. Isoso si na reseya litsako nya likhongolo Jehovha gumogo ni vale va tumbegago gwaye va timiseyago guvivba nya litigo leli. Sathane singedzide Joba ni simbe sithumi nyo tumbege sa Jehovha gu khuye vo mu thumeya khu gu vbweta gu wuyedwa khu gilo nyo khaguri. (Joba 1:8-11; 2:3-5) Kala muhuno Sathane kha ema gu singedza vathu gu khuye vo thumeya Nungungulu khu gu vbweta gu wuyedwa khu gilo nyo khaguri. (Gutu. 12:10) Ethu hi nga gira gipandre gyathu gasi gu yeyedza gu khethu Sathane muliphi. Ho gira isoso khu gu timiseya sigaradzo hi simama hi tumbega ga Jehovha nigu hi yeyedza gu khethu hi ngu mu haladza. w21.07 9 ¶7-8

Mupostoli Pawulo thumiside siyeyedzo gasi gu hi hevbudza gu khuye si na ni lisima gu vbindrugedza mavbanyelo yathu. Uye a lovide gu khuye: Hi yede gu khokhoteya “muthu wathu wa gale” avbo nya ‘simbo nya tshanisa.’ (Rom. 6:6) Khu mambe maganelelo, ethu ha gu vbweta gu landreya giyeyedzo gya Kristo. Ethu ha gu vbweta gu fuvisa makhalelo yatshavbo aya Jehovha a ma nyenyago. Ethu hi yede gu gira silo sesi gasi hi manega ni livhalo li agidego ni gu tumba nya gu vbanye kala gupindruga. (Joh. 17:3; 1 Ped. 3:21) Jehovha kha na nga vbindrugedza milayo yaye gasi gu hi tsakisa. Wulangani nya isoso, hi yede gu vbindrugedza edzi hi gu idzo ni gu landrisa milayo yaye. (Isa. 1:17, 18; 55:9) Ambari hwane nya gu ba u bhabhatisidwe uwe u yede gu simama gu dwana ni gu dogoreya nya gu vivbe. Gombeya ga Jehovha u lomba giphaso nigu u tumba liphuvbo laye nasiri tshivba yago. (Gal. 5:22; Filp. 4:6) Ha gu vbweta gu tshula muthu wa gale khu gu vbeleya, hi yede gu dzigaradza ngudzu. w22.03 6-7 ¶15-17

Jehovha tumbiside gu khuye a na hi ninga guhodza, gu ambala a bwe a hi vhikeya ha gu thangisa Mufumo waye hi bwe hi engisa milayo yaye. (Mat. 6:33) Ha gu vega gupima avba nya situmbiso sesi, kha hi na nga pimisa gu khethu silo nya mafu si na hi vhikeya si bwe si hi ninga litsako. Hi ngu dziti gu khethu egi basi gi nga hi ningago gurula nya lisine gu gira gugola ga Jehovha. (Filp. 4:6, 7) Ambari ha gu ba hiri ni makodzelo nyo renge silo nya singi, hi yede gu gevisisa hi wona gu khethu ina hi na ni tepo ni tshivba nya gu si thumise ni gu si khathaleya gani. Ina ha gu bangeleya ngudzu avba nya dzithomba dzathu? Dundruga gu khuwe Jehovha a hi ningide thumo gasi hi wu gira ndrangani gwaye. Isoso sa gu thula gu khiso kha hi yeli gu dzumeleya gilo gi hi tsolopeteya. Khu lisine, kha hi yeli gu fana ni mwama wule a nga ba a gola ngudzu dzithomba nyo kala a hunga gu mba landreya Jesu. Uye a luzide lithomo nyo thumeye Jehovha ni gu hathwa kha nga gyanana gyaye. — Marko 10:17-22. w21.08 6-7 ¶17

