Kikongo
Nga Selo ya Akristu ke Balendi Sompa Ko?
https://cms-imgp.jw-cdn.org/img/p/2017047/univ/art/2017047_univ_sqr_xl.jpg

Yesu wizidi kingula kô wa Petelo, unwukidi.—Matai 8:14, 15; Maku 1:29-31

Nga Selo ya Akristu ke Balendi Sompa Ko?

Nga Selo ya Akristu ke Balendi Sompa Ko?

MABUNDU mayingi omu nza yawonso, nze dibundu dia Katolica Romana, mabundu ma ortodoxas, Budismo ye mankaka mpe, besikidisanga vo mfumu zau ye selo yankaka ke bafwete sompa ko. Kuna diak’e sambu, wantu ayingi bevovanga vo e ngindu zazi zasikidiswa mu kuma kia zumba yayingi betanga mfumu za mabundu ye mpelo miayingi.

Muna kuma kiaki, diambote mu kiyuvula, nga muna Nkand’a Nzambi mwasonama vo selo ya Akristu ke bafwete sompa ko? Muna baka e mvutu za kiuvu kiaki, yambula twavovela e tuku ye nsayana a diambu diadi kumosi mpe ye ngindu za Nzambi mu kuma kia diambu diadi.

KIMPUMPA MUNA LUSANSU LWA MABUNDU

Encyclopaedia Britannica mu mpila eyi isasilanga o mvovo mpumpa: “lembi sompa, lembi tá zumba musungula kwa mfumu za mabundu ana bakiyekola muna mambu ma dibundu.” Muna nkanda wa 2006 wasonekwa kwa mbazi a nkanu ya Cúria Romana, i bosi kwa Papa Benedito XVI, mwasasilwa vo e vangu dia kimpumpa diayantika vitila tandu kia Antumwa.”

Kansi tu, Akristu a tandu kiantete ke basilwa nsiku ko vo bakala kaka mpumpa. Paulu wa ntumwa ona wazinga muna tandu kiantete, walukisa minkwikizi mu kuma kia “mvovo mialuvunu miavumunwinwa” ye awana “besimanga o wantu balembi sompa.”—1 Timoteo 4:1-3.

Muna tandu kianzole, mfumu za mabundu ma “Kikristu” basikidisa vo selo ya akristu ke bafwete sompa ko. O nkanda, Celibato e tradições religiosas, uvovanga vo nsiku wau “wasikidiswa mu kuma kia zumba ina mfumu za dibundu batanga muna Luyalu lwa Roma.”

Muna tandu yalanda, mfumu za mabunda ye Mpelo basikidisa vo mbuta za dibundu ke bafwete sompa ko. Bayindulanga vo e mvukana za yakala yo nkento zafunzulanga e mbebe za mbuta za dibundu. Kansi, muna Encyclopaedia Britannica mwasonama vo “muna tandu kia kumi mpelo miayingi akento kabala yau.”

E vangu dia lembi sompa diakomekenwa muna Lukutakanu lwa Mpelo muna mvu wa 1123 ye 1139 lwavangamena kuna Roma. Tuka muna lumbu kiakina yamu unu, e mbuta za Dibundu dia Katolika ke besompanga ko. Mu kuma kia nzengo zazi, e dibundu diasikidisa vo mpelo mina miayisompela kala ke balendi katulwa ko kana nkutu vava bakayanga e mavua ma dibundu kwa wan’au.

NGINDU ZA NZAMBI MU KUMA KIA KIMPUMPA

E ngindu za Nzambi mu kuma kia kimpumpa za toma kieseswa muna Diambu diandi. Muna Nkand’a Nzambi tutanganga e mvovo mia Yesu mu kuma kia wana belembi sompanga nze una yandi kavanga, “mu kuma kia Kintinu kia zulu.”(Matai 19:12) Landila e mvovo mia Yesu, Paulo wa ntumwa wavova mu kuma Akristu ana basola landa e mbadu a Yesu ya lembi sompa “mu kuma kia nsangu zambote.”—1 Korinto 7:37, 38; 9:23.

Kansi, kiakala Yesu yovo Paulo ke muntu ko wasikidisa vo selo ya akristu bafwete kala kaka mpumpa. Yesu wayikila kimpumpa vo “lukau,” ke lwavewa kwa alandi andi awonso ko. Vava Paulu kasoneka mu kuma kia “awana balembi sompa,” wakudikila vo: “kina ye nkanikinu a Mfumu ko, kansi ngindu zame kaka nsongele.”—Matai 19:11; 1 Korinto 7:25.

Vana ntandu, Nkand’a Nzambi usonganga vo ndonga muna selo ya Akristu muna tandu kiantete, kumosi mpe yo Petelo wa ntumwa, sompa basompa. (Matai 8:14; Maku 1:29-31; 1 Korinto 9:5) Mu kuma kia mavangu ma zumba masayananga muna Roma ya tandu kiakina, Paulu wasoneka vo avo nkengi muna nkutakani ya Kristu kafwete kala “yakala dia nkento mosi, o wan’andi bafwete songa lusakalalu yo luzitu.”—1 Timoteo 3:2, 4.

Antumwa ke bakala mpumpa ko, kadi Nkand’a Nzambi uvovanga ye ziku kiawonso vo “yakala yambula kalungisa e nsatu za nkento,” ukudikilanga mpe vo “yakala yo nkento ke bafwete yimina muntu yo nkwandi ko” muna diambu ditadidi mvukana. (1 Korinto 7:3-5) Kieleka, o lembi sompa ke nsiku a Nzambi ko, ke nsiku mpe ko kwa selo ya Akristu o unu.

MU KUMA KIA NSANGU ZAMBOTE

Avo kimpumpa ke kikomekenwanga ko, ekuma Yesu yo Paulu bakasakesela wantu bakala mpumpa? E kuma kadi e kimpumpa kilenda vana o muntu malau mayingi mu samuna e nsangu zambote kwa akaka. Ampumpa balenda sadila zingu kiau kadi ke bena ye mbebe zayingi ko zina belungisanga awana basompa.—1 Korinto 7:32-35.

Yambula twavovela mbandu ya Davidi, ona wabaka e nzengo za yambula e salu kiamfutanga nzimbu zayingi kuna Mexico kimana kenda kuna mavata ma Costa Rica kimana kalonga e ludi kia Nkand’a Nzambi kwa wantu. Nga Davidi wamona vo e kimpumpa kiansadisa mu vanga wo? “Ingeta,” Davidi wavova vo: “Diampasi diakala mu kulukilwa e fu ya kisi nsi ye zingu kiampa, kansi wau vo kiakala kwame yo nkento ko, ke diakala mpasi ko mu kulukilwa.”

Claudia, una vo Nkristu wa mpumpa, wayenda sadila kuna zunga kivuila ateleki ayingi o mfunu, wavova vo: “Iyangalelanga sadila Nzambi. Lukwikilu lwame ye ngwizani ame yo Nzambi ikumamanga vava imona e mpila ketoma kundunga-ndungilanga.”

“Diakala vo wasompa yovo u mpumpa, otoma yangalala avo osadidi e zingu kiaku muna salu kia Yave wa Nzambi.”—Claudia

E kimpumpa ke zitu ko. Claudia wakudikila vo: “Diakala vo wasompa yovo u mpumpa, otoma yangalala avo osadidi e zingu kiaku muna salu kia Yave wa Nzambi.”—Nkunga 119:1, 2.