Si gu ku mbatayo

Si gu kuti ue abanguaha

Mo gu kuti tangaratangara ariihe

ADezire Yekova

Zande

Ngbaõbambu Sinziri (Gu du Tipa Dungurati)  |  Marungu 2017

Ya mo Mo Afu Kpotoroyo Tipa Agu Apai du ni Kekehe?

Ya mo Mo Afu Kpotoroyo Tipa Agu Apai du ni Kekehe?

“Agi apai [re] . . . si [adu] ni keke he tipa za rani, nga agu yo ye digida rago ku auru yo.”1 KOR. 10:11.

ABIA: 11, 29

1, 2. Tipagine ani nika wisigo agu akpiapai ti ni nga ga abakindo biama nangia ga Yuda?

KA MO bi boro ni nazerenge bangirigene kini ti, ya mo mo du nga na rubangirise ka mo andu ti gu gene re te? Ka ani wisigipai tipa agu aingahe nga ga kura aboro, si rengbe ka undo rani ka ani mangingo kina gu bangisa aingahe re ya. Kina gu bangisapai re a du tipa gu gaani gene raka nga ga toro. Ani ima rengba ka wirika nyanyakipa apai ti agu aingahe nga ga kura aboro, kodihe na agu aingahe keyo paha rogo Ziazia Kekeapai.

2 Agu abakindo biama nga ga Yuda ani awisigipai tipa yo rogo gu kekeapai naaye mbata fu gere amangisunge fu Yekova na kpotoyo yo dunduko. Ono wa si avura duwo, i aima manga kere aingahe. Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti agu apai namangi yo re, na wai du rengbe ani ka ne gu ngbatungapai re? Berãkurii agi akpiapai re rengbe ka undo rani ani gbia undo ti agu apai i akehe mbata kusayo tipa gaani wirikapai.Oni gedi ARomo 15:4.

KIDO KUTI GU TATAMANA NGA GA ABORO NAYE NA GBERÃNGO

3-5. (a) Wa vura duhe nga kpoto Asa yo adu dunduko koyo du Yekova ni, gini kpakarapai ko agbiatiko na ni? (b) Ginipai narengbe ka sa Asa ko kido kuti aboro ho Basa ayeni na vura sa Yuda?

3 Ani makianga pai tipa gupai naadu tipa Asa na ki bi wai rengbe  Fugo Mbori kadu na maapai kurii gaani raka. Asa akido kuti Yekova ho aborovura nga ga Etiopia ayeni sa Yuda; ono wa si avura duwo, ko akidongo kuti Yekova ho Basa nangia bakindo aYisaraere atona ni ka nyakasa gu gbata nangia Rama nga gu naadu ti ngbanda ga Asa kindo te. (2 Peka 16:1-3) Nibipa gupai re kusa, Asa akido kuti gako tatamana na ko ki fu marã mobirimo fu Bakindo Benadada nangia ga Suria ko tipa gupai nga ko sovura kuti Basa. Ya mo gu ga Asa birĩ re adu na diabese? Ziazia Kekeapai nagumba gupai nga “ho Basa agi he ni, ko ki mbu dua Rama, ki mbu gako sunge.” (2 Peka 16:5) Sidu, ga Asa birĩ aima du na diabese ti tonatonaha!

4 Ono wai du tie Yekova abi gupai Asa amangihe re? Mbori akedi gu boro naafura kubako nangia Anani ko fu nyanyaki rugute fu Asa mbiko ko akidongo kuti Yekova te. (Oni gedi 2 Pekapai 16:7-9.) Anani agumba gupai fuko nga, “Si du mo adu na avura kindi tona awere na ku mbata yo a.” Basa aima guari kusayo ti Asa; ono tie, Asa na gako aboro agbiatiyo na avura ti regbo gako yangara zogarago dunduko.

