Bia yene mfi ya metuna’a Yésus a nga bo. Éve’an é ne na, Yéhôva a jamé minseme miangan a zene ya ntañ. A nji bo ntindane ya jamé bia. Ve a kômbô de bo. (Bsa. 103:3, 10-13) Bôte béziñe be ne simesane na be nji yiane njamane Yéhôva. É ne fo’o nalé, amu teke môt éziñe ya be bia a yiane njamane wé. Nlômane Paul ô nga wô’ô jam éte éyoñ ô nga jô na ô “nji bo môt a yiane loobane na nlôman.” Ve ô nga beta jô na: “Me ne môte me ne, a zene ya beta mvame Zambe.” (1 Cor. 15:9, 10) Yéhôva a jamé bia éyoñe bia kôñelane minlem. Amu jé? A nji bo amu bia yiane njamane wé, ve a ne amu a nye’e bia. Nge wo simesane na wo yiane ki njamane Yéhôva, ba’ale’e na Yéhôva a nga ve ntañ, sa ke asu bezôsô be bôt, ve asu bebo minsem ba kôñelane minlem.—Luc 5:32; 1 Tim. 1:15. w25.01 af. 26-27 ab. 3-4

Bi vo’o ke kamane bôte bevo’o na be jô a bo bia mame méziñ, ve bi ne jeñe na bi yalane be avale da yian. Biyoñe biziñ, mbamba jame ya bo a ne na bi jamé. Amu jé? Amu bia nye’e Yéhôva, a Yéhôva a yi na bi jamé bôte bevok. Nge bi ba’ale ôviti’i ziñ a bo te jamé, bi ne bo jam é ne bo na bi su’ulane jôban, nge ke bo jôm é ne ndeñele mvo’é minsône jangan. (Mink. 14:17, 29, 30) Éyoñe bia bo na ôviti’i ziñ ô bo teke kôm éto nleme wongan été, bia volô nleme wongane na ô bo teke kon. Bia bo fe biabebien angôndô ya mbamba jam, bi ne beta taté na bia nyiñ avale bi nga too bi nyiñi’i a kôme beta bu’uban ényiñ. Jé é ne volô wo na ô bo te ke ôsu a ba’ale ôviti’i ziñe nlem? Jam ôsu ô ne bo é ne na, ô jô’é na éyoñ é lôt. Éyoñe be maneya bo môt a te balé beta aveñe biañ, da sili na éyoñ é lôt asu na aveñ éte é yet. Avale te da da, é ne sili na abim éyoñ éziñ é lôt ôsusua na ô bo nkômesane ya jamé a nlem ôse môt a te wo bo jam é ne abé. (Eccl. 3:3; 1 P. 1:22) Ye’elan, sili’i Yéhôva mvolan asu na ô bo ngule ya jamé. w25.02 af. 16-17 ab. 8-11

Mame mete me ne bo minlô mejô mia kobô ajô njôban, mbunan, nduban a nwômane miñwuan. (Héb. 6:1, 2) A ne fo’o ve bone miñye’elane miziñe ya abui miñye’elane bekristene bese ba buni. Jôme te nje nlômane Pierre ô nga kobô be mame mete éyoñ ô nga kañete nkunda bôte Pentecôte. (Mame mi. 2:32-35, 38) Bia yiane taté kañese miñye’elane ya atata’a mite asu na bi bo beyé’é be Yésus. Éve’an é ne na, Paul a nga jô na môt ase a sôane ñye’elane ya ñwômane miñwuan a vo’o jô na a ne nya kristen. (1 Cor. 15:12-14) Jôme te nje bia yiane jeñe na bi ke ôsu a tu’a fak miñye’elane mite asu na bi bo bitôtôlô bekristen. Miñye’elane ya atata’a mia selane benya bidii ya nsisim. Benya bidii ya nsisime be bili metiñ a miñye’elane mia volô bia na bi yem ôsimesane Yéhôva. Asu na bi tu’a bu’ubane bidi bite, bia yiane yé’é Kalate Zambe, bia yiane fe bindi mame bia yé’é a tôñe me binyiñe biangan. Éyoñe bia bo nalé, bia ye tabe nkômesane ya nyoñe mintyi’ane mia ve Yéhôva nlem avak. w24.04 af. 5 ab. 12-13

