Hiri Motu
Sori Herevana Gwauraia—Maino Dalana
/assets/ct/fa815d8e9f/images/syn_placeholder_sqr.png
brw021101
Sori Herevana Gwauraia—Maino Dalana

Sori Herevana Gwauraia​—Maino Dalana

“SORI HEREVADIA GWAURAIA karana be mai ena namo. Idia ese maino hereva amo heai idia hadokoa diba, bese ta ta huanai hekwakwanai idia kokia diba, danu sori herevadia ese dala idia kehoa gavamani ese taunimanima edia hisihisi idia lalopararalaia totona, bona taunimanima edia hetura heheni karana idia hanamoa lou diba danu.” Buka momo ia torea hahine ta ladana Deborah Tannen, ese unai ia torea. Ia be Georgetown University Washington, D.C dekenai sociolinguist gaukara ia karaia.

Baibel ese ia hamomokania bema hetura heheni karana ia dika, nega momo mai momokani ida sori herevana gwauraia ese hekwakwanai do ia kokia diba. Hegeregere, Iesu ese ia boio merona ena parabole lalonai, unai mero be tamana ena ruma dekenai ia giroa lou bona mai momokani ida sori herevana ia gwauraia neganai, ena tamana be mai moale bada ida ia abia dae. (Luka 15:17-24) Oibe, namo lasi hekokoroku dainai ta ia ura lasi sori herevana ia gwauraia, gwauatao hereva ia abia totona. Oibe, idia manau momokani taudia ese sori herevadia idia gwauraia be auka lasi.

Sori Herevana Gwauraia Ena Namo

Idau negai Israela dekenai, aonega hahine ta ladana Abigaila ese sori hereva gwauraia karana ena namo ia hahedinaraia, ena be ia kerere lasi to adavana ia kerere dainai ia sori. Davida, be gabeai Israela ena king ai ia lao, bona ia idia bamoa tatau be taunimanima lasi gabunai idia noho neganai, idia ese Abigaila adavana Nabala ena mamoe idia gimaia. To, Davida ena tatau ese Nabala idia noia neganai paraoa bona ranu ia henidia totona, Nabala be mai badu bona hereva dika amo ia luludia. Davida ia badu bona maoromaoro tatau 400 bamona ida idia daekau Nabala bona ena ruma bese ibounai hamasedia totona. Abigaila ese ia vara gauna ia kamonai neganai, ia lao Davida ia hedavari totona. Ia ese Davida ia itaia neganai, ena vairana be tano dekenai ia atoa diho bona iena aena badinai ia tui diho. Bena ia gwau: “Lauegu lohia e, inai kerere be lau dekenai oi atoa, mani lau, emu hesiai hahine, ese oi ia hereva henia, bona egu hereva oi kamonai.” Murinai, Abigaila ese ia vara gaudia ia herevalaia bona Davida dekenai ia mailaia harihari gaudia, aniani bona inua gaudia ia henia. Bena Davida be ia dekenai ia gwau: “Mai maino ida emu ruma dekenai oi daekau lao. Itaia, lau ese emu hereva lau kamonai vadaeni, bona oi noia gauna do lau karaia.”​—1 Samuela 25:2-35.

Abigaila be adavana ena kerere dainai, mai manau ida sori herevana ia gwauraia bona unai ese ena ruma bese ia hamauria. Davida ese Abigaila ia tanikiu henia, badina ena kara namona dainai ia ese Nabala ena ruma bese taudia edia rara ia bubua kava lasi. Ena be Abigaila ese Davida bona ena tatau ia hereva dika henidia lasi, to ena famili edia kerere ia huaia bona Davida ida maino ia karaia.

Haheitalai ma ta be aposetolo Paulo, badina ia diba edena negai sori herevana ia gwauraia be namo. Nega ta ai, Iuda taudia edia kota badana lalonai, Sanhedrin taudia vairanai ia gini ena kara maoro ia gwauraia totona. To, Paulo ena hereva maorona dainai, hahelaga tauna badana Anania ia badu bona Paulo badinai idia gini taudia ia oda henidia, Paulo ena uduna idia botaia totona. Unai dainai Paulo be Anania dekenai ia gwau: “Oi be koikoi tauna, Dirava ese oi do ia botaia. Iniseniai oi helai bona Taravatu hegeregerena lau oi hahemaoro henia, to oi ese Taravatu oi utua danu, badina oda oi henia ta ese lau ia botaia totona. Unai bamona kara be maoro, a?” Ia badinai idia gini taudia ese Paulo idia hamaoroa ia be hahelaga tauna badana ia hereva dika henia, bena kara haraga ena kerere dainai, Paulo ia haere, ia gwau: “Tadikaka e, lau diba lasi ia be hahelaga tauna badana. Toretore helagadia ia gwau, ‘Namo lasi emui taunimanima ia lohiaia tauna do oi hereva dika henia.’”​—Kara 23:1-5.

