BIBLE BUK 27
Daniel
FOCUS: Olketa profesi wea Daniel raetem and olketa tings wea hem experiencem taem hem lo Babylon
HAO HEM CONNECT LO THEME BLO BIBLE: Showim taem wea Messiah bae arrive and taem wea Jehovah bae establishim Kingdom blo Hem lo heven
RAETA: Daniel
PLES WEA HEM RAETEM: Babylon
TAEM WEA HEM COMPLETIM: Abaot 536 B.C.E.
HAO LONG HEM TEK: 618–abaot 536 B.C.E. (abaot 82 years)
Why Hem Valuable
1. During wat kaen hard taem nao Jehovah appointim Daniel for profet?
JEHOVAH appointim Daniel for kamap profet blo Hem during wanfala hard taem lo history. King wea rul lo throne blo Jehovah lo Jerusalem, olketa tekem hem go prisoner lo Babylon. Datfala taon and temple wea nem blo Jehovah stap lo hem, hem distroe. And pipol blo God prisoner lo Babylon. Jehovah chusim disfala taem wea barava no isi for showim olketa interesting detail abaotem sovereign rul blo hem and talem Daniel for raetem lo buk blo hem.—2:20; 6:26.
Jehovah hem God wea savve showim olketa samting wea haed, hem savve rescuem olketa servant blo hem, hem rewardim olketa wea loyal lo hem, and hem nao Most Hae God
2. Wat nao olketa detail wea buk blo Daniel storyim abaotem (a) Kingdom? (b) Messiah?
2 Lo disfala buk, Jehovah storyim staka niu detail abaotem rul blo hem wea bae stap for olowe. Jehovah talem lo Daniel wat Kingdom blo Messiah bae accomplishim, hao big nao rulership blo hem, wea bae hem rul kam from, and hu nao bae rul lo datfala kingdom. (2:35, 44; 7:13, 14, 18) Hem storyim tu taem wea Messiah bae kam, taem olketa bae killim hem dae, and taem wea hem bae start for rul lo heven. Lo wanfala profesi, Jehovah talem klia dat Messiah bae kam and bae olketa killim hem dae lo end blo “70 week” then Jerusalem bae distroe. (9:24-26; lukim Box 27-A.) Bihaen, Nehemiah storyim taem wea datfala 70 week hem start. (Ne 2:1, 5-8) Daniel storyim nara profesi wea talem dat Messiah bae start for rul lo end blo “sevenfala taem.” (4:16, 17; lukim Box 27-C.) Taem Jesus storyim saen wea showim hem rul lo Kingdom lo heven, hem refer lo disfala taem period olsem “taem wea God markem for olketa nation hem finis.”—Lu 21:20-24; Mt 24:1-3, 15.
3. Wat nao buk blo Daniel storyim abaotem rul blo olketa man?
3 Jehovah storyim tu olketa detail abaotem olketa paoaful gavman wea rul, and hem storyim which wan nao bae rul firstaem and olketa narawan wea bae rul bihaen. Daniel chapter 2, 7, 8, and 10-12 storyim history blo olketa gavman hia, wea showim olketa world paoa wea bae rul afta Babylon go kasem world paoa wea bae rul lo “taem blo end.” (12:4; nwt App. B9) Jehovah storyim tu olketa human gavman wea againstim rul blo hem, harassim pipol blo hem, and Kingdom blo hem bae distroem olketa. (7:23-26) And tu, vision abaotem olketa wild animal wea buk blo Daniel storyim hem helpem iumi for luksavve olketa wild animal wea buk blo Revelation storyim hem refer tu lo olketa politikol paoa.—Da 7:15-17; Re 13:1, 2; 17:3.
4. Wat nao iumi lanem from personal experience blo Daniel?
4 Jehovah inspirem Daniel for raetem samfala personal experience blo hem for teachim iumi olketa valuable leson. Iumi lane abaotem wei for faithful taem iumi read abaotem hao Daniel and thrifala Hebrew fren blo hem no laek for brekem law blo God. (1:8; 3:16-18; 6:10) Iumi lane abaotem wei for hambol taem iumi read abaotem Daniel wea depend lo Jehovah thru lo prea. (2:19-23; 9:3-19) And iumi lane tu abaotem wei for no fraet taem Daniel talem judgment message blo God lo olketa king and endap olketa torowem hem lo hol blo olketa lion bikos hem no stop for prea lo God blo hem.—4:27; 5:22, 23; 6:6-10, 16, 17.
