Minkañete mife ya Kalate Zambe mia liti na bezôsô be bôte béziñe be nga su’ulane bo bikotekote bi bôt. Môte wua ya été a ne Njô bôte Salomon. A mbe a kôme yeme mejô me Zambe, a Yéhôva a nga botane fe nye nya abuii. Ve mvuse ya valé, a nga taté na a kañe bengunemelan. Mboon ôte ô nga bo Yéhôva nleme mintaé angôndô, ô nga soo fe abui minjuk ayoñ Israël mintete mimbu. Bi nga simesan abui mimbu na Salomon a ye wômô. Bi mbe bi simesa’ane nalé amu Kalate Zambe a jô na éyoñe Salomon a nga wu, “a nga bômbô vôm beésa bé [be mbe] be bôô.” Éyoñe ba kobô ajô beésa bé, ba kobô fe ajô Njô bôte David, éwôlô mbo ésaé Yéhôva. (1 Bb. 11:5-9, 43; 2 Bb. 23:13) Ve ye avale be nga jame nye da bo’olô na a ye wômô? Kalate Zambe a nji yalane nsili ôte. Ñwômane miñwuan ô ne dase da so be Zambe ya nye’an. A wômôlô bôt a kômbô ve fane ya kañe nye nnôm éto. (Job 14:13, 14; Jean 6:44) Ye Salomon é fo’o bi das éte? Yéhôva nnye a yem éyalane ya nsili ôte, sake bia. Ve bia yeme na Yéhôva a ye bo jam é ne zôsô. w24.05 af. 4 ab. 9

Éyoñe bia ve biabebiene ngumba be Yéhôva, bia bo beyeñe ya nda éndelé jé. Bia bu’uban a abui bidi ya nsisim, bia late fe mbamba memvôé a beyeñ be Yéhôva bevok. Ve nda éndelé Jé é nji tebe ngume vôm. Nda éndelé Yéhôva é ne vôm ase benya bebo bisaé bé be ne. (Nli. 21:3) Jé ke bi ne jô a lat a biwôlô bebo bisaé bi Zambe bi nga wu? Ye bi ne jô na be fe be ngenane beyeñe ya nda éndelé Yéhôva? Ôwé! Amu jé bi ne jô nalé? Amu môt ase ya be be a ngenane vevee ôsimesane Yéhôva. Yésus a nga jô na: “Mfa’a ya ñwômane miñwuan, to’o Moïse a nga kobô de nkañete mon élé a be’e biyo, éyoñ a loone Yéhôva na, ‘Zambe Abraham a Zambe Isaac a Zambe Jacob.’ A nji bo Zambe miñwuan, a ne Zambe bevevee, amu e mise mé, bese be vee.”—Luc 20:37, 38. w24.06 af. 3 ab. 6-7

Tsadok a nga ke Hébron a bili bikpwelé mewosan a to fe nkômesan asu bita. (1 Mka. 12:38) A mbe nkômesane ya tôñe David nseñe bita a kamane bone be Israël be besiñe bap. Mbôle Tsadok a nji be mone bezimbi, éko éziñ a nji be a yeme’e abui mam a lat a bita, ve a mbe nya ayo’o môt. Jé é nga volô prêtre Tsadok na a bo ayo’o môt? A mbe a nyiñi’i zañe bôte be mbe ngul a ayok. Teke vaa nge beté na a nga vu éve’ela jap. Éve’an é ne na, mbôle David a mbe éwôlô mbo bita, ayoñ Israël ése é mbe é yiik na é telé nye njô bôt. (1 Mka. 11:1, 2) David a mbe a sili’i Yéhôva mvolan éyoñ ése asu na a dañe besiñe bé. (Bsa. Bsa. 138:3) Tsadok a nga yé’é fe abui mame be miñyôyo’o mi bôtane Jehojada ba mone wé Benaja, a mbe beta mbo bita, a be bivete 22 ya meyoñe mefe bi nga zu su’u David.—1 Mka. 11:22-25; 12:26-28. w24.07 af. 3 ab. 5-6

Saul ya Tarse a nga tibili beyé’é be Krist a njet ése. Abui bekristen é mbe é yiane simesane na a vo’o beta tyendé. Ve Yésus a nji be a yene’e mame nalé. Ba Ésa be nga yene mbamba mefulu me Saul. Yésus a nga jô na: “Môt ate nnye a ne ékpwelé me nga top.” (Mame mi. 9:15) Yésus a nga belane fe asimba asu na a volô Saul na a kôñelane nlem. (Mame mi. 7:58–8:3; 9:1-9, 17-20) Éyoñe Saul nge Paul a nga kôñelane nlem a bo kristen, Yésus a nga bo na a saé ane nlôman. Paul a mbe nleme njalan a mvean akiba, amu a nga yé’é na Yéhôva ba Yésus be nga ko nye éngôngol a mvamane nye. (1 Tim. 1:12-15) Éyoñe Paul a nga wô’ô be kobô’ô ajô mame bisôk me mbe me boba’an ékôane bekristene ya Corinthe, jé a nga bo asu na a kôm ajô éte? Aval a nga kôm ajô éte da ye’ele bia na Yéhôva a ve bia melep a nye’an, a na é ne angôndô ya mfi ya mvamane bôte bevok. w24.08 af. 13 ab. 15-16

