¡ME RI MȺJȺ RGI MIMI TEXE YO PAA! XØRꞸ ÑE PJECHI YO MAMA NE BIBLIA

Yo nota

jñatrjo
Yo nota
/assets/ct/79e1b14fff/images/syn_placeholder_sqr.png
lff págs. 255-256

Yo nota

Yo nota
  1.  Kjo ngeje Babilonia la Grande

  2.  ¿Jingua ro e̱je̱ nu Mesías kja ne Xoñijomꞹ?

  3.  Kʼo kjaji yo doctor ko ne kjii

  4.  ¿Søø ri jyambꞹbi ni suu o ni xira?

  5.  Yo mbaxkua

  6.  Yo ngijeme kʼꞹ ngeji contagiosas

  7.  Yo negocio ñe yo asuntos legales

 1. Kjo ngeje Babilonia la Grande

¿Pjenga ri mangøji ke Babilonia la Grande nge texe yo religión yo dya na kjuana? (Apocalipsis 17:5). Ra nuji pjenga nge akjanu:

  • Bʼꞹbʼꞹ ñe pɇpji kja texe ne xoñijomꞹ. Ne Biblia mama ke angeze ju̱rꞹ kja me na punkjꞹ ntee ke “ka̱ra̱ji texe kja ne xoñijomꞹ”, ñe “kʼꞹ manda texe kja yo rey texe kja ne xoñijomꞹ” (Apocalipsis 17:15, 18).

  • Dya søø ra nge na gobierno ni ri nge nu kʼo pøø. Nangeje ne Biblia mama ke “kʼo rey kja ne xoñijomꞹ” ñe “nu kʼo pøø” xi ri bʼꞹntrjoji ma ra chjotꞹji kʼe Babilonia la Grande (Apocalipsis 18:9, 15).

  • Kjaa ke yo ntee dya kja ra nee ra matrʼꞹji Mizhokjimi. Ne Biblia mama ke nge nzakja na “ndinxu kʼꞹ me tsa̱ja̱ o bʼɇzo” nangeje potka pɇpji ko yo gobierno ngekʼua ra ngontrʼpꞹji ñe ra mbøsʼꞹji ma pje kʼo nee. (Apocalipsis 17:1, 2). Ompꞹ yo ntee kja texe ne xoñijomꞹ ñe pɇsʼi o sʼokꞹ kʼꞹ a nrru̱u̱ na punkjꞹ ntee (Apocalipsis 18:23, 24).

Nrro ri ñutrjo kja nu xørꞹ 13 punto 6

 2. ¿Jingua ro e̱je̱ nu Mesías kja ne Xoñijomꞹ?

Ne Biblia nⱥdʼⱥ ke ro kjogꞹ 69 ngoʼo kjanu ro e̱je̱ nu Mesías. (xørꞹ Daniel 9:25).

  • ¿Jingua go mbꞹrꞹ yo 69 ngoʼo? Kja nu kjɇɇ 455 antes de nuestra era. Kʼe kjɇkʼꞹ, nu gobernador Nehemías go zⱥtrʼⱥ a Jerusalén ngekʼua ro “bobʼꞹji na yeje kʼo nrrꞹngumꞹ” (Daniel 9:25; Nehemías 2:1, 5-8).

  • ¿Janzi go mezhe yo 69 ngoʼo? Janzi profecía ke ba e̱je̱ kja ne Biblia mama ke na paa ngeje na kjɇɇ (Números 14:34; Ezequiel 4:6). Ngek’ua na ngo’o nge yencho kjɇɇ. Nujyo nee ra mama ke yo 69 ngoʼo kʼꞹ mama ne profecía ngeje 483 kjɇɇ (69 x 7).

  • ¿Jingua o nguarꞹ yo 69 ngoʼo? Ma ri pjꞹrꞹ ri pezhe yo 483 kjɇɇ ndeze kʼe kjɇɇ 455 antes de nuestra era je ra zoo kja kʼe kjɇɇ 29 de nuestra era. a Nge kʼe kjɇɇ ma o jii e Jesús kja nrreje, akjanu go mbɇzhi nu Mesías (Lucas 3:1, 2, 21, 22).

