YESU KRESTE a te: “Muka ka maxaka ya wena, u ya ma byela swilo hinkwaswu leswi Yehovha a nga ku yendlela swona ni timpsalu leti a nga ku komba tona.” Swi nga yendleka nkama Yesu a nga vula marito lawa a a li Gadara akusuhi ni Lwandle la Galileya, na a vulavula ni wanuna lweyi a a lava ku va mulandzeli wa yena. Marito lawa ya Yesu ma kombisa swaku a a swi twisisa leswi vanhu va nga tshamisa xiswona: Va rhandza ku byela maxaka ya vona leswi va swi rhandzaka ni leswi va swi vonaka swi li swa lisima. — Mar. 5:19.

Na hina ha swi vona leswo, hambileswi vanhu van’wani va kalaka va nga swi rhandzi ku byela maxaka ya vona leswi va titwisaka xiswona. Kambe loko munhu a sungula ku djondza hi Yehovha minkama ya yinyingi a lava ku byela maxaka ya yena leswi a swi djondzaka. Kambe a fanele a swi yendlisa ku yini leswo? A nga yi khumbisa ku yini mbilu ya maxaka lawa ma nga ka wukhongeli lin’wani kumbe lawa ma kalaka ma nga khongeli? Bibele li hi byela leswi hi faneleke hi swi yendla.

“HI KUME MESIYA”

Ka nkama wa vopostolo, Andre a ve mun’we wa ku sungula ka lava va nga tsumbula swaku Yesu a a li Mesiya. I mani munhu wa ku sungula lweyi Andre a nga mu byela swaku a kume Mesiya? Andre “a rhange hi ku ya lava makwavu Simoni, a gama a ku: ‘Hi kume Mesiya’ (ku nga vito leli loko li hundzuluxeliwa li vulaka ‘Kreste’).” Andre a teke Pedru a mu yisa ka Yesu, hi ku yendla leswo a nyika mukhandlu Pedru wa ku va mulandzeli wa Yesu. — Yoh. 1:35-42.

Loko se ku hundze 6 wa malembe, na Pedru se a tshama aYopa, a rhumiwe swaku a ya kusuhi ni Khezariya akaya ka Korneliyo lweyi a a li murhangeli wa masonchwa. Pedru a kume vamani nkama a nga fika kaya ka Korneliyo? “Phela Korneliyo se a a va nyimelile [ku nga Pedru ni lava a nga famba na vona] naswona a a rhambe maxaka ni vanghanu va yena vavakulu.” Korneliyo a yendle swaku maxaka ya yena ma kota ku twa Pedru na a vulavula ma tlhela ma tiyendlela xiboho hi ku ya hi leswi ma nga swi twa. — Min. 10:22-33.

Hi nga djondza yini ka leswi Andre na Korneliyo va nga swi yendla ka maxaka ya vona?

Andre na Korneliyo va yendle hinkwaswu leswi va nga swi kota swaku va pfuna maxaka ya vona. Andre a helekete Pedru ka Yesu, naswona Korneliyo a rhambe maxaka ya yena swaku ma ta twa leswi Pedru a a ta swi vula. Kambe Andre na Korneliyo, a va zanga va sindzisa maxaka ya vona swaku va va vadjondzisiwa va Yesu. Se hi djondza yini ka leswi? Na hina hi fanele hi va tekelela. Hi fanele hi byela maxaka ya hina leswi hi swi djondzaka hi tlhela hi yendla swaku ma tiva ntiyiso ni ku tiva vamakwerhu. Kambe hi fanele hi tiva swaku va ni mfanelo ya ku langa leswi va swi lavaka a hi fanelanga hi va sindzisa. Leswaku hi vona leswi hi nga swi yendlaka swaku hi pfuna maxaka ya hina, a hi voneni xikombiso xa Jürgen na Petra ku nga nuna na nsati lava va tshamaka aAlemanha.

Petra a djondze Bibele ni Timboni ta Yehovha naswona a tsakamisiwile. Nuna wa yena Jürgen, a a li murhangeli wa masonchwa. A ku sunguleni nuna wa yena Jürgen a a nga tsaki hileswi nsati wa yena a a li Mboni. Kambe hi ku famba ka nkama, Jürgen a swi vonile swaku Timboni ta Yehovha ti djondzisa ntiyiso. Na yena a tsakamisiwile naswona swoswi i doda ka bandla la yena. A li i mpsini leswi nga hi pfunaka leswaku hi khumba mbilu ya xaka leli kalaka li nga li Mboni?

