Bebo bisaé be Yéhôva béziñe be ntoo minnôm, bevo’o be ne mintutuñ a ba bevo’o ba kate bo mame méziñ. Nalé a ne bo na be wô’ôtane na be nji bo mfi mise me Yéhôva. Be ne sili bebiene na, ‘Ye me ngenane mfi mise me Yéhôva?’ Ntili Besam 71 a nga bi fe aval asimesan éte. A nga ye’elane na: “Te li’i ma éyoñe ngule jame ja man.” (Bsa. 71:9, 18) Ve a mbe a too ndi na nge a bo Yéhôva ésaé a nlem ôse, Yéhôva a ye wulu nye a su’u nye. A nga yé’é na Yéhôva a ne mevak éyoñ a yen ane bôte ba ve ngule ya bo nye ésaé akusa bo bisek biap. (Bsa. 37:23-25) A bobejañ a besita be ne minnôm, jeña’ané na mi yene miabebien avale Yéhôva a yene mia. A ne volô mia na mi bo ngule mfa’a ya nsisim, to’o mi ne atek mfa’a ya minsôn. (Bsa 92:12-15) Te beme mis e mam ô vo’o beta bo, ve beme’e mis e mam ô ne ngule ya bo. w24.10 af. 28 ab. 14-16

Bekristene be nji bo bitôtôlô nsisim, be wô’ô kate nyoñe mbamba mintyi’an éyoñe Kalate Zambe a kate ki be ne sañesañe jame ba yiane bo. Bôte béziñe be ne simesane na bebiene be ne bo avale ba yi nge Kalate Zambe a nji ve be ngum atiñ. Ba bevo’o ki be ne yi na be kate be jame ba yiane bo to’o vôme Kalate Zambe a nji ve ngum atiñ éziñ. Éko éziñe bekristene ya Corinthe be nga sili nlômane Paul na a kate be nge be mbe be yiane di betite be nga vebane metuna’a be bengunemelane nge momo. Paul a nji kate be jame ba yiane bo, ve a nga jô be na môt ase a bili ‘fili ya top’ jam a yiane bo, a na jam éte da yiane lu’an a jame mone môte ya nleme wé a yi na a bo. A nga belane miñye’elane miziñe ya Kalate Zambe mi mbe ve volô be na môt ase a nyoñe ntyi’ane wo ye ke ndeñele mone môte ya nleme wé, nge kolé bôte bevo’o ôbak. (1 Cor. 8: 7-9) Éyoñ a nga bo de, Paul a nga volô bôte ya Corinthe na be yaé nsisim asu na be yeme belane mbamba ñyenane mame wop, a na be bo teke yange na môte mfe nye a kate be jame ba yiane bo. w24.04 af. 5 ab. 14

Melu me nkulu mejô Jonas, beninivite be nga bi fane ya jôban abé dap a tyendé. Nde fe, simesane jame Yésus a nga jô a lat a “ñwômane asu ntyi’ane mejô.” Bôte “be nga bo mbia be mam” fe ba ye bu’uban a ñwômane miñwuan ôte. (Jean 5:29) Mbôle bôte ya Ninive be nga bi fane ya kôñelane minlem, bi ne fe jô na bôte béziñe ya Sodome a Gomorrhe be ne wômô “môse ntyi’ane mejô” a bi fane ya kôñelane minlem, a bi ne bi fane ya volô be na be yeme Yéhôva ba Yésus. Yéhôva a ne kom ése nyi a ‘fas ôsimesan, a tu’a fombô minlem.’ Éyoñ a ye tobe bôt a ye wômôlô melu ma zu, a ye “ve môt ase aval ane da yiane mezene mé.” Yéhôva a ye tôñe memvinda mé teke feñelan éyoñe nalé a sili, ve a ye liti fe fulu nkoon éngôngol éyoñ a ne ngule ya bo de. Ajô te, bi nji yiane ve’ele jô na môt éziñ a ye ke wômô, bi ne bo de nga ve Kalate Zambe nnye a jô de. w24.05 af. 5-6 ab. 15-16

Aso melu mvus, Mejô me Zambe me jaéya zu ma volô bebo bisaé be Zambe na be yeme be’e beta mimbe’e. Bi tame kobô ajô nkulu mejô Jérémie. A nga ko woñ éyoñe Yéhôva a nga ve nye mbe’e ya kañete. A nga jô na: “Me ne te yeme kobô, amu me ne mongô.” (Jér. 1:6) Aval avé a nga dañe nju’u ôte? Mejô me Zambe me nga ve nye ngul. A nga jô na: “Jôm é ne me nlem été aval ane nkaba’a nduan nsolane bivese biam été, me ju’uya jibi, me kateya.” (Jér. 20:8, 9) Akusa bo abôta nkañete Jérémie é mbe njuk, ve foé a mbe a kañete’e é nga ve nye ngul é mbe é sili asu na a bo ésaé éte. Mejô me Zambe ma ve fe bekristene ngule nyul. Nlômane Paul ô nga jô be na nya nyemane a ye volô be na be bi éva’a ya bi “ntabane Yéhôva a kañese” nté ba ke ôsu a “wume mbamba bibuma mimfa’a mise.”—Col. 1:9, 10. w24.04 af. 14-15 ab. 2-4

