Dlulela kokuphakathi

Dlulela kuyi-menu yesibili

Dlulela ohlwini lokuphathi

OFakazi BakaJehova

IsiZulu

Phaphama!  |  No. 2 2016

 INGXOXO NOTHILE | UYAN-DER HSUUW

Isazi Sesayensi Yemibungu Sichaza Ngokholo Lwaso

Isazi Sesayensi Yemibungu Sichaza Ngokholo Lwaso

UPROFESA Yan-Der Hsuuw ungumqondisi wocwaningo lwemibungu e-National Pingtung University of Science and Technology yaseTaiwan. Wake wakholelwa ekutheni izinto eziphilayo zazivelela, kodwa ngemva kokuba usosayensi wezocwaningo, wawushintsha umbono wakhe. Wachazela i-Phaphama! izizathu zakhe.

Ake usitshele ngemvelaphi yakho.

Ngazalwa ngo-1966 futhi ngakhulela eTaiwan. Inkolo yabazali bami yayisekelwe enkolweni yobuTao neyobuBuddha. Nakuba sasikhulekela okhokho bethu nezithombe, sasingakaze sicabange ngoNkulunkulu njengomuntu owadala yonke into.

Kungani wafunda ngesayensi yezinto eziphilayo?

Ngisemncane, ngangikuthanda ukunakekela izilwane ezifuywayo futhi ngangifuna ukufunda indlela yokukhulula izilwane nabantu ebuhlungwini. Okwesikhathi esithile, ngafunda ngokwelashwa kwezilwane, kwathi kamuva ngafunda ngesayensi yemibungu—okuwumkhakha enganginethemba lokuthi uzongisiza ngiqonde ukuthi ukuphila kwaqala kanjani.

Ngaleso sikhathi wawukholelwa ukuthi izinto eziphilayo zazivelela. Ungasitshela ukuthi kungani?

Oprofesa baseNyuvesi babefundisa ngokuzivelela kwezinto, bethi ubufakazi busekela lokho. Ngabakholwa.

Kungani waqala ukufunda iBhayibheli?

Isisusa sami sasikabili. Esokuqala, ngacabanga ngonkulunkulu abaningi abantu ababakhulekelayo, ukuthi kumelwe ukuba kunomkhulu kunabanye. Kodwa yimuphi? Esesibili, ngangazi ukuthi iBhayibheli liyincwadi ehlonishwa kakhulu. Ngakho ngajoyina amakilasi okufunda iBhayibheli.

Ngo-1992, lapho ngiqala ukufunda eCatholic University of Leuven eseBelgium, ngavakashela esontweni lobuKatolika futhi ngacela umfundisi ukuba angisize ngiqonde iBhayibheli, kodwa wenqaba.

Walenelisa kanjani iphango lakho elingokomoya?

Eminyakeni emibili kamuva, ngesikhathi ngiseseBelgium ngenza ucwaningo lwesayensi, ngahlangana nowesifazane wasePoland ogama lakhe linguRuth, owayenguFakazi KaJehova. Wayefunde isiShayina ukuze asize abafundi basenyuvesi ababefuna ukufunda ngoNkulunkulu. Ngangiluthandazele lolo sizo, kwangijabulisa kakhulu ukuhlangana naye.

URuth wangibonisa ukuthi nakuba iBhayibheli lingeyona incwadi yesayensi, liyavumelana nesayensi. Ngokwesibonelo, umlobi weBhayibheli uDavide wathandaza kuNkulunkulu: “Amehlo akho abona ngisho nombungu wami, futhi zonke izingxenye zawo zazilotshiwe phansi encwadini yakho, ngokuqondene nezinsuku ezabunjwa ngazo kodwa kwakungakabi bikho neyodwa phakathi kwazo.” (IHubo 139:16) Nakuba uDavide ayesebenzisa ulimi olusankondlo, wayeyihlabe esikhonkosini! Ngisho nangaphambi kokuba kwakheke izitho zomzimba, iziyalezo zokukhula kombungu zisuke sezikhona zonke. Ukunemba kweBhayibheli kwangisiza ngaqiniseka ukuthi liyiZwi LikaNkulunkulu. Ngaqala nokuqonda ukuthi kunoNkulunkulu oyedwa weqiniso, uJehova. 1

Yini eyakuqinisekisa ukuthi uNkulunkulu wadala ukuphila?

Umgomo wokucwaninga ngesayensi ukuthola iqiniso, hhayi ukusekela  imibono ebivele ikhona kakade. Ucwaningo lwami ngokukhula kombungu lwaholela ekutheni ngishintshe umbono wami—ngaphetha ngokuthi ukuphila kwadalwa. Ngokwesibonelo, onjiniyela baklama imishini yokuhlanganisa izinto ukuze izingxenye zihlangane ngokulandelana nangendlela efanele. Ngandlela-thile, ukukhula kombungu kusebenza ngendlela ethi ayifane kodwa kuyinkimbinkimbi kakhulu.

Le nqubo iqala ngengqamuzana elilodwa elivundile, akunjalo?

Yebo. Lelo ngqamuzana elincane liyahlukana liqale inqubo yokwehlukana kwengqamuzana. Okwesikhathi esithile, inani lamangqamuzana liphindeka kabili njalo ngemva kwamahora angu-12 kuya kwangu-24. Ekuqaleni kwale nqubo, kwakheka amangqamuzana abizwa ngokuthi ama-stem cells. 2 Lawo mangqamuzana angakhiqiza noma yiziphi izinhlobo zamangqamuzana cishe ezingu-200 ezidingekayo ukuze kwakheke umntwana, njengamangqamuzana egazi, amathambo, ezinzwa, nokunye.

Ucwaningo ngokukhula kwemibungu lwangenza ngaphetha ngokuthi ukuphila kwadalwa

Amangqamuzana afanele kumelwe akhiqizwe ngendlela efanele futhi endaweni efanele. Aqale ahlangane abe izicubu, nazo zigcina zihlangana zibe izitho noma amalungu omzimba. Yimuphi unjiniyela ongakwazi ngisho nokuphupha ngokubhala iziqondiso zenqubo enjalo? Noma kunjalo, iziyalezo zokukhula kombungu zibhalwe ngobunyoninco kuyi-DNA. Uma ngicabanga ngobuhle bakho konke, ngiyaqiniseka ukuthi ukuphila kwadalwa uNkulunkulu.

Kungani waba uFakazi KaJehova?

Ngegama elilodwa, uthando. UJesu Kristu wathi: “Bonke bayokwazi ngalokho ukuthi ningabafundi bami, uma ninothando phakathi kwenu.” (Johane 13:35) Lolo thando alukhethi. Aluthonywa ubuzwe, amasiko, noma ibala lesikhumba somuntu. Ngazibonela ngawami futhi ngazizwela lolo hlobo lothando lapho ngiqala ukuzihlanganisa noFakazi.

^ 2. Ngenxa kanembeza wakhe wobuKristu, uProfesa Yan-Der Hsuuw akasasebenzi ngamangqamuzana emibungu yabantu akha amanye.