Tepo u yago u hevbula Bhibhiliya, u na tugula makhalelo nya yadi ya Jehovha. Makhalelo yaya khayo u ma hevbudego tepo u nga ba u hevbula khu sivangwa. Gu hevbula khu makhalelo ya Jehovha si ngu hi gira hi tiyisega gu khethu Jehovha womo khu lisine. (Ekiso. 34:6, 7; Ndzi. 145:8, 9) Tepo u yago u muti gwadi Jehovha, gukhodwa gwago ni lihaladzo lago khuye si na engedzeya nigu wupari wago naye wu na tiya ngudzu. Bhuleya vambe khesi u si khodwago khu Nungungulu. Ganiolu, ahati a gu tshuka muthu u mu tshumayedego a ganeya gu khuye kha khodwi gu khuye Nungungulu womo, khu kharato uwe u si giti gilo nyo ganeye ke? Gevisisa umo nya mabhuku yathu mahungu ma ganeyago khu isoso, khavbovbo u ya bhuleya muthu wule esi u si hevbudego. U nga lomba gambe giphaso ga muhuweleyi a vidzidwego khu liphuvboni. Ambari muthu a gu mba dzumeya esi Bhibhiliya yi si ganeyago, uwe u na wuyedwa khu wugevisi u wu giridego. Uwo wu na engedzeya gukhodwa gwago. w21.08 18 ¶14-15

Kha si vbweti kala hi dzi hiya satshavbo gasi gu tsakisa Jehovha. (Muh. 5:19, 20) Ambari ulolo, ha gu ba hi si si kodzi gu engedzeya thumo wathu ga Jehovha khu gu ba hi thava gu dzi hiya silo nyo khaguri, hi na ba hi fana ni mwama moyo a khumbugwago avba nya gipimaniso gya Jesu. Mwama yoyo, a di gu garadzega ngudzu khu gu vbweta gu mana womi nyo khadzisege nyo bwe a divala Nungungulu. (Luka 12:16-21) Wa gu tshangana ni sigaradzo, gombeya ga Jehovha gasi a gu phasa, khavbovbo u vbwetedzeya dzindziya nyo gire esi u nga hunga. (Mav. 3:21) Jehovha a ngu hi kategisa khu dzindziya nya dzingi nigu hi nga si kodza gu yeyedza gu bonga khu makategwa yoyo khu gu hi gira esi hi si kodzago gasi gu dhumisa lina laye. (Hebh. 13:15) Si nga gira u engedzeya thumo wago ga Jehovha nigu wo gira isoso, Jehovha a na engedzeya gu gu kategisa. Khu kharato, tshigu ni tshigu ‘linga, u wona edzi Jehovha a gu wadi khidzo.’ (Ndzi. 34:8) Khu ndziya yoyo, u na ba u pimedzeya Jesu, a nga khuye: “Guhodza gwangu khu gu gira guhaladza ga wule a nga nyi rumelago ni gu gira mithumo yaye.” — Joh. 4:34. w21.08 30-31 ¶16-19

Sathane o vbweta gu khuye hi khala vathu nya gudzikhusedze. Uye a ngu dziti gu khuye ha gu dzi khusedza hi na fana naye hi bwe hi luza lithomo nyo vbanye kala gupindruga. Pawulo hi gengedzide gu khuye muthu a gu dzi khusedza “a gu thega gighohoni gya Sathane.” (1 Thim. 3:6, 7) Isoso si nga girega ga moyo ni moyo wathu gani hi vaphya lisineni, gani gale na hi thumeya Jehovha. Gudzikhusedza sa gu fana ni gu gundreya. Sathane a gu zama gu hi gira hi vega gupima ga ethu vamune guvbindra Jehovha, ngudzungudzu ha gu ba hi tshangana ni sigaradzo. Khu giyeyedzo, ina u di nga singedzwa gilo nyo khaguri? Mwendro, ina u di nga pharwa khu ndziya nya mba yadi? Sathane a di hadzi tsaka a gu gu wona na wu rwega nandru Jehovha mwendro vandriyathu. Sathane a gu vbweta gu khuye u pimisa gu khuwe gasi gu lulamisa sigaradzo sago, u yede gu thumisa mawonelo yago nasiri sileletelo sa Jehovha si gomogo omu nya Lito laye.— Muh. 7:16, 20. w21.06 15 ¶4-5