Nrro ri ñutrjo kja nu xørꞹ 15 punto 5

 3. Kʼo kjaji yo doctor ko ne kjii

Bʼꞹbʼꞹ tratamiento nu ja ngextrjo o kjii na ntee k’ꞹ nrre ga xichʼpiji na yeje. Pe ri pjønguenrra nangeje dya texeyo nuu na joo Mizhokjimi. Nzakja dya ri jɇziji ke ra pjongꞹzꞹji kjii ngekʼua ra xichʼpiji nʼaño ntee ñe dya xo ri jɇziji ke jango ra mbɇsʼiji kjanu ra xichʼkiji kja in ñitsjiji ma ra tsjakꞹji na operación (Deuteronomio 15:23).

Bʼꞹbʼꞹ tratamiento yo søø ra sⱥjnⱥji, nzakja yo análisis ke kjakꞹji ko in kjii, ne hemodiálisis, ne hemodilución o ma kjaji ke ko na máquina dya ra bʼɇzhi ne kjii o kjaji ke ko na máquina na nzhodʼꞹ ne kjii kjanu ga nzhogꞹ kja in ñitsji (o bomba de derivación cardiopulmonar). Nzi dʼa cristiano ra mama pje nge kʼo ra tsjaji ko o kjii ma ra tsjapꞹji na operación, análisis o na tratamiento. Nzi dʼa doctor nandyo ga tsjaa yo tratamiento. Ngekʼua nzi dʼa cristiano otrʼꞹ ra dyønꞹ o doctor pje ra tsjaji ko nu kjii ma ra tsjapꞹji na operación, análisis o na tratamiento. Tsjatsjɇge yo trʼønꞹ:

  • Ma ra tsjaji ke in kjii ra mbedye kja in kuerpo ñe ra tsjapꞹji ra bʼobʼꞹ ne kjii ke dya kja ra nzhodʼꞹ, ¿ra jyɇzgi in conciencia xi ra kjijñi ke ne kjii xi nge in tsjakjø ñe ke dya ni jyodʼꞹ ra “pjodʼꞹ a jomꞹ”? (Deuteronomio 12:23, 24).

  • Ma kja na tratamiento nu doctor ra pjongꞹzꞹ in kjii ngekʼua ra mbɇsʼi o pje kʼo ra tsjapꞹji kjanu ne ra xichʼkiji kja in ñitsji, ¿yo a ro pjechi kja ne Biblia ra tsjaa ke in conciencia dya ra zøʼø na joo, o ra sⱥjnⱥ kʼo ra tsjakꞹji?

Nrro ri ñutrjo kja nu xørꞹ 39 punto 3

 4. ¿Søø ri jyambꞹbi ni suu o ni xira?

Ne Biblia mama ke e Mizhokjimi dya nee ke yo a chjꞹntꞹ ra jyambꞹ ko nu suu o nu xira ñe mama ke ma ra jyambꞹbi dya kja søø kjo ra chjꞹntꞹbi na yeje (1 Corintios 7:10, 11). Zø nge akjanu, bʼꞹbʼꞹ cristiano kʼo kjijñiji ke søø ra xo̱gꞹji ma:

  • Dya nee ra unꞹ kʼo ni jyodʼꞹ o pjamilia: Ne xira dya nee ra pɇpji ngekʼua ra unꞹ pje ra zii o pjamilia (1 Timoteo 5:8).

  • Ma me kjapꞹ kʼo na sʼoo: me sante ga mbⱥrⱥ kʼꞹ i xi nee ra mbøtrʼꞹ (Gálatas 5:19-21).

  • Dya jɇzi ra xørꞹ o Jñaa e Mizhokjimi: Ne xira o ne suu dya xi nee ke o suu o nu xira ra dyⱥtⱥ ñe ra matrʼꞹ e Jehová (Hechos 5:29).

Nrro ri ñutrjo kja nu xørꞹ 42 punto 3

 5. Yo mbaxkua

Yo ri matrʼꞹji e Jehová dya ri kjaji mbaxkua ke angeze dya nuu na joo. Nzi dʼa kristiano ra nuu kjo ra tsjaa na mbaxkua maxke iyo jango ya go pjechi kja ne Biblia. Jñanrra yo søø ra kjogꞹ.