Akusa bo Abiathar a nga lume Yéhôva mvus éyoñ a nga tyi’i na a koñe David, ve Tsadok a nga ke ôsu a wulu ba’aba’a a Yéhôva. David a mbe a yeme’e na a ne ke ôsu a tabe ndi a Tsadok. Éyoñe be nga kulane jam Adonija a mbe a kômbô’ô bo, David a nga ke yene Tsadok, Nathan, a Benaja asu na be wo’o Salomon mboon a telé nye njô bôt. (1 Bb. 1:32-34) Mbôle Tsadok a mbe nsamba a bezôsô bebo bisaé be Yéhôva—ane Nathan a bôte befe be nga su’u Njô bôte David, jam éte é nga yiane ve nye ngule nyule nya abuii. Éyoñe Salomon a nga tebe njô bôt, a nga “telé fe Tsadok prêtre éto Abiathar.” (1 Bb. 2:35) Aval avé ô ne vu Tsadok? Nge môt éziñe wo nye’e a tobe na a lume Yéhôva mvus, liti’i Yéhôva na wo ke nyoñe ntyi’ane ya ke ôsu a wulu ba’aba’a a nye. (Jos. 24:15) Yéhôva a ye bo na ô bo ayok, a ye fe ve wo ngule ja sili asu na ô bo jam é ne zôsô. Ye’elane Yéhôva, kabeta’ane fe a bemvôé bôé ba wulu ba’aba’a a nye. Yéhôva a nyane bôte bese ba ba’ale élat a nye, nde fe a ye ya’ane be.—2 Sam. 22:26. w24.07 af. 6-7 ab. 16-17

Sam 15:2 a liti na, môt a ne mvôé Zambe a ne nyu a “wulu mvo’é a bo zôsô.” A ne jame bia bese bia yiane ke ôsu a bo. Ve ye bi ne fo’o kôme ‘wulu zôsô été?’ Ôwé. Yéhôva a ye ke ôsu a yene bia ane bôte ba “wulu zôsô” nge bia ke ôsu a ve ngule jangan ése na bi bo nye mewôk, akusa bo môta binam éziñ a nji bo zôsô ne tiññ. Éyoñe bia ve biabebiene ngumba be Zambe a duban, a ne fo’o ve atata’a ya dulu bia zu wulu a Zambe. Éve’an é ne na melu mvus, môt a nji be a bo’o nneñ Yéhôva été été fo’o ve amu na a ne mone Israëlite. Bôte béziñe be mbe be loone nye ve sake a “benya mejôô, nge a zôsô.” (Ésa. 48:1) Asu na bone be Israël be kôme liti na ba yi na ba bo beyeñe be Yéhôva, be mbe be yiane yeme nkômbane Yéhôva a jeñe na be bo avale yi. Avale te da da, asu na bi bu’uban a ébotane Yéhôva melu ma, bi nji yiane su’u ve na bia duban a tabe bisulan. Bia yiane ke ôsu “a bo zôsô.” w24.06 af. 9 ab. 4; af. 10 ab. 6

Mezene mevé Yéhôva a ne belane me na a liti fulu ésôs? Bi tame zu yene bone bive’an. Yéhôva a ve bia jôm ése bia yi. Bi ne bo teke bi mimfañe mi biôm éyoñ ése, ve Yéhôva a ve abui ya be bia biôme bia sili bia. Éve’an é ne na, a bo na bi bi bidi, biyé a vôme ya tabe. (Bsa. 4:8; Matt. 6:31-33; 1 Tim. 6:6-8) Ye Yéhôva a ve bia biôme bise bia sili bia fo’o ve amu a ne ntindane ya bo de? Momo. Tame yene bifia bi Yésus bia koone bie Matthieu 6:25, 26. A kobô ajô anon a jô’ô na: “É ne te bé nge kôane bidi menda ba ba’ale bidi.” Ve tame yene jam a beta jô: “Ésa wônane ya yôp a toñe de.” A sili fe na: “Nga mi ne mfi a dañ anon?” Jé a kômbô ye’ele bia? Nge Yéhôva a nyoñe ngap a betit, bi ne tabe ndi na a ye fe nyoñe ngap a bia! Aval ane ésa a nye’e bone bé a nyoñe ngap a be, avale te da da Yéhôva a nyoñe ngap a nda bôte jé amu a nye’e je.—Bsa. 145:16; Matt. 6:32. w24.09 af. 26-27 ab. 4-6

Mvolô a ne mojañ a dubaneya be nga telé a zene ya mfufube nsisim asu na a su’u bemvendé, ndembene be ne bo abui bisaé be bili ékôane bekristen. Bevolô be ne bitôtôlô mfa’a ya nsisim, ba nye’e Yéhôva a ba tôñe bezôsô memvinda bé ényiñe jap. Ba nye’e fe bobenyañ a bekale bap ya nsisim angôndô ya abui. (Matt. 22:37-39) Jé mojañ a dubaneya a ne ntindane ya bo asu na a bo mvolô? Kalate Zambe a kate bia mbamba mefulu bobejañe be ne telé ane bevolô ba yiane bi. (1 Tim. 3:8-10, 12) Ô ne jeñe na ô bi nsôñane ya bo mvolô éyoñe wo ye yé’é mbamba mefulu mete a saé ngul asu na ô bi me. Ve wo yiane taté jeñe na ô yeme mame ma tindi wo na ô kômbô saé ane mvolô. w24.11 af. 15 ab. 4-5