Jehovha ningide muprofeti Agewu thumo nya lisima ngudzu. So gira khatsi Agewu a diri ni Vajudha tepo va nga duga khu wu gumbini Bhabhiloni va bweleya Jerusalema khu 537 AEC (na ma nga si vbohi matshigu yathu). Tepo va nga vboha eyi va di dzegeya gu pheya gu vbaha tempele mwendro nyumba ya Jehovha. (Ezira 3:8, 10) Ganiolu, nya mba hweya gu di girega gilo nya mba tsakisa. Avo va di ema gu vbaha tempele kholu va di wugedwa khu valala va nga ba va vbanya mule. (Ezira 4:4; Agewu 1:1, 2) Khu kharato khu mwaga nya 520 AEC Jehovha a di rumeya Agewu gasi guya tiyisa Vajudha va bwe va mana tshivba nyo vbedzise gu vbaha tempele. (Ezira 6:14, 15) Malito ya Agewu gu diri gu phasa Vajudha gu tiyisa gukhodwa gwawe ga Jehovha. Malito “Nungungulu nya tshivba yatshavbo” adzina ma tiyiside ngudzu Vajudha. Jehovha na ni libuthu nya dzingilozi dzi mu engisago. Khu kharato, gasi va dugeleya Vajudha va di yede gu tumba Jehovha. w21.09 15 ¶4-5

Muhuno, Dzifakazi dza Jehovha mafuni gwatshavbo dzi ngu dzi buza khu lihaladzo nya lisine ni gupwanana. Ethu hi hambanide ni wumbe wukhongeyi kholu so gira gu khatsi hi va ndranga mweyo ambari hi gu na ni mitumbunugo nyo hambane ni olu hi tago khu ga mayigo nyo hambane. Hi ngu si kodza gu wona lihaladzo lolo umo nya mitshangano yathu nya libandla, umo nya mitshangano nya gipandre ni umo nya dzikongresu. Esi sa gu hi phasa gu tiyisega gu ethu ha gu khozeya Jehovha khu ndziya yi mu tsakisago. (Joh. 13:34) Bhibhiliya yari khiyo: “Haladzanani khu gyanu nyamba pfhadzedzela.” (1 Ped. 4:8) Mweyo nya dzindziya nyo yeyedze lihaladzo lolo, khu gu hi divaleyana hi bwe hi si vegi gupima avba nya sihoso sa moyo ni moyo wathu. Hi nga vbwetedzeya gambe dzimbe dzindziya nya gu yeyedze wuhindzi ni gu phara gwadi vatshavbo libandlani ambari vale va hi gandridego ginyalana. (Kol. 3:12-14) Tepo hi yeyedzago lihaladzo lolo, ha gu yeyedza gu khethu hi Makristo nya lisine. w21.10 22 ¶13-14

Muthu a gu duswa libandlani, ina si nga mu phasa gu vbindrugedza mavbanyelo yaye a bwe a dzi laya? Ina. Vandriyathu nya vangi va giridego sighoho nya sikhongolo va ganede gu khavo, gu duswa libandlani si va phaside gu pwisisa gu khavo gighoho va giridego gi diri gikhongolo ngudzu, khu kharato va si kodzide gu dzilaya, va vbindrugedza mavbanyelo yawe va bwe va bweleya ga Jehovha. (Hebh. 12:5, 6) Nga dundrugeya khu gipimaniso gegi? Muhavisi nyo khaguri a gu tugula gu khuye mweyo nya dzinvuta dzaye yi ngu dwala. Uye a ngu dziti gu khuye gasi gu khataleya nvuta yeyi yi dwalago a yede gu yi hambanisa ni dzimbe. Ganiolu, idzo dzi ngu tsaka ngudzu khu gu khala wulanga wumowo, khu kharato tepo dzi hambaniswago ni dzimbe dza gu phungeya. Khu kharato, ina esi so thula gu khiso muhavisi a hambanisago nvuta yi dwalago ni dzimbe a gu yi tshanisa? Khu lisine ne! Uye a ngu dziti gu khuye a gu diga nvuta yile yi dwalago ni dzimbe, anidzo dzi na thapedwa khu madwali. Khu kharato, a gu dusa nvuta yile yi dwalago, a na vhikeya tshambi watshavbo. w21.10 10 ¶9-10