Zambe a nga ju’u ba’alane Jonas na bôte ya Ninive “be ne te yeme kandé mbo nnôme wop a mbo ngale wop.” (Jonas 1:1, 2; 3:10; 4:9-11) Mvuse ya valé, Yésus a nga belan éve’an éte asu na a liti bôte na Yéhôva a ne zôsô a nkoon éngôngol. Ve jé ja tinane na bôte ya Ninive ba ye “wômô môse ntyi’ane mejô?” Yésus a nga kobô ajô ‘ñwôman asu ntyi’ane mejô’ wo ye bobane melu ma zu. (Jean 5:29) A mbe a kobô ajô ya Éjôé jé ya toyini mimbu, éyoñe bôte be ne “zôsô a ba be ne bikotekot” ba ye wômô. (Mame mi. 24:15) Asu bikotekote bi bôt, ñwômane miñwuan ôte wo ye bo “asu ntyi’ane mejô.” Nalé a tinane na, éyoñe bôte bete ba ye wômô, Yéhôva ba Yésus ba ye kôme fombô be a yene nge be ne mewôk a nge ba tôñe mame ba yé’é. Nge mone Ninivite a wômô éyoñe te a bene su’u nya ékaña’a, Yéhôva a ye ke kañese na a ke ôsu a nyiñ. (Ésa. 65:20) Ve bôte bese ba ye nyoñe ntyi’ane ya kañe Yéhôva ba ye bi fane ya nyiñe nnôm éto!—Dan. 12:2. w24.05 af. 5 ab. 13-14

Yésus a nga liti bôt abim avé Ésa wé a ne mvam. (Jean 14:9) A zene ya mam a nga jô a bo, a nga liti na Ésa wé a ko bôt éngôngol, a ne mvam, a nye’e bôt angôndô ya abui, a na a kômbô volô môt ase ya bebe na a wosane nsem. Yésus a nga volô bebo mam abé na be bi nkômbane ya tyendé mefulu map a tôñe nye. (Luc 5:27, 28) Yésus a mbe a yeme’e na awu da yange nye. Abui biyoñ a nga kate beyé’é bé na, bôte ba ye koñe nye a tyelé nye élé. (Matt. 17:22; 20:18, 19) A mbe a yeme’e na awu dé da ye vaa nseme ya émo. Nde fe a nga jô na éyoñ a ye ve ényiñe jé, a ye “dutu kane bôt ése” be nye. (Jean 12:32) Bôte be be’e metyi ya abé be ne ve Yéhôva nlem avak nge ba kañese Yésus ane Tate wop a tôñe bibu’a mebo bié. Nge be bo de, ba ye su’ulane ‘kôtébane nsem.’ (Rom. 6:14, 18, 22; Jean 8:32) Mame mete mese mme me nga bo na Yésus a kañese awu mintaé a ayo’o nlem ése.—Jean 10:17, 18. w24.08 af. 5 ab. 11-12

Tame beta simesan aval ô nga wô’ôtan éyoñe be nga kañete wo mejô me Zambe éyoñ ôsu. Ô nga yé’é na, Ésa wôé ya yôp été a nye’e wo, na a yi na ô bo ébu’a jia ya nda bôte bebo bisaé bé, a na a ka’ale na a ye mane va’a mintaé a minjuk. Nde fe, ô ne ngule ya beta yene bôte bôé be nga mane wu be za’a nyiñe si va mfefé émo a ô nga yé’é fe abui bone be mame befe. (Marc 10:29, 30; Jean 5:28, 29; Rom. 8:38, 39; Nli. 21:3, 4) Benya mejôô bete be nga nambe wo angôndô ya abui. (Luc 24:32) Ô nga nye’e mam ô nga yé’é a teke na ô mbe ve ba’ale mbamba be mame bete asu dôé étam! (Fombô’ô Jérémie 20:9.) Éyoñe nye’ane benya mejôô ya Kalate Zambe ô kômeya lame minkañe nleme wongan été, bi vo’o tabe évô. (Luc 6:45) Bia kôme wô’ôtan avale beyé’é be Yésus ya ntete mimbu ôsu be nga wô’ôtan éyoñe be nga jô na: “Bi vo’o bo te kobô mame bi nga yen a wôk.” (Mame mi. 4:20) Bia nye’e benya mejôô angôndô ya abui a bia kômbô me kañete abime bôt ése bi ne ngule ya kañete. w24.05 af. 15 ab. 5; af. 16 ab. 7

Bia bebo bisaé be Yéhôva, bia kañete bôte bevok amu bia nye’e Ésa wongane ya yôp été, a amu bia kômbô volô be na be yeme nye. Ve bevo’o be nji tu’a wô’ô mevak ésaé ya kañete bôte mejô me Zambe. Amu jé? Amu abui ya be be é ne awu ôsonô a ba simesane na be nji bo mbamba beye’ele. Bôte béziñe ba yen aval étame ya ke éza menda éyoñe be nji bañete be. Ba bevo’o ki ba ko woñe na be titane be. Nde fe abui bôt é nji kômbô bo mame me ne ndeñele bôte bevok. Bobejan a bekale bete ba yen ayaé ya kañete bôte be nji yeme mbamba foé. Ye mame mete me wô’ô fe bo na ô jañele ava’a dôé ésaé nkañete biyoñe biziñ? Nge é ne nalé, te ve’ele bili atek. Éko éziñe woñe wôé wo liti na ô ne éjote nyul a na ô nji kômbô yené mise me bôte nge yi na ô soñe be. Nde fe, teke môt éziñ a ne wô’ô mvaé éyoñe ba titane nye, e dañedañ éyoñ a kômbô volô bôte bevok. Ésa wôé ya yôp été a kôme yeme minju’u wo tôbane mie, a kômbô fe volô wo.—Ésa. 41:13. w24.04 af. 14 ab. 1-2