Bôte béziñe ba jô na be lañeya Kalate Zambe biyoñe biyoñ. Ve ye be too fo’o ndi a nye? Ye ba tôñe fo’o mame ba lañ été nge jô’é na me wulu binyiñe biap? Éngôngole jam é ne na, éyalane ya nsili ôte é wô’ô bo na, momo. Ve beta nsela’ane a yené be bebo bisaé be Yéhôva! Bia ve fe ngule jangan ése na bi liti na mejô me Zambe ma bo ésaé be bia. Ve e lañ a tôñe mejô me Zambe a nji bo tyi’ibi éyoñ ése. Bi ne njemban éyoñe ya lañe Kalate Zambe. Nge na, bi ne lañe nye avôl a bo teke tu’a wôk abui mame bia lañ. Bi ne fe bili atek éyoñe bia yene mintyendane mise bia yiane bo. Teke njuk éziñe wo tôbane wô ô ne kate kômban. A mvolane Yéhôva, ô ne dañe nju’u wôé. Ngo’o nge bia nyoñe ntyi’ane ya bo bôte ba tôñe mejô me Zambe. Teke bisô na, nté ôse bia ye ke ôsu a lañe Kalate Zambe a tôñe mame bia yé’é binyiñe biangan, nde fe meva’a mangan ma ye tu’a fuluku nalé.—Jacq. 1:25. w24.09 af. 7 ab. 15-16

A zene ya mfufube nsisime wé, Yéhôva a volô bia minlem éyoñe jam éziñe da tyelé bia minleme yôp nge ki éyoñe mbia jam éziñ a te kui bia. Nge jam éziñe da te’e wo nlem, ô ne bo ô yoé Yéhôva nleme wôé a zene ya meye’elan a ô ne de bo éyoñ ése wo kômbô. (Bsa. 86:3; 88:1) Bo’o mbane ya ja’é Yéhôva mfufube nsisime wé. A ye volô wo éyoñ ése. Ye ô nga tôbane njuk éziñe wo te’e wo nyul? Mfufube nsisim a ne volô wo na ô ke ôsu a kañe Yéhôva a nlem ôse. (Éphé. 3:16) Éyoñ ô maneya sili Yéhôva mfufube nsisim, jé wo yiane bo? Bo’o mame ma ye volô na nsisime Zambe ô bo ésaé be wo. Nalé a tinane na, wo yiane tabe bisulan a nyoñe ngap ésaé nkañete. Jalé’é nsisime wôé a asimesane Yéhôva éyoñe wo lañe Kalate Zambe môs ôse. (Philip. 4:8, 9) Nté wo lañe Kalate Zambe, tili’i mam ô ne yé’é be bebo bisaé be Yéhôva ya melu mvuse be nga tôbane minjuk. Nyoñe’e éyoñe ya fas avale Yéhôva a nga volô be na be bo mbane ya jibi. w24.10 af. 9 ab. 12-14

Bia fe bia nye’e bôt ane Yéhôva ba Mone wé. (Mink. 8:31) Bia wô’ô bôte be ne “te Zambe” a ba be ne “te ndi nlem” éngôngol. (Éphé. 2:12) Mbôle ba tôban abui minju’u ényiñ, be ne yene ve ane nge be ne édo’o ébé été. Ve bi bi bili nkol ô ne limiti be édo’o ébé éte, nkol ôte ô ne mbamba foé ya Éjôé Zambe. Mbôle bia nye’e be a ko be éngôngol, bia kômbô bo jam ése bi ne ngule ya bo asu na bi kañete be mbamba foé. Édima foé éte é ne ngule ya ve be ndi nlem, é ne fe volô be na be bi mbamba ényiñ éyoñe ji, a ve be fane ya bu’uban “nya ényiñi” nnôm éto, mfefé émo Zambe a ka’a bia. (1 Tim. 6:19) Nye’ane bia nye’e bôte wo tindi fe bia na bi kate be na, asu’ulane ya mbia émo nyi é ntoo bebé. (Ézé. 33:7, 8) Bia yi na be yeme jame da ye boban éyoñe ya beta étibila, évuse ñyebe ja ye tyamban a mbia émo Satan nyi ase a ye jañ Armaguédon.—Nli. 16:14, 16; 17:16, 17; 19:11, 19, 20. w24.05 af. 16-17 ab. 8-9