Jürgen a te: “A hi fanelanga hi sindzisa maxaka ya hina ku bula na wona hi tlhela hi ma byeletela minchumu ya yinyingi hi Bibele. Leswo swi nga yendla swaku ma nga lavi ku bula na hina. Hi mhaka leyo, swi nga yampsa ku ma djondzisa ntiyiso hi ku tsongokutsongo. Naswona swi nga pfuna swinene loko maxaka ya hina ma tiva vamakwerhu lava va ringanaka na wona va tlhela va rhandza swilo swa ku fana ni swa wona. Phela leswo swi ta ma pfuna swinene.”

Mupostolo Pedru ni maxaka ya Korneliyo, va hantle va yamukela mahungu ya ku tsakisa. Kambe van’wani lava nga djondza ntiyiso aminkameni ya vapostolo va hete nkama wa wunyingi swaku va yendla xiboho.

KU YENDLEKE YINI HI VAMAKWAVU VA YESU?

Maxaka ya manyingi ya Yesu ma ve ni lipfumelo nkama a nga sungula ku chumayela. Hi xikombiso swi tikomba Yakobe na Yohani a va li vaprimu va Yesu naswona mamani wa vona Salome a a li titiya wa Yesu. Salome swi nga yendleka a a li mun’we ka “vavasati van’wani va ku tala lava a va tirhisa swilo swa vona leswaku va pfuna Yesu ni vapostolo va yena.” — Luk. 8:1-3.

Maxaka man’wani ya Yesu a ma tekelanga ku va ni lipfumelo nkama a nga sungula ku chumayela. Hi xikombiso, siku lin’wani na se ku hundze lembe na Yesu se a tsakamisiwile, a ku ni vanhu va vanyingi va nga tlhangana ka munti swaku va mu yingisela na a djondzisa. “Kambe loko maxaka ya yena ma twa mhaka leyi, ma ta leswaku ma ta mu khoma hikusa a ma ku: ‘Wa hlanya.’” Hi ku famba ka nkama, vamakwavu va Yesu va mu vutisile leswi a a lava ku swi yendla nkama na a lava ku yendza, kambe a nga va hlamulanga hi ku kongoma. Hi mhaka muni? Hikusa “vamakwavu va yena a va nga kholwi ka yena.” — Mar. 3:21; Yoh. 7:5.

Hi nga djondza yini ka ndlela leyi Yesu a nga khoma maxaka ya yena hi yona? Yesu a nga va kwatelanga nkama va nga mu byela swaku wa hlanya. Hambi nkama lowu Yesu a nga dlayiwa a tlhela a pfuxiwa a tame a ma tiyisa maxaka ya yena. Hi xikombiso a humelelile ka makwavu wa yena Yakobe. Leswi Yesu a nga humelela ka Yakobe swi pfune Yakobe ni vamakwavu van’wani va Yesu swaku va kholwa swaku Yesu a a li Mesiya. Phela a va li ni vapostolo ni vanhu van’wani aYerusalema naswona swi tikomba na vona va yamukele moya wa ku kwetsima. Hi ku famba ka nkama, Yakobe na Yuda lweyi na yena a a li makwavu wa Yesu, va yamukele mintirho ya lisima ka nhlengeletanu. — Min. 1:12-14; 2:1-4; 1 Ko. 15:7.

VAN’WANI VA LAVA NKAMA WA WUNYINGI

Ku fana ni ka nkama wa vapostolo, van’wani ka maxaka ya hina namuntlha, va lava nkama wa wunyingi leswaku va sungula ku hanya hi ntiyiso. Pimisa hi xikombiso xa Roswitha lweyi a a li mukhongeli wamukulu wa Katolika. Nkama nuna wa yena a nga tsakamisiwa hi 1978, a lwisane na yena. Kambe loko se ku hundze malembe Roswitha a nyime ku kaneta nuna wa yena a tlhela a swi twisisa swaku Timboni ta Yehovha ti djondzisa ntiyiso. Naswona hi 2003 a tsakamisiwile. I mpsini swi nga mu pfuna swaku a txintxa? Nuna wa yena a nga zanga a kwata nkama Roswitha a nga mu kaneta. Kambe a mu nyike nkama swaku a txintxa mavonelo ya yena. I mpsini leswi Roswitha a swi vulaka? Yena a li: “Leswi nga hi pfunaka ku djondzisa maxaka ya hina ntiyiso i ku ma lehisela mbilu hi ku phindhaphindha.”

