Si gu ku mbatayo

Si gu kuti ue abanguaha

Mo gu kuti tangaratangara ariihe

ADezire Yekova

Zande

Ngbaõbambu Sinziri (Gu du Tipa Dungurati)  |  Banduru 2016

 AGU APANGBANGA DU TIPA GA BORO RAKA

Mi Adu ni “Apai dunduko fu Aboro Dunduko”

Mi Adu ni “Apai dunduko fu Aboro Dunduko”

“Ka mo zi bapatiza azio, mi nika mbu ro!” Buba aserekpo nina na agu afugo re rogo 1941. Wa ko avura ka serekpo ri vuru, ri adiberã ka ndu ku mbatayo ka kpara gari raka fu Yekova Mbori na ki zi bapatiza. Buba amangipai kuti gako aserekpohe re na ko ki mbu rani. Garãre adu muambe gbua ti gu regbo re.

I AIMA zingisa nyemu gu rengo nga ga Ziazia Kekeapai rogo re yo mbata kusayo. Nina agbia agu awaraga du mburuhe rii Ziazia Kekeapai, na mi kidu na bakere nyemu agu apai naadu rogoho, gbe agu asura naadu rogoho. Buba aidanga nina naafura na mi tipa gupai ri aawirikaha te. Ono tie, mi adu na bakere nyemu ka ino agu apai re na mi kini sana badungu asanahe, sidu, ri anaawirikapai na mi ho adunga buba ni kporo ya. Ni sangbanaha, mi adiberã a ka kpara gimi raka fu Yekova. Mi azi bapatiza Blackpool, England yo rogo 1943 ho garãre adu ni bawe.

HO MI ATONA KA MANGASUNGE NI FU YEKOVA

Naatona ti gu regbo re ka ndu kumbatayo, ani anaatungusapai dedede kina sa na nina. Ani anaamangasunge na agu aradio i anaayambaha nga fonoo tipa ka tungusa gu pangbanga nga ga Ziazia Kekeapai. Agu aradio re anidu ni badugbo ra, barõa guru sa anidu wa akiro biama na beberehe. Oni berẽnga pa wiri tooni kumbagude wa mi were ko nigbe tiko na riko badugbo he wa gure!

Ho garãre adani 14, mi aaida ka mangasunge abazakigene. Nina aya fere mi fura mbata na mounda awirina (du awere nga babi adungurati). Ko  afu berãpai fere nga mi asadi ka wirika birĩ-sunge nga gu rengbe ka undore tingba sunge abazakigene. Sidu, mi amangihe wo. Tingbafuo mi mangisunge tipa agarã ue, mi asana kura babi adungurati tipa mangasunge abazakigene. Ko aya fere, “Mo ndu ka mangaha!”

Sidu, rogo Zerekpe 1949, ani na nina agamu agu aũkporo naadu berani rogo gu kporo ani anaatumo marã tipa kaa raka rogoho na ki bagi agu akuraha na ani ki ga ku Middleton yo, du mbembedi na Manchester, yo du ani atona ka mangasunge abazakigene ni. Tingbafuo adiwi biama, mi asia kura wirina sa animangi sunge abazakigene na ko. Be basunge afu berãpai furani nga ani ga ku rogo gu vovo dungurati i azakihe Irlam yo. Nina aamangasunge anazakigene na gu kura wirina sa ni dee rogo gu kura dungurati.

Wa garãre avura du ti gu regbo re gbua nga 17, i afu gu sunge fere na gimi badiasunge nga kaa ngbe kumbatayo ti regbo adunguratise mbiko agu awirina nga akumba narẽ naadu rogo gu vovo dungurati re adu ni kina umbayo. Kusa, i aya fere mi ga ku rogo gu Dungurati Nga ga Buxton, nga gu naadu na kina bete abatungusipai rogoho na naaida na undo. Mi naabi agu apai mi asusi rogoho re ni gu rabahe naadu tipa agu asunge mi agbiaha kumbatayo.

Ani aatakapande pa gu gumbapai du tipa aboro dunduko Rochester, New York yo, rogo 1953

Rogo 1951, mi ahiisi fuomu ka ndu tipa gu Gu Sukuru Nga Girada. Ono tie, rogo Banduru 1952, i ayambu re mi ye tipa sunge asekere. Mi agbatagene ka ne sunge asekere na gu nduhe nga mi angia bamangisunge fu Mbori ti aregbo dũ, ono agbia ngbanga aima ká ka ida gupai re na i ki sari ngbanga  re ku bambukiso yo tipa adiwi sita. Ho mi adu ni yo, mi agbia gimi yambahe tipa gu namba 22 riko nangia ga Girada. Sidu, rogo Bamburu 1953, mi adakpa gu bakurungba i aayambaha nga Georgic ka ndu ku New York yo.