Mintete mimbu mi nga tôñe valé, ôte’etek ôte’etek, Yéhôva a nga liti mame bôte be be’e metyi ya abé be ne bo asu na be subu nye bebé. Mvus éngana’a ya afup Éden, Abel, mone baa Adam ba Ève, nnye a mbe môt ôsu a nga buni Yéhôva. A nga ve Yéhôva metuna’a amu a mbe a nye’e nye, a kômbô’ô fe ve nye nlem avak a subu nye bebé. Abel a mbe mba’ale mintômba, ajô te, mintômba a nga belane mie na a ve Yéhôva metuna’a mi mbe mi mi nga taté bialé mbame mintômba wé. Aval avé Yéhôva a nga yene jam Abel a nga bo? A “nga yen Abel a mveane wé mvaé.” (Mett. 4:4) Yéhôva a nga nye’e fe metuna’a me bôte befe aval ane Noé, mbe bete be mbe be nye’e nye a tabe nye ndi. (Mett. 8:20, 21) Yéhôva a nga kañese metuna’a map asu na a liti na, bôte be be’e metyi ya abé be ne bo bemvôé bé a subu nye bebé. w24.08 af. 3 ab. 5-6

Minleme mi ne bia bo angôndô ya mintaé a bi ne ko woñ éyoñe bia tôban ékotekot. (Eccl. 7:7) Bebo bisaé be Yéhôva aval ane Job a Habakuk be fe be nga wô’ôtan avale da. (Job 6:2, 3; Hab. 1:1-3) É ne été na, é nji bo abé ya wô’ôtane nalé, ve bia yiane tabe ntyel a mame bia bo éyoñe bia tôban ékotekot asu na bi bo teke bo mbia jam éziñ a tu’a ndaman ajô. Éyoñe bia yene ve ane ba foñesô ki bôte ba bo ékotekot, bi ne sili biabebiene nge é ne mfi ya bo mame me ne zôsô. Mbo ésaé Yéhôva a nga yene mbia be bôte be tibili’i mbamba be bôt, ve be yené’é ve ane ba bu’uban ényiñ. A nga jô na: “Bana be ne mbia be bôt; . . . be too mvo’é éyoñ ése.” (Bsa. 73:12) A nga dañe tyelé nleme yôp amu bikotekot a mbe a yene’e. A nga taté na a simesane na, e bo Yéhôva ésaé a nji bo nye atañe mfi éziñ. A nga jô na: “Éyoñe me nga simesan ane ma ye yeme jame di, é nga dañe me ayaé.”—Bsa. 73:14, 16. w24.11 af. 3 ab. 5-7

Bi bili abui beamu ya semé nye. Yéhôva a ne Zambe ya ngul ése a ngule jé é ne teke nné. (Bsa. 96:4-7) Beta fe’e wé a kôme yené ne fômelé e biôm a nga té. A nga ve bia ényiñ, a biôme bise bia sili asu na bi nyiñ. (Nli. 4:11) A yeme ba’ale élat. (Nli. 15:4) Jôm ése a bo ja wulu mvo’é, a a tôé bengaka’a bé éyoñ ése. (Jos. 23:14) Ajô te, a nji bo jame ya kame nge nkulu mejô Jérémie a nga jô a lat a Yéhôva na: “Mfa’a ya beyeme mame bese ya meyoñ, a meyoñe minjôane map mese été, teke wua a funane wo”! (Jér. 10:6, 7) Bi bili fo’o mbamba beamu ya semé Ésa wongan ya yôp été. Ve bi nji yiane su’u ve na bia semé Yéhôva, bia yiane fe nye nye’e. Jame da dañe dañ é ne na bia ve Yéhôva duma amu bia nye’e nye a nleme wongan ôse. w25.01 af. 3 ab. 5-6

Besiñe be Zambe ba jeñe na be ve mbamba be mam ékôane Yéhôva ja bo ve abé abé. Éve’an é ne na, bi nga yé’é Kalate Zambe na Yéhôva a yi na bebo bisaé bé be bo mfubane mfa’a ya minsôn, mfa’a ya ntabane a nsisim. Kalate Zambe a jô fe na, môt ase a bene tyendé abo dulu dé a ke ôsu a bo mvite mam, ba yiane vaa nye ékôane bekristen été. (1 Cor. 5:11-12; 6:9, 10) Ve mbôle bia tôñ atiñe ya Kalate Zambe éte, besiñe bangan ba jô na bia nye’e ki bôte bevok, na bia tyi’i bôte mejô, a na bia vini môt ase a yene ki mam ane bia. Bia jeñe na bi kôme yemelan vôme mame mete ma so. Satan Diable nnye a solô mvuse minsose mite mise. A ne “ésa minsos.” (Jean 8:44; Mett. 3:1-5) Ajô te, bi nji yiane vembe nge Satan a belane bôte bé asu na be miase minsos a lat a ékôane Yéhôva. w24.04 af. 10-11 ab. 13-14