Éyoñe wo lañe Kalate Zambe, te jeñe na ô mane tôñe mame mese wo yé’é éyoñe jia, ve yeme’e minné miôé a tôé minsôñane miôé ôte’etek ôte’etek. Ô ne ve’ele jame di: Tili’i mame mese wo yiane tyendé ényiñe jôé. Mvuse ya valé, tobe’e jame da nge mame mebaé ya mame wo te tili a li’i ma mevo’o wo ye su’ulane sôan ôte’etek ôte’etek. E vé nnye wo yiane taté? Ô ne taté a nsôñane wo yene tyi’ibi ya tôé. Nge ke na ô ne tobe na wo zu saé bevôme wo simesane na beta mintyendane mia sili. Éyoñ ô nga yeme nsôñane wôé, bo’o minjeñane bekalate bangan été. Ye’ela’ane Yéhôva a kobô nye ajô ya nsôñane wôé; sili’i nye na a ve wo “nkômban a ngule ya bo jam éziñ.” (Philip. 2:13) Mvuse ya valé tôñe’e mame wo yé’é. Éyoñe wo ye yene na ô tôéya nsôñan éziñ, nalé a ye ve wo évak ya tôé wu ôvok. Teke vaa nge beté, nge ô jeñe na wo tyendé jam éziñ ényiñe jôé nge bi fulu éziñe kristene ja yiane bi, wo ye yene na é ne tyi’ibi ya bo mintyendane bevôme befe. w24.09 af. 6 ab. 13-14

Ô ne ve womiene bijô amu mam ô nga bo melu mvuse me nga balé bôte bevok. Ve jé é ne ñhe volô wo? Va’a ngule ya kôm ajô éte, to’o da ye sili na ô sili njaman a nleme wôé ôse. Ye’ela’ane Yéhôva na a volô bôte mimboone miôé mi nga bo abé. A ne volô wo a bôt ô nga balé na mi bo mbane ya jibi a na nlem ô beta bômbô wo si. Nyoñe’e sikôlô ya bikop ô nga bo, a jô’é na Yéhôva a belane wo aval ése a ye tobe na a bo de. Tame fombô éve’ela nkulu mejô Jonas. A li’i ke Ninive avale Yéhôva a nga jô na a ke, a nga viane nyoñe zene fe. Yéhôva a nga komekane nye a Jonas a nga nyoñe besikôlô ya bikobe bié. (Jonas 1:1-4, 15-17; 2:7-10) Yéhôva a nga ke ôsu a belane nye ane nkulu mejô. Zambe a nga beta ve Jonas fane ya ke Ninive, a a nga bo mewôk été été. Akusa bo Jonas a nga jôban ékobe jé, a nga bo jame Yéhôva a nga jô nye na a bo.—Jonas 3:1-3. w24.10 af. 8-9 ab. 10-11

Yéhôva a nji su’u ve na a tyame bikôla biangane nge ki minseme miangan, a bo fe ve ane nge bi ngenane teke tame bo abé môs éziñ. Bi tame nyoñe mon éve’an. Tame simesane na ô bili môte beta ékôla, éyoñ éte wo kôme yen ane môt ate a nyoñe nkôs a tene wô vôme mi nga mane san ékôla éte. É ne été na môt ase a ne ngule ya beta lañe tañ a nga tili, ve jam éte ja kôme selan a éyoñe ba jô na môt a tyame jôm éziñ. Asu na bi kôme wô’ô éve’an éte, bia yiane yeme na nkôse be mbe be bela’ane wô melu mvus ô mbe nkôman a fatane mvila’a éziñ, a gomme, a mendim. Asu na môt a tyame jôme be mbe be tili’i a nkôs ôte, môt ate a mbe a yiane belan éfus éyé ba te dube mendim. Ajô te, éyoñe be mbe be tyame’e ékôla éziñ, é mbe é jañe’e aval é ne na teke na môt éziñ a mbe ve beta yene jôm é mbe ntilan afep. Fo’o ve ane nge be nji tame tili ékôla éte vôm éziñ. Nlem ô ne bia njalan a mevak éyoñe bia yeme na éyoñe Yéhôva a jamé abé dangan, a ne ve ane nge bi ngenane teke de tame bo môs éziñ!—Bsa. 51:9. w25.02 af. 10 ab. 11

