Yáanal le barcoʼoboʼ ku táakʼal yaʼab ikʼeloʼob yéetel uláakʼ mejen baʼaloʼobiʼ, leloʼobaʼ tiʼ ku nuuktaloʼobiʼ. Le baʼax ku yúuchlaʼ jach ku beetik u xuup le nukuch empresaʼob u yuumiloʼob le barcoʼoboʼ. Le kéen táakʼak le mejen baʼaloʼob teʼ barcoʼoboʼ ku beetkoʼob u maas chaambeltal u bin, u maas xupik gasolina yéetel ku kʼaʼabéettal u jóoʼsaʼaloʼob yéetel u bisaʼaloʼob ka limpiartaʼakoʼob. Le cientificoʼoboʼ táan u yilkoʼob baʼax jeʼel u páajtal u beetaʼal utiaʼal maʼ u táakʼal le mejen ikʼeloʼob teʼ barcoʼoboʼ.

 Tuukulnen tiʼ lelaʼ: Le cientificoʼoboʼ tsʼoʼok u yilkoʼobeʼ u yootʼel le ballena pilotooʼ tu juunal ku limpiarkuba. U yootʼel le ballenaaʼ iʼixkil yéetel yaan u puntaʼob jach pʼayachtak, lelaʼ ku beetik maʼ u táakʼal u mejniloʼob le ikʼeloʼoboʼ. Tu yáam le mejen puntaʼoboʼ chuup yéetel junpʼéel baʼal jojolki, lelaʼ ku beetik maʼ u táakʼal le mejen xíiwoʼob yaan ichil le jaʼoʼ mix uláakʼ mejen ikʼeloʼob. Le ballenaaʼ cada kéen jeléebnakeʼ ku kaʼa beetik u yantal le baʼal jojolki tu yootʼeloʼ.

 Le cientificoʼoboʼ u kʼáat u tsʼáaʼob yáanal le barcoʼob junpʼéel baʼal ka meyajnak jeʼex u yootʼel le ballena pilotooʼ. Tak maʼ úuchjeakileʼ ku meyaj kaʼach junpʼéel clase pintura, chéen baʼaleʼ maʼ chaʼab u seguer u meyajiʼ tumen ku beetik loob tiʼ le baʼalcheʼob yanoʼob ichil le kʼáaʼnáaboʼ. Le cientificoʼoboʼ ku yaʼalikoʼobeʼ jeʼel u páajtal u tsʼaʼabal junpʼéel baʼal bey tela de alambre tu yáanal le barcoʼoboʼ. Le baʼal bey telaoʼ yaan u máan yóokʼol jujunpʼéel jooloʼob tuʼux ku jóokʼol junpʼéel clase líquido maʼ tu beetik loob tiʼ le baʼalcheʼoboʼ. Le líquidoaʼ le kéen xaʼakʼpajak yéetel le jaʼoʼ ku tattal, ku pʼáatal jojolki, ku pixik yáanal le barcooʼ yéetel ku pʼáatal bey u yootʼeleʼ, u piimileʼ óoliʼ junpʼéel centímetro. Le kéen máanak kʼiineʼ le baʼal bey ootʼelaʼ ku láakal tiʼ le barcooʼ bey túunoʼ ku láakal paʼteʼ yéetel le baʼaxoʼob táakʼoʼoboʼ. Le kéen tsʼoʼokok u láakaleʼ ku kaʼa jóokʼol le líquido utiaʼal u kaʼa pixik yáanal le barcooʼ.

 Le cientificoʼoboʼ tsʼoʼok u yilkoʼobeʼ wa ka tsʼaʼabak tiʼ le barcoʼob junpʼéel baʼal beyaʼ óoliʼ jeʼel u beetik u xuʼulul u táakʼal le mejen ikʼeloʼoboʼ. Lelaʼ jach jeʼel u taasik utsil tiʼ le nukuch empresaʼoboʼ, tumen jach táaj koʼoj u jóoʼsaʼal yéetel u bisaʼal junpʼéel barco utiaʼal limpiartbil.

 Techeʼ, ¿bix a wilik? ¿Chéen wa bey anchajik le u yootʼel le ballena pilotooʼ, wa yaan máax beete?