Paulo ena hereva be—hahemaoro tauna badana ese ta ia dagedage henia be maoro lasi—be momokani. Paulo ia gwauraia sori herevana dainai, dala ia kehoa Sanhedrin taudia ese iena hereva do idia kamonai henia totona. a Paulo ia diba Sanhedrin ena kota taudia be gau haida dekenai idia lalotamona lasi. Bena Paulo ia gwau, toreisi-lou helarona ia abia dae dainai, ia idia hahemaoro henia. Unai hereva ia gwauraia neganai, hepapahuahu bada ia vara, bona Farisea taudia be Paulo ida idia lalotamona.​—Kara 23:6-10.

Unai Baibel ena haheitalai rua amo dahaka ita dibaia? Unai haheitalai rua amo, mai momokani ida sori herevana idia gwauraia dainai idia herevahereva namonamo diba. Danu sori herevana gwauraia karana ese ita ia durua maino ita karaia totona. Oibe, bema iseda kerere ita hahedinaraia bona ia vara gauna dainai sori herevana ita gwauraia, unai ese herevahereva namonamo karana ena dala ia kehoa.

‘To Lau be Kerere ta Lau Karaia Lasi’

Bema ita kamonai iseda hereva eiava kara ese tau ta ia hahisia, reana do ita laloa unai tauna ia lalohisihisi kava. To, Iesu Keriso ese ena hahediba taudia ia hamaorodia, ia gwau: “Bema emu harihari gauna be boubou patana dekenai oi abia lao bona unuseniai oi laloatao emu tadikaka be oi dekenai ia lalohisihisi, namona be emu harihari gauna be boubou patana vairanai oi rakatania bona oi lao. Emu tadikaka ida maino oi karaia guna, bena oi giroa lou bona emu harihari gauna oi bouboulaia.”​—Mataio 5:23, 24.

Hegeregere, tadikaka ta reana ia laloa ia dekenai kara dika oi karaia. Unai ia vara neganai, Iesu ia gwau, do oi lao “tadikaka ida maino oi karaia” ena be oi laloa ia dekenai oi kerere lasi. Grik gado ai, Iesu ia gaukaralaia hereva ena anina be ‘heai murinai maino karaia.’ (Vine’s Expository Dictionary of Old and New Testament Words) Momokani, bema taunimanima rua idia hepapahuahu, reana idia ta ta idia maumauraia, badina idia goevadae lasi bona idia kerere diba. Unai dainai namona be idia gwauatao heheni.

Namona be ita laloa lasi gau badana be daika ia maoro bona daika ia kerere, to gau badana be daika ese maino ia havaraia matamaia ita laloa. Aposetolo Paulo ia itaia Korinto Keristani taudia ese edia tadikaka be tanobada edia kota dekenai idia samania, moni idia hepapahuahulaia dainai. Paulo ia matahakani henidia, ia gwau: “Dahaka dainai umui ura lasi kara gageva umui haheaukalaia? Bona haida ese koikoi dalanai emui kohu idia abia neganai, dahaka dainai umui haheauka lasi?” (1 Korinto 6:7) Paulo ese unai bamona ia hereva badina ia ura Keristani tadikaka ia durudia, bena idia laloparara edia hekwakwanai be tanobada edia kota dekenai idia hahedinaraia be namo lasi. Bona hakaua hereva namona be inai: Tadikaka idia maino heheni karana ena namo ese daika ia maoro bona daika ia kerere hamomokania karana ena namo ia hereaia. Inai hereva badana ita laloatao dainai, bema tau o hahine ta ia laloa ia dekenai ita kerere, sori herevana ita gwauraia be do ia auka lasi.

Mai Kudouna Ibounai ida Sori Herevana Gwauraia

Taunimanima haida ese sori herevana be nega momo bona badina idauidau ai idia gwauraia kava. Japan dekenai sori herevana ta be sumimasen bona taunimanima be nega tausen momo idia gwauraia. Hegeregere, bema ta ese harihari gauna oi dekenai ia henia, to oi be dala lasi ia dekenai harihari gauna oi henia, sumimasen sori herevana do oi gaukaralaia. Sumimasen herevana gaukaralaia dalana be momo bona idauidau, unai dainai taunimanima haida idia laloa haida be mai kudouna ibounai ida sori herevana idia gwauraia eiava lasi. Tanobada bese ma haida edia kastom be sori hereva idauidau idia gwauraia kava danu.

Herevana, edena gado oi gaukaralaia, to gau badana be mai kudouna ibounai ida sori hereva oi gwauraia. Namona be emu hereva bona gado regena amo ia hedinarai oi sori momokani. Ororo Harorona dekenai Iesu Keriso ese ena hahediba taudia ia hadibaia neganai ia gwau: “Namona be emui ‘Oibe’ be oibe bona emui ‘Lasi’ be lasi, to bema hereva ma haida umui gwauraia, unai be Satani amo ia mai.” (Mataio 5:​37) Bema sori herevana oi gwauraia, namona be oi hamomokania! Haheitalai ta be inai: Tau ta be peleini gabuna dekenai ena laini dekenai ia gini ena tiketi idia sekea totona, bena ena baege ese ia vairanai ia gini hahine ia bampa dainai, sori herevana ia gwauraia. Miniti haida murinai, unai laini ia raka lao sisina bena ena baege ese unai hahine ia bampa lou. Unai tau be mai hemataurai ida sori herevana ia gwauraia lou. Murinai ia vara lou neganai, unai hahine ida ia laolao tauna ese unai tau ia hamaoroa ena sori herevana be anina lasi, badina namona be ia naria namonamo bena ena baege ese hahine do ia bampaia lou lasi. Oibe, bema ita kerere neganai, namona be mai kudouna ibounai ida sori herevana ita gwauraia, bona ita naria namonamo unai kerere do ita karaia lou lasi totona.

