Si gu ku mbatayo

Mo gu kuti tangaratangara ariihe

ADezire Yekova

Mo sia fugo Zande

 KAPITA UE

Ziazia Kekeapai Nga gu Kitabu Naye be Mbori

Ziazia Kekeapai Nga gu Kitabu Naye be Mbori
  • Rogo gini agene du Ziazia Kekeapai kia ti kura akitabu dunduko?

  • Wai rengbe Ziazia Kekeapai ka undoro mo mangipai sa agu apai nafuda ro?

  • Tipagine si aida mo kido ti ni kuti agu asangbaanebi du ni kekehe rogo Ziazia Kekeapai?

1, 2. Rogo gini agene du Ziazia Kekeapai ni bawene gamahe be Mbori?

MO RENGBE ka tingidapa gu regbo mo agbia bawene gamahe be bawene bakureamo? Si nawira gupai nga si aima fu bakere ngbarago foro. Kurigure, gu gamahe bakurea boro afuhe funi, si nayugo gupai funi nga gu bakureani re nabi gayo pabakure na nyanyakipaha. Zanga kapa, mo aima yugo tambuahe tipa gu gamahe bakureamo aberẽ paro ka fuhe foro re.

2 Ziazia Kekeapai nga bawene gamahe be Mbori nga gu si aida ani du na tambuahe tipaha. Gi kitabu du kia ti kura akitabu re, si nayugo agu apai ani arengbanga ka gbiaha rogo gu kura akitabu ya. Ni kpiapai, si nayugopai furani tipa kusa ngbangbaturũ du na akerekuru rogoho, na kpotosende, na bambata kumba na dee. Ziazia Kekeapai na arugute rogoho nga gu naundo rani ani sovura kuti kpakaraapai nga ga raka. Si nayugo wai Mbori nika digiso gako ringbisapai na ki ye na wene raka ku auru kpotosende. Nairiwo gu bawene gamahe nga Ziazia Kekeapai re!

3. Ginipai pa fu Yekova Ziazia Kekeapai furani ayugoho foro tipa ko, na tipagine si afu ngbarago ti ni?

 3 Ziazia Kekeapai nayugopai furani tipa Yekova Mbori nga gu boro nafu gu kitabu re. Pa fu ko gu kitabu re nga wene gopai nga ko naida ani iniko wenengai. Nirengo, Ziazia Kekeapai rengbe arengba ka undoro mo mbedi na Yekova.

4. Ginipai iriwo tiro nibipa kusa Ziazia Kekeapai?

4 Ka singia mo na Ziazia Kekeapai bero, anga kina ro sa du na ni te. I ima kusa Ziazia Kekeapai watadu apaparaha rogo afugo susi 2,600, na 95 rii kama nga ga bange agu aboro du rogo zegino rengbe arengba ka gbiaha. Bange agu aZiazia Kekeapai i akusaha rogo poso sa ima susa mirioni sa! I ima kusa abirioni aZiazia Kekeapai watadu apaparaha. Nirengo, kitabu ho duwa Ziazia Kekeapai te.

ADezire Yekova ima sa Ziazia Kekeapai ku rogo badungu afugo

5. Rogo gini gene Ziazia Kekeapai “aye be ga Mbori Toro”?

5 Kurigure, Ziazia Kekeapai “aye be ga Mbori Toro.” (Mo gedi 2 Timoteo 3:16.) Rogo gini gene? Ziazia  Kekeapai nitihe nakaragapai niya: “Aboro agumba pai be Mbori, wa Ziazia Toro aruguyo.” (2 Petero 1:21) Ani bingo kpiapai: Baramu rengbe ka ya fu gani bakeapai ní ke gani waraga. Gu waraga re na agu apai rogoho nga ga gu baramu re. Sidu, gu waraga re nga gako nzunzu, angianga ga bakeapai ya. Wakina gure a, Ziazia Kekeapai na agu apai rogoho nga ga Mbori, angianga ga agu aboro nakekehe ya. Sidu, Ziazia Kekeapai naabaha nirengo nga “ga Mbori pai.”1 ATesaroniko 2:13.

SANGBA ZIAZIA KEKEAPAI AVUNDONGO TIHE TE NA SI NIRURUHE

6, 7. Tipagine iriwo gupai ti ni nga agu apai du rogo Ziazia Kekeapai avundongo tihe te?

