Baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ

 Le tʼaan alma ku yaʼalik le Bibliaoʼ ich hebreoeʼ ku yaʼalaʼal néfex yéetel ich griegoeʼ sikjé. Le tʼaan ich hebreo néfex u kʼáat u yaʼal «junpʼéel baʼal ku chʼaʼik u yiikʼ», le tʼaan ich griego sikjéoʼ u kʼáat u yaʼal «junpʼéel baʼal kuxaʼan maʼ xaaneʼ juntúul máak». a Jeʼex k-ilkoʼ le tʼaan almaoʼ u kʼáat u yaʼal junpʼéel baʼal kuxaʼan wa juntúul máak kuxaʼan. Maʼ táan u tʼaan tiʼ junpʼéel baʼal ku seguer u kuxtal kex ka kíimik le wíinkliloʼ. Koʼox ilik jujunpʼéel tekstoʼob eʼesik:

•   Le ka beetaʼab Adán tumen Jéeobaeʼ ustaʼab u niʼ, «bey [káajik] u kuxtal wíinikoʼ» (Génesis 2:7, Quiliʼich Biblia ich Maya). Jeʼex k-ilkoʼ maʼ tsʼaʼab mix junpʼéel alma ichil u wíinklil Adániʼ , baʼaxeʼ suunaj juntúul kuxaʼan máak.

•   Le Bibliaoʼ ku yaʼalikeʼ le almaoʼ ku páajtal u machik juntúul kimen (Levítico 5:2, Jünemann), ku páajtal u janal (Levítico 7:20, Katznelson), u meyaj (Levítico 23:30, Huerin), u tsʼíiboltik u jaantik bakʼ (Deuteronomio 12:20, Nácar-Colunga, 1974) yéetel u beetik baʼax ku yaʼalik le leyoʼoboʼ (Romanos 13:1, Reina-Valera, 1909). U jaajileʼ chéen juntúul máak kuxaʼan ku páajtal u beetik le baʼaloʼobaʼ.

¿Le almaoʼ ku kíimil wa?

 Jaaj, le almaoʼ ku kíimil. Yaʼab tekstoʼob eʼesik leloʼ. Koʼox ilik jujunpʼéeliʼ:

•   Le Bibliaoʼ ku yaʼalikeʼ le alma wa «le máax ku kʼebantaloʼ yaan u kíimil» (Ezequiel 18:4, 20, La Biblia de las Américas).

•   Wa juntúul israelita ku lúubul kaʼach tiʼ junpʼéel nojoch kʼebaneʼ le Leyoʼ ku yaʼalikeʼ le alma wa le máakoʼ unaj u kíimsaʼal (Éxodo 12:15, 19; 31:14, Reina-Valera, 1909; Levítico 7:20, 21, 27, Biblia de Ferrara). Uláakʼ Bibliaeʼ ku traducirtik Levítico 19:8 beyaʼ: «Le alma ku kʼebantaloʼ yaan u kíimsaʼal» (La Biblia de las familias católicas).

•   Yaan jujunpʼéel tekstoʼob tiʼ le Bibliaoʼ le kéen tʼaanakoʼob tiʼ juntúul máak kimeneʼ ku yaʼalikoʼob junpʼéel alma kimen (Levítico 21:11; Números 6:6). Le tʼaan ich hebreo néfex u kʼáat u yaʼal «almaoʼ» tiʼ yaʼab bibliaʼobeʼ ku traducirtaʼal bey junpʼéel wíinklil kimeneʼ wa juntúul máak kimen.

Le almaoʼ u kʼáat xan u yaʼal kuxtal

 Teʼ Bibliaoʼ le tʼaan almaoʼ u kʼáat xan u yaʼal kuxtal. Por ejemploeʼ tiʼ Job 33:22 le tʼaan ich hebreo néfex wa almaoʼ ku meyaj utiaʼal u yaʼalaʼal «kuxtal». Yaan horaeʼ le Bibliaoʼ le kéen tʼaanak tiʼ máakoʼob tu tsʼáaj u kuxtaloʼob tu chiʼ kíimileʼ ku yaʼalik tu tsʼáaj u almaʼob tu chiʼ kíimil (Éxodo 4:19; Jueces 9:17; Filipenses 2:30).

 Beora tsʼoʼok k-naʼatik de ke le tʼaan alma ku meyaj xan utiaʼal u yaʼalaʼal kuxtaloʼ, jeʼel u páajtal k-maas naʼatik uláakʼ tekstoʼob tiʼ le Bibliaoʼ. Jeʼex teʼ Biblia Torres Amatoʼ tiʼ Génesis 35:18 ku yaʼalikeʼ táan kaʼach «u jóokʼol» u alma juntúul koʼolel. Pero u jaajileʼ le tekstooʼ chéen táan u yaʼalik táan u kíimil le koʼoleloʼ. Le oʼolal yaan bibliaʼobeʼ ku yaʼalikoʼobeʼ le koʼoleloʼ «táan kaʼach u chʼaʼik u tsʼook u yiikʼ» (La Biblia Latinoamérica, 2011).

¿Bix káajik u yaʼalaʼal le almaoʼ maʼ tu kíimil?

 Yaʼab religiónoʼobeʼ ku kaʼanskoʼobeʼ maʼatech u kíimil le almaoʼ, pero le Bibliaoʼ maʼ bey u yaʼalikoʼ. Leloʼ chéen u kaʼansaj le úuchben griegoʼoboʼ. Le Diccionario enciclopédico del Cristianismooʼ ku yaʼalik: «Le kaʼansajaʼ ku taal tiʼ le griegoʼob yanoʼob úuchjeakiloʼ. Letiʼobeʼ ku yaʼalikoʼobeʼ le wíinklil yéetel le almaoʼ separado bin yaniloʼob. Chéen baʼaleʼ le Bibliaoʼ maʼ tu yaʼalik wa separado yaniloʼobiʼ».

 Jéeobaeʼ jach u pʼeek u xaʼakʼbesaʼal u kaʼansaj wíinik yéetel le kaʼansaj ku yaʼalik le Bibliaoʼ. Jeʼex le kaʼansaj de ke le almaoʼ maʼ tu kíimil. Le Bibliaoʼ ku yaʼalik: «Kanáantabaʼex utiaʼal beyoʼ mix máak ka u táabseʼex yéetel u kaʼansaj chéen máakoʼob, wa yéetel le chéen kunel tʼaanoʼob suuk u beetaʼal tumen le úuchben láakʼtsiloʼoboʼ» (Colosenses 2:8).