Xitoriya lexi xi Kontareliwa hi Mediku

SIKU lin’wani a ni li xibelhela ni vamediku van’wani ka ntlhanganu. A ha ha ku kambela ntsumbu wa munhu lweyi a nga fa, se a ni tlhamusela swaku i ntxini lexi a xi dlaye munhu yelweyo. Munhu lweyi a a file a a ni mavabyi ya kankru. Ka ntlhanganu lowu ni game ni vula leswi: “Munhu lweyi a hantle a fa hi mhaka ya leswi a nga cheliwa ngati ya yinyingi. Leswo swi yendle swaku a ma célula lawa ma nga ka ngati ya yena ku nga ma glóbulos vermelhos ma fa naswona tiyinso ta yena ti nga ha tirhi kahle.”

Na na ha vulavula, profesori mun’wani a sekelekile na a kwatile a bonga a ku: “U vula swaku hi mu chele ngati ya ku kala yi nga li yona?” Se mina ni mu hlamula ni ku: “A hi swona leswi ni nga vula swona.” Ni va kombe mafoto ka projetori ya leswi yinso ya lweyi a nga fa a yi tshamise xiswona. Ni gama ni ku: “Ku voneka swikhemu swa ma glóbulos vermelhos ka tiyinso ta yena, se hi nga vula swaku leswo hi swona swi nga yendla swaku tiyinso ta yena ti nga ha tirhi.” a Se hinkwavu va ku zweee, na mina ni heleliwa hi marito. Hambileswi a na ha ku va mediku kuve profesori se a a ni malembe ya manyingi ka ntirho lowu, ni vone swaku mhaka leyi a ni fanele ni yi vula.

Nkama leswi swi nga yendleka a ni nge se va Mboni ya Yehovha. Ni psaliwe hi 1943 ka doropa la Sendai, aJapão. Leswi papayi a a li mediku lweyi a a kambela mavabyi a tlhela a pfuna lava a va ni mavabyi ya nhloko ni bohe ku va mediku. Hi 1970 ku nga lembe la wumbirhi leli a ni djondzela ku va mediku ni chade ni ntombhi yin’wani leyi vito la yona ku nga Masuko.

Ni Djondze Ku Kambela Mavabyi

Masuko hi yena a a tirha anze mina ni hetisa ku djondza! Ku va mediku a swi ni tsakisa. Phela a swi ni hlamalisa ku vona leswi muzimbha wa munhu wu nga hambisiwa xiswona. Hambileswo a ni nga tshami ni tivutisa swaku ku ni Xikwembu kumbe a xi kona. A ni pimisa swaku leswi a ni swi djondza ka ntirho wa mina wa wumediku hi swona a swi ta ni pfuna ka wutomi la mina. Se nkama ni nga va mediku ni tame ni djondzela ku kambela mavabyi.

Leswi a ni kambela mintsumbu ya vanhu lava nga fa hi mhaka ya mavabyi ya kankru ni sungule ku kanakana swaku ku cheliwa ngati swa pfuna kumbe a swi pfuni. Vanhu lava va vabyaka hintamu hi mavabyi ya kankru va tolovela ku hela ngati hi mhaka ya leswi va luzaka ngati ya yinyingi. Mimirhi leyi nyikiwaka vanhu lava nga ni kankru yi nga yendla swaku va hela ngati. Hi mhaka leyo vamediku va vanyingi va tolovela ku va byela swaku va fanele va cheliwa ngati. Kambe mina a ni pimisa swaku ku cheliwa ngati hi swona swi yendlaka swaku a kankru li hangalaka ka muzimbha wa munhu. Swoswi ku vuliwa swaku ku cheliwa ngati swi nga yendla swaku muzimbha wa munhu wu nga swi koti kahle ku tivhikela ka mavabyi naswona swi nga yendla swaku munhu lweyi a a ni kankru a tlhela a va na lona hi ku famba ka nkama funtshi swi nga yendla swaku a nga hanyi nkama wa ku leha. b

Hi 1975, ku yendleke xitoriya lexi ni nga vulavula hi xona ku sunguleni. Profesori lweyi a nga tendera munhu lweyi a a file hi mhaka ya ku cheliwa ngati a a li ntivi ya matirhiselo ya ngati. Hi mhaka leyo a kwate hintamu nkama ni nga mu byela swaku munhu lwiyani a file hi mhaka ya leswi a nga cheliwa ngati! Hambileswo ni tame ni yi tlhamusela mhaka leyi naswona a ye a rhula hi ku tsongokutsongo.

