Xeen tiʼ baʼax ku taasik

U testigoʼob Jéeoba

Yéey u idiomail maaya

ÁANTAJ UTIAʼAL LE FAMILIAʼOBOʼ

¿Baʼax jeʼel in beetik wa ku beetaʼal buulin tiʼ in hijoeʼ?

¿Baʼax jeʼel in beetik wa ku beetaʼal buulin tiʼ in hijoeʼ?

Wa ku yaʼaliktech a hijo táan u beetaʼal buulin (bullying) tiʼ teʼ escuelaoʼ, ¿baʼax jeʼel a beetkeʼ? ¿Yaan wa a kʼáatik ka castigartaʼak le máax beetkoʼ? ¿Wa maas maʼalob ka a kaʼans baʼatel a hijo utiaʼal ka u defendertuba? Táanil tiʼ a wilik baʼax ken a beeteʼ, tuukulnen tiʼ lelaʼ: *

 ¿Baʼax unaj in wojéeltik yoʼolal le buulinoʼ?

¿Baʼax le buulinoʼ? Ichil lelaʼ táakaʼan u beetaʼal loob tiʼ máak bey xan u yaʼalaʼal baʼaloʼob tiʼ mantatsʼ. U jaajileʼ yaan baʼaloʼob ku yaʼalaʼal yéetel ku beetaʼal tiʼ máakeʼ maʼ buuliniʼ.

¿Baʼaxten kʼaʼanaʼan k-ojéeltik wa buulin le baʼax ku beetaʼaloʼ? Tumen yaan máaxeʼ jeʼel u jáan tuklik buulin jeʼel baʼaxak ka beetaʼak tiʼ teʼ escuelaoʼ. Wa teech ka jáan defendertik a hijo yoʼolal jeʼel baʼalakeʼ, maʼ xaaneʼ yaan a beetik kʼaas tiʼ tumen maʼ ken u kan u yutskíint u problemaʼob tu juunal. Lelaʼ junpʼéel baʼax jach kʼaʼabéet u kanik a hijo teʼ kʼiinoʼobaʼ tumen yaan xan u meyajtiʼ kéen nojochchajak.

Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «Maʼ a chaʼik a jíiltaʼal tumen a pʼuʼujul» (Eclesiastés 7:9).

Kʼaʼajaktech lelaʼ: Yaan kʼiineʼ yaan u kʼaʼabéettal a wáantik a hijo tiʼ jujunpʼéel baʼaloʼob. Yaan kʼiin xaneʼ maʼalob ka a tsʼáa u páajtalil tiʼ u kanik u bisuba yéetel u maasil yéetel ka u kan u yutskíint u problemaʼob chéen tu juunal (Colosasiloʼob 3:13).

¿Baʼax jeʼel a beetik wa ku yaʼaliktech a hijo mantatsʼ táan u pʼaʼastaʼal teʼ escuelaoʼ?

 ¿Bix jeʼel in wáantik in hijoeʼ?

  • Chʼenxikint baʼax ku yaʼaliktech. Ilawil a naʼatik 1) baʼax táan u aktáantik, yéetel 2) baʼaxten táan u sen pʼaʼastaʼal. Maʼ a jáan chʼaʼik junpʼéel decisión táanil tiʼ a láaj uʼuyik baʼax táan u yúuchul. Tukulte: «¿Jach wa bey úuchik le baʼax ku yaʼalik in hijooʼ?». Utiaʼal a wojéeltik jach baʼax ku yúuchleʼ yaan u kʼaʼabéettal a tʼaan yéetel u maestro bey xan yéetel u taata le chan paaloʼ.

    Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «J-maʼ ojéelaj yéetel junpʼéel baʼal suʼtsil u núukaʼal junpʼéel tʼaan wa maʼ tu yuʼubaʼal baʼax ku yaʼalaʼal» (Proverbios 18:13).

  • Wa táan u beetaʼal buulin tiʼ a hijoeʼ áant u yileʼ le baʼax ken u núukoʼ jeʼel u beetik u jáawal wa u maas nojochtal le problemaoʼ. Le Bibliaoʼ ku yaʼalik: «Junpʼéel utsil núuk tʼaaneʼ ku jáawsik le kʼuuxiloʼ; junpʼéel kʼeyaj tʼaaneʼ ku [maas] pʼuʼujsik» (Proverbios 15:1). Jeʼex túun k-ilkoʼ wa maʼ t-kanáantik baʼaxoʼob k-aʼalikeʼ jeʼel u maas nojochtal le problemaoʼ, tsʼoʼoleʼ jeʼel tak u beetik k-maas pʼektaʼaleʼ.

    Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «Maʼ a sutkeʼex kʼaas tu yoʼolal kʼaas mix poochʼil tu yoʼolal poochʼil» (1 Pedro 3:9).

  • Tsol tiʼ a hijoeʼ le maʼ u sutik u jeel le baʼax kʼaas ku beetaʼaltiʼoʼ maʼ u kʼáat u yaʼal wa debiliʼ. Baʼaxeʼ táan u yeʼesik maʼ tu chaʼik u controlartaʼal tumen u yéet paalaliloʼob yéetel taak u pʼáatal maʼalob tu táan u maasil.

    Le baʼax tsʼoʼok k-aʼalikaʼ jach kʼaʼanaʼan, maases wa táan u yaʼalaʼal baʼal tiʼ a hijo ich Internet. Wa ku káajal u sutik u jeel le baʼax kʼaas ku yaʼalaʼaltiʼoʼ, yaan u tsʼáaik tuʼux u maas aʼalaʼal baʼal tiʼ. Tsʼoʼoleʼ jeʼel tak u yaʼalaʼaleʼ a hijoeʼ láayliʼ táan u beetik buulineʼ. U jaajileʼ yaan kʼiineʼ maas maʼalob maʼ u núukik mix baʼal. Beyoʼ maʼ ken u tsʼáa tuʼux u seguer u yaʼalaʼal baʼal tiʼ, tsʼoʼoleʼ yaan u yuʼubikuba maʼalobil.

    Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «[Wa minaʼan] siʼeʼ ku tuʼupul le kʼáakʼoʼ» (Proverbios 26:20).

  • Tak tuʼux jeʼel u béeytaleʼ, aʼal tiʼ a hijo maʼ u máan mix u bin tuʼux yaan le máaxoʼob beetik buulin tiʼoʼ. Wa teʼ bej tuʼux ku bin u yojel yaan juntúul wa yaʼab máaxoʼob beetik buulin tiʼoʼ, maas maʼalob ka máanak tiʼ yaanal bej.

    Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «Máak ku tuukuleʼ ku yilik u taal u chuun yajeʼ ku jechik; j-maʼ tuukuleʼ ku bin tu paach ku tsʼoʼokoleʼ ku muʼyajtik u loob» (Proverbios 22:3).

Maʼ xaaneʼ yaan u kʼaʼabéettal a tʼaan yéetel u maestra a hijo wa yéetel u taata le chan paaloʼ.

JEʼEL U PÁAJTAL A BEETIK LELAʼ. Áant a hijo utiaʼal ka u yil baʼax maas maʼalob ka u beete, utiaʼal leloʼ meyajnaktech le baʼax ku yaʼalaʼal kabaloʼ:

  • ¿Baʼax jeʼel u yúuchul wa maʼ ta beetik u cuentail le máax pʼaʼastikechoʼ?

  • ¿Baʼax jeʼel u yúuchul wa ka waʼalik tiʼ ka xuʼuluk u beetiktech buulineʼ?

  • ¿Baʼax jeʼel u yúuchul wa ka waʼalik tiʼ a maestro le baʼax ku beetaʼaltechoʼ?

  • ¿Jeʼel wa u béeytal a wutskíintik le baʼax ku yúuchul sin ke a kʼuuxiloʼ?

Wa ku beetaʼal buulin tiʼ a hijo, teʼ escuela wa ich Internetoʼ, ilawileʼex baʼax maas maʼalob ka u beete. Aʼaltiʼ yaan a wáantik tiʼ jeʼel baʼaxak súutukileʼ.

Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «Juntúul [amigo] uts u biskuba mantatsʼeʼ, tu kʼiiniloʼob yaj óoleʼ bey juntúul a sukuʼuneʼ» (Proverbios 17:17).

^ xóot’ol 3 Kex tumen táan k-tʼaan chéen tiʼ mejen xiʼipalaloʼobeʼ, le taatatsiloʼoboʼ jeʼel u meyajtiʼob le baʼax ku yaʼalik le xookaʼ utiaʼal u yáantik u hijaʼobeʼ.