To’o éyoñe beta étibila’a a ye bo a tatéya, é ne kui na bôte béziñe ba ye yene ane “beta Babylone” a tyamban. Bé beta simesane mame Bengaa be Yéhôva be nga jaé kañete be. Ye bôte ba ye yene beta be mame bete be ne beta tyendé asimesane dap a zu nyiine nsamba bebo bisaé be Yéhôva? (Nli. 17:5) Nge avale jam éte da boban, da ye funane jam é nga kui Égypte melu me Moïse. Simesa’ane na beta nsamba bôt a nga tôñe bone be Israël éyoñe be nga kôlô Égypte. Éko éziñe bôte béziñe ya été be nga taté na ba buni Yéhôva éyoñe be nga yene bibubua awôme Moïse a nga jô bie bi boba’an. (Nkôl. 12:38) Nge avale jam éte da kui éyoñe beta Babylone a maneya tyamban, ye jam éte da ye ndeñele bia na bôte be beta zu nyiine nsamba wongan a too ki na Armaguédon a nga zu taté, a bi fane ya zu nyiñe mfefé émo? Momo! Bia kômbô vu Ésa wongane ya yôp été, “Zambe ya éngôngo a mvam, ôte’ete’e ya yaa, a bili abui mvam a benya mejôô.”—Nkôl. 34:6. w24.05 af. 11 ab. 12-13

Jé ja ye kui bia nge bia lum “éve’ela ya mbamba mejô” mvus? Bi tame zu yene jam é nga bobane ntete mimbu ôsu. Bekristene béziñe be mbe be yiane kobô menyiñe na môse Yéhôva ô kpwaneya. Be nga jô nalé amu be nga yiane bi kalate éziñ; a bôte be mbe be buni’i na kalate ate a so be nlômane Paul. Bekristene béziñe ya Thessalonique be nga kañese foé éte a miase je, te taté nyoñ éyoñe ya fase nge mame mete me mbe été. Be nji ye du’ubane nge be nga ye nyoñ éyoñe ya fase mame mese Paul a nga ye’ele be éyoñ a nga too a be. (2 Thes. 2:1-5) Paul a nga lebe bobenyañe bé na be bo te buni mame mese be mbe be wô’ôk. Asu na a volô be mfa’a ya melu ma zu, Paul a nga mane kalate a nga tili bethessalonicien a bifia bi: “Mebatane mame ma, ma Paul, ma tili a wo wome mamien; nne ma sane bekalate bame bese nalé.”—2 Thes. 3:17. w24.07 af. 12 ab. 13-14

Bekristen be mbe be nyiñi’i Judée be mbe be yiane bo mbane ya jibi, amu minju’u mi mbe mi yange’e be. É ne été na bekristene béziñe be nga tôbane ngul étibila’a, ve abui bôte fe é nga bo bekristen nté mon évôvoé a mbe. Nlômane Paul ô nga jô na, akusa bo be nga tôbane ngul étibila’a amu mbunane wop, be mbe be ngenane te tôban abime minju’u Yésus a nga tôbane mie, amu Yésus nye a nga jibi akekui awu. (Héb. 12:4) Éyoñe bejuif be nga yene na abui bôt é nga bo bekristen, nde be nga yaa a taté na ba bo évô. Bone mimbu ôsusua na a tili kalate wé, bejuif e lôte 40 “be nga bo émo’o be kane’e ngana na, ba ye ke di nge nyu nté be ngenane teke wôé Paul.” (Mame mi. 22:22; 23:12-14) Akusa bo étibila’a a mewosane betebe ôsu ya ñyebe, bekristene bete be mbe be yiane ke ôsu a sulane mfa’a ya kañe Yéhôva. Be mbe fe be yiane kañete mbamba foé a yeme ngule mbunan été. w24.09 af. 12 ab. 15

Yésus Krist a mbe a nyeke’e nlômane Jean. (Matt. 10:2) Jean a nga ke a liti Yésus ésaé nkañete jé, a nga yene mesimba mé a kabetane nye biyoñe ya njuk. A nga yen éyoñe be nga wôé Yésus a éyoñ a nga wômô soñ. A nga yene fe ane ékôane bekristene ja yaé. Jean a nga nyiñ ayap asu na a yen ane mbamba foé a “katebane be bitétéa bise bi ne yôp si.” (Col. 1:23) Jean a nga nyiñ ayap, a memane ya ényiñe jé a nga bi mvome ya nyoñe ngabe ntilane Kalate Zambe. A nga tili “nlitane Yésus Krist.” (Nli. 1:1) Jean a nga tili kalate wua ya ba ba kobô ajô ényiñe Yésus a be’e éyôlé jé. A nga tili fe bekalate belale ba loone dene na 1 Jean, 2 Jean a 3 Jean. E kalate lale a nga tili a mbe asu Gaïus, nnye ate Jean a mbe a yene’e ane mone wé ya nsisim a nye’e. (3 Jean 1) Mame nnôme mbo ésaé Yéhôva ate a nga tili, me nga ve beyé’é be Yésus bese ya melu mvuse ngule nyul, a ma ve fe bia ngule nyule den. w24.11 af. 12 ab. 15-16