Éyoñe bôte ba bôte bia ajô nge ke éyoñe ba tibili bia, bi too ndi na Yéhôva a yeme zôsô ya été. Ndi nlem éte é ne volô bia na bi jibi ékotekot amu bia yeme na, bi bete bi sisik, Yéhôva a ye kôm ékotekot éte. Éyoñe bia kee Yéhôva ajô dangan, nalé a bo na bi bo teke jô’é na ôlune nge ôviti’i ziñ ô lame minkañe minleme miangan été. Nge bi kele ôsu a wô’ô bôte bevok ôlun, nalé a ne tindi bia na bi bo mbia jam, bi jañele ava’a dangan a ndaman élate jangan a Yéhôva. É ne été na, bi vo’o kui na bi kôme tôñ éve’ela Yésus nkone nkon. Amu biyoñe biziñ, bi ne bo nge jô mame bia ye su’ulane jôban. (Jacq. 3:2) Bikotekote bia tôbane bie bi ne fe bia taé minlem a nalé a ne ndeñele bia nté ôse bia ye nyiñ émo ji. Nge nde ô tele aval été éte, tabe’e ndi na Yéhôva a yeme jame wo tôbane de. Yésus a yem avale wo wô’ôtan amu nye fe a nga tôban ékotekot. (Héb. 4:15, 16) Ngo’o beta meva’a bia wô’ô na Yéhôva a ve bia mbamba melebe ma volô bia na bi jibi ékotekot. Bi tame zu yene bifuse bibaé ya kalate Beromain bi ne volô bia. w24.11 af. 6 ab. 12-13

Môt a liti na a buni Yésus a yiane na a “bi ényiñe ya nnôm éto.” (Jean 3:16-18, 36; 17:3)Bejuif bete be nji kañese ñye’elane Yésus a lat a mfefé “jame Zambe a yi na [be] bo.” Be nga sili nye na: “Za jame wo bo é ne asimba, ndembene bi ne yene de a buni wo?” (Jean 6:30) Be nga jô na melu me Moïse, bemvamba bap be nga di manne, nnye ate a mbe ane belet. (Néh. 9:15; Bsa 78:24, 25) Nalé a yené ne fômelé na, asimesane dap é mbe é ngenan é beme fo’o ve bidi ya minsôn. A mvuse ya valé, Yésus a nga kobô ajô ya “nya belete a so yôp,” nnye ate a selan a manne amu a ve ényiñe ya nnôm éto. (Jean 6:32) Be nji sili nye na a timine be jam éte, ve be nga dañe simesane ve miñyiane miap ya minsôn aval é ne na, be nji wô’ô benya mejôô Yésus a mbe a jeñe’e na a kate be. w24.12 af. 5-6 ab. 10-11

E sikôlô, nyo mon a ne fe yé’é mam a lat a bitétéa bife. Éve’an é ne na abui bilé da faa bebé avale da. Élé ése é bili nkuk, nkuk ôte wo ve beta mintyaé a bone mintyaé. Fatane mfaan ate nnye ñhe ba loone na Fractal. Biôme bife bia faa fe aval éte. Za a nga bo na biôme bi faa nalé? Ane nyo mon a ye tu’a ke ôsu a fase mame mete, nde fe da ye bo tyi’ibi na a tabe ndi na Zambe nnye a nga té biôme bise. Biyoñe biziñ ô ne sili nye na, “Nge Zambe nnye a nga té bia, ye wo simesane ki na nnye a dañe yeme mame ma sili bia asu na bi bo mevak?” Mvuse ya valé, ô ne liti nye na Kalate Zambe a ve bia mbamba melep asu na bi bo mevak. w24.12 af. 16 ab. 8

E kalate nlômane Paul ô nga tili a ngule ya mfufube nsisim, ô nga jô na be vaa mbo nsem a nji kôñelane nlem ékôane bekristen. (1 Cor. 5:13) Aval avé bôte ya ékôane bekristene be mbe be yiane nyoñe nye? Paul a nga jô be na be “bo te yeñ” a nye. Nalé a tinan aya? Paul a nga timine na atiñ éte da liti na be “bo bo te di a avale môt éte.” (1 Cor. 5:11) E tabe si na wo di a môt éziñ a ne ji’a bo na ô yeñ a nye. Da kôme yené ne fômelé na Paul a mbe a yiik na a kat ékôane bekristene na é nji yiane yeñ a môt ate. Nalé a nga ye bo na ékôane bekristen é bo teke vu mbia ntabane wé. (1 Cor. 5:5-7) A nde fe, e bo teke yeñ a avale môt éte a mbe ve volô nye na a yen abim avé a nga balé Yéhôva nlem, a a mbe ve wôk ôson a bi nkômbane ya kôñelane nlem. w24.08 af. 15 ab. 4-5

Bone be Israël be mbe be yiane ve metuna’a ya late ngbwa a abô’ô é mbe é boba’ane éyoñ éte éyoñe jia mbu. Be mbe be loone môse ba bo abôk éte na, Môse mveane metuna’a. Môs ôte, beta prêtre a mbe a va’a betite metuna’a asu ayoñ Israël. Ve nya ajôô a ne na, metuna’a betite me nji be ve kôme mane vaa abé môt éziñ, amu bôte ba dañe betit. Ve, éyoñ ése bone be Israël be mbe be kôñela’ane minlem a ve metuna’a Yéhôva a mbe a yiik na be ve, Yéhôva a mbe nkômesane ya jamé abé dap. (Héb. 10:1-4) Jam éte é mbe é kôme bo’olô bone be Israël na be ne bebo minsem a na be tele mbia été. Ve Yéhôva a nga bo ngômôtô ja ye volô bebo minsem éyoñe jia ya biyoñe bise. A nga bo na Mone wé a mbe a dañe’e nye’e a “ve émien éyoñe jia ya biyoñe bise na a be’e minseme mi abui bôt.” (Héb. 9:28) Yésus a nga ve “ényiñe jé ane ntañ asu bôt abui.”—Matt. 20:28. w25.02 af. 4 ab. 9-10