Éyoñe nlômane Paul ô nga jô na be ‘ve ayaa afôla,’ ô mbe ô kobô’ô ajô ayaa za? Avale bifuse bia bôman éfus éte bia liti, Paul a mbe a kobô’ô ajô ayaa Yéhôva. Bia ve ayaa Yéhôva afôla éyoñe bia jô’é na a liti zôsô éyoñe jé, a aval émien a kômbô de bo. Mojañe John a nga tôban ékotekot a nga jô na: “Me mbe me yiane jôé mamien asu na ôlune wom ô bo teke tindi ma na me bo mbia jam éziñ, ve nalé a nji be tyi’ibi. Beromain 12:19 a nga volô ma na me yeme yange Yéhôva.” Bia bi abui bibotan éyoñe bia yange na Yéhôva nnye a kôm ajô éziñ. Nge bi bo nalé, bia ye ke beté biabebien adite mbe’e bitul, a bia ye wôk ôlune na biabebiene bi nji jeñe na bi kôm ajô éte. Yéhôva a yi na a volô bia. A ne ve ane a jô bia na, ‘Ke’e ma ajô da ndeñele wo; ma ye kôme de.’ Yéhôva a ka’a bia na: “Ma ma ye ya’an.” Bi ne liti na bia kañese ngaka’a éte, éyoñe bia tôñesan ki ajô dangane bi too ndi na Yéhôva émien a ye kôme de avale da yian. w24.11 af. 6 ab. 14-15

Bia yiane telé biôme bi mo été ja yiane bie. Nlômane Paul ô nga liti jam éte éyoñ ô nga tili bekristen be mbe be nyiñi’ bebé memane ya nta’ane mame bejuif. Ô nga kobô ajô mame me nga boban ayoñ Israël melu mvus a mame me nga bobane Nkôle Sinaï. Ô nga ve bekristen abendé na be nji yiane “kômbô bo mbia be mam, avale [bone be Israël] be nga bi nkômbane ya bo me.” (1 Cor. 10:6, 7, 11) Yéhôva a nga bo asimba asu na a ve bone be Israël bete bidi. Ve amu mbia nkômbane wop ya di, be nga taté na ba yene na bidi bite bi ne abé nge ‘mbia jam’ asu dap. (Nlañan. 11:4-6, 31-34) Éyoñe be nga kañ ényaka or, bone be Israël be nga liti na ba telé ajô bidi a menyu a mimvôman ôsu a lôte na be bo Yéhôva mewôk. (Nkôl. 32:4-6) Paul a nga belane bive’ane bite bibaé asu na a ve bekristene be mbe be nyiñi’ memane ya nta’ane mame bejuif mbu 70 ya É.J. mebendé. Melu ma, bia fe bi nga nyiñe memane ya nta’ane mame wu, ajô te, bia bo mvo’é éyoñe bia fe bia bo te nyoñe melebe Paul a nga ve bôte bete éngbwemese. w24.12 af. 6 ab. 13

Yéhôva a ne “Zambe ya mevak,” a a yi na bia fe bi bo mevak. (1 Tim. 1:11) A nga ve bia abui mam asu na bi bu’uban ényiñ. (Jacq. 1:17) Jame da ya été é ne aluk. Éyoñe fame ba minga ba lu’an, môt ase a bo nyu mbo’o ngaka’a na a ye nye’e nye, a ye semé nye a nyeñele nye. Nnôme ba ngale be ne bo benya meva’a nge ba ba’ale nye’ane wop ngul. Éngôngole jam é ne na, abui belu’u ya melu ma da vuane ngaka’a be nga bo môse be nga luk. Jam éte da bo na be bo te bo mevak. Aval avé Yéhôva a yi na nnôm a nyoñe ngal? Yéhôva a jô na beyôme ba yiane ve binga bap duma. Duma ba jô de éfuse ji é tii a avale bia nyoñe môte bia semé. Nnôm a ve ngale duma a nyoñe nye mvo’é a nye’an ôse.—1 P. 3:7. w25.01 af. 8 ab. 1-2; af. 9 ab. 4-5

Teke bisô na, kalate nlômane Paul ô nga tili bekristene ya nkobô Hébreu a nga volô be na be kômesan asu étibila’a é mbe é yange’e be. Paul a nga jô bobenyañe bé ya nsisime na be bi édo’o ñyeman a mbamba ñwô’ane ya mimfufube Mintilan. Mboon ôte ô nga volô be na be yem a sa’ale miñye’elane mi mbe ve te’elane mbunane wop. A nga jô be na be yemete mbunane wop, ndembene ba ye ji’a tôñe zene Yésus a bôte ba wulu ékôane bekristene ba ye liti be. A nga volô fe bekristene na be tu’a bo mbane ya jibi a bi mbamba ñyenane mam a lat a minju’u miap, a yene mie ane zen Ésa wop a nye’e be a belane je asu na a yañele be. Ngo’o nge bia fe bia tôñe melebe mete! Bia ye ñhe bo ngule ya jibi akekui asu’ulan.—Héb. 3:14. w24.09 af. 13 ab. 17, 19

Kalate Zambe a jô na, Yéhôva a nga nyoñe ntyi’ane ya ya’ane ntañ asu na bi bi njamane ya mame me abé mangan a na bi beta bo bemvôé bé. Nde ñhe, tañe fé be nga ya’an asu na bôte be beta bi jôm Adam a nga jañele? Te vuane na Adam ba Ève be nga jañele ényiñ é mbe ne seleñe teke ayeñ, a fane ya nyiñe nnôm éto. Ajô te, é mbe é sili’i ntañe wo yian. (1 Tim. 2:6) Asu na be ya’ane ntañ ôte, é mbe é sili’i fam é wôneya (1) é too ne seleñe teke ayeñ; (2) é bili fane ya nyiñe si va nnôm éto; a (3) é too fe nkômesane ya nyum ébiene mam a ve enyiñe jé metuna’a asu dangan. Bi tame zu yene mame melale me nga bo na Yésus a bo ngule ya ya’ane ntañ. (1) A mbe ne seleñe teke ayeñ, “a nji bo nsem éziñ.” (1 P. 2:22) (2) Mbôl a mbe teke ayeñ, a mbe a bili fane ya nyiñe si va nnôm éto. (3) A mbe nkômesane ya wu a ve ényiñe jé asu dangan.—Heb. 10:9. w25.02 af. 4-5 ab. 11-12