Nnôm a nye’e ngal a liti nye na a ne mfi a a nyeñele fe nye. A yene nye ane édima dase da so nye be Yéhôva. (Mink. 18:22; 31:10) Nalé a bo na a nyoñe nye a mbamba nlem a ésemé ése. To’o éyoñe ba ke binoñ, a ye ke yemete nye na a bo mam a vini nge bo mam a yene ve ane a tibili nye, nge ma ma ndeñele mone môte ya nleme wé. Nnôme fe a ye jeñe na a ba’ale mone môte ya nleme wé mfubane mise me Yéhôva. (Mame mi. 24:16) A beyôm, mi ne tabe ndi na Yéhôva a yen a nye’e ngul ése mia ve na mi ve binga benane duma mezene mese ya ényiñe jenan. Nyoñané ntyi’ane ya semé binga benan éyoñe mia sa’ale mbia mimboon. Bo’ané fe mbamba nlem, ésemé a litané be nye’an. Nge mia bo nalé, mia ye liti na mia nye’e be a na be ne mia mfi. Semané binga benan, ndembene mia ye kamane beta amvôé a dañ, nnye ate a ne amvôé denan a Yéhôva.—Bsa. 25:14. w25.01 af. 13 ab. 17-18

Beta jame wua a bo na bebo bisaé be Yéhôva be bo ngum aval a ne na be ne ayôñ ésaé nkañete ane Yésus. Jé é ne bia volô na bi ba’ale ayôñe dangan ésaé nkañete? Éve’ela Yésus é ne liti bia avale bi ne bo ayôñ ésaé nkañete. Éyoñe Yésus a mbe si va, a nji ve’ele telé ésaé nkañete a mbe a bo’o a ayôñ ése. Nté éyoñ é mbe é lôtek, nde fe a mbe a va’a ngul ésaé éte. Yésus a nga belan éve’ane môt a nga saé afube mindik. A nga saé a ngule jé ése tañe mimbu milal a nyoñe’e ngap a mindik, ve mi teke ve atañ ébuma. Aval éte da da Yésus a nga bo mimbu milal a kañete’e bejuif, ve abui ya be be é nga bene bo beyé’é bé. Ve mbo ésaé ya afube mindik a nji sili mo si, avale te fe Yésus a nji sili mo si, a nga kee ésaé nkañete jé ôsu. (Luc 13:6-9) Bi ne ba’ale ayôñe dangan ésaé nkañete nge bia tôñe mame Yésus a nga ye’ele a vu nye. w25.03 af. 14-15 ab. 1-4

Jé wo yiane bo nge wo simesane na môt éziñ a ne bo mbamba môte ya luk? Ye wo yiane kate nye été été na wo nye’e nye? Kalate Zambe a jô na mfefe’e môte wo taté jeñe na ô yeme jam éziñ ôsusua na wo bo je. Ajô te, ô ne jeñe na ô fombô môt ate abim éyoñ éziñ a teke yem ôsusua na wo kate nye na wo nye’e nye. Aval avé ô ne fombô môt a teke yem? Éyoñe mi ne bisulane nge ki éyoñe mia tôbane bevôme befe, ô ne yene nge môt ate a ne étôtôlô nsisim, mefulu mé, a nge a bili mbamba ntaban. Beza be ne bemvôé bé, a minlañe mivé ba laan? (Luc 6:45) Ye mia nye mi bili avale minsôñane da? Ô ne laan a bemvendé ya ékôane bekristene jé nge ke a bitôtôlô bekristene bife bia kôme yeme nye. (Mink. 20:18) Ô ne sili bôte minsili asu na ô yeme nge a bili mbamba ntaban a mbamba mefulu. (Ruth 2:11) Nté wo fombô nye, tabe’e ntyele ya bo mame me ne ndeñele nye. Semé’é nye, semé’é éjijine jé, te ke wo tôñe nye vôm ase asu na ô yeme bone be mame bese ya ényiñe jé. w24.05 af. 22 ab. 7-8

