Bilondolola Bible

 Mukanda wa Kusokwelwa wisambila pa “mwana-mukaji,” “ndumba mukatampe” udi na dijina dya bu “kifyame: ‘Babiloni Mukatampe.’” (Kusokwelwa 17:1, 3, 5) Uno mwana-mukaji ufunkila pa mitōtelo yonso ya bubela mu kikonge, mine ‘ishintyile bubine bwa Leza na bubela.’ a (Bene Loma 1:25) Nansha bino bipwilo byobishidile mu bintu bivule, abyo byonso bibombolanga bantu mu miswelo palapala baleke kutōta Leza wa bine, Yehova.—Kupituluka mu Bijila 4:35.

Mwa kuyukila Babiloni Mukatampe

1.   Babiloni Mukatampe i kyelekejo. Mu mukanda wa Kusokwelwa mudi “biyukeno,” o mwanda i byendele’mo tufule ku kunena’mba Babiloni Mukatampe i mwana-mukaji wa kyelekejo. (Kusokwelwa 1:1) Ne kadi, “ushikete pa mema mangimangi,” elekeja “bantu ne bibumbo ne mizo ne ndimi.” (Kusokwelwa 17:1, 15) Mwana-mukaji umweka na meso kabwanyapo kulonga namino.

2.   Babiloni Mukatampe welekeja kiyukeno kya ntanda yonso. Witwanga bu “kibundi kikatampe kibikele pa balopwe ba pano pa ntanda.” (Kusokwelwa 17:18) Nanshi udi na lupusa lukatampe ntanda yonso.

3.   Babiloni Mukatampe i bulongolodi bwa bipwilo, ke bulongolodipo bwa politike nansha bwa busunga. Babiloni wa kala i kibundi kyādi kipāne mu myanda ya bipwilo, kine kyādi kitumbīle “nsanzo” ya bya majende ne “butyi.” (Isaya 47:1, 12, 13; Yelemia 50:1, 2, 38) Na bubine, bekadi ba mu Babiloni bādi batōta butōtyi bwa bubela pa kyaba kya kutōta Yehova, Leza wa bine. (Ngalwilo 10:8, 9; 11:2-4, 8) Balopwe ba Babiloni bēzunzwile na kibengo peulu pa Yehova ne butōtyi bwandi. (Isaya 14:4, 13, 14; Danyele 5:2-4, 23) Ne Babiloni Mukatampe nandi i mutumbile “bilongwa . . . bya majende.” Kino kilombola’mba i bulongolodi bwa butōtyi.—Kusokwelwa 18:23.

    Babiloni Mukatampe ke kiyukenopo kya politike, mwanda “balopwe ba pano pa ntanda” badilanga konakanibwa kwandi. (Kusokwelwa 17:1, 2; 18:9) Kadi ke kiyukenopo kya busunga, mwanda Bible umushiañanya na “bansunga ba pano pa ntanda.”—Kusokwelwa 18:11, 15.

Photograph taken by courtesy of the British Museum

4.   Bipwilo bya bubela i bifwaninwe kwitwa bu Babiloni Mukatampe. Pa kyaba ka kufundija bantu mwa kufwenena kudi Yehova, Leza wa bine, bipwilo bya bubela abyo bibalengejanga batōte baleza bakwabo. Bible utela kino kilongwa bu “busekese bwa ku mushipiditu.” (Bene Levi 20:6; Divilu 34:15, 16) Nkulupilo pamo bwa busatu-busantu ne kubulwa kufwa kwa muya, ne bilongwa pamo bwa kwingidija bankishi mu butōtyi i bya tamba pa Babiloni wa kala, kadi i bivule bininge mu bipwilo bya bubela. Bino bipwilo i bityange buswe bwa kuswa ntanda mu butōtyi bwabyo. Bible utela kuno kubulwa kikōkeji bu bundumba bwa ku mushipiditu.—Yakoba 4:4.

    Ntumbo ya bupeta bwa bipwilo bya bubela ikwatañene na byobya binena Bible pa Babiloni Mukatampe amba, “uvwele bityilakana ne bityila pyā,” ne amba i “mwineñenye na olo ne mabwe malēme ne malungo.” (Kusokwelwa 17:4) Babiloni Mukatampe i nsulo ya “bintu bya mukenye bya pano pa ntanda,” ko kunena’mba bufundiji ne bilongwa bifutulwija Leza. (Kusokwelwa 17:5) Boba badi mu bipwilo bya bubela i “bantu ne bibumbo ne mizo ne ndimi” bene bakwatakenye Babiloni Mukatampe.—Kusokwelwa 17:15.

 Babiloni Mukatampe ye ufwaninwe kulambikwa mfu ya “boba bonso batapilwe pano pa ntanda.” (Kusokwelwa 18:24) Mu bula bwa mānga, bipwilo bya bubela bikolomonanga mavita ne kukankamika bilongwa bya butumbula, kadi i bikomenwe kufundija bantu bubine butala padi Yehova, Leza wa buswe. (1 Yoano 4:8) Bino bintu i bipaije bantu bavule.

Lelo Leza umonanga namani Babiloni Mukatampe?

 Ku meso a Leza, bubi bwa Babiloni Mukatampe “bubaungwila mulwi kufika ne mūlu.” (Kusokwelwa 18:4, 5) Leza i mukalabele mitōtelo ya bubela mwanda imumwekejanga bibi kadi isusulanga batōtyi bandi.

Lelo i bika bisa kufikila Babiloni Mukatampe?

 Bible unena’mba ‘Leza watyibila mambo’ Babiloni Mukatampe. (Kusokwelwa 18:20) Mu muneneno wa kyelekejo, Bible wālaile amba Leza ukafudija mitōtelo yonso ya bubela. (Kusokwelwa 18:8) Ukatonona kinyema kya musombelo utyila pyā, kine kifunkila pa bulongolodi bukomo bwa politike, kitambe’dyo mutōtelo wa bubela ne kwionakanya. (Kusokwelwa 17:16, 17) “Namino e mukelelwa lubilo lonka Babiloni kibundi kikatampe, kadi kakamwekapo monka nansha dimo.” (Kusokwelwa 18:21) O mwanda boba basaka kusangaja Leza bafwaninwe ‘kutamba’mo,’ kwisansanya na bipwilo bya bubela.—2 Bene Kodinda 6:14-17.