Te vuane na Yéhôva a nye’e wo, a yi na ô bo ébu’a jia ya nda bôte jé. Nalé a ne été to’o wo tôban avale minjuk avé é ne kamane wo na ô duban. Yésus a nga jô beyé’é bé ya ntete mimbu ôsu na: “Nge mbunane wônan ô ne abim ane fese moutarde, wôna mia ye jô nkôle wu na, ‘Kôlô’ô va ô ke li,’ a wo ye kôlô, teke jôm éziñe ja ye kate mia.” (Matt. 17:20) Bôte be nga wô’ô mejô mete be mbe be wuluya a Yésus fo’o ve tañ abime mimbu éziñ, ve é mbe é sili’i na mbunane wop ô beta yaé. Yésus a nga bôé be minleme si, éyoñ a nga kate be na nge be jeñe na be bi ngule mbunan, Yéhôva a ye volô be na be bete minju’u mi ne ane beta minkôl. Yéhôva a ye fe volô wo na ô bo avale da! Nge jam éziñe da kamane wo na ô duban, jika’a bo mame ma sili na ô dañe jam éte. Mbamba bive’ela bekristene ya ntete mimbu ôsu a bi ya melu ma bi ne ve wo ngule nyul a mvolane nlem. Va’a womiene ngumba be Yéhôva a duban. A ne beta ntyi’an a dañe mintyi’ane mise ô ne nyoñ ényiñe jôé! w25.03 af. 7 ab. 18-20

Bi ne jibi minju’u bia tôbane mie a dañe mie nge bia ba’ale ôsimesane wongane na vevea Zambe a ne nkômesane ya volô bia. Bi ne tu’a tabe Yéhôva ndi éyoñe bia nyoñ éyoñe ya fase mam a nga bo asu dangane melu mvus. (Ésa. 37:17, 33-37) Ô ne fe lañe mame méziñe anjeñe mefoé dangan jw.org mia liti aval avé Yéhôva a nga su’u bobejañ a besita béziñe ya melu ma. Nde fe, simesa’ane biyoñe Yéhôva a nga volô wo. Éko éziñ ô ne yene na Yéhôva a ngenane teke bo wo beta jam éziñ a ne bo na bôte be kam. Ve nya ajôô a ne na, Yéhôva a boya abui mam ényiñe jôé! A nga bañete wo na ô bo mvôé jé. (Jean 6:44) Amu jé wo ye’elane ki nye na a volô wo na ô simesane biyoñe bise a nga kui na a yalane meye’elane môé, biyoñ a nga volô wo mbamba éyoñ, a biyoñ a nga su’u wo éyoñ ô mbe ô tele mbia été. Éyoñe wo nyoñ éyoñe ya fase mame mete, nalé a ye volô wo na ô tu’a tabe ndi na Yéhôva a ye ke ôsu a su’u wo. w24.06 af. 21 ab. 8

Bi bi nga nyoñe ntyi’ane na bia ye ke kañese na jôm éziñ é tindi bia na bi bo jame Yéhôva a vini. Ve mbôle bi be’e metyi ya abé, bi ne bi nkômbane ya bo jam é ne abé tyi’ibi. (Rom. 7:21-23) A nkômban ôte ô ne so bia atemetem. Ajô te, asu na bi ke ôsu a wulu ba’aba’a a Yéhôva ba Mone wé, bia yiane tôñe melebe Yésus a nga ve na bi mombô asu na bi bo teke ku ôlame ya bo nsem. Bia bese bi wô’ô bi nkômbane ya bo mbia jam. Ve môt ase ya be bia a bili bevôm a ne atek, jôme te nje mingume mi mame miziñe mmie mi wô’ô tindi bia na bi bo jam é ne abé. Éve’an é ne na, môt éziñ a ne juan a nkômbane ya bo mvite mame ya bisôk. Nyi bo’o ki a ne juan a nkômbane ya bo nyé mam, ane fulu ya bo a mieneke soé jé, nge ke yene bingeñgeñe bia liti befam a binga minsoé. Môte mbo’o a ne wosan a fulu ôngase, mebun, nge ke fulu ya kate bo mame me ne zôsô amu a ko bôte woñ. w24.07 af. 14 ab. 3; af. 15 ab. 5