5 A wa ani abihe rogo gu kekeapai naaye mbata fu gere, Mbori awisigi kpoto Asa yo na ki bihe nga si adu dunduko Fuko. (1 Aba. 15:14) Bangiri Mbori, ga Asa ranigose fu Mbori adu ni wenehe na ki ima da kuho Mbori aidaha kuhoni. Ono wa si avura duwo, si aidi ko gbia sangbana gako gbegberẽ mangaapai agbia. Gine naasa Asa ko kido kuti Benadada na kuti tiko, kuba gupai nga ko kido kuti Yekova, ho pai adu ni dagbako na Basa? Ya mo ko arengbe ka berãha nga giatise na kura ringara watadu mangaapai kuti agu abirĩ nga ga sovura arengbe ka kusa wene sangbanaha kisusi gbata undo be Mbori? Ya mo gbegberẽ rugute du boro afuhe fuko nasako ko mangipai wa gure?

6. Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti ga Asa ingahe? Oni yugungo ho na kpiapai.

6 Ya mo gu pangbanga nga ga Asa afõngbaduraniyo ani wisigi gaani gene mangaapai? Ho ani agbiatirani ni na gu kpakaraapai naima furii omerani, si rengbe kadu taata ani bi gu ndupai si aida ani kido kuti Yekova ti ni. Ono ginipai ani naamanga ho si adani ti mangaapai kuti gu rukutu wiri apai nga ga raka naaʹuru dunduko? Ya mo ani naasa tirani koyo du gu berã ni nga ga aboro ni asada ani ka mangapai ngba gu gene ani abihe nga si ngba? Watadu ani naangera tipa agu arengo du rogo Ziazia Kekeapai yo na kini asadi ka wirikapai ti ni, rogo gu gene re ani kini yuguhe nga ani nakido kuti ga Yekova agene tipa ka mangapai kuti kpakaraapai? Ni kpiapai, ti gu kura regbo, mo rengbe ka gbia sogote be gamo aborokporo nibipa ndu sa adunguratise watadu bakere adunguratise. Mo sana Yekova ko yugu gene foro na ki undo ro mo ini gu wene gene rengbe mo ka mangapai ngbaha kuti gu kpakarapai re. Watadu ginipai ka mangi ka si du nga i mbu ro ti sunge, na si kidu ni kpakarakpakaraha foro tipa mo gbia kura sunge? Ho mo nikaa fura ni na gu boro rengbe ka dia ro tipa sunge, ya mo mo agumba gupai kindi funi nga mo nikaa ndu tipa adunguratise ti bebere aposo dedede? Ka ani vura kaa gbiatirani na kina gini kpakaraapai vurũ, si adu ni wenepai ka irisa agu afugo bake papara atambuahe nga gu naya: “Mo fú ga pai ku be Yekova; ki kida kuti ko a, ko amánga pai tipa ha.”Tam. 37:5.

GINIPAI RENGBE GBEGBERẼ ABAKURE KA MANGA RO NA NI?

7, 8. Gini aingahe Yosafata amangihe, na sangbanaha angia gine? (Oni bi gu sura duti tonatonaha.)

7 Na ginipai tigaha du tipa wiri Asa nangia Yosafata? Badungu wene asino naadu tiko. Ho Yosafata aakido ni kuti Mbori, badungu weneapai ko amangihe. Ono wa si avura duwo, ko aima manga gbegberẽ adiaberã a. Ni kpiapai, ko adi wiri gu gbegberẽ bakindo nangia Aba nga guko naazoga gu kindo naadu ku nodiyo ni dee fu wiriko. Na wa gu nebi nangia Mikaya avura ka za Yosafata vurũ, ko akodi tiko kuti Aba ka sovura kuti aSurio. Ho vura aamanga ni, Yosafata abati be kpio nga kpokoto.  Fuani ko ki karagatiko ku Yerusarema yo. (2 Peka 18:1-32) Mbiko gupai re, gu nebi nangia Yeu asanako nga: “Mo ka unda gbegberẽ boro, ki nikpi nyemu agu yo nasoga Yekova?”Oni gedi 2 Pekapai 19:1-3.

8 Ya mo Yosafata awirikipai ti gu ingahe re? Wa vura duhe nga ko adu kindi zaaza na nyemu ka sa ngbarago ti Mbori, si nangera wa ko aawirikanga pai ti gupai ko amangihe na Aba gbiati gu zahe Yeu afuhe te. Yosafata azi kura gbegberẽ bakure berewe. Bara gere, ko azi bakure na vura Mbori nangia Bakindo Azaya wiri Aba. Yosafata gbiati Azaya ambakadi abakurungba kina sa, nga gu naima gberã be baime ka si amanganga gupai i ambakadihe tipaha ya.2 Peka 20:35-37.

