Si gu ku mbatayo

Si gu kuti ue abanguaha

Mo gu kuti tangaratangara ariihe

ADezire Yekova

Zande

Ngbaõbambu Sinziri  |  Banduru 2015

Biriki! Ya mo si Adigo?

Biriki! Ya mo si Adigo?

PANAYIOTA asono rogo kisanga sa Mediterena yo. Ho ri adu ni ni sosono degude, ri adu na bakere nyemu poritiki. Kusa ri adani nakeapai rogo gu riigbu nga ga poritiki naadu rogo gari rago. Zavura ri anaatanga kporo na kporo tipa ka gbata marã tipa gayo riigbu. A wa regbo andu rago agbere ti Panayiota. Aboro aangba na kina agumeyo, nyemu pagbia, zanga giatise, na ngbaduse ki moipai wa si avura du nga wẽ agu aboro naadu rogo gu riigbu re anaayamba tiyo nga abadiasunge.

I asonosi Daniel rogo gu ngbadimokporo nga ga aboro pambori Ireland yo. Ono tie, si nafu kina gberãrago nga ko natingidapa gu biriki kindi nga ga apasita wai i anaakpi buda, niba ake, na kini dĩ gu marã aboro anaabaha, na kini ru kurii gipai re kaa tungusa gupai fuko nga i nika zo ko rogo we ka ko ingipai.

Jeffery adi bakere regbo kaa mangasunge bagaahe fu abaira kikindigi akurungba nga aguyo naadu Putu yo na Amerika yo. Ko natingidapa wai atingida agu aboro nanaangbe ahe na gu kura ababagiahe anaamanga mobirimo ti gu regbo i anaasakapai na abamangisunge nga ga irangbii yo. Mbiko gu biriki i adu na ni re, i anaape ngbatunga apai dũ tipa ka gbia gu sunge i aida na ni.

Si nafu kina gberãrago nga gipai re namanga na arago dũ. Areme, biriki namanga rogo gu mangaapai yo nga ga aboro dunduko singia rogo birĩ zogarago yo, pambori, na sunge bagaahe. Si rẽarẽ tie nga, gu pa-Ingirisi i nasaha ku rogo pa-Zande nga biriki, i adihe rogo gu pa-Giriki nayugopa gu boro namanga gumbapai rii tambara yo watadu gu boro nangi mbaro ono ki vo korobongo (mask) kpakpuni yo. Fuo bete regbo kusa, rogo gu fugo re yo aye ka da nga gu boro nabiriko tini ka manga kurapai tipa ka nanga kura aboro watadu ka manga gupai ngba tini.

Biriki ima rengba ka sa agu aboro i nanangi yo i du na bakere imisiri ngbaduse, zinga, na kpipai. Mbiko gu gberãrago du agu aboro re na ni, i ima rengba ka ya, “Biriki! Ya mo si adigo?” Ani na bakere ngbarago mbiko Fugo Mbori nafu nduapai furani ani idi kuti gupai nga si adigo adigo.

WAI MBORI NA WIRIKO ABI BIRIKI

Ringbisihe kuti Ziazia Kekeapai, biriki aatonanga dagba aboro te, ono si aenge ti agu aboro nga atoro ani abingo yo ya. Bakuru kusayo rogo gu pangbanga nga ga aboro, Satana Bakitingbanga amangisunge na wo wa korobongo kidu wa gu boro naida ka undo gu bambata dee nangia Eva re tipa ka nanga ri. (Bambata Pai 3:1-5) Natona ti gu regbo re ka ndu kumbatayo, dungu aboro aima manga ngbatungapai wa gure kadu ni guhe angianga yo ya, na i aima manga gipai re tipa ka nanga akurayo na ki gbia guhe i aidaha.

 Ti gu regbo agu aYisaraere naadu mbata atona ka iriso kungbo ambori na kini mangi gu biriki nga ga toro, Mbori azayo bara dunguhe tipa gu gbegberẽ sangbanapai narengbe ka ye kuriyo. Vurube gu nebi nangia Yesaya, Yekova Mbori aya: “Bambiko wa agi aboro nambeda kono du mi ni re, ki niirisi re ni kina ngbayo na ni kpotongbayo a, ono kpotoyo yo ki du ti re tuturũ.” (Yesaya 29:13) Ho gu rikaaboro re aasanga gayo berã ni ya, Mbori ambu avura yo i gbarasi gayo ba irisombori naadu Yerusarema yo na gaha yekaru ni bambataha be aBabero rogo gu garã nangia 607 Mbata fu Batikayo Kristo, na ni yangaraha be agu abanzengere nangia ga aRomo yo rogo gu garã nangia 70 Fuo Batikayo Kristo. Si tie ziazia nga, Mbori ambunga biriki nyeanye kindi te.