“Nsisim ô ne ngul, ve nsôn ô ne atek.” (Matt. 26:41b) A zene ya mejô ma, Yésus a nga kôme liti na a yeme na bi be’e metyi ya abé a na bia ye bo bikop. Ve mejô mete me mbe fe me bili abendé di: Te tabe ndi a womien a lôte nné. Bone mewolo ôsusua na Yésus a kobô bifia bite, beyé’é bé be nga ka’ale nye na, ba ye ve’ele li’i nye étam éyoñ éziñ. (Matt. 26:35) Be mbe fo’o be bili angôndô ya mbamba be asimesan. Ve be nji ve’ele simesane na, nge mbia jam a kui be, be ne ji’a jañele ngule jap a bo te tôé ntyi’ane be nga nyoñe na ba ye ke ôsu a bo fo’o ve mame me ne zôsô a sa’ale ma me ne abé. Jôme te nje Yésus a nga ve be abendé a zene ya bifia ya éfuse ya môse wu. Ve éngôngole jam é ne na, beyé’é be Yésus be nji kui na be mombô. Éyoñe be nga zu bi Yésus, ye beyé’é bé be nga kabetane nye, nge ki na be nga ko woñ a tup? Mbôle be nji kui na be mombô, beyé’é be nga bo jam ébiene be nga jô na ba ye ke ve’ele bo môs éziñ, be nga tube Yésus a li’i nye étam.—Matt. 26:56. w24.07 af. 14 ab. 1-2

Adam ba Ève be nga jañele fane ya nyiñe nnôm éto, be nga jañele fe mbamba élate be mbe be bili a Ésa wop, Yéhôva. Atata’a, Adam ba Ève be mbe bôte ya nda bôte Zambe. (Luc 3:38) Ve éyoñe be nga bo Yéhôva melo, Yéhôva a nga titane be nda bôte jé ôsusua na ba taté na ba bi bon. (Mett. 3:23, 24; 4:1) Mbôle bi ne mvoñe bôte jap, bia yiane late ngbwa a Yéhôva. (Rom. 5:10, 11) Nalé a tinane na, bia yiane jeñe na bi bi mbamba élat a nye. Kalate éziñ a jô na, éfia Grec e “late ngbwa” ba belane je va é ne tinane na wo “bo na nsiñe wôé a bo mvôé jôé.” Ve étua jam é ne na, Yéhôva nnye a nga jeñe mezene ya bo na bi bo bemvôé bé. Aval avé? Metuna’a ya late ngbwa me ne ngômôtô Yéhôva a nga mane bo asu ya na, mbo abé ase a kômbô a ne beta late ngbwa a nye. Metuna’a mete me ne ane éyoñe wo tyendé jôm éziñ a ji évok, ve biôme bite bibaé bia yiane bo avale da a tañe jia. Nalé a volô na ô beta bi jôme wo te jañele nge ki tyendé ji ja te ndaman. w25.02 af. 3-4 ab. 7-8

Nlômane Paul ô nga jô na “melep abui bôt é nga ve, [me mbe me] yian asu avale môt éte.” (2 Cor. 2:5-8) Bi ne jô tyi’ibi na melep mete me nga bo mbamba ésaé be môt a nga jô’ôbô a minga ésa wé. (1 Cor. 5:1) Ésaé évé? Me nga tindi môt ate na a kôñelane nlem. (Héb. 12:11) Ane Paul a nga jô ékôane bekristene na: ‘Mia yiane jamé mojañ a te bo nsem a nlem ôse a volô nye nlem’ a “kôme nye liti nye’an avale da yian.” Paul a mbe a yiik na be liti môt ate a zene ya mame ba jô a bo na be jaméya nye, a na ba nye’e nye nya nye’ane. Be mbe fe be yiane kôme liti nye na ba wô’ô mvaé amu a te beta bulan ékôane bekristen. w24.08 af. 15 ab. 4; af. 16-17 ab. 6-8

Nlômane Paul ô mbe fo’o môt a yiane kate be avale be ne jibi minjuk. Ô nga kate fe bekristene na éyoñe ba jibi minjuk, be nji yiane tabe ndi a bebien, ve ba yiane tabe ndi a Yéhôva. Paul a mbe ngule ya jô a ayo’o nlem ése na: “Yéhôva a ne mvolô wom; ma ye bo te ko woñ.” (Héb. 13:6) Éyoñ ébiene ji, bobejañe béziñe be tele minjuk été. Bi ne su’u be a zene ya meye’elane mangan. Biyoñe biziñe bi ne fe su’u be a mezene mefe. Kalate Zambe a jô ne sañesañe na, “bôte bese ba kômbô nyiñe be bo’o Zambe ésaé a nleme wop ôse nlatan a Krist Yésus, be fe ba ye tôban étibila’a.” (2 Tim. 3:12) Amu nalé, bia bese bia yiane bo nkômesan asu mame ma yange bia ôsu. Bia yiane ke ôsu a tabe Yéhôva ndi a nlem ôse, bi yeme’e na, a ye volô bia na bi jibi njuk ôse bi ne tôbane wô. Mbamba éyoñ, a ye volô minleme bebo bisaé bé bese.—2 Thes. 1:7, 8. w24.09 af. 13 ab. 17-18