6 I ake Ziazia Kekeapai vuru agarã susi 1,600. Abake Ziazia Kekeapai araki ti aregbo ni bakiakia na gayo asunge aduku ni bakiakia. Aguyo angia abasopobino, abazi-atĩo, na ababanda akandoro. Akurayo angia anebi, abasapungbanga, na abakindo. Gu bake Kitabu Wene Pangbanga nangia Ruka angia munganga. Wa si avura du nga apai adu tipa abakeke Ziazia Kekeapai ni bakiakia, agu apai i akekehe avundongo tihe te, tona ti tonatonaha dati digidoho.

7 Gu bambata kitabu nga ga Ziazia Kekeapai nayugo wai furani apai akuru sa aboro. Ono gu yangara kitabu tigaha nayugo wai Mbori nika sa kpotosende dunduko ni paradizo. Agu apangbanga du rogo Ziazia Kekeapai nafura tipa agu apai namangi vuru akutu agarã, na si dunduko naundo rani ani rugu tirani na pa ga Mbori ringbisapai na wai ko nika digisoho. Gupai du tipa Ziazia Kekeapai nga si avundongo tihe te, si ima iriwo, na si nga gupai si aida si du tipa gu kitabu naye be Mbori.

8. Mo funga kpiapai nga gu nayugo gupai nga Ziazia Kekeapai nagumba agu apai agumba nga ga sayanisi ni ruruhe.

 8 Ho Ziazia Kekeapai afura ni tipa agu apai nga ga birĩ-inohe, watadu sayanisi, sangbaha ni kina ruruhe. Si nagumba agu apai agumba aboro naye ka inoho kusa. Ni kpiapai, gu kitabu nga Pa Amotumo, si na arugute rogoho i afuhe fu agu aYisaraere naadu mbata. Agu arugute re adu tipa girisotise gbiati kpara gu boro kusayo ti akurani du na riri-kaza tiní. Agu arikaaboro naadu patiyo ti agu aregbo re aainongo agu apai re tigayo te. Ti agu aregbo aboro aainongo gupai nga kpotosende ni wiriwirihe ya, Ziazia Kekeapai aima ya wẽ si ni wiriwirihe. (Yesaya 40:22) Ziazia Kekeapai aima gumbaha ziazia nga kpotosende ‘ni asi asihe gbua zanga he’ nga gu nasongodaha. (Eyobo 26:7) Anga Ziazia Kekeapai nga kitabu nga ga sayanisi te. Ono ho si afura ni tipa agu apai nga ga sayanisi, si nagumbaha ni kina ruruhe. Si nga gupai si aida si du tipa gu kitabu ye be Mbori.

9. (a) Wai ani aino ya agu apangbanga du rogo Ziazia Kekeapai nga ndikidi apai namangi amanga nga gu si aida aida ani idi kutini? (b) Padu agu aboro nake Ziazia Kekeapai ni airarengo nasa ro mo nibi Ziazia Kekeapai wai?

9 Agu apangbanga du rogo Ziazia Kekeapai nga ndikidi apai namangi amanga si aida aida ani idi kutini. Si nafura tipa apai zukazuka. Si nafura tipa rimo kura aboro na rimo atitayo. * Abake Ziazia Kekeapai afura ziazia tipa agu apai naadu tipa gayo aboro na kini fura a tipa gu irairaapai i amangihe. Ono anga wo si nidu tipa abakeke kuru apangbanga te, nga agu aboro naokapa agu avura aoka nasiri beyo. Ni kpiapai, kina boro Moize nakepa gu kere ingahe ko amangihe Mbori ki fu mbusa fuko tipaha ni kerehe. (Pa Geda Aboro 20:2-12) Ngenga  ngbatunga gu gumba rengo re rogo kuru apangbanga te, ono rogo Ziazia Kekeapai ngehe ni bambiko si nga gu kitabu naye be Mbori.

GU KITABU NAFU TATAMANA FU BORO

10. Tipagine du Ziazia Kekeapai ti ni ni gu kitabu nafu undo?

10 Wa duhe nga Ziazia Kekeapai aye be Mbori, si ima ‘rengba tipa yugopai, tipa zapai, tipa ruga aboro,  na tipa raba aboro rogo rurupai.’ (2 Timoteo 3:16) Ziazia Kekeapai nga gu kitabu naundo boro aundo. Yekova gu kitabu re aye beko ima rugatiko wenengai na agu apai du tipa aboro, bambiko ko nakusiyo! Ko ima ino gaani berãpai susi wai ini ani he. Kurigure, Yekova ima ino gupai rengbe ka fu ngbarago furani. Ko ima ino agu apai si aida ani nehe a.