Ono tipa agu aboro du ni ruruyo, Mbori na Wiriko nabi yo na kikiipa yo. Ni kpiapai, ti tonatona ga Yesu sunge tungusapai, kumba aye fuoko nangia Natanaere. Tingbafuo Yesu bi ko, ko aya: “Oni ngére ndikidi Yisaraere, biriki ti ko te!” (Yoane 1:47) Natanaere aboro ainiko ti kura rimoko nga Barutoromayo ada ni guni sa dagba ga Yesu abawiriki yo naadu 12.—Ruka 6:13-16.

Yesu adi regbo na apefuoko, na kini yugupai fuyo tipa ga Mbori aberãpai. Si aaidanga biriki du dagbayo te. Yesu afu nyanyaki zahe fu abarumbatayo rogo pambori tipa gu mangapai nga ga biriki ti gu regbo re. Ani wisigongo bete agu apai i anaamangaha.

I aamanga ‘rurupai’ kina ku bangiri aboro. Yesu ape gupai fu agu aboro naagia ko nga: “Oni bánda tironi ka oni mángi nga gaoni ruruapai ku bangiri aboro, i bi roni na ni ya . . . ka oni du nga wa airabiriki ya.” Ko ape gupai fuyo a nga, oni fu gaoni gamahe nga ga inapai “ni gbuko” watadu zanga aboro inipai tipaha. Si aaida i nikpari rogo gu ba aboro nikaa bingo yo rogoho ya. Si du ka gayo irisombori adu ti ni ni ndikidihe na Bako ki idi na yo.—Matayo 6:1-6.

I anaabirahe niˈipo. Yesu aya: “Irabiriki nga mo, mo dí kina gu du bangiro yo mbata; bangiro ki ha mo nikadia gu he du bangiri wirinamo yo.” (Matayo 7:5) Ho boro agbe berãni ni kuti agu aingahe nga ga kura boro baraho du ni ni na bakere ingahe, gu boro re namanga tini ni guhe angianga ni ya. Ka pe guhe nga rengo “aboro aingi ainga dũ, ki ti bungudu ti ga Mbori taarimo.”—ARomo 3:23.

Gayo ndu mangaapai aangbanga te. Ti kura regbo sa, agu abawiriki nangia ga aFarusi yo na bete agu abawiriki nangia ga Erode yo aye fuyo Yesu na sanahe tipa marã-ngbeti. I atambua Yesu rogo wia yo niya: “Bayugupai, ani ini ya irarengo nga mo, mo nayugo ga Mbori gene ayugo ni rengo.” Fuani i ki asadi ko na sanahe nga: “Rũ he angba fu Kaisara na ngba nga ha te?” Yesu ki karagapai ki ya: “Airabiriki, tipagine oni aasada re ti ni?” Si arẽarẽ Yesu yambu yo nga airabiriki bambiko i aaidanga ka gbia karagapai nzunzu kuti gayo sanahe te, ono i aasada “ka zia ko ni fugo.”—Matayo 22:15-22.

Ndikidi aKristano na “gu nyemuse nakura gigiri ngbaduse yo, na wene sangba kpoto yo, na ndikidi idapase.”—1 TIMOTEO 1:5

Ho i asigira gu dungurati ni nga ga aKristano ti rago Pendekote rogo gu garã nangia 33 Fuo Batikayo Kristo, i anaape rengo dagbayo na si kini moipai. Ndikidi aKristano amangi ome tipa ka nyasariipa biriki rogo asinoyo yo dũ. Ni kpiapai, Petero nangia boro sa dagba ga Yesu abawiriki yo naadu 12 angarasi akurako aKristano i ‘gisangba rengo dati wene kpi nyemu awirina.’ (1 Petero 1:22) Gu mokedi nangia Pauro angarasi gako abadiasunge i du na gu “nyemuse nakura gigiri ngbaduse yo, na wene sangba kpoto yo, na ndikidi idapase.”—1 Timoteo 1:5.

GU OME DU FUGO MBORI NA NI

Agu ayugopai nangia ga Yesu na ga amokedi du rogo Ziazia Kekeapai yo, si na ome ti ni areme kina wai si adu rogo bambata sa kama agarã. Nibi gipai re, gu mokedi nangia Pauro aya: “Gu pai nga ga Mbori du na unga, ki du na tandu, ki du ni títí he susi abasape dunduko du na rindihe ue, si narú boro dati kparaka mbisimo na toro, na ngbazunga na nzeme meme, si ki ipi ka ina agu aberã nga ga ngbaduse na gaha nyemuhe.” (Aebere 4:12) Ino agu ayugopai nga ga Ziazia Kekeapai na kini mangi ome ka raka na ngbanya kutini ima undo dungu aboro i mbu biriki ki tona ka manga gupai du ni ruruhe na nirengo. Mo bingo gupai du tipa agu aboro biata ani nifura tipa yo ti tonatona gi kekeapai re.