Jé é nga volô bôte ya Corinthe na be duban? (2 Cor. 10:4, 5) Kalate Zambe a mfufube nsisime Zambe bi nga volô be na be bo beta mintyendane binyiñe biap. (Héb. 4:12) Bôte ya Corinthe be nga kañese mbamba foé, be nga kui na be jô’é mefulu a mbia mimboone miziñ aval ane mbia nyuane meyok, wup a mbia mboon a mbe na befame ba diñe befame bevok a binga ba diñe binga bevok. (1 Cor. 6:9-11) Te vuane na bôte béziñe ya Corinthe be mbe be yiane bo beta mintyendane binyiñe biap, ve akusa bo nalé, be nji yene na e bo bekristen a ne angôndô ya ayaé. Be nga ve ngul ése ya wulu zen é ne ôfanefane ja kee be ényiñe ya nnôm éto. (Matt. 7:13, 14) Ye wo jeñe na ô wosane mbia fulu nge mbia mboon éziñ asu na ô duban? Nge é ne nalé, te ve’ele bili atek! Ye’elane Yéhôva na a ve wo mfufube nsisim a ye volô wo na ô wosane nkômbane ya bo mbia be mam. w25.03 af. 6 ab. 15-17

Yéhôva a ka’ale na a ye ve bia fe’e ya yeme nge fatane mboon éziñe ja ve nye nlem avak. A ve bia fek amu a ne “étua akap a môt ase, a a ye ke komekane môt éziñ.” Éyoñ ô maneya sili Yéhôva mvolan, jeñe’e fe na ô kôme yemelan éyalan a ye ve wo. Tame yen éve’ane ji: Nge ô ne dulu, éyoñ éte wo jañ, ô ne sili môte ya vôm ô ne mvolan. Ve ye wo ye lume nye mvus ôsusua na a yalane wo? Momo. Wo ye nyoñ éyoñe ya kôme vô’ôlô mame mese a kate wo. Avale da fe, éyoñ ô siliya Yéhôva fe’e jé, jeñe’e fe na ô bi éyalane jé a zene ya metiñ a miñye’elane ya Kalate Zambe mi tii a été jôé. Éve’an é ne na, nge wo tyi’i na wo ke tabe abôk éziñ, ô ne taté nyoñ éyoñe ya fase mame Kalate Zambe a jô a lat a mbia mebôk, mbia mewoso a mfi ya telé miñyiane ya Éjôé ôsu ôsusua miñyiane miôé.—Matt. 6:33; Rom. 13:13; 1 Cor. 15:33. w25.01 af. 16 ab. 6-7

Nkulan ajô Ésaïe wo liti beta nsela’ane a ne zañe aval ényiñe bôte be ne paradis ya nsisime be bili a aval ényiñe bôte be nji bo été be bili. Yéhôva a ve bebo bisaé bé jôm ésé ba yi asu na be ke ôsu a wulu ba’aba’a a nye. Bi bili mfufube nsisime Zambe, Kalate Zambe a abui bikpwelé afe bia volô na bi yé’é Kalate Zambe, ajô te bi ne “di, . . . [a] nyu, . . . [a] vak.” (Fombô’ô fe Nlitan 22:17.) Ve bôte be nji bo paradis ya nsisime ba “wô’ô zaé . . . , [ba] wô’ô évé . . . , [a] veebane ôson.” Be nji bi mbamba élat a Zambe. (Amos 8:11) Yéhôva a ve bebo bisaé bé jôm ésé ba yi, to’o bidi ya nsisim. (Joël 2:21-24) Éve’an é ne na, a ve bia Kalate Zambe, bikpwelé ékôane Yéhôva ja kuli, anjeñe mefoé dangan, bisulan, bitôkan a beta bitôkan. Bi ne bu’ubane mbamba bidi ya nsisime bite môs ôse, a nalé a ne volô bia na bi tu’a tabe mvo’é mfa’a ya nsisim. w24.04 af. 21 ab. 5-6