11, 12. (a) Gini apai Yesu afura tipaha rogo gu gako yugopai naadu rii bagangara yo? (b) Gini kura apai Ziazia Kekeapai afura tipaha, na tipagine rengbe ani arengba ka gbia undo ti ni areme ti agu arugute du rogo Ziazia Kekeapai?

11 Mo bingo gu yugopai Yesu amangihe rii bagangara yo, nga gu du ni kekehe rogo Matayo kapita 5, 6, na 7. Rogo gu bawene yugopai nga ga Yesu re, ko afura tipa dungu apai, kodihe na pa wai ka gbia ndikidi ngbarago, wai ka mbakada gu tagbagapai du dagba boro na kurani, wai ka kpara fu Mbori, na wai ka he kpinyemu aũzegino kisusi. Agu apai Yesu ayuguhe re rengbe ka undo rani areme kina wai si arengbe ka undo aboro a ti gu regbo ko agumbaha.

12 Gu kura arugute nga ga Ziazia Kekeapai nafura tipa ramukporo, mangasunge, gbiati du na wene pagume na aboro. Agu arugute du rogo Ziazia Kekeapai, si rẽarẽ na aboro dunduko, na agu aboro nairisaha, i nagbia undo agbia. Yekova apepa gu tatamana boro agbiaha mbiko Sangbako nga Ziazia Kekeapai ki ya: “Mi nga Yekova ga Mbori, nayugo pai foro sa u,” watadu tipa mo gbia undo.Yesaya 48:17.

ZIAZIA KEKEAPAI NA ASANGBAANEBI ROGOHO

Gu bake Ziazia Kekeapai nangia Yesaya agumbapa tigo Babera ku mbatayo

13. Gini apai Yekova asa gu nebi nangia Yesaya ko kehe nibipa Babera?

13 Ziazia Kekeapai na badungu asangbaanebi rogoho, na badunguhe naaima digo. Ani bingo sangbanebi sa nga gu naaima digo. Yekova afura rogo gu nebi yo  nangia Yesaya ki ya i nika gbarasa gu bakporo agbarasa nangia Babera. (Yesaya 13:19; 14:22, 23) Yekova aima gumbapa wai nzunzu i nika zio gu bakporo re. Si adu nga aborovura nika sa gu di naafu rogo gu bakporo re si ugudi i ki ndu ki zihe zanga sovura aso. Yesaya aima yamba rimo gu bakindo a si adu nga ko nika ndu ka zio Babera, nga Kurese.Mo gedi Yesaya 44:27–45:2.

14, 15. Wai bete agu apai i agumbaha tipa Babera adigi?

14 Rogo gu garã nangia 539 Mbata fu Batikayo Kris­to, agarã naima manga wa 200 fuo ke Yesaya agu apai re, abanzengere aye yuru ki zi bataya mbembedi na Babera. Gupai re amangi rogo Tanvuo ti rameru bisue. Da naye na agu abanzengere re? Gu bakindo aParaso nangia Kurese. Gure nga regbo aima da tipa bakere sangbanebi digi. Ono ya mo Kurese andu ki zi Babera zanga sovura aso?

15 ABabero adu na pumbo ni gu yuru re, na i kini bi tiyo nga pai ho rengbe ka mangayo te bambiko bakere ndugu naadu pati gu bakporo re. Ono tie,  Kurese aima digo nige gene-ime tipa gu di naafu Babera yo fu kusayo ku rogo bakere gbuduru. Gu ime re augudi ki nye ni kpasakpasaha Kurese ki si na gako abanzengere. Ono wai i arengbe ka rimo ti agu andugu re? Gupai namangi nga, angbadimo gu bakporo re adu ni kina zakizakihe yuru, na ani ainongo gupai i ambuhe wo ti ni te!

16. (a) Ginipai Yesaya agumbaha nibipa gupai si adu nga si nika manga tipa Babera? (b) Wai gu sangbanebi naadu tipa gbarasa Babera adigi?

16 Yekova ape gupai rogo nebi yo tipa Babera nga: “Si adu nga ni kporo wa sa te; boro araka nga yo tona ti gu rika aboro dati gu rika aboro nikadu a te; aboro Araba adua nga gayo bamburoko yo te, ababanda akandoro aida nga fu gayo rimbasa anya ami piki yo a te.” (Yesaya 13:20) Gi sangbanebi re apepa tigo Babera gbiati gupai nga si nika du ni gbarasigbarasihe nyeanye kindi. Bate Babera gudu pati gu bagbata nga Bagadada. Boro ho naraka rogo gu rago re areme te. Gipai re nayugo gupai nga kina rengo du Yekova  apehe rogo Yesaya yo ki ya: “Mi awega ha ni wirã gbarasahe.”Yesaya 14:22, 23.

