Na‘e Fa‘u Ia ke Pehē?
Potanga Ika
Ko e ngaahi fakatu‘utāmaki ‘i he me‘alelé ‘oku mate ai ‘a e kakai ‘e toko taha miliona tupu pea ‘oku lavea ai ‘a e toko 50 miliona nai ‘i he ta‘u taki taha. Kae kehe, ko e laui miliona ‘o e fanga iká ‘oku lava ke nau lele fakataha fakapotanga pea ‘ikai ke meimei ‘i ai ha fepakipaki. ‘Oku anga-fēfē hono fai ia ‘e he fanga iká, pea ko e hā ‘e lava ke nau ako‘i mai kiate kitautolu fekau‘aki mo e founga ke fakasi‘isi‘i ai ‘a e ngaahi fepaki ‘a e me‘alelé?
Fakakaukau: ‘Oku ako ‘a e potanga iká fekau‘aki mo ho nau ngaahi ‘ātakaí ‘o fakafou ‘i honau matá mo honau ‘ōkani fakaeongo makehe ‘oku ui ko e ‘uno loto. ‘Oku nau ngāue‘aki ‘a e ngaahi ongo ko ení ke ‘ilo‘i ‘a e feitu‘u ‘oku ‘i ai ‘a e fanga ika kehé ‘i he ngaahi ‘ēlia ‘e tolu takatakai ‘iate kinautolú, pea nau ngāue leva ‘o hangē ko ení:
-
Fononga fakamatapapa. ‘Oku nau fakahoa ‘a e vave ‘o e ika ‘i honau tafa‘akí pea nau tauhi ma‘u honau vāmama‘o meiate kinautolú.
-
Vāvāofi. ‘Oku nau tulituli ke ofi ange ki he ika ‘oku mama‘o atú.
-
Faka‘ehi‘ehi mei he fepakipakí. ‘Oku nau liliu ‘a e feitu‘u ‘oku nau hu‘u ki aí ke faka‘ehi‘ehi mei he fepaki mo e ika kehé.
Fakatu‘unga ‘i he anga ko ia ‘e tolu ‘o e potanga iká, na‘e fa‘u ai ‘e ha kautaha fa‘u‘anga kā ‘i Siapani ‘a e fanga ki‘i kā lōpoti ‘e lava ke nau fononga fakakulupu ‘o ‘ikai ke fepakipaki. ‘I he ‘ikai ngāue‘aki ‘a e matá, ‘oku ngāue‘aki ‘e he ngaahi lōpotí ‘a e ngaahi tekinolosia fakaefetu‘utaki kae ‘ikai ko ha ‘uno loto, ‘oku nau ngāue‘aki ‘a e leisa fakafuofua mama‘o. ‘Oku tui ‘a e kautahá ko e tekinolosia ko ení ‘e tokoni ia kiate kinautolu ke fa‘u ‘a e ngaahi me‘alele “ ‘e ‘ikai lava ‘o fepakipaki” pea “tokoni ia ki ha ‘ātakai lelei pea ‘ikai ke toe ‘i ai ha fihitu‘u ‘i he fefononga‘akí.”
“ ‘Oku tau toe fa‘u ‘a e anga ‘o e potanga iká [‘aki] hono ngāue‘aki kakato ‘a e ngaahi tekinolosia fo‘ou,” ko e lau ia ‘a Toshiyuki Andou, ko e ‘enisinia pule ia ‘o e fokotu‘utu‘u ngāue ‘o e kā lōpotí. “ ‘Oku tau ‘i he māmani ‘o e mīsiní, ‘oku lahi ‘a e me‘a ke tau ako mei he anga ‘o e potanga iká.”
Ko e hā ho‘o fakakaukaú? ‘Oku hoko mai pē nai ‘a e potanga iká mei ha founga ta‘efakakaukau‘í? Pe na‘e fa‘u ia ke pehē?