A Ku Nga Ha Ta Va Ni Mavabyi Kumbe Lifu

Hi nkama wolowo nsati wa mina a yendzeliwe hi wansati wa ku guga lweyi a a li Mboni ya Yehovha. Loko a vulavula ni nsati wa mina a tirhise vito leli nge: “Yehovha”, se nsati wa mina a mu vutisa swaku i mani Yehovha. Yena a hlamula a ku Yehovha i vito la Xikwembu xa ntiyiso. Nsati wa mina Masuko a a lerha Bibele ku sukela a ha li mutsongo kambe ka Bibele la yena lani a ku fanele ku va ni vito la Xikwembu a ku ni rito leli nge: “HOSI.” Phela nsati wa mina se a a swi tiva swaku Xikwembu xi kona funtshi xi ni vito!

Masuko a sungule ku djondza Bibele ni wansati lwiyani wa Mboni ya Yehovha. Nkama ni nga vuya hi xibelhela kolomuyani ka ma 1 wora niwusiku, nsati wa mina a ni byele na a tsakile a ku: “A Bibele li vula swaku a mavabyi ni lifu swi ta hela!” Se mina ni ku: “Swa tsakisa!” Se yena a ku: “Misava ya nyuwani yi ta fika ku nga li khale naswona a ni lavi swaku wena u tihetela nkama.” A ni pimisa swaku a lava leswaku ni tshika ku va mediku, hi mhaka leyo ni mu kwatelile naswona hi sungule ku kala hi nga ha hanyisani kahle.

Nsati wa mina a nga ni tsukulanga. Yena a a khongela ka Xikwembu swaku xi mu pfuna ku kuma tindzimana ta Bibele leti a a ta ni komba tona. Marito ya buku la Ekleziyaxta 2:22, 23 ma khumbe mbilu ya mina, wona ma li: “Kasi munhu a kuma yini ka ntirho wa yena hinkwawu wa matimba ni ku navela loku mu yendlaka a tirha hi matimba lani misaveni ke? . . . Niwusiku a nga yetleli. Leswo na swona a swi pfuni nchumu.” Leswo hi swona a ni swi yendla. A ni tinyiketele hintamu ka ntirho wa mina wa wumediku naswona a ni tirha wusiku ni nhlikanhi, kambe a ni nga tsakanga.

Siku lin’wani nimixo hi Domingo hi Julho wa 1975, na nsati wa mina se a yile mintlhanganwini ni yendle xiboho xa ku va na mina ni ya. Nsati wa mina a hlamale hintamu nkama a ni nga ni vona, naswona Timboni ta Yehovha ti ni yamukele hi lirhandzu. Ku sukela hi siku lolelo a ni hamba ni ya mintlhanganwini hi ma Domingo. Loko se ku hundze wheti Mboni yin’we ya Yehovha yi sungule ku djondza na mina Bibele. Loko se ku hundze tiwheti tinharhu nsati wa mina na a djondzeliwa Bibele, a tsakamisiwile a va Mboni ya Yehovha.

Leswi Swi Nga Ni Yendla Ni Pfumela Leswi Xikwembu Xi Swi Vulaka Hi Ngati

Ni djondze swaku Bibele li vula swaku Vakreste va fanele va “fambela kule ni ngati.” (Mintirho 15:28, 29; Genesa 9:4) Leswi se a ni kanakana hi mhaka ya leswaku ku cheliwa ngati i swinene kumbe nada, a swi ni karhatelanga ku pfumela leswi Xikwembu xi swi vulaka hi ngati. c Ni te: “Loko ku ni Xikwembu lexi nga yendla swilo hinkwaswu naswona xi vula leswi hi ngati, swi vula swaku mhaka leyi i ntiyiso”