Bemvendé ba liti na ba vu Yésus éyoñe be nji bo ôjeja’a ya ji’a tyi’i na môt a te bo nsem a ye kôñelane nlem. Bôte béziñe be ne kôñelane minlem éyoñ ôsu bemvendé ba laan a be, ve asu bôte bevok é ne sili abui éyoñ. Ajô te, bemvendé be ne bo nta’ane mame na ba ye laan abui biyoñ a môt a te bo nsem. Éko éziñ, éyoñe be laaneya a nye éyoñ ôsu, kristene ja te bo nsem é ne taté na ja kôme fase mame ba te nye kat. A ne sili émiene si a ye’elane Yéhôva na a jamé nye amu abé a nga bo. (Bsa. 38:18) Mvuse ya valé, éyoñe ba beta laan a nye, a ne bi été nsisime ja selan a ji a mbe a bili éyoñ ôsu be nga laan a nye. Asu na be volô mbo nseme na a kôñelane nlem, bemvendé ba yiane yeme tebe été jé a bo mbamba nlem a nye. Ba ye’elane Yéhôva be too ndi na a ye botane ngule ba ve, a na kristene ja te bo nsem é ne beta taté na ja fase mvo’é a kôñelane nlem.—2 Tim. 2:25, 26. w24.08 af. 22-23 ab. 12-13

Yéhôva a nji yi na môt éziñ a jañ! A yi na bebo minseme be beta lat a nye. (2 Cor. 5:20) Jôme te nje a mbe a kate’e bebo bisaé bé be mbe be bo’o éngana’a na be kôñelane minlem a bulane be nye. Bemvendé ya ékôane bekristene be bili mvome ya saé a Yéhôva mfa’a ya volô bebo minseme na be kôñelane minlem. (Rom. 2:4; 1 Cor. 3:9) Tame simesan abime mevak é ne yôp éyoñe bebo minseme ba kôñelane minlem! Yéhôva, Ésa wongane ya yôp été émien a ne mevak éyoñ ése a yen ane ntômba ô nga jañe wo bulan abemba dé été. Nye’ane bia nye’e Yéhôva wo tu’a bo ngul éyoñe bia yen abim avé a ne nkoon éngôngol a mvam.—Luc 1:78. w24.08 af. 31 ab. 16-17

Nge Yésus a nga ye kañese na jam éte é boban, a nga ye liti na a nyoñe ngap a mame me pôlitik. Ve ye nne a nga bo nalé? Momo. Kalate Zambe a jô na Yésus a nga “kôlô a ke nkôl.” Akusa bo bôte be nga tindi nye na a bo de, Yésus a nji nyoñe ngap a mame me pôlitik. Ngo’o avale mbamba sikôlô bia nyoñ été! É ne été na bôte ba ye ke jô bia na bi ve be bidi a saé minkôkon a zene ya mesimba, nge jeñe na be telé bia ane bejô bôte bap. Ve, be ne tindi bia na bi nyoñe ngap a mame me pôlitik éyoñe bia su’u môte ba yene na nnye a ne kôme mame nge ke éyoñe bia bo vote. Ve Yésus a liti bia ne fômelé jame bia yiane bo. A nga bene nyoñe ngap a mame me pôlitik, mvuse ya valé a nga jô na: “Éjôé jam é nji nyoñe ngap a mame ya si nyu.” (Jean 17:14; 18:36) Bekristene ya melu ma ba yiane bi ôsimesane Yésus a vu éve’ela jé. Mbôle bia suk Éjôé Zambe, bia kañete foé ya Éjôé éte a ye’elane na é zu.—Matt. 6:10. w24.12 af. 4 ab. 5-6

Nté wo yé’é, jeñe’e mezene ya tôñe mame wo yé’é. Éve’an é ne na, ô ne vu zôsô Yéhôva éyoñ ô nji bo ôbangam. Jeñe’e na ô vu nye’ane Yésus a nye’e Ésa wé a bôte bevok, éyoñ ô ne nkômesane ya tôbane minjuk asu éyôlé Yéhôva a éyoñe wo ve womien asu bobenyoñe ya nsisim. Jeñe’e fe na ô vu Yésus éyoñe wo kañete bôte bevok, ndembene be fe be ne bi fane ya kañese beta édima dase Yéhôva a nga bo bia. Bia ye tu’a nye’e Yéhôva ba Yésus nge bia ke ôsu a yé’é mam a lat a ntañ. A be fe ba ye tu’a nye’e bia. (Jacq. 4:8) Ajô te, nkelané ôsu a yé’é mam a lat a ntañ a zene ya mame mese Yéhôva a ve bia. w25.01 af. 25 ab. 16-17

Be ne fe kôñelane éfuse ya môse wu na: “Ô maneya wua mam abé mame mese mvuse jôé.” (Ésa. 38:9, 17) Éve’an éte ja liti na Yéhôva a vaa abé bôte ba kôñelane nlem, éyoñ éte a wua de vôm a ye ke de beta yene môs éziñ. Nnoñe bifia ôte ô ne fe tinane na: “Ô maneya bo na [abé dam] é bo ve ane é nji tame bobane môs éziñ.” Kalate Zambe a ngôné ôsimesan ôte éve’an éfe a nga nyoñe kalate Michée 7:18, 19. Éfus éte ja liti na Yéhôva a wua abé dangan bido’o ya mañ été. Melu mvus, éyoñe be mbe be wua môte jôm édo’o mañ été, teke na a mbe ngule ya beta yene je. Kalate Zambe a liti ne ngeññ na éyoñe Yéhôva a jamé bia, a bo ve ane nge bi nji tame bo jam é ne abé môs éziñ. Ajô te, bi nji yiane beta ke ôsu a ve biabebiene bijô amu mame me abé mangan. David a nga kobô benya mejôô éyoñ a nga jô na: “Mevak a bôte mbia be mame bap be nga jaméban a bôte minseme miap mi nga butiban.” (Rom. 4:6-8) Nya njamane nnye le! w25.02 af. 9 ab. 7-8