Nge wo jeñe na ô taté minlañ a môt, ô ne nyoñe ntyi’ane na mia môt ate mi tôban a laane vôme bôte be ne, ô ne fe kate nye de a zene ya téléfôn. Kôme kate nye jame wo yi ne sañesañ. (1 Cor. 14:9) Nge nalé a yiane va’a nye abim éyoñe da sili asu na a fas éyalan a ye ve wo. (Mink. 15:28) Ve nge môt ate a nji yi na a yeñ a wo, semene ntyi’ane wé. Jé ô ne bo nge môt éziñ a bo mame ma liti na a nye’e wo? Éko éziñ é nga sili na môt ate a ve abui ngul asu na a bi ayo’o ya zu kate wo na a nye’e wo, ajô te yala’ane nye a mbamba nlem a ésemé. Nge da sili wo abim éyoñ éziñ asu na ô yeme nge ô ntoo ve taté na wo laane minlañ a nye, kate nye de ve jeñe na ô ji’a yalane nye. (Mink. 13:12) Nge ô nji nye’e nye, kate’e nye de ne sañesañ a mbamba nlem. Nge wo yi na ô tu’a yeme nye, kate’e nye de a mia yiane laan asu na môt ase a kate nyi mbok jam a yi na a bo nté mia jeñe na mi yemban. Ve miñyiane mienane mi ne selan. w24.05 af. 23-24 ab. 12-13

Éko éziñ éyoñe David a mbe ésoé, valé a ngenane teke bi mimbu 20, a nga ke vôme bone be Israël be mbe be bo’o bita. Ane a nga koone na bezimbi be mbe be ko mbia woñ amu énbgweme mone philistin ba loone na Goliath é nga zu “biasé minsamba mewosane ya Israël.” (1 Sam. 17:10, 11) Bezimbi bete be mbe be ko woñ amu be nga beme mise map be nsa’a môte be mbe be loone na Goliath a mam a mbe a jô’ô be. (1 Sam. 17:24, 25) Ve David nye a mbe a yene’e mam aval afe. A mbe a yeme’e na éyoñe Goliath a mbe a kpwe’ele minsamba mewosane ya Israël, a mbe a taa “minsamba mewosane ya vevea Zambe.” (1 Sam. 17:26) David a mbe a simesa’ane Yéhôva. A mbe fe a too ndi na Zambe a nga volô nye éyoñ a mbe mba’ale mintômba a ye beta volô nye éyoñ éte. Mbôle a mbe a too ndi na Yéhôva a ye volô nye, David a nga ke wosane Goliath a bi medañ!—1 Sam. 17:45-51. w24.06 af. 21 ab. 7

Bia yiane jeñe na bi fas bibotane bi bili den a aval ényiñe jangan é nga ye bo nge bi nji ye bo Yéhôva ésaé. Nalé a ne volô bia na bi ke ôsu a wulu ba’aba’a a nye, a na bijô ane ntili Besam na: “A ne mvaé mfa’a wome na, me subu bébé be Zambe.” (Bsa. 73:28) Bi ne dañe minju’u mise bia tôbane mie melu ma su’ulane ma amu bia bo “nya vevea Zambe ésaé ane alo.” (1 Thes. 1:9) Zambe wongan a nyoñe ngap a bia, a a ye ke ôsu a volô bia éyoñ ése. Melu mvus a nga liti na a mbe a bebo bisaé bé, a ne fe a bia melu ma. Ana’ana, bia zu tôban aval étibila’a é ngenane teke tame bobane si nyi éyoñ éziñ. Ve bia ye ke bo étam, Yéhôva a ye tabe a bia. Ajô te, “te bia ko woñ, ve bi jô na: ‘Yéhôva a ne mvolô wom; ma ye bo te ko woñ’”—Héb. 13:5, 6. w24.06 af. 25 ab. 17-18

Kalate Zambe a kobô ajô bôte 40 a mvuk be mbe bejô bôte Israël. Mbamba bejô bôte be nga bo mbia be mam. Bi tame zu kobô ajô mbamba Njô bôte David. Yéhôva a nga jô na: “David mbo ésaé wom . . . a nga ba’ale metiñe mam, a tôñe me a nleme wé ôse, a bo ve mame me mbe mvaé mise mam.” (1 Bb. 14:8) Ve David a nga bo mejian a éza minga, a bo fe nta’ane mam asu na nnôm a ke wu bita. (2 Sam. 11:4, 14, 15) Kalate Zambe a kobô fe ajô mbamba be mame béziñe bejô bôte be nga bo, a too ki na be nji be bebo bisaé be Yéhôva. Bi tame kobô ajô Roboam. A “nga bo mam me ne abé” mise me Yéhôva. (2 Mka. 12:14) Ve Roboam a nga bo fe mame méziñe me mbe abeñ. Éve’an é ne na, a nga bo Yéhôva mewôk éyoñ a nga jô nye na a bo te ke wosane meyoñ awôme ya Israël, a na a jô’é bebiene be tobe njô bôte mfe. A nga lôñe fe betisone be mbe ngul éjôé jé si asu na a bo ngule ya kaman ayoñe Zambe be besiñe bap. (1 Bb. 12:21-24; 2 Mka. 11:5-12) Jé nje Yéhôva a mbe a fombô’ô asu na a jô na njô bôt éziñ a ne zôsô mise mé? Yéhôva a nga fombô avale nleme wé ô ne été wôé, mintyendane a nga bo, a ngul a ve na a ke ôsu a kañe Zambe avale metiñe ma jô. w24.07 af. 20 ab. 1-3