Hi ngu bonga ngudzu kholu hi gu na ni vandriye mafuni gwatshavbo va gu na ni lihaladzo. Ha gu vbweta gu khethu vathu nya vangi va khozeya Jehovha. Khu kharato, hi yede gu dziwoneya gasi hi si giri silo si na nyenyezisago lina la Jehovha ni vathu vaye. Tepo yatshavbo ha gu dzi garadzeya gu manega ni mavbanyelo nya yadi ma na phasago vathu gu dzumeya mahungu nya yadi. Dzimbe dzitepo vathu va ngu ganeya guvivba khethu va bwe va hi wugeya khu kotani nya olu hi engisago Papayi wathu wa ndzadzini. Ina esi si ngu gu gira u thava gu bhuleya vambe khesi u si khodwago? Abari gu ina, tiyisega gu khuwe Jehovha gumogo ni Gyanana gyaye va na gu phasa. Jesu tiyisegiside vapizane vaye gu khuye kha va nga ba va yede gu garadzega khesi va na ganeyago ni edzi va na ganeyago khidzo. Khu ginani? Jesu a di khuye: “Mu na ningwa esi mu yedego gu ganeya khu tepo yoyo; kholu khandrenu basi mu na ganeyago, ganiolu, liphuvbo la Papayi wanu khilo li na mi ganeleyago.” — Mat. 10:19, 20. w21.09 24-25 ¶17-18

Mosi nuye fananiside Jehovha ni wuthavelo. (Ndzi. 90:1) Na a si gufi, Mosi ganede khu gilo nyo tsakise ngudzu. Lovide gu khuye: “Nungungulu nya pindrugedwa, a na khale wuthavelo wago, khu vbavbatshi gwago, a na thawuludze mandza yaye nya gupindruge.” (Dhet. 33:27) Malito ma gu khayo “a na thawuludze mandza yaye nya gupindruge” ma gu hi hevbudza ginani khu Jehovha? Tepo hi tugulago gu khethu Jehovha a na hi vhikeya, ho dzipwa na hi gu vhikelegide. Ambari ulolo, dzimbe dzitepo hi ngu tshuka hi dzipwa na hi vbede tshivba nyo bwe hi pimisa gu khethu kha hi na nga si kodza gu gira gilogyo. Ga siemo nya nga esi, ginani egi Jehovha a nga hi gireyago? (Ndzi. 136:23) Uye a na thawuludza mandza yaye a hi wusa, a bwe a hi phasa gu ema gambe. (Ndzi. 28:9; 94:18) Guti gu khethu hi nga tumba Nungungulu tepo yatshavbo, sa gu hi phasa khu dzindziya dzimbili. Nyo pheye, ni hayini hi vbanyago, hi ngu dziti gu khethu Jehovha tepo yatshavbo a na hi vhikeya. Nya wuvili, Papayi wathu wa ndzadzini Jehovha a ngu khatala khu moyo ni moyo wathu. w21.11 6 ¶15-16

Jesu a di gu dziti gu khuye gu pharwa khu ndziya nya mba yadi si di hadzi linga gukhodwa ga vapizane vaye. Gasi gu va phasa gu emisana ni gigaradzo gegi, Jesu a va ningide gipimaniso gi gomogo omu nya libhuku la Luka. Jesu o ganeya khu noni mweyo yi nga ba yi tala gu hongola ga mulamuli nya mba si wadi yi ya lomba gu khiyo a yi lamula. Iyo yi di gu tiyisega gu khiyo yo simama gu lomba, mulamuli wule a di hadzi gu yi hlamula. Khu gu hegisa, mulamuli wule a di yi hlamula kamo. Ginani hi gi hevbulago? Jehovha lulamide, khu kharato Jesu a di khuye: “Ina Nungungulu khuye a na gumba lamula sihathwa saye, si mu ranago wutshigu ni mihani?” (Luka 18:1-8) Jesu a di engedza gambe khuye: “Ina gikhati a na wuyago Mwamana wa Muthu, a nata mana gukhodwa [gogu, NM] tigoni, gani?” Ha gu pharwa khu ndziya nya mba yadi, hi yede gu laphisa monyo hi bwe hi timiseya gasi hi yeyedza gu khethu hi na ni gukhodwa nyo tiye gu fana ni noni yile. Gukhodwa gogo, gu na hi gira hi tiyisega gu khethu Jehovha a na hi phasa. Hi yede gu khodwa gambe gu khethu nombelo wu na ni tshivba. w21.11 23 ¶12