  • Ma kjo ra xitsi felices fiestas. Bʼꞹma ngextrjo ni jyodʼꞹ ri xipji “Pøkjꞹ”. Pe ma kʼe ntee xi nee ra mba̱ra̱, nutsʼkʼe søø ri xipji pjenga dya gi kjaa kʼe mbaxkua.

  • Ma ni xira o ni suu ke dya ngeje testigo e Jehová xitsʼi ri maa ñonꞹ ko o pjamilia nu paa ke kjaji na mbaxkua. Ma in conciencia kjakʼꞹ ri søʼø na joo kʼꞹ ri maa, ixti xipji ke ma kja kʼe mbaxkua ra tsjaji kʼo dya nuu na joo e Jehová, nutsʼkʼe dya ri tsjagekʼo.

  • In lamu nu ja gi pɇpji dʼakʼꞹ na bono o xi junskʼꞹ kʼꞹ kjontrʼkʼꞹ nangeje nge mbaxkua. ¿Ri penchʼpi kʼo ra dyakʼꞹ? Na joo ke ri tsijñi. ¿Dʼakʼꞹ ne bono nangeje nge mbaxkua? ¿O dʼakʼꞹ ne bono nangeje nee ra dyakʼꞹ pøjø kʼꞹ gi pɇpji me na joo?

  • Ma pje tatrʼkʼꞹji kja yo paa ke kjaa mbaxkua. Bʼꞹma ra xitsʼiji: “Ri pa̱ra̱gø ke nutsʼkʼɇ dya gi kjage ne mbaxkua, pe ri nee ra tatrʼkʼꞹyo”. Bʼꞹma na kjayo nangeje me na jonte ko nutsʼkʼe. Zø nge akjanu, ¿bʼꞹbʼꞹ kʼo kjakʼꞹ ri tsjijñi ke angeze nee ke nutsʼkʼe ri tsjaa kʼo dya nuu na joo Mizhokjimi ñe ke ri bʼꞹbʼꞹ kja kʼe mbaxkua kʼꞹ na kjaji angezeji? Tsjijñi na joo pjenga kjajiyo, nuyo ra mbøxkʼꞹ ri pa̱ra̱ kjo ri jñꞹmpꞹ kʼo na dʼakʼꞹji maxke iyo. Kʼo ri juajnꞹ ri tsjaa ri ñuu ke ra mbøxkʼꞹ ri søʼø na joo kja in conciencia ñe ke xo gi ⱥtⱥ e Jehová (Hechos 23:1).

Nrro ri ñutrjo kja nu xørꞹ 44 punto 1

 6. Yo ngijeme kʼꞹ ngeji contagiosas

Kʼꞹ ri sʼiyajme yo ntee ri pjotpꞹjme nguenda ma ri pɇsʼijme na ngijeme ngekʼua dya ra kjopkꞹji. Ri kjajme akjanu ma ri pɇsʼijme na ngijeme kʼꞹ ngeje contagioso maxke ri kjijñejme ke bʼꞹma ri pɇsʼijme. Ri kjajmeyo nangeje ri ⱥtⱥjme yo mama ne Biblia: “Ri sʼiya ni minteji kʼua ja gi ñetsjɇge” (Romanos 13:​8-​10).

¿Ja ga ñetse ke ri ⱥtⱥjme yo mama ne Biblia? Ma kjo pɇsʼi na nrrotkijeme kʼꞹ ngeje kontagioso dya ra unꞹ o dyɇɇ ma ra zengua, dya ra ndabʼꞹ ni ra zꞹtrʼpꞹ a jmii. Dya xo ra ꞹdʼꞹ ma kjo dya ra mbita ra kjogꞹ kja na ngumꞹ nangeje nee ra mbørꞹ o pjamilia ngekʼua dya ra kontajiagoji. Xo ñe ma nee ra jii, ra xipji a nu cordinador kja yo anciano ke pɇsʼi na ngijeme kontagiosa, akjanu ra søø ra jii i dya ra kontajiago a yo dyaja. Ñe ma kjo go bʼꞹbʼꞹ ko na ntee ke pɇsʼi na ngijeme kontagioso, na joo ra tsjaa na análisis kja o kjii ma nee ra nzhodʼꞹ ko na xuntrʼi kʼꞹ ra chjꞹntꞹbi. Ma ri kjaji akjanu ñetse ke ri sʼiyaji yo in minteji nangeje ri kjaji jango ga mama ne Biblia “dya ngextjo ri dyopꞹ ñʼiji in tsjakꞹgeji: xo ri tsjapꞹgeji nguenda yo dyaja ntee” (Filipenses 2:⁠4 NTD).