“Mi abi aboro i ni yugu ndikidi nyemuse fu akurayo.”—PANAYIOTA

 Ariapai amangi rogo ga Panayiota raka yo ho i ayambu ri ni ku Bambu Kindo yo tipa gu dunguratise nga ga aDezire Yekova. Ri aabingo aboro yo i nimangi tiyo nga i nga ruru aboro tipa ka sa ngbarago ti akurayo te. Ri aya: “Mi abi aboro yo i niyugu ndikidi nyemuse fu akurayo, nga gupai mi aabingo ho rogo agu agarã yo naabaha mi anaamangasunge birĩ zogarago ya.”

Panayiota atona ka wisigo Ziazia Kekeapai na ki sono ku mbatayo na ki zi bapatiza. Gipai re amangi agarã 30 kusayo. Ri nape gupai awere nga: “Mi aini ndu gupai aboro araka ti ni angianga ho mi anaatanga ni ti akporo ka fura tipa poritiki fu aboro ya, ono ho mi atona ka tungusapa ga Mbori Kindo ni nga gu yangada gene rengbe aboro ka gbia gu zegino du na ruru pai rogoho.”

“Gene aadunga bere wa ka mi amanga tire ku bangiri kura aKristano ni wene boro ono ki ngia irabiriki te.”—DANIEL

Daniel amangi sonakumbatayo rogo gu dungurati nga ga aKristano na ko ki gbia kura atindiro. Bete agarã kusa, ko amangi irairapai na sangbakpotoyo ki tona ka mbusa ko. Ko aya: “Ho mi atingidipa gu biriki ni mi anaabihe si nimangi rogo gu kanisa mi adu rogoho mbata, mi abi gupai nga gu kurapai ho ka mi mangihe te, ono si naida mi mbupa gimi amomu nga gu mi adu na ni rogo dungurati. Gene aadunga bere wa ka mi amanga tire ku bangiri kura aKristano ni wene boro ono ki ngia irabiriki te.”

Si ni pangbarago tie nga Daniel amangi ariapai na ko ki bi gupai nga si naida ko di gako amomu berewe na wene sangbakpotoyo, na ko ki di gako amomu berewe kugume rogo dungurati. Ngbatunga gi ruru mangaapai re sa kina be agu aboro na iriso Mbori zanga biriki. I nawirika ka ‘dia kina guhe’ du bangiriyo mbata fu dia yo “gu he” du bangiri wirinayo yo.

“Mi abi gupai nga si naida mi mbu ngbatunga agu afugo nangahe nga ga gu babagiahe. . . . Sangbakpoto re yo aima manga ariapai.”—JEFFERY

Jeffery, naraki gbe kuti sunge bagaahe aya: “Wa mi aasona ku mbatayo rogo gu inohe yo nga ga Ziazia Kekeapai, mi abi gupai nga si naida mi mbu ngbatunga agu afugo nangahe nga ga gu babagiahe rengbe ka pe ngbatunga afugo dunduko ka gbia sunge. Sangbakpoto re yo aima manga ariapai be agu averesi nga ga Ziazia Kekeapai, wa gu du rogo Asanza 11:1, nga gu nape gupai furani nga ‘Biriki ringbisahe nga kere gbegberẽ he bangiri Yekova.’” Jeffery aadunga wa agu aboro naasana Yesu na gu sanahe nga ga marã ngbeti ono kidu na gu kura berãpai kia te, ko awiriki ka mangapai ngba wene gene na akurako aidipase na aguyo angianga aidipase a ya.

Dungu amirioni aDezire Yekova rogo zegino dũ naasada tiyo nyanyaki ka manga gupai i awirikaha rogo Ziazia Kekeapai. I namanga bakere ome tipa ka “ukadi gu vovo boro, fu yo ni ku sangba Mbori yo na rurupai na ziaziapai nga ga rengo.” (AEfeso 4:24) Ani nangarasa ro mo asadi ka ino ada nga aDezire Yekova, gupai i aida kutini, na wai rengbe yo ka undo ro mo wirikipai tipa gu vovo zegino Mbori nakido paha. Yo “ruru apai nikanye” ni na ka biriki adu nga yo berewe ya.—2 Petero 3:13.