Tame ve’ele simesane jam é nga ye kui nge bemvendé be nga ye bene kañese na môt a nga kôñelane nlem a bulan ékôane bekristen, nge ki na bobejañe ba bene liti nye nye’an éyoñ a bulaneya ékôane bekristen. Éko éziñ a nga ye bo éyôé a “lôte nné.” A mbe ve simesane na Yéhôva a vo’o beta jamé nye môs éziñ, a yene na é nji bo mfi na a beta ve ngule ya tyendé. Jam é nga ye dañe beta bo abé é ne na, nge bobejañ a besita ya ékôane bekristen be nga ye bene jamé mbo nsem a nga kôñelane nlem, be nga ye ndaman élate jap a Yéhôva. Amu jé? Amu be nji ye liti na ba vu Yéhôva, nnye ate a jamé bebo minsem ba kôñelane minlem, ve be nga ye liti na ba vu Satan, nyu a ne njenjet a nyu a mvamane ki bôt. Ajô te, be nga ye bo bikpwelé Satan a belane bie asu na a bo na môt ate a bili ate’e mfa’a ya nsisim.—2 Cor. 2:10, 11; Éphé. 4:27. w24.08 af. 17 ab. 7, 10-11

Yésus Krist a nga ve ékôane bekristene ‘bôte be ne ane mimvean’ asu na be bo fe ésaé éfe. A mvolane wé, bemvendé ya Jérusalem be nga lôme Paul, Barnabas a bobejañe befe na be ke ba jome bikôane bekristen. (Mame mi. 11:22) Amu jé? Amu be mbe be bili ve nsôñane wua ane wu ô nga tindi be na be telé bevolô: nsôñane ya ve bikôane bekristene ngule nyul. (Mame mi. 15:40, 41) Bejome bikôane bekristene ba ke mulu éyoñ ése. Bevo’o ba bo mintete bekilimita na be ke jome bikôane bekristen. Sondô ase a jom ékôane bekristen, njome bikôane bekristen a bo minkañete a jome bobejañ a besita. A wulu fe ékôane benkpwa’a mefan a ékôane bemvendé a bikôan asu ésaé nkañete. A kômesane minkañete a bo nta’ane mam asu bitôkan a beta bitôkan. A ne ñye’ele e besikôlô benkpwa’a mefan, a bo nta’ane mam asu ésulane benkpwa’a mefan é ne ngum avale ja lôt éyoñ étôkane ya alu da é ne. Nge ô vaa mame mete mese, a bili fe mimbe’e mife mia so nye wofise ya Béthel a mivo’o ya été a yiane mie bo avôl avôl. w24.10 af. 21 ab. 12-13

Nkulu mejô Jérémie a nga belane mejô Yéhôva a nga kobô éyoñ a nga tote bifia bi ne éfuse ya môse wu. Paul a nga belan avale bifia da éyoñ a nga jô na: “Ma ye ke beta simesane minsem miap.” (Héb. 8:12) Ve mejô mete ma tinan aya? Kalate Zambe a belane ki éfia “simesan” éyoñ ése asu na a kobô ajô môt a fase jam éziñ é nga bobane melu mvus. A belane fe éfia éte asu na a kobô ajô môt a bo jam éziñ. Mbo mam abé a mbe a tyele élé fefele Yésus a nga jô Yésus na: “A Yésus, ô simesa’an ma éyoñe wo ye kui Éjôé jôé.” (Luc 23:42, 43) A nji jô Yésus na a simesane nye fo’o ve éyoñ éte ébien. Éyalane Yésus a nga ve nye é mbe é liti’i na a ye bo mame méziñ asu na a wômôlô mbo abé ate. Ajô te, éyoñe Yéhôva a jô na a simesane ki fe abé dangan, nalé a tinane na a jaméya bia, a na a ye ke fe bia beta foñesô melu ma zu amu abé bi nga bo. w25.02 af. 10-11 ab. 14-15

Nya ñyemane a so éyoñe bia yeme mefulu me Yéhôva, nsôñane wé, mam a nye’e a ma a vini. Sili’i womien na, ‘Aval avé mame ma yem a lat a Yéhôva me ne volô ma na me nyoñe ntyi’ane wo ye ve nye nlem avak?’ (Éphé 5:17) Asu na bi ve Yéhôva nlem avak, biyoñe biziñe bia yiane bo mame bôte bia nye’e ba ye ke wô’ô mvaé. Éve’an é ne na, bebiaé béziñe ba yi mvo’é ngo jap be ne yemete je na é lu’u môt a bili abui akume nge nyi a ne ya’ane beta nsuba, to’o a nji bo ayôñe mfa’a ya nsisim. É ne été na, ba yi fo’o na ngo jap é nyiñ abeñ, ve za a ye ñhe volô nye na a yaé nsisim? Aval avé Yéhôva a yene jam éte? Bia koon éyalane ya nsili ôte e Matthieu 6:33. Été, ba jô bekristen na be ‘taté jeñ Éjôé Zambe.’ É ne été na bia kômbô ve bebiaé bangan duma, a liti bôte bia be be bia nyiñ ésemé, ve jame da yiane dañe tyelé bia minleme yôp é ne na bi ve Yéhôva nlem avak. w25.01 af. 17 ab. 9-10