Ni djondze swaku lexi vangaka xidjoho ni lifu i xidjoho lexi hi nga xi kuma ka Adamu. (Varoma 5:12) Hi nkama wolowo a ni djondza hi mavabyi lawa ma yendlaka swaku minsiya ya mbilu yi tiya yi tlhela yi pfaleka. Loko hi ya hi kula minsiya ya mbilu ya tiya yi tlhela yi lala leswi vangaka mavabyi ya mbilu, ya cérebro ni ya tiyinso. Ni swi twisisile swaku mavabyi lawa ma vangiwa hi mhaka ya leswi hi nga psaliwa ni xidjoho. Ku sukela kolanu a ni nga ha tikarhati hintamu ka ntirho wa mina wa wumediku hikusa kova Yehovha ntsena lweyi a nga helisaka mavabyi ni lifu.

Hi Março wa 1976, loko se ku hundze 7 wa tiwheti na ni djondza Bibele ni tshike ku djondza univhersidadi. A ni chava swaku a ni nga ha ta kuma ntirho wun’wani kambe ni wu kumile ka xibelhela xin’wani. Ni tsakamisiwe hi Maio wa 1976. Ni vone swaku ndlela yayinene ya ku tirhisa wutomi la mina i ku va muchumayeli wa nkama hinkwawu, kumbe mupfuli wa ndlela, naswona hi leswo ni nga swi yendla ku sukela hi Julho wa 1977.

Ni Seketele Leswi Xikwembu Xi Swi Vulaka Hi Ngati

Hi Novembro wa 1979, mina na Masuko hi rhurhile hi ya ka bandla lin’wani leli a li li ka doropa la Chiba lani a ku laveka vachumayeli va vanyingi. Ni kume xibelhela lexi a ni ta tirhela ka xona hi nkama wawutsongo. Hi siku la mina la ku sungula ni teliwe hi ntlawa wa vamediku. Se va ni vutisa leswi: “Leswi u nga Mboni ya Yehovha u ta yendla yini loko ku nghena munhu lani xibelhela na a vabya naswona a lava ku cheliwa ngati?”

Hi xihlonipho ni va tlhamusele leswaku ni ta yingisa leswi Xikwembu xi swi vulaka hi ngati. Ni va tlhamusele leswaku ku ni tindlela tin’wani ta ku daha munhu na a nga cheliwanga ngati ni swaku ni ta yendla leswi ni nga ta swi kota swaku ni pfuna vanhu lava va vabyaka. Loko se ku hundze wora lin’we na hi bula hi mhaka leyi, mediku lweyi a a li xefi a te: “Hiswona. Kambe loko ku nghena munhu lweyi a vabyaka na a luze ngati ya yinyingi hi ta mu tendera hina”. Phela mediku lweyi a a tiviwa hi ku karhata, kambe loko hi hete ku bula, siku leliyani hi ve vanghanu naswona a a swi hlonipha leswi mina a ni swi kholwa.

Ni Kumane Ni Ndzingu Ka Mhaka Ya Ku Tirhisa Ngati

Nkama na hi tirhela Chiba a ku yakiwa a Betele la nyuwani la Timboni ta Yehovha aJapão ka doropa la Ebina. Mina ni nsati wa mina, kan’we hi vhiki a hi ya ka ndhawu leyi hi ya pfuna lava a va li ku yakeni loko va tshuka va vabya. Loko se ku hundze tiwheti hi rhambiwile leswaku hi ya tirha ka Betele la Ebina. Hi Março wa 1981 hi ye hi ya tshama ka tinyindlo leti vanhu lava a va tirha Betele a va tshama ka tona na ka ha yakiwa Betele. Phela a ku ni kolumuyani ka 500 wa vatirhi lava a va tshama ka tinyindlo leti. Nimixo a ni hlampsa swikoti se ninhlikanhi a ni yendla ntirho wa mina wa wumediku.