Paradis éziñ a ne si va melu ma, vôm ate a ne njalan a bôte ba bo angôndô ya mbamba be mam. Bemillion be bôte ba nyiñe wôé ba bu’ubane nya mvo’é. Bôte bese be nyiineya paradis ate, be nga nyoñe ntyi’ane ya bo te ve’ele beta kôlô été. Ba yi fe na abui bôt é zu nyiine paradis ate. Paradis ate a ne jé? A ne paradis ya nsisim. Jame ya kam é ne na, Yéhôva a nga té avale mbamba vôm ate émo Satan é ne njalan a ziñ, abé, a mbia be mam. (1 Jean 5:19; Nli. 12:12) Zambe wongane ya nye’an a yene minju’u mise bia tôbane mie émo ji, ve a volô bebo bisaé bé na nlem ô bômbô be si a na be ke ôsu a kañe nye meva’a été. Kalate Zambe a ve’e paradis ya nsisim a biôme bibaé, vôme ya sobô a “afube ba sôé mendim.” (Ésa. 4:6; 58:11) A mvolane Yéhôva, bôte ba nyiñe paradis ya nsisime be ne mevak, a nlem ô bôô be si mbia biyoñe ya melu ma su’ulane ma.—Ésa. 54:14; 2 Tim. 3:1. w24.04 af. 20 ab. 1-2

Teke bisô na ô yianeya ye’elan asu jam éte. É ne été na Yéhôva a nji ka’ale môt éziñe nnôme nge ki minga ya luk. Ve a nyoñe ngap a miñyiane miôé a mame wo wô’ôtane me ne mfi asu dé, a ne fe volô na ô yene môt a yiane wo. Ajô te kele’e ôsu a kate nye miñyiane miôé a avale wo wô’ôtan. (Bsa. 62:8) Ye’elan asu na ô bi fek a na ô bo ôjibi. (Jacq. 1:5) To’o ô nji kui na ô yene môt a yiane wo éyoñe ji, Yéhôva a ka’ale na émien a ye nye’e wo a nyoñe ngap a wo. (Bsa. 55:22) Tabe’e ntyele ya bo na njeñan aluk ô nyoñe wo nlô aval é ne na ô nga kate beta fase jam afe. (Philip. 1:10) Môt a bi ki benya meva’a ényiñ amu a ne nkoé nge ki amu a ne nlu’an, ve benya meva’a ba so éyoñe môt a bili mbamba élat a Yéhôva. (Matt. 5:3) Éyoñ ô ne nkoé, ô ne bi abui mezene ya tu’a nene ésaé nkañete jôé. (1 Cor. 7:32, 33) Jeñe’e na ô yeme belan éyoñ éte. w24.05 af. 21 ab. 4; af. 22 ab. 6

Abim éyoñ évé ô ne nyoñ asu na ô yeme môte wo kômbô luk? Mintyi’ane mia nyoñeban avôl avôle mi wô’ô su’ulane soo minjuk. (Mink. 21:5) Ajô te, mia ye nyoñ abim éyoñ ése da ye sili asu na môt ase a tu’a kôme yeme nyi mbok. Ve ô nji yiane nyoñ abui éyoñe zezé. Kalate Zambe a jô na: “Ndi nlem ba buk ja ve nlem ôkon.” (Mink. 13:12) Jé bôte béziñe be ne bo asu na be volô bôte ba kômbô lu’an? Bi ne bañete be na be zu di a bia, na be zu tabe ayé’é ya nda bôt, nge ke na be zu vôman a bia. (Rom. 12:13) Avale biyoñ éte nde é ne volô be na be tu’a yeman. Ye bôte bete ba yi môt a ke a liti be nge ke môt a be’e be ébi’iti jé a ke liti be afôla éziñ? Nge ki na ye ba yi mbamba vôme be ne tabe asu na be jekane minlañ? Nge é ne nalé, ye bi ne volô be? (Gal. 6:10) Nge bôte ba kômbô lu’ane ba jô bia na bi lôt éyoñ a be, bia yiane yene jam éte ane beta mvome ya volô bemvôé bangan. Wo yiane ve ngule ya bo te li’i be étam éyoñe môt éziñ a nji bo fefel, ve wo yiane bo atyeñe meyen asu na ô yem éyoñe wo yiane ke ôyap asu na be kobô mame map. w24.05 af. 30 ab. 13-14