Da sili bia mvolane Yéhôva asu na bi ke ôsu a kañete a ayôñ ése éyoñe bia tôban ékpwe’ele den. (Nli. 12:17) Amu jé bi ne tabe ndi na Yéhôva a ye volô bia? Tame yene meye’elane Yésus a nga bo, bia koone me Jean kabetôlô 17. Yésus a nga sili Yéhôva na a ba’ale minlômane mié a Yéhôva a nga yalane meye’elane mé. Kalate Mame minlôman a liti aval avé Yéhôva a nga volô minlômane na mi kañete a ayôñ ése akusa bo bitibila’a. Meye’elane Yésus a nga bo, a nga sili fe Yéhôva na a ba’ale bôte be mbe be buni’i mame minlômane mi mbe mi kañete’e be. Ô ne môte wua ya bôte bete. Yéhôva a ngenan a kele’e ôsu a yalane meye’elane me Yésus mete den; a ye ke ôsu a volô wo fo’o ve aval a nga volô minlôman. (Jean 17:11, 15, 20) Nté bia subu bebé a asu’ulan, é ne bo ayaé na bi ke ôsu a kañete mbamba foé. Yésus a nga ka’ale bia na bia ye bi mvolane wo sili asu na bi ke ôsu a kañete a ayôñ ése.—Luc 21:12-15. w25.03 af. 18 ab. 13-14

Bebo bisaé be Zambe be ne “yia bia” amu mbamba be mame bese Yéhôva a bo asu dap ba bo na be tabe mevak. Benya mejôô bi nga yé’é Kalate Zambe, mbamba bengaka’a bia koone be été, ngule ndi nleme bi bili a zene ya ñtañ Yésus a nga ya’an, mame mete mese ma bo na bi bi “meva’a ya nlem.” Éyoñe bia kobô mbamba be mame bete a bobejañe a besita ya nsisime bangan, nalé a bo na bi bi benya meva’a. (Bsa. 34:8; 133:1-3) Beta mefulu mebaé ma dañe yené zañe bebo bisaé be Yéhôva be ne paradis ya nsisime me nye’an a élat. Mefulu mete ma ve’ele liti bia aval ényiñe ja ye bo mfefé émo, vôme bebo bisaé be Yéhôva ba ye bu’uban a avale nye’an a élate ja dañe ji bi bili den. (Col. 3:14) Môt ase a kômbô bi benya meva’a a bu’uban ényiñ a yiane zu nyiine paradis ya nsisime wongan. To’o émo ja yene Bengaa be Yéhôva aya, nalé a jô ke bia jôm éziñ amu bi bili mbamba éyôlé mise me Yéhôva, a nda bôte ya nsisime jangan ja wô’ô bia mvaé.—Ésa. 65:15. w24.04 af. 21 ab. 7-8

Aval avé bia bese bi ne suk bekristene be ne minkoé ba kômbô lu’an? Zene jia ya bo de é ne éyoñe bia tabe ntyel a mame ma kui bia menyu. (Éphé. 4:29) Bi ne sili biabebiene na: “Ye me wô’ô jô minkoé mame méziñe fianga été ma bo na be yene ve ane nge ma tindi be na be bi nkômbane ya luk? Éyoñe ma yene nkoé mojañe ba nkoé sita be laan, ye ma simesane na jôm éziñ é ne zañe jap?’ (1 Tim. 5:13) Nde fe, bi nji yiane ve’ele bo jam éziñ é ne bo na bobejañ a besita be ne minkoé be wô’ôtan na jôm éziñe ja jemban be amu be nji bo nlu’an. Ngo’o nge bia bese bia jeñe mezen ya se’e bekristene be ne minkoé! Jé bi ne bo nge bia simesane na nkoé mojañe ba nkoé sita éziñe be ne yian? Kalate Zambe a jô na môt ase ya be bia a yiane yeme tebe été bôte bevok. (Rom. 15:2) Abui minkoé é nji yi na bôte befe mbe be liti be môte ba yiane luk, a bia yiane semé ôsimesane wop. (2 Thes. 3:11) Mivo’o ki mi ne yi na be volô be jeñ aluk, ve bi nji yiane bo de nge bebien be nji zu sili bia mvolan.—Mink. 3:27. w24.05 af. 24-25 ab. 14-15

Émo bia nyiñe ji, bi ne tôbane minjuk atemetem, minju’u mite mi ne telé bia mbia été nge ki tyendé ényiñe jangan ane nkabeke dis. Bi ne mevak amu bi ne ngule ya futi ndi nleme jangan be Yéhôva Zambe a sili nye mvolan éyoñe bi tele avale bité éte. Éyoñe bia yen ane a su’u bia, nalé a bo na bi kôme tabe ndi na “Yéhôva a vee!” (Bsa. 18:46) Amu jé David a nga ve’e Yéhôva a jom é nji bo vevee ane akok? Kalate Zambe a belan éfia “akok” asu na a volô bia na bi kôme yeme mefulu m’éziñe Yéhôva a bili. E Kalate Zambe, é wô’ô kui abui biyoñe na bebo bisaé be Yéhôva be ve’e nye a “akok” éyoñe ba ve Nye duma asu beta mefulu mé. Deutéronome 32:4 nnye a ne éfus ôsu ya Kalate Zambe ja taté ve’e Yéhôva a “Akok.” Meye’elan Anne a nga bo Yéhôva, a nga jô na “Ako’o afe é nji bo aval ane Zambe wongan.” (1 Sam. 2:2) Habakuk a nga loone Yéhôva na “Ako’o dam.” (Habak. 1:12) Ntili Besam 73 a nga loone Zambe na “[akok] ya nleme wom.” (Bsa. 73:26) To’o Yéhôva fe a nga ve’e émien a akok.—Ésa. 44:8. w24.06 af. 26 ab. 1, 3