Ho mi adani yo, mi adu na rengba bere kadu pati gu bakere dunguratise nangia ga Rimbasa Aboro nga ga Vovo Zegino yo rogo 1953. Fuani, mi ki ndu na gatara ku South Lansing, New York yo, yo gu sukuru re aamanga ni. Marã aadunga bere te mbiko mi aaimanga wa mi akuru bambukiso yo te. Ho mi azorõ ni gatara yo, si aaida mi ndu na baasi ku South Lansing yo, marã aadunga bere tipa ka tumo gu wiri umba marã si aida ru tipa baasi te, mi aho marã kina be kura boro naadu rogo gu baasi re tipa ka tumo ru.

MANGASUNGE ROGO KURA RINGARA

Gu sukuru nga ga Girada afu wene rabahe furani si undo rani ani “du ni apai dunduko fu aboro dunduko” tingba sunge amokedi. (1 Kor. 9:22) Ani biata nga Paul Bruun, Raymond Leach gbiati re i akedi rani ku rogo gu ringara nga Philippines. Ani apidi tipa dungu adiwi i kusi waraga furani nga gu nambu rani ani rimi ku rogo gu ringara re; fuani ani atona nduge ko yo na bakurungba ki kuru rogo gu ba nga Rotterdam, gu Baime nga Mediterena, gu gene ime nga Suez Canal, gu bariwara baime nga Indian Ocean, Malaysia, na Hong Kong yo, ani adi aʹuru nga 47 ku bangiri ime! Niyangaraha tie, ani ki da Manila yo rogo Ngbangba 19, 1954.

Mi na gimi badiasunge amokedi nga Raymond Leach andu na bakurungba tipa aʹuru 47 ku Philippines yo

Fuani, ani ki tona ka manga ariapai ka inido tirani na vovo aboro, vovo ringara, na zavura vovo fugo. Ono tie, i afurani wa ani adu biata dunduko ku rogo kura dungurati rogo gu gbata nga Quezon City, badungu agu aboro naaraka yo anaagumba pa-Ingirisi. Sidu, tingbafuo adiwi sita, ani aini kina bete afugo rogo pa-Tagalog. Si adu nga gu sunge i nika fuhe furani tingbafuo gure nika nyasariipa gu kpakarapai re.

Rogo gu kura uru sa rogo Merekoko 1955, ho ani ayego ni gene tungusapai yo ku kporo, Wiriba Leach gbiati re agbia keke awaraga i amoihe dimo kpuraniyo. Ani aye ka ino gupai nga i afu gu sunge furani nga ga babi adungurati. Garãre adu ti gu regbo re gbua nga 22, ono gi sunge i afuhe fere re afu gu momu fere nga mi “du ni apai dunduko fu aboro dunduko” ngba vovo agene.

Ho mi aamanga gu gumbapai ni du tipa aboro dũ ti regbo gu bakere dunguratise nga ga aʹuru ue rogo pa-Bicol

Ni kpiapai, wa mi angia babi adungurati, mi amangi gimi bambata gu gumbapai du tipa aboro dũ, barangba bambu bagaahe nga ga gbaria kpengbe rago. Mi aye ka ino gupai nga sino aboro du naanidu Philippines yo ti agu aregbo re nga gu gumbapai du tipa aboro dũ i nimangihe rogo gu ba nzunzu du aboro rogoho ni dunguyo! Wa mi anaata kaa biko adungurati ni basasa dunduko, mi anaamanga agumbapai rogo agu ambaraza du tipa dungu aboro, ba bagaahe yo, agu abambu dunguratise nga ga irangbii, bangi kandi, agu aba aboro andu kaa ongoda rogoho, na dedede rogo angboso agene. Ti gu kura regbo sa ho mi adu ni San Pablo City yo, bakere mai aka na mi ti manga gumbapai ba bagaahe yo, si du mi afu gu berãpai fu agu awirina naangbe kumbatayo nga ani ndu ka mangaha Bambu Kindo yo. Tingbafuoho, awirina ki sanahe singia i rengbe ka ya tipa gu dunguratise re gu dunguratise du tipa aboro dunduko, wa i aamanganga ha rogo gu ba du na dungu aboro rogoho ya!

Mi anaaraka dedede kina kua awirina yo. Wa vura duhe nga akpuyo anidu ni rungorungoho, si anidu ti aregbo dũ ni gigirihe. Gu ba mi anaapi riihe dedede angia ira i anaabaha vuru bambu. Aba mbida ime anaadunga ni gbugbuhe te, mi aasadi ka wirika wai ka mbida ime ngba iriiri gene kpengbe rago. Mi anaata na baasi na ti gu kura aregbo na kurungba ho mi andu ni ku rogo kura akisanga. Vuru agu agarã yo naabaha mi amangisunge, tarambiri aadunga bere te.

Mangasunge tungusapai na ta kaa biko adungurati aundo re mi wiriki pa-Tagalog. Mi aasungongo asungo nzunzu i yugupai fere te, ono mi awirikihe ho mi anaagia awirina ni i nifura gene tungusapai yo na ti regbo adunguratise. Awirina aida ka undo re mi wiriki gu fugo re, na mi aima du na tambuahe  tipa gayo zerangbaduse na pa peyo kina boro rengo fere.