Monika a tsakamisiwe hi 1974, naswona vana va yena vambirhi va tsakamisiwe loko se ku hundze 10 wa malembe. Hambileswi nuna wa yena Hans a a nga lwisani ni wukhongeli la yena a hlwelile ku tsakamisiwa. A tsakamisiwe hi 2006. Loko ndjangu wa Monika wu pimisa hileswi nga humelela, wona wu li: “Tama u tshemba Yehovha naswona u nga pfumeleli nchumu xi wonha a lipfumelo la wena.” I ntiyiso swaku a va fanele va tama va byela Hans swaku va mu rhandza. Handle ka leswo a va tshemba swaku siku lin’wani a a ta va Mboni.

KU PEPISIWA HI MATI YA NTIYISO

Yesu a tshame a vula swaku a mahungu ya ku tsakisa ma fana ni mati lawa ma nyikaka wutomi la ku kala li nga heli. (Yoh. 4:13, 14) Na hina ha swi lava swaku maxaka ya hina ma pepisiwa hi ku nwa mati lawa ya ntiyiso. Kambe a hi swi lavi swaku va za va tlimbiwa nkolo hi ku va sindzisa ku nwa mati lawa hi ku hantlisa. Kambe swaku va ta pepa kumbe va ta tlimbiwa nkolo swi ta ya hi leswi hi nga ta va djodzisisa xiswona Bibele. Bibele li li: “Mbilu ya wa ku lulama yi rhanga hi ku pimisa na a nge se hlamula” naswona “mbilu ya lweyi a nga tlhariha yi yendla swaku nomo wa yena wu va ni ku twisisa.” Hi nga ma tirhisisa ku yini marito lawa? — Swiv. 15:28; 16:23.

Wansati a nga ha lava ku tlhamusela nuna wa yena leswi a kholwaka ka swona. Loko a “pimisa na a nga se vulavula” a ta swi kota ku vulavula ni nuna wa yena hi xihlonipho a tlhela a nga hantliseli ku vulavula. A nga fanelanga a tiyendla wa ku lulama kumbe a tivona na a tlula nuna wa yena. Loko a rhanga hi ku pimisa na a nga se vulavula swi ta yendla swaku a vula marito lawa ma nga ta pepisa nuna wa yena va tlhela va va ni ku rhula. Hi xikombiso, hi wini nkama lowu nuna wa yena a humulaka hi wona naswona swi vevukaka ku bula na yena? I mpsini leswi a rhandzaka ku vulavula hi swona kumbe ku swi lerha? A rhandza siyensiya, politika kumbe swilo swin’wani swa ku fana ni bola? A nga yendla yini swaku nuna wa yena a tsakela ku bula hi Bibele na a hlonipha leswi a ti twisaka xiswona ni mavonelo ya yena? Ku pimisa hi leswo swi nga mu pfuna ku vula ni ku yendla swilo hi wutlharhi.

Ku khumba mbilu ya maxaka ya hina lawa ma kalaka ma nga li Timboni a hi ku ma djondzisa ntiyiso ntsena. Kambe leswi hi swi vulaka swi fanele swi fambisana ni mahanyelo ya hina yamanene.

MAHANYELO YAMANENE

Jürgen lweyi se hi nga vulavula hi yena a li: “Tama u hanya hi minawu ya Bibele siku ni siku. Leyi i ndlela yayinene ya ku djondzisa maxaka ya wena hambiloko ma nga tekeli ku pfumela hi nkama wowolo.” Hans lweyi a nga tsakimisiwa loko se ku hundze 30 wa malembe na nsati wa yena a tsakamisiwile a pfumelelana ni mhaka yoleyo, yena a li: “I swa lisima ku va ni mahanyelo yamanene leswaku maxaka ya hina ma ta swi vona swaku ntiyiso wa hi pfuna ka wutomi la hina.” Maxaka ya hina ma fanele ma swi vona swaku ku hanya hi ntiyiso swi hi yendla hi hambana ni vanhu van’wani, hi va ni mahanyelo yamanene ku nga li ya ku biha.

