VERU, dan l-​insett (ichneumon wasp) għandu dehra stramba, kważi tal-​biżaʼ. Iżda għala jissejjaħ parassitiku? Għax ġeneralment inissel billi jqiegħed bajda fuq il-​larva jew fil-​larva taʼ insett ieħor jew taʼ brimba.

Fl-Amerika taʼ Fuq hemm iktar minn 3,000 speċi taʼ din ix-​xorta taʼ insett. Dawn, mill-​banda l-​oħra, huma parti minn familja kbira taʼ tipi differenti taʼ insetti parassitiċi. Ix-​xjenzati jikkalkulaw li madwar id-​dinja hemm iktar minn 40,000 speċi li jappartjenu lil din il-​familja taʼ insetti.

Dan l-​insett ivarja fit-​tul minn 0.3 sa 5 ċentimetri. Żaqqu, li hi rqiqa u ġejja għat-​tond, hija itwal minn rasu u l-​parti tan-​nofs taʼ ġismu flimkien. Dawn l-​insetti għandhom antenni twal ħafna.

L-iktar karatteristika li tiddistingwihom hija t-​tubu qisu labra fit-​tarf taʼ żaqqhom. Din l-​istruttura, imsejħa ovipożitur u li minnha toħroġ il-​bajda, hija taʼ spiss itwal mill-​ġisem innifsu. M’hijiex eħxen minn xagħra taʼ żiemel u għandha qishom tliet ħajtiet li jiċċaqalqu ’l quddiem u lura biex jitfgħu l-​bajda mit-​tubu.

Dan l-​insett kif jinduna fejn hemm il-​larva taʼ insett ieħor jew taʼ brimba fejn jistaʼ jitfaʼ l-​bajda tiegħu? L-​insett mara Megarhyssa, mill-​ġens taʼ l-​ichneumon, ġiet osservata ttektek fuq siġra bl-​antenni tagħha biex issib il-​vibrazzjonijiet taʼ larva li tkun qed tgħix żewġ ċentimetri jew iktar taħt il-​qoxra taz-​zokk. Meta tinduna li hemm larva, tibda żżid fit-​tektik. Eventwalment, tibda tinfed fil-​qoxra bit-​tubu, qisha qiegħda tħaffer ġo fiha.

Xi wħud li raw din il-​ħaġa ssir innotaw: “Meta l-​ponta tal-​ovipożitur taʼ l-​insett [ichneumon] tmiss il-​larva, tinżel bajda waħda mit-​tubu, u tiġi mqiegħda ħdejn, jew fuq, il-​larva kundannata.” Meta l-​bajda tfaqqas, il-​larva l-​ġdida tiekol mix-​xaħmijiet u l-​likwidi tal-​ġisem tal-​larva l-​oħra. Imbagħad tagħmel fosdqa tal-​ħarir li fiha tiżviluppa f’insett adult. Meta dan jasal f’wiċċ is-​siġra, ikun lest biex jagħmel il-​ħsara lil ġenerazzjoni ġdida taʼ insetti.

Għalkemm hemm min forsi jiddeskrivi dan il-​grupp taʼ insetti bħala parassiti kattivi, l-​insetti ichneumon għandhom skop importanti. Il-​larva tagħhom tiekol lill-​insetti li jagħmlu ħsara lill-​prodotti taʼ l-​ikel, inkluż tip taʼ insett li jeqred ir-​rimjiet taʼ ħxejjex u qmuħ, id-​dudu tal-​qoton, il-​farfett tat-​tuffieħ, u l-​ħanfus taʼ l-​ispraġ, biex insemmu ftit. Għalhekk, milli jidher din ix-​xorta taʼ insett tikkontrolla ż-​żjieda taʼ insetti li jagħmlu ħsara fl-​agrikultura.

Għalkemm l-​insetti ichneumon huma numerużi ħafna, il-​bnedmin ma tantx jarawhom għax dawn l-​insetti ġeneralment jieklu, inisslu, u jbidu f’postijiet fejn ma tantx imorru nies. Għalhekk, dawn l-​insetti jservu bħala eżempju ieħor tad-​diversità u l-​bilanċ taʼ ħlejjaq ħajjin li l-​bniedem għadu ma jistax jifhem għal kollox.

[Stampa f’paġna 24]

L-​insett “ichneumon” jipprepara biex ibid

[Sors]

Scott Bauer/Agricultural Research Service, USDA