Bema ta dekenai ita kerere, gau badana be mai kudouna ibounai ida sori herevana ita gwauraia iseda kerere ia gwauatao diba totona, bona ita gaukara goada iena lalohisihisi ita hadokoa totona. Danu, ia lalohisihisi tauna ese kerere tauna ena helalo-kerehai momokanina ia abia dae be namo. (Mataio 18:21, 22; Mareko 11:25; Efeso 4:​32; Kolose 3:​13) Unai taunimanima rua be goevadae lasi dainai, reana maino havaraia dalana be ia auka sisina. To, sori herevadia gwauraia karana ese rua do ia durua maino havaraia totona.

Sori Herevana Ita Gwauraia Lasi Negana

Ena be sori herevana ese lalonamo bona maino ia havaraia diba, to nega haida sori herevana do ita gaukaralaia lasi be aonega dalana. Hegeregere, dahaka do ita karaia bema ta ese iseda Dirava badinaia karana ia tohoa? Iesu ena haheitalai ita laloa. Iesu Keriso be tanobada ai ia noho neganai, “ia sibona ia hamanaua bona kamonai karana ia hahedinaraia ela bona ia mase, oibe, hisihisi auna dekenai ia mase.” (Filipi 2:8) Iesu ese iena abidadama idia matauraia lasi taudia dekenai sori herevana ia gwauraia lasi iena hisihisi idia hamaragia totona. Danu, hahelaga tauna badana ese Iesu ia oda henia, ia gwau: “Mauri Diravana ena ladanai oi lau oda henia, hereva momokani do oi gwauraia bona ai oi hamaoroa bema oi be Keriso, Dirava ena Natuna!” Bena Iesu be ia dekenai sori herevana ia gwauraia lasi, mai gari lasi bona mai goada danu ia gwau: “Oi sibona ese oi gwauraia unai. To umui lau hamaoroa momokani: Hari inai nega amo taunimanima ena Natuna do umui itaia, Siahu Bada Tauna ena imana idibana kahanai ia helai bona guna ena ori latanai do ia mai.” (Mataio 26:63, 64) Iesu ese ena badinaia karana ena Tamana, Iehova Dirava dekenai ia rakatania diba lasi, unai dainai ia be hahelaga tauna badana ida maino karaia totona sori herevana ia gwauraia lasi.

Keristani taudia ese gavamani ena lohia taudia idia matauraia. To gavamani bona Dirava huanai, Dirava ena taravatu do idia badinaia bona do idia sori lasi Iehova ena hereva idia badinaia totona bona edia tadikaka idia lalokau henidia dainai.​—Mataio 28:19, 20; Roma 13:​5-7.

Gau ta ese Maino Do Ia Koua Lasi

Hari, ita be goevadae lasi dainai ita kerere diba, badina Adamu amo kara dika ia hanaia ita dekenai. (Roma 5:​12; 1 Ioane 1:​10) Adamu ia kara dika badina be ia ese Havaraia Tauna Iehova ia gwau-edeede henia. To, matamanai Adamu bona Heva idia goevadae bona idia kara dika lasi, to Iehova ia gwauhamata taunimanima dekenai vaira negana ai mauri goevadaena do ia henidia lou. Ia ese kara dika dainai idia vara gau dikadia ibounai do ia haoredia.​—1 Korinto 15:56, 57.

Unai hahenamo ita laloa! Malana gaukaralaia dalana ena sisiba ia henia neganai, Iesu ena tadina Iakobo ia gwau: “Bema ta be ena hereva dekenai ia kerere lasi, ia be goevadae tauna, bona ia hegeregere ena tauanina ibounai ia biagua totona.” (Iamesi 3:2) Goevadae tauna ese hereva dekenai ia kerere lasi dainai, sori herevana ta do ia gaukaralaia lasi, badina ‘ia hegeregere ena tauanina ibounai ia biagua totona.’ Ita goevadae neganai, do ita moale bada! Unai neganai taunimanima huanai maino koua gauna ta be lasi. To hari, ita kerere neganai, bema mai iseda lalona ibounai ida sori hereva ita gwauraia, unai be heduru bada maino do ia havaraia totona.

[Futnout]

a Reana, Paulo ena matana idia namo lasi dainai, hahelaga tauna badana ia itaia namonamo lasi.

[Foto]

Paulo ena kara amo dahaka ita dibaia?

[Foto]

Taunimanima ibounai idia goevadae neganai, ta ese maino do ia koua lasi