Muphya, ina dzimbe dzitepo u ngu pimisa gu khuwe wa gu engisa milayo ya Jehovha kha wu na nga gira satshavbo u si vbwetago? Sathane o vbweta gu khuwe u pimisa kharato. Uye o vbweta gu khuye u vega gupima avba nya esi si girwago khu vathu va gimbiyago ga ndziya nya yikhongolo kholu so gira gu khatshi avo va gu dzi buza khu womi nya gu tsakise. Uye a gu vbweta gu u pimisa gu khuwe kha wu dzi buzi khu womi nyo tsakise kha nga dzikolega dzago xikwatunu mwendro vambe vathu u va wonago umo nya interneti. Sathane o vbweta gu khuye u pimisa gu khuwe milayo ya Jehovha ya gu gu himbedzeya gu dzi buza khu womi nya gu tsakise. Dundruga gu khuwe, sathane kha vbweti gu khuye avo va gimbiyago ndziyani gwaye va tugula umo ndziya yeyi yi va yisago. (Mat. 7:13, 14) Ganiolu, Jehovha a gu vbweta gu khuye uti womi nyo tsakise u na wu manago wa gu simama ndziyani yi yisago guvbanyani. — Ndzi. 37:29; Isa. 35:5, 6; 65:21-23. w21.12 23 ¶7

Ethu hi ngu dziti gu khethu gu vbwetega hi divaleya vambe; khiso hi yedego gu gira. Ganiolu, iso kha si vbevbugi. Mupostoli Pedro adzina dzi pwide kharato ga dzitepo nyo khaguri. (Mat. 18:21, 22) Ginani gi na gu phasago wo ba u tshangana ni gigaradzo gya gimwegyo? Nyo pheye, dzi wudzise gu khuwe gungani Jehovha a nyi divaledego. (Mat. 18:32, 33) Ambari olu si si hi faneyigo, Jehovha a ngu hi divaleya tepo yatshavbo. (Ndzi. 103:8-10) Khu kharato, hi yede gu dundruga gu khethu “ethu nethu gu vbwetega hi haladzana khu gyathu.” Khu ndziya yoyo, gu divaleya vambe khandri gilo nyo hathe khuwe olu nyi na divaleya mwendro olu kha nyi na nga divaleya. Ganiolu, so hunga gu hi va divaleya vandriyathu. (1 Joh. 4:11) Nya wuvili, dundrugeya khesi si giregago wa gu divaleya vambe. Wa gu divaleya vambe, wo phasa oyu a gu gandridego ginyalana, u andrisa gurula libandlani, u vhikeya wupari wago ni Jehovha u bwe u tshala ni livhalo na li hilo pepe. (2 Kor. 2:7; Kol. 3:14) Nya wuraru, gombeya ga Oyu a hi lombago gu khuye hi divaleya vambe. U nga dzumeleyi gu khuwe Sathane a ghoha wupari wago ni vandriyathu. (Efes. 4:26, 27) Khu gu phaswa khu Jehovha kha hi na nga thegeya omu nya naphwi wowu wa Sathane. w21.06 23 ¶14