Wa regbo aasusa, gu vovo sunge i afuhe fere afõ re mi mangi bakere ariapai. Rogo 1956, ho Wiriba Nathan Knorr ayeni tipa bakere dunguratise, i aya fere mi mangisunge na aboro pangbanga. Mi aamanganga gu ngbatunga sunge re mbata te, sidu, kura aboro aundo re tipa mi wirikihe. Si aadianga garã sa te kusa, i ki mangi kura mbakadapai tipa gu kura bakere dunguratise berewe, na Wiriba Frederick Franz aye rogo gaani bakere basunge nga ga zegino tipaha. Ti gu regbo mi aamangasunge ni babiapai nga ga bakere dunguratise, mi awirikipai be gu nyemupai Wiriba Franz adu na ni ka asada ka mangapai wa kina agu aboro re. Awirina adu na bakere ngbarago ka bi Wiriba Franz ko navo roko aFiripino nga gu i ayambaha nga barong Tagalog, kaa manga gumbapai na ni.

Si aaida mi mangi bakere ariapai ho i afu sunge babi rimbasa adungurati ni fere. Ti gu regbo re, ani aayugo gu firimi nga The Happiness of the New World Society dedede rogo agu arago dungu aboro anidu rogoho. Ti gu kura aregbo, rukutu agbiro anaasa ha furani ni kpakarakpakaraha. Ami anaaye mbiko gu ima we nga ga masini sinima na kini kongo kutini. Kere sunge du naanidu ka giriso gu masini sinima re kusa! Si aadunga taata ka manga mbakadapai tipa kaa yugo gu sinima re te, ono wa si avura duwo, si aima fu bakere ngbarago furani ka bi gu karagapai nangia ga aboro wa i aye ka inido tiyo na wai du ga Yekova riigbu rogo zegino dunduko.

Agu abavugahe nga ga Katoriko yo asosodi agu airangbii naadu rogo gu dagba rago re nga ka i idinga  ha furani ani mangi bakere adunguratise ya. Watadu i anaasada ka gbeberã aboro ti mbakadapai nita yo gu nzoro nga ga kanisa ru ti agu aregbo ani anaamanga agumbapai pati gayo akanisa. Wa si avura duwo, sunge aandu kina kumbatayo, na badungu aboro rogo agu arago re awere nga airisi Yekova.

GU SUNGE NAAIDA NA BAKERE ARIAPAI

Rogo 1959, mi agbia waraga nga gu naaya i fu re mi ndu ka mangasunge be basunge yo. Gere asa re mi wiriki kura dungu apai. Kusa, i aya fere mi ta kaa biko agu abe basunge du rogo kura aringara. Ti gu kura regbo sa ho mi aandu ni, mi aye ka ino wirina nga Janet Dumond, nangia mokedi Thailand yo. Ani atona ka keka awaraga dagbarani na kusa ani ki mangi rogatise. Ani ima gbia ngbarago ti agu agarã 51 ani namangihe sa ni arogotise kutingba sunge.

Mi gbiati Janet rogo kura kisanga sa Philippines nga ga gu dungu akisanga du yo

Mi ima gbia ngbarago ti ndu kaa bi ga Yekova aboro rogo aringara nga 33. Mi na bakere ngbarago mbiko agu asunge mi amangihe ti tonatonaha aundo re tipa ka mbakada re tipa gu kpakarapai nga ga mangasunge na ngbatunga aboro ni bakiakia! Agu ata mi anaata re akiisi gimi bipai bakere gbe na ki undo re mi bi wai du ga Yekova nyemuse tipa ngbatunga aboro dũ.—Amo. 10:34, 35.

Ani anaamanga ome kaa tungusapai dedede

MI NAMANGA ARIAPAI KINDI

Nairiwo gu ngbarago du ani na ni ka mangasunge na awirinarani Philippines no! Bange abatungusipai ima kio awere wakina bara bawe kisusi wai si adu ti agu aregbo ani atona ka mangasunge no. Mi na Janet namangasunge kindi kina sa rogo gu be basunge nga ga Philippines du Quezon City no. Wa vura duhe nga mi ima mangasunge tipa agarã 60 rogo kura ringara, si naida mi du adu kindi regerege tipa ka manga ariapai kuti gupai Yekova aya fere mi mangihe. Agu aariapai mangi rogo riigbu barambeda naida ani mbakaditirani ambakada ka manga ariapai wa ani amangasunge fu Mbori na fu awirinarani.

Wai aDezire Yekova ange kina kumbatayo nafu ngbarago afu kindi furani

Ani ima diaberã ka ida agu apai dunduko ani abihe nga si Yekova akpinyemuhe, na si ima du nga gu wene gene nga ga raka. Ani ima asada ka manga agu aariapai a si aidaha na ka mangasunge fu awirinarani wenengai. Nirengo, ani ima diaberã nga “ka du ni apai dunduko fu aboro dunduko” wa Yekova aidaha.

Ani namangasunge kindi rogo gu be basunge du Quezon City no