5. Wat nao iumi lanem abaotem Jehovah from buk blo Daniel?
5 Lo buk blo Daniel, Jehovah teachim iumi staka samting abaotem personality blo hem. Iumi lanem dat Jehovah hem God wea savve showim olketa samting wea haed, hem storyim olketa event wea bae happen lo future lo olketa servant blo hem. (2:47) Hem savve rescuem olketa servant blo hem taem samwan laek for killim olketa dae and hem promis tu for resurrectim olketa wea faithful. (6:27; 12:13) And hem rewardim olketa wea loyal lo hem taem hem helpem olketa for understandim will blo hem and givim olketa strong for no givap. (1:17; 10:19) Most important samting, Jehovah pruvim dat hem nao Most Hae God. Only Daniel nomoa iusim olketa expression “Ruler lo kingdom blo olketa man” and “Most Hae God” for describem Jehovah. a—4:17; 7:18.
Helpful Information Abaotem Disfala Buk
6. Wat nao iumi savve lo hem abaotem Daniel?
6 Raeta: Daniel wea nem blo hem minim, “God Hem Judge blo Mi,” hem kam from tribe blo Judah. Maet hem kam from famili blo king. Taem hem young, luk olsem taem hem teenager, olketa tekem hem for prisoner lo Babylon lo 617 B.C.E. (1:1-3, 6) Lo there hem waka lo palace blo king blo Babylon and, bihaen hem kamap hae official lo gavman blo Media and Persia. (1:4; 6:1, 2) Daniel garem bigfala wisdom and pipol barava respectim hem, for example profet Ezekiel storyim dat Daniel hem wanfala raeteous person. (Eze 14:14, 20; 28:3; Da 1:17-20) Daniel start for profet lo abaot 606 B.C.E. (2:1, 19) Hem lukim final vision blo hem lo 536 B.C.E. (10:1) Luk olsem Daniel laef for almost 100 years, 78 years hem stap anda lo rul blo Babylon and go kasem mek-thri year lo rul blo Media and Persia. Lo abaot 536 B.C.E., Daniel completim buk blo hem, bat, hem raetem samfala part lo buk blo hem bifor datfala taem.—7:1; lukim Box 27-B.
7. Wat information nao helpem iumi for understandim buk blo Daniel?
7 Baekgraon: Lo 620 B.C.E., Babylon start for kolektem tax from Judah. Gogo, Judah rebel and King Nebuchadnezzar blo Babylon attakim Jerusalem, and tekovarem datfala taon lo 617 B.C.E. (2Ki 24:1, 10-12) Then hem tekem olketa nara member lo famili blo king and “olketa important man lo datfala land,” includim Daniel, for go prisoner lo Babylon. (2Ki 24:15) Samfala years bihaen, lo 607 B.C.E., Babylon distroem Jerusalem and tekem staka Jew moa for prisoner lo Babylon. Then lo 539 B.C.E., army blo Media and Persia wea Cyrus the Great nao leadim, tekovarem Babylon. Media and Persia allowim Governor Zerubbabel, wea laef lo semtaem witim Daniel, for leadim smol grup blo olketa Jew go bak lo Judah.—Ezr 1:1-8; 2:1,2; Hag 1:1.
8. Hao nao Daniel arrangem buk blo hem, and hem raetem lo which languis?
8 Olketa nara detail: Buk blo Daniel hem garem tufala part. Chapter 1-6 hem storyim olketa experience blo Daniel and olketa fren blo hem and tu olketa profesi abaotem olketa gavman blo man. Hem raetem olketa story hia followim chronological order. Chapter 7-12 storyim olketa vision wea Daniel lukim. Afta Daniel raetem olketa first chapter lo Hebrew languis, hem raet abaotem future blo olketa world paoa lo Aramaic languis. (2:4b–7:28) Hem raetem chapter 8-12 lo Hebrew languis, wea storyim future blo pipol blo God during taem wea olketa world paoa rul.
Summary
9. Wat nao happen lo Daniel and olketa fren blo hem no longtaem afta olketa arrive lo Babylon?
9 Kasem training lo Babylon. (1:1-21) Lo 617 B.C.E., Daniel, Hananiah, Mishael, and Azariah b arrive lo Babylon and start kasem training for waka for gavman. Afta olketa refuse for kaikaim kaikai blo king, olketa kasem blessing from olketa faithful and olketa famous for wisdom wea olketa garem.—1:20.
10. Wat nao happen abaot wan year afta Jerusalem distroe?
10 Wanfala maeti image. (2:1-49) Lo abaot 606 B.C.E., Nebuchadnezzar dream abaotem wanfala maeti image wea mekem hem fraet fogud. Hem threatenim evri wise man blo Babylon dat if olketa no savve talem hem wat nao hem dream abaotem and mining blo hem, bae hem killim olketa dae. Taem Daniel storyim datfala dream and mining blo hem, Nebuchadnezzar acknowledgim dat Jehovah hem Man wea “showim olketa samting wea haed,” mekem Daniel for rul ovarem province blo Babylon, and appointim Hananiah, Mishael, and Azariah for lukaftarem evri waka lo province blo Babylon.