9. Wai du rengbe gbegberẽ abakure kadu na maapai kurii gaani raka naabaha?

9 Si naida pa geda ani gu pangbanga du tipa Yosafata fõngbaduraniyo ani wisigi gaani raka. Ngba gini gene? Ho ani abi agu apai ni dunduko naadu tipa Yosafata, ko angia wene bakindo. Ko amangi gupai naadu ni ruruhe na ko “nanagbata Yekova na kpotoko yo dũ.” (2 Peka 22:9) Wa si avura duwo, ko aadunga ni gu boro ka sangbana gbegberẽ bakure adunga na maapai kurini ya te. Oni tingidi gi sanza ga Mbori toro adu kugii pa kehe re: “Gu boro nata na boro tatamana ni adú ni iratatamana a, ono gu badiata nga ga mumungo aboro, ima azía yo wa sa.” (Snz. 13:20) Si rengbe kadu nga ani naida ka undo agu aboro du na nyemu rengo tipa i ye ku rogo rengo yo. Ono wa vura duhe wo, Yosafata ambidi ka kpi mbiko gako kpamiatise na Aba. Wakina gure a, ka ani akpamia tirani na agu aboro airisongo Yekova ya, si rengbe ka ye na kerepai kurirani.

10. (a) Ginipai rengbe ani ka wirikaha tipa rogatise be Yosafata? (b) Ginipai si aida ani moihe ku berãrani yo ho ani agbiatirani ni na gu kpakaraapai nga ga gbegberẽ kpamiatise?

10 Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti gupai namangi Yosafata re? Kristano ima rengba ka tona ka kpinyemu gu boro akpingo nyemu Yekova ya, kini berẽ gupai nga ni arengbanga ka gbia wene badiarogatise dagba ndikidi aKristano te. Watadu agu agume Kristano nga azanga idipase rengbe ka sosoda ni nga ni mangi rogatise ni ipo ‘mbata fu ni gbinza.’ Kurigure, kura aboro rengbe kadu na gu bipai kura wirina adu na ni nga guri naya: “Gupai naima du tipa rani nga ani naida nyemuse na kadu na boro berani.” Ginipai si aida Kristano mangihe? Berãkurii gupai namangi Yosafata ima  rengba ka undo rani. Dedede, ko anaangera koyo du Mbori ni tipa ko yugu gene fuko. (2 Peka 18:4-6) Ono ginipai namangi ho Yosafata akodi tiko ni na Aba, nga guko naadunga na nyemuse tipa Yekova ya? Si aaida Yosafata moi gupai ku berãko yo nga bangiri Yekova nangera tipa agu aboro du ngbaduyo yo dunduko koyo du ko ni. Ti gi gaani regbo re a, bangiri Yekova “naora koyo na kono auru kpotosende no dunduko,” na ko regerege “ka yugo tiko na pa nyaka” furani. (2 Peka 16:9) Ko ima giatiko na gupai du tipa rani na ko nakpinyemurani akpi. Ya mo mo na idapase nga Mbori nika mbisa gu nyemupai ambisa ngba wene gene du mo na ni tipa ka gbia boro ka kpinyemu ni? Mo du na kido nga, regbo kinaho ko nika mangaha amanga!

Oni du na rubangirise na gu kerepai du ti kpamiatise na azanga idipase (Oni bi genewaraga 10)

KA MO MBUNGA KPOTOROYO SI DA NA RUKÖ YA

11, 12. (a) Wai du Izikiya ayugu gupai naadu kpotokoyo? (b) Tipagine du Izikiya abati ti ni be ga Mbori zinga?

11 Gupai ani awirikaha be Izikiya nakoda kpotoseyo. Ti gu kura regbo sa, Bawisigi kpotoseyo akusi gupai kuyangura naadu kpoto Izikiya yo. (Oni gedi 2 Pekapai 32:31.) Ho Izikiya aawoka ni ni kerehe, Mbori afu yuguyugupai fuko nga gu naayugo gupai nga ko nika hu ahu, si angia kirima uru naakaraga tihe kusayo. Si nawira gupai nga, agu abazogo nga ga Babera akedi aboro i ye ka inopai tipa gu yuguyugupai re. (2 Aba. 20:8-13; 2 Peka 32:24) Izikiya akusi gupai naadu kpotokoyo ho i “ambu” ko ni nisako, ko ayugu “agu ahe dunduko nadu rogo gako bambuiga kikiipaahe” fu agu aboro Babera re. Gi pamungo re akusi “agu apai dunduko nadu [kpoto Izikiya] yo.”

