LE PAALALOʼOBOʼ TAAK U YOJÉELTIKOʼOB
¿Baʼax jeʼel in beetik utiaʼal maʼ u náakal in wóoleʼ?
Yaʼab máakoʼobeʼ kéen joʼopʼok u kʼáaxal jaʼeʼ ku tristechajloʼob tumen maʼ tu kaxtik baʼax u beetoʼob yéetel maʼ tu páajtal u binoʼob mix tuʼux. Roberteʼ ku yaʼalik: «Kéen úuchukten beyaʼ hasta maʼ tin kaxtik baʼax in beete, ku pʼáatal chéen kulukbalen».
¿Yaan wa kʼiin ka wuʼuyikaba beyaʼ? Wa beyoʼ, le xookaʼ jach yaan u yáantkech.
Le baʼax unaj a wojéeltikoʼ
Le tecnologíaoʼ maʼatech u yáantkech.
A chaʼantik wa baʼax ich Interneteʼ jeʼel u yáantkech junsúutukeʼ, pero jeʼel u luʼsiktech tiempo utiaʼal a beetik uláakʼ baʼaloʼobeʼ, wa chéen le ka beetkeʼ yaan xan u náakal a wóol. Jeremy yaan 21 años tiʼeʼ ku yaʼalik: «Yaan horaeʼ séebaʼan u saʼatal a wóol, kéen a tsʼáa cuentaeʼ chéen chʼiikilech a pakt u pantallail a celular pero a tuukuleʼ yaanal tuʼux ku máan».
Juntúul x-chʼúupal ku kʼaabaʼtik Elenaeʼ ku yaʼalik xan: «Yaʼab baʼaxoʼob jeʼel u páajtal a beetik yéetel le tecnologíaoʼ, pero wa chéen le ka báaxtikeʼ yaan xan u náakal a wóol».
Maʼ a chaʼik u lúubul a wóol.
Wa yaʼab baʼax yanech a beeteʼ maas maʼ tun jáan náakal a wóol. Kaxt junpʼéel baʼax jatsʼuts a beete. Kareneʼ ku yaʼalik: «Kex yaʼab baʼax kin beetik escuelaeʼ láayliʼ jach ku náakal in wóoleʼ, utiaʼal maʼ u náakal a wóoleʼ kʼaʼabéet jatsʼuts a wilik le baʼax ka beetkoʼ».
¿A wojel wa? U pʼáatal minaʼan wa baʼax u beet máakeʼ junpʼéel maʼalob oportunidad utiaʼal u kanik túumben baʼaloʼob.
Le tiempooʼ bey jeʼex le maʼalob luʼumoʼ kʼaʼabéet u meyajtaʼal utiaʼal u tsʼáaik u yich
Le baʼax unaj a beetkoʼ
Beet túumben baʼaloʼob. Kaxt túumben amigoʼob. Beet wa baʼax uts ta wich. Xok wa baʼax jatsʼuts a wilik. Wa ka beetik jejeláas baʼaloʼobeʼ maas maʼ kun náakal a wóol yéetel maʼ ken a náaks u yóol u maasil.
Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «Tuláakal baʼax tiaʼan ta kʼab a beetkeʼ, beet yéetel u jaajil a wóol» (Eclesiastés 9: 10).
Melindaeʼ ku yaʼalik: «Maʼ sen úucheʼ káaj in kanik chino mandarín. In beetik beyaʼ jach ku yáantken sáamsamal. Lelaʼ ku beetik u meyaj in tuukul yéetel beyoʼ kin aprovechartik tubeel le tiempooʼ».
Jach ilawil baʼax taak a beetik. Wa a wojel baʼaxten ka beetik wa baʼaxeʼ leloʼ maas jeʼel u yáantkech a beet tubeeleʼ. Tsʼáa a wóol a beet a tarea beyoʼ yaan u bintech utsil.
Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «Le baʼax maas maʼalob jeʼel u beetik máakoʼ [...] u kiʼimakkúuntik u yóol yéetel le meyaj ku beetkoʼ» (Eclesiastés 2:24).
Hannaheʼ ku yaʼalik: «Le jach taʼaytak in graduarkinbaoʼ jach tin tsʼáaj in wóoliʼ, hasta yaan horaeʼ ocho horas kin xook sáamsamal pero mix juntéen náak in wóol tumen in wojel baʼax taak in logrartik: in graduarkinba».
Maʼ tu páajtal a beetik tuláakal baʼal. Kex jach jatsʼuts a wilik wa baʼaxeʼ yaan u kʼuchul u kʼiinil u náakal a wóol tiʼ. Yaan hora xaneʼ kex a tukultmaj a jóokʼol yéetel a amigoʼobeʼ jeʼel u jáan cancelartkoʼob techeʼ, tu lugar u lúubul a wóoleʼ beet uláakʼ baʼaloʼob jeʼel u beetik u kiʼimaktal a wóoleʼ.
Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «Le máax kiʼimak u yóol u puksiʼikʼaloʼ bey sáamsamal yaan fiesta tu yiknaleʼ» (Proverbios 15:15).
Ivyeʼ ku yaʼalik: «Juntúul in amigaeʼ tu yaʼalajteneʼ kʼaʼabéet in kanik in disfrutart le súutukiloʼob chéen tin juunal yanenoʼ. Tu yaʼalaj xan teneʼ tuláakal máak kʼaʼabéet u kanik u disfrutart le súutukiloʼob ku máansik yéetel u amigoʼob bey xan kéen yanak tu juunaloʼ».
Maʼ xaaneʼ jeʼel u yutstal xan ta wicheʼ
DIBUJOʼOB KU PÉEKOʼOB
¿Ka controlartaʼal wa tumen a celular bey xan a tableta?
Yaʼab máakeʼ jach maʼ tu pʼatik u celular wa u tablet. Ilawil bix jeʼel a wojéeltik wa tsʼoʼok xan u suut vicioiltecheʼ yéetel bix jeʼel a tsʼáaik u pʼiiseʼ.