11. Wat nao test wea thrifala Hebrew kasem, and wat nao aotkam blo datwan?
11 Bigfala fire. (3:1-30) During or afta 606 B.C.E., Nebuchadnezzar dedicatem wanfala big golden image. Taem Hananiah, Mishael, and Azariah refuse for worshipim datfala image, Nebuchadnezzar talem pipol blo hem for torowem olketa insaed wanfala bigfala fire. Jehovah sendem angel blo hem for protectim olketa. From datwan, Nebuchadnezzar praisem Jehovah, hem givim law for protectim worship blo Jehovah, and hem givim hae position lo gavman blo hem for thrifala Hebrew hia.
12. Wat nao Daniel chapter 4 story abaotem?
12 Wanfala big tree. (4:1-37) Disfala chapter hem copy blo leta wea Nebuchadnezzar raetem, maet hem afta 600 B.C.E. Lo datfala leta, king storyim dream blo hem abaotem wanfala tree wea olketa katem daon and putim strap raonem for “sevenfala taem” and hem storyim tu mining wea Daniel talem abaotem datfala dream. (4:25; lukim Box 27-C.) Datfala dream fulfill taem Nebuchadnezzar lusim gudfala tingting and no fit for rul, bat gogo hem kasem bak stretfala tingting and hem rul moa. Lo end lo leta blo hem, hem praisem Jehovah and acknowledgim sovereignty blo Hem.
13. Wat profesi nao fulfill lo 539 B.C.E.?
13 Raeting lo wall. (5:1-31) Lo October 5, 539 B.C.E., King Belshazzar blo Babylon lukim wanfala hand hem raetem message lo wall wea no eniwan savve minim, so hem talem Daniel for readim datfala raeting and interpretim mining blo hem. Daniel, wea maet insaed 90’s blo hem, talem dat Media and Persia bae tekovarem Babylon. Lo sem naet, olketa killim dae Belshazzar, tekovarem Babylon, and Darius blo Media nao hem kamap king.—5:30, 31.
14. Taem Daniel olo, wat nao kasem hem wea testim loyalty blo hem?
14 Hol blo olketa lion. (6:1-28) No longtaem afta olketa tekovarem Babylon, Darius appointim Daniel for kamap hae official lo gavman blo Babylon. Bat, olketa nara official wea jealous mekem plan for killim dae Daniel bikos hem prea lo Jehovah. Olketa torowem Daniel insaed hol blo olketa lion. Jehovah rescuem Daniel, and Darius givim order for evriwan anda lo rul blo hem for fraet lo Jehovah.
15. Lo vision blo Daniel abaotem fofala wild animal, wat nao Jehovah duim lo datfala smol horn and wat nao Hem givim lo olketa holy wan?
15 Fofala wild animal. (7:1-28) Lo 553 B.C.E., Daniel, wea hem insaed late 70’s or early 80’s blo hem, lukim wanfala vision abaotem fofala wild animal wea representim fofala kingdom, or gavman. Mek-fo wild animal hem garem tenfala horn, then wanfala smol horn “kamap midolwan lo olketa” and replacem thrifala lo tenfala horn hia. (7:8) Daniel lukim samwan olsem son blo man kasem rulership wea stap for olowe. (7:13, 14) Hem lukim datfala smol horn bae hem harassim “olketa holy wan” for thri and haf taem. (7:21, 25) Jehovah tekem aot rulership from datfala horn, datfala wild animal hem distroe, and Jehovah givim kingdom wea stap for olowe lo “olketa holy wan blo Most Hae God.”—7:26, 27.
16. Wat nao happen lo datfala man sheepsheep and man goat wea profesi lo Daniel chapter 8 storyim?
16 Datfala man sheepsheep and man goat. (8:1-27) Lo 551 B.C.E., wan year bifor Cyrus unitem rul blo Media and Persia, Daniel lukim vision abaotem wanfala man goat wea garem big horn hem killim dae wanfala man sheepsheep wea garem tufala horn. Datfala man sheepsheep hem representim olketa king blo Media and Persia. Datfala goat representim Greece. Horn blo datfala goat hem brek and fofala horn nao replacem. Wanfala lo olketa smol horn hia hem kamap wanfala aggressive king. Lo taem blo end, datfala king mekhae lo hemseleva and hem spoelem holy ples. Afta 2,300 days datfala holy ples bae kamap gud moa olsem bifor. Finally, aggressive king hia hem “distroe no from hand blo man.”—8:25.