Bate Babera

17. Wai pa digo agu asangbaanebi nga ga Ziazia Kekeapai anyakasa gaani idapase?

17 Pa ino ani gupai nga Ziazia Kekeapai na agu asangba­anebi rogoho rengbe boro arengba ka kido kutini nanyakasa gaani idapase anyakasa. Na ka si du nga Yekova aima digiso gako akidohe mbata kusayo, si naida ani du na gu kido nga, ko nika yeaye na gu paradizo ko nagumbapaha. (Mo gedi Pa Geda Aboro 23:19.) Nirengo, ani ‘namaabangirani tipa nyenye unga, nga gu Mbori, arengbanga na re ziree ya, akidopaha mbata rago nika enga.’Tito 1:2. *

“GU PAI NGA GA MBORI DU NA UNGA”

18. Gini iiriwopai gu mokedi nangia Pauro agumbaha tipa “gu pai nga ga Mbori”?

18 Agu apai ani nabihe rogo gi kapita re yugu gupai furani nga, Ziazia Kekeapai nga gu kitabu du kia. Ani bi gupai nga sangba Ziazia Kekeapai avundongo tihe te, si nagumba agu apai nga ga sayanisi, watadu birĩ-inohe ni kina ruruhe, agu apangbanga du rogoho ni kina ruruhe, si nafu tatamana fu boro, na si na agu asangbaanebi rogoho nadaada ti rengo. Ono gu kurapai kinaho berewe tipa Ziazia Kekeapai. Gu mokedi nangia Pauro agumbaha ki ya: “Gu pai nga ga Mbori du na unga, ki du na tandu, ki du ni títí he susi abasape  dunduko du na rindihe ue, si narú boro dati kparaka mbisimo na toro, na ngbazunga na nzeme meme, si ki ipi ka ina agu aberã nga ga ngbaduse na gaha nyemuhe.”AEbere 4:12.

19, 20. (a) Wai rengbe Ziazia Kekeapai ka undoro mo wisigi gamo raka? (b) Wai rengbe mo ka yugo gamo tambuahe tipa gu ga Mbori gamahe nga Ziazia Kekeapai?

19 Ka ani ageda “gu pai nga ga Mbori,” watadu sangba Mbori na aˈuru dunduko, si rengbe arengba ka aria gaani raka. Si rengbe ka sa rani ani wisigi gaani raka susi gu niidu mbata. Boro rengbe ka ya wẽ ní nakpinyemu Mbori akpi, ono gupai ní amangaha ho ní ageda sangba Mbori ni, si nayugo gupai nzunzu du ngbaduniyo.

20 Ziazia Kekeapai nzunzu nga gu kitabu naye be Mbori. Si nga gu kitabu si aida ani gedihe, kini wisigihe, na kini kpinyemuhe. Mo niwisigi agu apai du rogoho kindi. Ka mo amangaha wo, gure nga mo nayugo gamo tambuahe tipa gu gamahe naye be Mbori re. Mo nika rugatiro aruga wenengai na pa ga Mbori ringbisapai tipa aboro. Rogo gu kapita ngbefuo gere, mo nika wirikapai tipa ga Mbori ringbisapai na wai si nika digo.

 

^ genewaraga 9 Ni kpiapai, mo bingo wai tangarayo pa atita Yesu rogo Ruka 3:23-38.

 

^ genewaraga 17 Pa gbarasa Babera nga sangbanebi gbua sa dagba gu dungu asangbaanebi nga ga Ziazia Kekeapai nadigi. Gu kura asangbaanebi nadigi nga gu naadu tipa Tura na Nineve. (Yezekere 26:1-5; Zefania 2:13-15) Na berewe, ga Daniere sangbanebi agumbapa agu aringara si adu nga si nika dia ome tingbafuo tigo Babera. Bete agu aringara re nangia ga Amadaio na aParaso gbiati ga aGiriki. (Daniere 8:5-7, 20-22) Mo bi kpewaraga 230-231, tipa ka ino gu badungu asangbaanebi i agumbaha tipa Masiya si ki digi kuti Yesu Kristo nirengo.