Jé bemvendé ba yiane bo éyoñe mongô a dubaneya a ngenane teke bi mimbu 18 a bo beta nsem? Bemvendé bese ba ye bo nta’ane mam asu na bemvendé bebaé be ke laan a mongô ate, nsamba a bebiaé bé be ne bekristen. Bemvendé ba ye jeñe na be yeme mintyi’ane bebiaé be nga nyoñ asu na be volô mone wop na a kôñelane nlem. Nge mongô ate a vô’ôlô melebe bebiaé bé a tyendé asimesane dé a mimboone mié, bemvendé bebaé be ne tyi’i na bebiaé be ke ôsu a volô mone wop. Nde fe, ke bebiaé mbe Zambe a nga ve mbe’e ya lebe bone bap nye’an été. (Deut. 6:6, 7; Mink. 6:20; 22:6; Éphé. 6:2-4) Mvuse ya valé, bemvendé ba ye bo be jeñe’e na be yeme nge bebiaé ba ve mone wop mvolane wo yian. Ve jé bemvendé be ne bo nge mongô a te bo beta nsem a kôñelane ki nlem a ke ôsu a bo jam é ne abé? Éyoñe te nje ñhe émo’o bemvendé ja ye laan a mongô ate nsamba a bebiaé bé be ne bekristen. w24.08 af. 24 ab. 18

Bia bese bia yeme na, bi wô’ô bo mevak éyoñe ba dase bia. Ve bi wô’ô dañe bo mevak éyoñe bia bia ve bôte bevok. Avale Yéhôva a nga té bia da ve bia fane ya nyiñe mevak été. Bi ne dañe bo mevak éyoñe bia jeñ abui mezene ya ve bôte bevok. Nga nalé a kôme liti aval étua abeñe Yéhôva a nga té bia? (Bsa. 139:14) Kalate Zambe a liti na bi ne mevak éyoñe bia ve. Ajô te, a nji bo jame ya kam éyoñ a jô na Yéhôva a ne “Zambe ya mevak.” (1 Tim. 1:11) Fulu ya ve ja so be Yéhôva a nnye a ne beta Mvee a dañ. Nlômane Paul ô nga jô na “nge bi bili ényiñ, nge bia fô’ôsan, a nge bi ne” a ne amu nye. (Mame mi. 17:28) Teke vaa nge beté, “mbamba mvean ase a das ése” bia so be Yéhôva. (Jacq. 1:17) Éko éziñe bia bese bi ne kômbô bi meva’a ma so éyoñe bia ve. Bi ne bo de éyoñe bia vu fulu ésôs Yéhôva.—Éphé. 5:1. w24.09 af. 26 ab. 1-4

Éyoñe ba yene mefulu a mame mese ma sili asu na mojañ éziñ a bo mvendé, bevolô béziñe be ne simesane na be se ngule ya bo bemvendé môs éziñ. Te vuane na, Yéhôva ba ékôane jé be nji yange na ô bo zôsô ne tiññ. (1 P. 2:21) A fe na, nsisime Yéhôva wo ye volô wo na ô bi mefulu mete. (Philip. 2:13) Ye wo kômbô tu’a saé na ô bi fulu jia ya été? Ye’ela’ane Yéhôva a kate nye de. Vunu’u Kalate Zambe a bekalate bangan na ô kome yeme jam éte, a jô’ô mvendé éziñe na é ve wo melep mfa’a ya bo mintyendane mia sili. Kele’ ôsu a yaé nsisim! Jô’ô Yéhôva na a yañele wo a mé wo, ndembene wo ye tu’a bo mfi asu dé a asu ékôane bekristen. (Ésa. 64:8) Teke bisô na, Yéhôva a ye botane ngul ése wo ve asu na ô bo mvendé. w24.11 af. 25 ab. 17-18

Teke môt éziñe ya be bia a yiane simesane na a yiane mvame Yéhôva, to’o bi boya abui mimbu ésaé jé. É ne été na Yéhôva a vuane ki mame mese bi boya asu dé. A nga ve bia Mone wé zezé, sa ke asu na a ya’ane bia ésaé bia bo nye. Nge bi simesane na bia yiane mvame Yéhôva nge na ba yiane nyoñe bia aval é ne ngum aval, a ye bo ve ane bia jô na Krist a nji yiane wu asu dangan. (Ve’e a Begalate 2:21.) Nlômane Paul a mbe a yeme’e na a nji yiane mvame Zambe. Ve amu jé ñhe a nga jô na a nga bo ésaé Yéhôva a ngule jé ése? A nji be a kômbô’ô jô na a yiane mvame Yéhôva, ve a mbe a kômbô’ô liti na a ve Yéhôva akiba amu mvame jé. (Éphé. 3:7) Aval ane Paul, bia ke ôsu a bo Yéhôva ésaé a ayôñ ése, sa ke asu na bi liti na bia yiane mvame jé, ve asu na bi ve nye akiba amu mvam éte. w25.01 af. 27 ab. 5-6