Bemvendé ba jeñe na be yeme jame da te tindi môte na a bo nsem. Jé ja te te’elan élate jé a Yéhôva? Ye môt ate a bo ki fe ayé’é dé ya Kalate Zambe nge na a kañete ki fe? Ye a ye’elane ki fe mbane nge na, ye meye’elane mé me ntoo ve yôbe yôp? Ye a nga jô’é na mbia minkômbane mi woone nye? Ye a nga dimine tobe bemvôé bé, nge ki mimvômane mié? Aval avé mintyi’an a nga nyoñe mi nga nambe ôsimesane wé a minkômbane mié? Ye a yeme fo’o na mintyi’an a ndeme nyoñ a mimboone mi mame mié mia bo Ésa wé Yéhôva nleme mintaé? Éyoñe bemvendé ba sili mbo nseme minsili mia yian a mbamba nlem ase, nalé a ne volô nye na a kate be jame da te tindi nye na a bo nsem. (Mink. 20:5) Nde fe, bemvendé be ne belane bive’ane bi ne volô nye na a fas a yen abim avé mimboone mié mi ne abé. Éko éziñ éyoñe ba ye laan a nye éyoñ ôsu, a ne taté na a jôbane mbia jam a nga bo. A ne fe kôñelane nlem. w24.08 af. 22 ab. 9-11

Yésus a mbe a kañete’e “mbamba foé ya Éjôé Zambe” a ayôñ ése amu a mbe a yeme’e na nkômban Ésa wé le. Ésaé nkañete nje é mbe é tele ôsu ényiñe jé. To’o bengon a nga kandane kañete si va, a nga ke “bitisone bitison a minlame minlam,” asu na a ye’ele bôte bevo’o mejô me Zambe. (Luc 13:22) A nga yañele fe beyé’é befe ésaé nkañete. (Luc 10:1) Melu ma fe, ésaé nkañete é ne ésaé Yéhôva ba Yésus ba yi na bi telé ôsu. (Matt. 24:14; 28:19, 20) Bi ne kui na bi ba’ale ayôñ ésaé nkañete éyoñe bia ve ngule ya yene bôte bevok avale Yéhôva a yene be. Nkômbane Yéhôva ô ne na abui bôt é yé’é benya mejôô a kañese be. (1 Tim. 2:3, 4) Mbôle mbamba foé ate a nyii bôt, Yéhôva a yañele bia na bi yeme nye kate bôte bevok. To’o bôte ba vô’ôlô ki bia den, be ne bi fane ya bo de ôsusua na beta étibila’a a man. w25.03 af. 15-16 ab. 5-7

Kristen ése ja yiane belane mone môte ya nleme wé a ne ñyañelan a zene ya Kalate Zambe asu na a yem aval a ne nyoñe môte ba te vaa ékôane bekristen. Bôte béziñe be ne wô’ô mvaé ya batane nye nge tame nye mbamba nsoone nge a zu tabe ésulan. Ve bi nji yiane laan ayap a nye nge lôt éyoñ a nye na bia bo mame mefe. Bôte béziñe be ne sili bebiene na, ‘Nga Kalate Zambe a jô na kristene ja batan avale môt éte ja nyoñe ngabe mbia mboone wé?’ (2 Jean 9-11)Bifuse bia bômane bifuse bite bia liti na ba kobô ajô beapostat a bôte ba tindi ba bevo’o na be bo mbia be mam. (Nli. 2:20) Ajô te, nge môt a ke ôsu a wumulu miñye’elane beapostat nge mbia mimboone miziñ, bemvendé ba ye ke bo nta’ane mame ya ke jome nye. É ne été na, bi too ndi na môt ate a ngenane ve beta tyendé. Ve nté a ngenane teke tyendé, bi nji yiane batane nye nge bañete nye ésulan. w24.08 af. 30-31 ab. 14-15

Éyoñe Yésus a maneya ve nsamba bôte bidi, ane a nga jô beyé’é bé na be ke bet éfunga a bulan e Capernaüm. Émien a nga ke nkôl asu na a sa’ale bôte be mbe be kômbô’ô telé nye njôô. (Jean 6:16-20) Nté minlômane mié mi mbe mi too éfunga été, nde ngul ôkôs é nga bobane fufulu a beta mintyôa mi mañ. Mvuse ya valé, Yésus a nga wulu mañe yôp a zu koone mie. Ane a nga jô Pierre na nye fe a wulu mañe yôp ane nye. (Matt. 14:22-31) Ve nné ane Yésus a nga bet éfunga ane ôkôs ô nga tebe. Beyé’é be Yésus be nga bo ntindane ya jô na: “Ô ne fo’o Mona Zambe.” (Matt. 14:33) Ve be nji yene nja ô mbe zañ asimba éte a asimba Yésus a nga bo asu nsamba bôt. Marc a beta jô mone jame nyi: ‘Minlômane mi nga kame jam éte beta nkaman, amu mi nji ke kôme wôk atinane ya jame Yésus a nga bo a belet. (Marc 6:50-52) Be nji tu’a kôme wôk abime ngul avé Yéhôva a nga ve Yésus na a bo mesimba. w24.12 af. 5 ab. 7