Bejô bôte ya Israël be mbe be va’a Yéhôva nlem avak, be mbe be kañe’e nye a nleme wop ôse. Mfa’a ya be Josias ki, Kalate Zambe a jô na: ‘Teke njô bôte mfe a mbe nye ôsu a nga bo ane nye, a nga kôñelane be Yéhôva a nleme wé ôse.’ (2 Bb. 23:25) Jé ki bi ne jô a lat a Salomon, nnye ate a nga bo mbia be mame mimbu a nga kandane jôé? ‘Nleme wé ô nji beta be nya mvo’é.’ (1 Bb. 11:4) Mfa’a ya be Abijam ki, njô bôte mfe a nga lume Yéhôva mvus, Kalate Zambe a jô na: “Nleme wé [ô nji be ô] beta bo nya mvo’é be Yéhôva.” (1 Bb. 15:3) E kañe Yéhôva a nlem ôse a tinan aya? Môt a kañe Yéhôva a nleme wé ôse a bo ki de fo’o ve amu a yeme na a yiane de bo, ve a kañe Yéhôva amu a nye’e nye nya abuii, a amu a semene nye e ngum ényiñe wé ôse. w24.07 af. 21 ab. 4-5

Yéhôva a belan éve’an asu na a liti aval avé a tyam abé dangan. A jô na: “Me tyameya mintyamane metiñe miôé, aval ane afip nkut, a mam abé môé, aval ane nkut.” (Ésa. 44:22) Éyoñe Yéhôva a jamé bia, a ne ve ane a belan afip nkut asu na a buti abé dangan, ndembene bia ye ke de beta yene môs éziñ. Jé bive’ane bite bise bia ye’ele bia? Éyoñe Yéhôva a maneya jamé abé dangan, bi nji yiane beta ke ôsu a ve biabebiene bijô amu abé bi nga bo. Metyi Yésus a nga sôé me nga mane ya’an abé dangan ése. Éyoñe Yéhôva a jamé abé dangan, a ne ve ane nge bi ngenane teke tame bo abé môs éziñ. Nne Yéhôva a jamé bia nalé éyoñe bia kôñelane minleme nya nkôñelane. Mvame Yéhôva ja volô bia na bi beta bi mbamba élat a nye. Ja volô fe bia na bi bo teke ve biabebiene bijô a lôte nné. w25.02 af. 10 ab. 11-14

Bemvendé be bili mbe’e mise me Yéhôva ya ba’ale ékôane bekristene mfuban. (1 Cor. 5:7) Ba jeñe fe na be volô bôte ba bo minseme na be kôñelane minleme nge ba kañese. Éyoñe ba volô bôte bete, bemvendé ba ke ôsu a tabe ndi na be ne tyendé. Amu jé? Amu ba kômbô vu Yéhôva, nnye “a wô’ô bôte mintaé nya abuii, a mvamane fe be.” (Jacq. 5:11) Tame yen avale nlômane Jean ô nga liti aval été nsisim éte. Ô nga tili na: “A ayôme bone dam, ma tili mia mame ma asu na mi bo teke bo nsem éziñ. Ve nge môt a bo nsem, bi bili mvolô wongane be Zambe, a ne zôsô, nnye a ne Yésus Krist.” (1 Jean 2:1) Éngôngole jam é ne na, biyoñe biziñ, kristen é ne bene kôñelane nlem. Éyoñe nalé a boban, ba yiane vaa nye ékôane bekristen. w24.08 af. 25 ab. 19-20

Ô ne kômbô ve’e mame wo bo a ma bôte bevo’o ba bo. Te ve’ele ku ôlam ôte! Amu jé? Amu Yéhôva a ne teke ve’e bôt a ba bevok. (Gal. 6:4) Éve’an é ne na Marie a nga belane mbon ô ne mbamba menyum ô too fe tañ abui asu Yésus. (Jean 12:3-5) Ve nzôzoé nkuse minga ô nga futi fo’o ve bone minsañe mi moné mibaé mi nji be dia e Temple. (Luc 21:1-4) Yésus a nji ve’e binga bete bebaé. Ve a nga yene na Marie ba nnôme nkuse minga be bili mbunan. Yésus a nga kôme vu éve’ela Ésa wé. Ajô te, ô ne tabe ndi na Yéhôva a nye’e jam ése wo bo amu mbunan ô bili be nye a amu wo nye’e nye. Mame wo bo me ne mfi mise mé to’o wo yene na abime wo bo é ne tyôtyoé. Bia bese bi ne bi bisô biyoñe biziñ. Ve benya mejôô ya Kalate Zambe be ne volô bia na bi dañe bie. Nalé a ye volô wo na ô bo te bili atek. Yéhôva a kôme yeme wo. A nye’e mame wo nyume womien asu dé a a ye botane wo. Bebo bisaé be Yéhôva bese ba kañe nye a nlem ôse be ne mfi mise mé. A nye’e be a a nyoñe be ngap. w24.10 af. 25 ab. 3; af. 29 ab. 17-18