Mupostolo Pedru a byele vavasati lava vanuna va vona va kalaka va nga li vapfumeli a ku: “Tivekeni hansi ka vanuna va n’wina, leswaku loko vanuna va n’wina va nga yingisi rito, va ta kokiwa hi mahanyelo ya n’wina na mi nga zanga mi vula nchumu, hikusa va ta va va vone mahanyelo ya n’wina yamanene ni xihlonipho xa n’wina xaxikulu. Mi nga tisasekisi hi le handle ntsena, hi ku luka misisi ni ku yambala swiphatiphati swa woru kumbe mpahla ya ku durha, kambe sasekisani munhu wa le ndzeni, ku nga leswi mi nga swona mbilwini, hi ku va va ku rhula mi tlhela mi vevuka, ku nga mpahla ya ku kala yi nga wonheki ni leyi nga ya lisima swinene ka Xikwembu.” — 1 Pe. 3:1-4.

Mupostolo Pedru a vule swaku wanuna a nga kokiwa hi ku vona mahanyelo yamanene ya nsati wa yena. Hi ku landza marito lawa ya mupostolo Pedru, makwerhu Christa a zama ku khumba mbilu ya nuna wa yena hi ku va ni mahanyelo yamanene ku sukela nkama a nga tsakamisiwa hi 1972. Hambileswi nuna wa yena a nga tshama a djondza Bibele ni Timboni, kambe a nga se tsakamisiwa. Minkama yin’wani wa ya mintlhanganwini naswona wa twana ni vamakwerhu abandleni. Vamakwerhu va yi hlonipha mfanelo ya yena ya ku tiyendlela xiboho. Makwerhu Christa a yendla yini swaku a zama ku khumba mbilu ya nuna wa yena?

Yena a li: “Ni lava ku hanya hi ndlela leyi Yehovha a lavaka leswaku ni hanya hi yona. Kambe ni zama ku koka nuna wa mina hi mahanyelo ya mina yamanene na ni nga tirhisanga ‘marito.’ Ni yendla hinkwaswu leswi a swi lavaka loko swi nga lwisani ni Matsalwa. Naswona ni hlonipha swiboho swa yena, ni gama ni tshika hinkwaswu ka mavoko ya Yehovha.”

Leswi nga yendliwa hi Christa, swi swi kombisa kahle swaku i swa lisima ku pfumelelana ni swiyimu. A tama a yendla mintirho leyi yi mu pfunaka swaku a tiyisa lipfumelo la yena ya ku fana ni ku ya a mintlhanganwini ni ku ya ka ntirho wa ku chumayela. Kambe a twisisa swaku a fanele a rhandza nuna wa yena, a tinyika nkama wa ku va na yena ni ku mu hlayisa. I swa lisima ku titwananisa ni xiyimu ni ku tlhela hi twisisa xiyimu xa maxaka ya hina lawa ma kalaka ma nga li Timboni. Bibele li li: “Nchumu xin’wani ni xin’wani xi ni nkama wa xona” lowu nga vekiwa. Leswi swi vula swaku i swa lisima ku heta nkama wa wunyingi ni maxaka ya hina ngopfungopfu nuna kumbe nsati lweyi a kalaka a nga li Mboni. Loko hi heta nkama na hi li xikan’we hi ta bulisana. Naswona loko hi bulisana kahle na vona a va nga ta titwa na va li voxe, va va ni wukwele kumbe va vona swaku a hi na mhaka na vona. — Ekl. 3:1.

TAMA U TSHEMBA SWAKU VA TA TXINTXA

Holger lweyi papayi wa yena a nga tsakamisiwa loko se ku hundze 20 wa malembe na ndjangu wa yena wu tsakamisiwile a te: “I swa lisima ku va u komba xaka la wena swaku wa li rhandza ni swaku wa li patsa ka swikhongelo swa wena.” Christa a tlhele a ku: “Na tshemba swaku siku lin’wani nuna wa mina a ta yamukela ntiyiso a tlhela a yendla xiboho xa ku tirhela Yehovha.” Minkama hinkwayu hi fanele hi tshemba swaku maxaka ya hina lawa ma kalaka ma nga li Timboni ma ta yamukela ntiyiso.

Minkama hinkwayu hi lava ku twana ni maxaka ya hina, hi ma nyika nkama wa ku tiva ntiyiso hi tlhela hi khumba timbilu ta vona hi mahungu ya ku tsakisa. Naswona hi lava ku yendla swilo hinkwaswu “hi ku rhula ni hi xihlonipho xaxikulu.” — 1 Pe. 3:15.