Nrro ri ñutrjo kja nu xørꞹ 56 punto 2

 7. Yo negocio ñe yo asuntos legales

Ma dya ri nee ra pɇsʼiji nrrumꞹ ni jyodʼꞹ ra kjaji na xiskuama nu ja ra ju̱sʼꞹji pje ra kjaji ko ne merio, nzakja ma pje ri tomꞹji, zø ra ngeje ko na kjuarma (Jeremías 32:​9-​12). Zø ra kjaji akjanu bʼꞹma ra bʼꞹbʼꞹ paa ke ko ne merio o nandyo asunto ra pɇsʼiji nrrumꞹ ko yo in kjuarmaji. Ma ra kjogꞹ akjanu, ni jyodʼꞹ dabadiji ra jokꞹji, dya ra ꞹdʼꞹji ñe dya kjo ra xiji.

Ñe ¿ja rga jokꞹji yo ndumꞹ nzakja yo fraude ñe yo calumnia? (Xørꞹ Mateo 18:​15-​17). E Jesús go mama pje ni jyodʼꞹ ra kjaji.

  1. Kʼo pɇsʼiji kʼe nrrumꞹ ni jyodʼꞹ ra ñatsjeji ngekʼua ra nuji ja rga jokꞹtsjeji (xørꞹ ne versículo 15).

  2. Ma dya ra jokꞹji akjanu, søø ra dyotꞹji naja o yeje kjuarma kja kongregación ke na joo ga dyⱥtⱥji e Jehová ngekʼua ra ñaji ra jokꞹji kʼe nrrumꞹ (xørꞹ ne versículo 16).

  3. Ma ya ra tsjajiyo, pe dya søø ra jokꞹji kʼe nrrumꞹ, numa nge ma ni jyodʼꞹ ra ñaji ko yo anciano kja kongregación (xørꞹ ne versículo 17).

Dya texe yo ndumꞹ yo ra kjogꞹji ra sidyiji yo in kjuarmaji kja yo tribunal, nangeje nuyo ra tsjaa ke yo ntee dya ra ñaji na joo ja ga ngeje e Jehová ñe nu kongregación (1 Corintios 6:​1-8). Zø nge akjanu, bʼꞹbʼꞹ ndumꞹ kʼo ni jyodʼꞹ ra jokꞹji kja yo tribunal, nzakja: yo divorcio, kjo ra ngejme ko yo chʼii, pensión alimenticia, indemnizaciones de seguros, declaración de bancarrota ñe yo testamento. Ma dʼa kjuarma nee ra jokꞹyo kja na tribunal ñe ra tsjaa na joo, dya na jyopꞹ ko yo mama ne Biblia.

Xo akjanu ma dʼa kjuarma ra denunciao kja yo pje pjezhi na delito nzakja —violación, abuso de menores, agresión, hurto grave ñe kʼꞹ potrʼꞹ ntee⁠— dya xo na jyopꞹ ko yo mama ne Biblia.

Nrro ri ñutrjo kja nu xørꞹ 56 punto 3

a Ndeze ne kjɇɇ 455 a.e.c. jesta ne kjɇɇ 1 a.e.c. soo 454 kjɇɇ. Ndeze ne kjɇɇ 1 a.e.c. jesta nu kjɇɇ 1 e.c. soo na kjɇɇ, nangeje dya bʼꞹbʼꞹ kjɇɇ cero. Ñe ndeze ne kjɇɇ 1 e.c. jesta ne kjɇɇ 29 e.c. soo 28 kjɇɇ. Ma ri pezheji texeyo—454, 1 ñe 28—, sotꞹ 483 kjɇɇ.