Bi ne beta lañe zene fe bi ne liti na bia ve Yéhôva akiba amu nye’ane wé éyoñe bia belan éyoñe ya Mesimesa’ane na bi liti Yéhôva abim avé bia ve nye akiba amu ntañ. Nge ô vaa na biabebiene bia yiane bo nkômesane ya zu tabe Mesimesa’ane, ve bia yiane fe bañete bôte bevo’o na be zu tabe. Kate’e bôte wo bañete mame ma ye bobane Mesimesa’ane. Ô ne belane bevidéo be ne nlô ajô na, Amu jé Yésus a nga wu? a Simesa’an awu Yésus e jw.org. Bemvendé ba yiane jeñe na be bañete bôte be maneya voé nsisim. Tame simesan abime mevak é ne yôp a si éyoñe mintômba mi Yéhôva miziñe mi nga jañe mia kôñelane minlem a bulan abemba dé été! (Luc 15:4-7) Môse Mesimesa’ane, njeñané na bi bo teke batane ve bia bia, ve na bi dañedañe fe batane beyeñe nge ba be kandaneya zu tabe ésulan. Bia yi na be wô’ôtane ve ane be ne nda jap!—Rom. 12:13. w25.01 af. 29 ab. 15

Ntañe wo volô bia na bi yeme na Yéhôva a ne zôsô, ve wo dañedañe fe liti bia abim avé a ne nye’an. (Jean 3:16; 1 Jean 4:9, 10) Ntañe wo ye’ele bia na Yéhôva a nji yi fo’o ve na bi nyiñe nnôm éto, ve a yi fe na bi bo bibu’a ya nda bôte jé. Yene’e na, éyoñ Adam a nga bo nsem, Yéhôva a nga titane nye nda bôte jé. Nalé a bo na bôte bese ba bialé, be nji bialé be too nda bôte Yéhôva. Ve a zene ya ntañ, Yéhôva a jamé abé dangan, a ye fe su’ulane bo na bôte bese ba bo nye mewôk a buni ntañe be zu nyiine nda bôte jé. To’o den, bi ne bi mbamba élat a Yéhôva a bobenyañe bangan ya nsisim. Teke bisô na bia bu’ubane fo’o nye’ane Yéhôva!—Rom. 5:10, 11. w25.01 af. 21 ab. 6

Teke bisô na ô too ndi na ntañ ô ne édima das! (2 Cor. 9:15) Ô ne ngule ya bo mvôé Yéhôva Zambe amu Yésus a nga ve ényiñe jé. Ô ne fe bi ndi nleme ya nyiñe nnôm éto. Bi bili abui beamu ya ve Yéhôva akiba, nnye ate a nga ve ntañ amu a nye’e bia angôndô ya abui! (Rom. 5:8) Asu na bi ke ôsu a ve Yéhôva akiba a bo te vuane jame ba Yésus be nga bo asu dangan, Yésus a nga jô bia na bi tabe Mesimesa’ane ya awu dé mbu ôse. (Luc 22:19, 20) Mbu wu, mesimesa’ane a ye bobane môs Beletô ya Ngone nyini é too melu 2, mbu 2026. Teke bisô na, bia bese bia kômesane na bia ye tabe Mesimesa’ane. Da ye bo mvo’é nge môt ase ya be bia a kôme nyoñ éyoñe ya fase mame Yéhôva ba Mone wé be nga bo asu dangan besondô ya ôsusua na Mesimesa’ane a boban a besondô bevo’o ba tôñe valé. w25.01 af. 20 ab. 1-2

Ô ne ke ôsu a yé’é mam a lat a nye’an Yéhôva ba Yésus be bili asu dangane nge wo nyoñ éyoñe ya fase mame be nga bo asu dôé. Éko éziñe mbu wu éyoñe ya Mesimesa’ane, ô ne nyoñ éyoñe ya lañe nkañete wua nge abui minkañete da kañete ényiñe Yésus. Te jeñe na ô lañ abui bekabetôlô éyoñe jia. Lañe’ ôte’etek a jeñe na ô yene mame mefe ma liti amu jé bia yiane nye’e Yéhôva ba Yésus. Nge ô tabeya benya mejôô den a nga ke abui mimbu, ô ne sili womiene nge ô ne fo’o kôme beta yé’é mimfefé mi mam a lat a minlô mejô ô nga yem aval ane zôsô Zambe, nye’ane wé a ntañ. Nya ajôô a ne na, bi vo’o kui na bi mane yeme mame mese a lat a minlô mejô mite a mife. Ve, jeñe’e na ô tu’a bu’ubane mame mese ô ne yé’é bekalate bangan. w25.01 af. 24-25 ab. 13-15