Dhavhidhe a di gu thava kholu gu diri ni muthu nyo khaguri a nga ba a vbweta gu mu songa. Sawule, pfhumu nya tshivba ya Israyeli, a di gu vbweta gu mu songa. Tepo Dhavhidhe a nga ba a vbweta gilo nya gu hodze a di ema dhoropani ga Nobhi a lomba 5 dzipawu basi. (1 Sam. 21:1, 3) Khu hwane, uye ni vama vaye va diya sihala phalani. (1 Sam. 22:1) Khu ginani Dhavhidhe a nga ba ari ga giemo gegi? Sawule a diri ni lidiwo nya likhongolo ngudzu khu Dhavhidhe kholu vathu nya vangi va di gu mu gola, nigu va di gu mu zundza kholu a nga ba a pala dzinyimbi nya dzingi. Sawule a di gu dziti gu khuye Jehovha a di hathide Dhavhidhe gasi gu khala pfhumu. (1 Sam. 23:16, 17) Sawule a di ngari pfhumu Israyeli nigu a diri ni mabuthu nya mangi nya masotshwa ni vathu nya vangi nya mambe mayigo va nga ba va mu phasedzeya. Khu kharato, Dhavhidhe a di yede gu thava gasi gu vbulugisa womi waye. Ina Sawule a di gu pimisa gu khuye a di hadzi gu si kodza gu himbedzeya Nungungulu gu emisa Dhavhidhe kha nga Pfhumu? (Isa. 55:11) Bhibhiliya kha yi ganeyi, ganiolu ethu hi nga tiyisega gu khethu Sawule a di gu vega abune mhangoni womi waye. Ava va wugeyago Nungungulu, tepo yatshavbo kha va dugeleyi. w22.01 2 ¶1-2

Jesu a di gu dzi garadza thumoni nya gu tshumayele. Uye yeyedzide gu khuye a di gu haladza vathu khu gu a simama gu va hevbudza ni ga levbini lithomo a nga ba a li mana. (Luka 19:47, 48) Ginani gi mu kutsidego gu gira isoso? Jesu a di gu va pweya wusiwana. Dzimbe dzitepo, nya vangi va di gu vbweta gupwa esi Jesu a nga ba a hevbudza nyo bwe uye ni vapizani vaye va hamuga ni “gikhati gidugwana nya gumane gu hodza.” (Marko 3:20) Nigu tepo mwama nyo khaguri a nga vbweta gu bhula ni Jesu ni wutshigu, Jesu a di hongola aya bhula naye. Gu tala nya ava va engisedego Jesu kha va khala vapizane vaye, ganiolu vatshavbo va mu engisedego va hakhide wufakazi. Muhuno, anethu ho vbweta ninga lithomo ni wevbini nya gupwe mahungu nya yadi. (Mith. 10:42) Wulangani nya gu tepo yatshavbo hi tshumayela khu dziora dzi gu dzadi gwathu, hi yede gu vbindrugedza longoloko wathu gasi hi tshumayela khu ora hi na si kodzago gu mana vathu nya vangi. Ha gu gira isoso khu lisine Jehovha a na tsaka ngudzu. w22.01 17-18 ¶13-14

Muhuno nya vangi si ngu va garadzeya gu tumba vathangeyi. Avo va ngu wona gu khavo mifumo ni Milayo gutala nya dzitepo yo vhikeya vathu nya gu ghanye ni ndruma, ganiolu kha yi phase sisiwana. Nigu vathangeyi nyo khaguri nya wukhongeyi va gu gira silo nyo vivbe. Isoso si ngu gira vathu nyo khaguri va diga gutumba Nungungulu. Khu kharato, ha gu ba hi hevbula Bhibhiliya ni muthu nyo khaguri, hi yede gu mu phasa gu hevbuleya gu tumba Jehovha ni ava uye ava emisidego gasi gu thangeya omu mafuni. Khu lisine, khandri sihevbuli nya Bhibhiliya basi si yedego gu hevbuleya gu tumba Jehovha ni hengeledzano yaye. Ambari na hi ri ni myaga nya yingi na hi gu thumeya Jehovha, gima kha hi yeli gu divala gu khethu ndziya yei Jehovha a girago khiyo silo tepo yatshavbo khyadi. Dzimbe dzitepo, adzina si nga dugeleya silo si nga lingago gutumba gwathu ga Jehovha. w22.02 2 ¶1-2