12 Ziazia Kekeapai agumbanga gupai furani naasa kpoto Izikiya yo si da na rukö te. Ya mo si rengbe kadu nga gu diabese ko adu na ni kurii aAsuro du watadu gupai nga Mbori ahusi ko ngba iʹiriwo gene? Ya mo si aye mbiko agu ‘aũkumuko naadu beko kisusi na irisa’? Ka si vura du kina wai, mbiko gupai nga Izikiya adu na rukö, ko “amanga nga wenepai berewe wa Yekova amangi wenepai fu ko te.” Nagberẽ gupai re! Wa vura duhe nga ko aima rengba ka kparadatiko fu Mbori nga ko amangisunge Fuko na kpotokoyo dunduko, kura aregbo kinaho ko aima ba gberãrago ti Yekova. Ono tie kusa, “Izikiya aumbasi tiko,” sidu, ko gbiati gako aboro ki bati be ga Mbori zinga.2 Peka 32:25-27; Tam. 138:6.

13, 14. (a) Gini regbo rengbe Yekova ka ‘mburani nisarani tipa ka asada rani’? (b) Wai du rengbe ani ka mangapai kuti gu tambuahe ani agbiaha mbiko gu wenepai ani namangihe?

13 Wai du rengbe ani ka gbia undo ti geda gu pangbanga du tipa Izikiya na kini berẽkuriihe? Oni tingidi gupai nga, ga Izikiya rukö  akuru gbayaga ngbutuko tingbafuo Yekova dibe Saneriba na ki husi ga Izikiya kere kaza. Tipa rani tigani, ka si du nga ani mangi gupai du ni bawenehe, ya mo si rengbe kadu nga Yekova ‘nambu rani ka asada rani,’ tipa gupai du kpotoraniyo kuru kuyangura? Ni kpiapai, wirina rengbe ka mangasunge nyanyaki ka mbakada gumbapai na ki fuhe barangba badungu aboro. Badungu aboro ki fu tambuahe fuko tipa gu gumbapai re. Wai du ko nika mangapai kuti gu tambuahe i afuhe re?

14 Ho aboro afu tambuahe ni furani, si ni wenepai ani mangipai kuti gu fugo Yesu naya: “Ho oni amangi ahe ni dunduko wa i arugu roni ti ni, oni yá tigaoni, ‘Ani nga mumungo amoyambu; ani mangi kina gu nga gaani pai.’” (Rk. 17:10) Ani ima rengba ka wirika gu kurapai ane ti gupai namangi Izikiya re. Gu sino nga ga rukö ayugu tihe tiko mbiko ko “amanga nga wenepai berewe wa Yekova amangi wenepai fu ko te.” Ka ani aberãkurii gu badungu weneapai Mbori namangihe furani, si nika undo rani ani ne gu sino Yekova asogaha. Ani rengbe kaa fura na tambuahe tipa Yekova. Ko ima fu Ziazia Kekeapai gbiati ziazia toro tipa si songodi gako aboro.

 ONI DU NA RUBANGIRISE HO ONI AMANGA ADIABERÃ NI

15, 16. Tipagine du Yosiya azanga ga Yekova bandahe ti ni gbiati raka ko?

15 Niyangaraha, gini zahe rengbe ani ka gbiaha ti gupai namangi gu wene bakindo nangia Yosiya? Oni bingo gupai nasa gupai nga i dibe ko na ki imiko. (Oni gedi 2 Pekapai 35:20-22.) Yosiya “ki ndu kuti” Bakindo Neko nga ga Ezipeta ko na vura, wa gu bakindo re avura ka ya pai dagbako na Yosiya te vurũ. Ziazia Kekeapai nape gupai nga afugo Neko aye “ngba Mbori yo.” Tipagine tie Yosiya andu ti ni tipa vura? Ziazia Kekeapai agumbanga ha te.