Ilma Iszlaub, lweyi a nga ta hi Austrália a ya Japão na a li misiyonariya hi 1949 a a tenderiwa hi mina. Ilma a a ni mavabyi ya leucemia naswona vamediku a va mu byele leswaku a yo saleliwa hi tiwheti leswaku a fa. Ilma a yale ku cheliwa ngati leswaku a yengesela masiku ya wutomi la yena naswona a a lava ku heta masiku lawa a ma mu salelile na a tshama aBetele. Minkama yin’wani a a hela ngati a sala ni 3 kumbe 4 wa magrama ya hemoglobina! (munhu a fanele a va ni 12 kumbe 15 wa magrama ya hemoglobina) Ka nkama wolowo murhi wa ku fana ni eritropoetina lowu yendlaka leswaku munhu a va ni ma célula ya manyingi ka ngati kumbe ma glóbulos vermelhos a wu nge se va kona. Kambe ni yendle hinkwaswu leswi ni nga swi kota swaku ni mu pfuna. Ilma a tame a va ni lipfumelo lalikulu ka Yehovha anze a ya fa hi Janeiro wa 1988 na se ku hundze 7 wa malembe!

Hi ku famba ka nkama ku ve ni vanhu va vanyingi lava a va tirha aBetele la Timboni ta Yehovha aJapão lava a swi lava swaku va hambiwa operação. Lexi tsakisaka hi leswaku vamediku lava a va li ka swibelhela leswi a swi li kusuhi ni Betele a va pfumela ku hamba a operação na va nga cheli ngati. Ni rhambiwile makhambi ya manyingi leswaku ni ya va vona loko va hamba operação ni tlhela ni pfunisa. Na va khensa vamediku lava va hloniphaka leswi Timboni ta Yehovha ti titwisaka xiswona hi mhaka ya ngati. Leswi ni nga tirhisana kahle na vona ni ve ni mukhandlu wa ku va chumayela. Swoswinyana ku ni mediku mun’we lweyi a nga tsakamisiwa a va Mboni ya Yehovha.

Leswi vamediku va yendlaka hinkwaswu swaku va daha Timboni ta Yehovha na va nga tirhisi ngati swi yendle leswaku ku yampsisiwa minchumu ya yinyingi ka madahelo ya vanhu. Swa tikomba swaku swi yampsa hintamu ku va munhu a hambiwa operação na a nga cheliwanga ngati. Vakambisisi va vula swaku vanhu lava va hambiwaka operação na va nga cheliwanga ngati va hantla va hanya naswona va tivhikela ka swikarhatu swa ku tala.

Ni Tame Ni Djondza Ka Lweyi A Tlulaka Vamediku Hinkwavu

Na ha tama ni djondza hi madahelo ya swoswi kambe ni tama ni djondza hi Yehovha lweyi a tivaka ku hanyisa ku tlula vamediku hinkwavu. Yehovha a ngo vona leswi hi nga tshamisa xiswona ntsena kambe a tiva hinkwaswu hi hina. (1 Samuwele 16:7) Leswi ni nga mediku ni zama ku kombisa leswaku ni ni mhaka ni munhu lweyi a vabyaka ku nga li mavabyi ya yena ntsena. Leswo swi yendla swaku ni mu pfuna hi ndlela yayinene.

Na ha tama ni tirha Betele naswona ni pfuna vanhu leswaku va djondza hi Yehovha ni leswi a swi vulaka hi ngati, leswo swi ni tsakisa hintamu. Na khongela ka Yehovha Xikwembu lweyi a tivaka ku hanyisa ku tlula vamediku hinkwavu leswaku ku nga li khale a ta helisa mavabyi ni lifu. — Xitoriya lexi xi kontareliwa hi Yasushi Aizawa.

[Ntlhamuselo]

[Marito ka pajina]

“Ni va tlhamusele leswaku ku ni tindlela tin’wani ta ku daha munhu na a nga cheliwanga ngati ni swaku ni ta yendla leswi ni nga ta swi kota swaku ni pfuna vanhu lava va vabyaka”

[Marito ka pajina]

“Swa tikomba swaku swi yampsa hintamu ku va munhu a hambiwa operação na a nga cheliwanga ngati”

[Mafoto ka pajina]

Henhla: Na ni veka dixkursu

Ka tlhelo la xinene: Na ni ni nsati wa mina Masuko