17. Wat nao Daniel luksavve lo hem afta hem prea lo Jehovah?
17 70 years and 70 week. (9:1-27) Luk olsem early lo 539 B.C.E., bifor Cyrus givim komand for releasem olketa Jew wea prisoner, Daniel luksavve dat 70-year wea Jerusalem hem stap emti hem klosap end. c (2Ch 36:23; Ezr 1:1-11; 2:64) Hem prea lo Jehovah for restorem worship lo temple. Angel Gabriel appear lo Daniel and talem hem abaotem taem period blo “70 week,” wea hem 70 week blo olketa years. (9:24, ftn.) Disfala profesi storyim staka event: Olketa bae offerim sakrifaes for kasem forgiveness, buildim bak Jerusalem, Messiah bae arrive and olketa bae killim hem dae, olketa bae distroem datfala “taon and holy ples,” and datfala covenant bae stap go kasem end blo mek-70 week and kasem midol lo datfala week, olketa bae stop for offerim olketa sakrifaes.—9:26.
18. Wat nao vision blo Daniel abaotem olketa king wea againstim each other showim abaotem “last part blo olketa day”?
18 Olketa king wea againstim each other. (10:1–12:13) Lo 536 B.C.E., Daniel, wea klosap 100 years old, kasem last vision blo hem, wea hem abaotem “last part blo olketa day.” (10:14) Daniel faendaot dat king blo Persia “bae mekem evri samting for againstim kingdom blo Greece.” (11:2) Then, kingdom blo wanfala maeti king bae divaed lo fofala part. Gogo, king blo north and king blo south bae faet for paoa. During dat taem, olketa bae spoelem holy ples blo God, aotem sakrifaes wea olketa offerim evritaem, and putim “datfala barava rabis samting wea kosim evri samting for distroe.” (11:29-31) Lo taem blo end, olketa king “pushim” each other. Then, king blo north go insaed “land blo Decoration.” (11:40-45) During taem blo bigfala trabol, Michael hem standap for holy pipol blo God. Wanfala angel ask olsem: “Bae hem tek hao long bifor hem kasem end blo olketa nambawan samting hia?” Nara angel mentionim period blo thri and haf taem. Bihaen, hem mentionim moa nara tufala taem period, wea hem 1,290 days, and 1,335 days. Angel talem Daniel dat hem bae rest and bae hem standap lo “end blo olketa day.” (12:6, 7, 11-13) No longtaem afta datfala vision end, Daniel completim buk wea garem nem blo hem.
Benefit From Buk blo Daniel
-
1. KAM KLOS LO JEHOVAH
-
a. Hao nao Jehovah pruvim dat hem wanfala loyal Fren blo Daniel lo full laef blo hem? (1:9, 17; 2:23; 6:22; 9:4) Wat nao diswan teachim iu abaotem Jehovah?
-
b. Lo 19-fala occurrence lo nem blo God lo buk blo Daniel, 14-fala taem hem lo prea blo Daniel. (9:4-19) Wat nao shud main focus lo olketa prea blo iumi, and why nao olsem? (Mt 6:9)
-
-
2. DIGDIG FOR HIDDEN TREASURE
-
a. Hao nao Daniel 7:13, 14, 18 connect lo theme blo Bible and purpose blo Jehovah? (Re 1:6; 14:1)
-
b. Hao nao Daniel 9:24-27 helpem iu savve lo exact year wea Messiah arrive? (Lukim Box 27-A.) Wat nao olketa nara event wea profesi storyim, and wat taem nao olketa fulfill?
-
-
3. APPLYIM WAT IU LANEM
-
a. Taem Daniel and olketa fren blo hem separate from parents blo olketa, wat nao olketa temptation olketa kasem lo Babylon bat olketa winim? (1:3-8) Wat nao olketa parents savve lanem from disfala story?
-
b. Pipol savve Daniel hem man wea “gohed faithful for worshipim” Jehovah. (6:16, 20) Wat nao iu lanem from wei wea hem faithful lo Jehovah for full laef blo hem, from taem hem young go kasem taem hem barava olo? (Eze 14:14; Da 10:11, 19; lukim Box 27-B.)
-
-
4. WAT MOA SAMFALA SAMTING WEA IU LANEM FROM BUK BLO DANIEL?
a Buk blo Daniel garem samfala nara detail wea no stap lo eni nara buk lo olketa Hebrew Scripture. For example, only hem nomoa talem nem blo olketa angel and garem disfala phrase “taem blo end.”—8:17; 9:21; 12:1.
b Lo Babylon, pipol savve kolem nem blo olketa fren blo Daniel lo Shadrach, Meshach, and Abednego. And nem wea olketa givim lo Daniel hem Belteshazzar.—1:6, 7.
c Luk olsem Cyrus letem olketa Jew go free lo start blo spring season lo 537 B.C.E. Diswan givim taem for olketa go bak lo Jerusalem and buildim altar lo first day lo mek-seven month (Tishri) wea hem exactly 70 years from taem wea datfala land hem “stap emti.”—2Ch 36:20-23; 2Ki 25:22-26; Ezr 3:1, 2.