16 Wai du tie ka Yosiya arengbe ka inoho nga afugo Neko aaye be Yekova? Gupai ka ko amangihe nga ka sana Yeremaya nga guko naadu dagba gu ruru anebi naadu ho. (2 Peka 35:23, 25) Ono pai ho nayugo gupai nga ko amangihe wo te. Berewe a, Neko aandu ku Karekimisa yo tipa ka sovura kuti “gu kporo” kia, angianga kuti Yerusarema ya. Kurigure, rimo Mbori aadunga rogo gupai re te, mbiko Neko aapenga gbegberẽpai bara Yekova watadu bara gako aboro a te. Sidu, iraira diaberã du Yosiya adihe nga ka sovura kuti Neko. Ya mo pai ho rengbe ani ka wirikaha ti gipai re? Ho ani agbiatirani ni na kpakaraapai, si ni wenepai furani ani wisigi gupai Yekova akpinyemuhe nibipa gupai re.

17. Ho ani agbiatirani ni na kpakaraapai, wai du rengbe ani ka zanga manga gu ngbatunga ingahe Yosiya amangihe?

17 Ho kpakaraapai akura ni, gupai si aida ani mangihe nga ka wisigo agu arugute du rogo Ziazia Kekeapai yo tipa gupai re na ki asadi ka wirikapai ti ni ngba gu gene daada. Ti gu kura aregbo, ani ima rengba ka sana abaakumba. Si rengbe kadu nga ani ima berãkurii gupai ani nainihe tipa gupai re, na ani ima manga wetekapai rogo gaani awaraga. Ono wa vura duhe wo, gu kura arengo ima rengba kadu ho nga ga Ziazia Kekeapai si aida ani berẽkuriihe, nga gu rengbe bakumba ka undo rani ani wisigihe. Ni kpiapai, wirina ima ino gupai nga ri na gu sunge beri nga ga tungusa wene pangbanga. (Amo. 4:20) Ono tie, na ka si dunga ri na mbakadapai ka ndu gene tungusapai yo rogo gu kura uru, ono kumbari angianga idipase ya kini idi gupai nga ri sungu kporo. Ko ki pe gupai furi nga rogo agi aʹuru ninaasusa were re i aasungongo sa kporo te, na gu kurapai kinaho ko aida i mangihe kina sa wa aborokporo. Ri ima rengba ka wisigo agu averesi nga ga Ziazia Kekeapai nafura tipa gu ngbatunga apai re, wagu nga ka giasangba Mbori na ka sa aboro ni abawiriki. (Mt. 28:19, 20; Amo. 5:29) Ono si naida ri berẽpa gu ranigose a nga ga diakumba na kadu na ruru berã. (Ef. 5:22-24; Frp. 4:5) Ya mo kumbari ká aká kindi nga ka ri ndunga gene tungusapai yo ya, watadu gupai gbua ko aidaha nga ri nye kina rogo gu uru re tipa ka manga kurapai? Si naida ani du na ruru berã wa ani agbata ka manga gupai Mbori akpinyemuhe na kini asaditise kadu na wene sangbakpotoseyo.

ONI KAKUTI ZIAZIA KPOTOSEYO NA KINI NGI

18. Wai du rengbe mo ka gbia undo ti wisigo agu apangbanga du tipa agu abakindo biama i nafura tipa yo rogo gi kekeapai re?

18 Wangia ani kpakpa aboro, ti gu kura aregbo, ani ima rengba ka manga agu aingahe agu abakindo biama ani nafura tipa yo re amangihe. Ani ima rengba ka (1) kido kuti gu tatamana nga ga aboro ka ani ainongo ho ya, (2) ka zio gbegberẽ abakure, (3) kadu na rukö, watadu (4) ka manga adiaberã zanga wisigo gupai mbata Mbori aidaha. Nangba sino Yekova nga guko nabi gu wenepai du rogo rani yo, kina wai ko abi gu wenepai naadu rogo agu abakindo biama re! Yekova nabi wai abi a ani akpinyemuko na wai du ani na nyemu ka mangasunge fuko ni bakerehe. Sidu, ko ima fu agu akpiapai nga ga zahe furani tipa gupai nga ani ne manga kere aingahe. Ani berẽnga aberã kurii agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai re na kidu na tambuahe mbiko Yekova fuhe furani!