Teʼ kʼiinoʼobaʼ yoʼolal le pandemiaʼob, le nukuch loobiloʼob, le guerraʼob yéetel uláakʼ baʼaloʼoboʼ ku pʼáatal minaʼan taakʼin tiʼ máak. ¿Tsʼoʼok wa u yúuchultech leloʼ? Yaʼab máakoʼobeʼ ku chiʼichnaktaloʼob yoʼolal le baʼaloʼobaʼ, chéen baʼaleʼ le Bibliaoʼ jeʼel u yáantik máak utiaʼal u kuxtal chéen yéetel junpʼíit taakʼineʼ.

1. Kʼaʼabéet a naʼatikeʼ minaʼantech taakʼin jeʼex kaʼacheʼ.

 Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «Teneʼ tsʼoʼok in kanik bix jeʼel u kiʼimaktal in wóol [...] kex wa yaanten yaʼab baʼal wa kex chéen junpʼíit» (Filipenses 4:12).

 Maʼ xaaneʼ kex maʼ yaʼab taakʼin kun antaltecheʼ jeʼel a kanik kuxtal yéetel le bukaʼaj yaantechoʼ. Wa junmúuchʼ yéetel a familia ka wilik a séeb kʼexkeʼex jujunpʼéel baʼaloʼob suukaʼan a beetkeʼex kaʼacheʼ maas maʼ kan chiʼichnaktaleʼex.

 Teʼ tuʼux kajaʼanechoʼ, ¿yaan wa áantaj ku tsʼáaik le gobiernooʼ? Wa beyoʼ, jeʼel xan u páajtal a solicitartikeʼ.

2. Tsikbalnen yéetel a familia.

 Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «Le baʼaloʼob chéen tu juunal máak ku chʼaʼtuklikoʼ maʼatech u jóokʼol maʼalobil, pero le baʼax ku chʼaʼtuklaʼal tumen yaʼab máakoʼobeʼ ku jóokʼol utsil» (Proverbios 15:22).

 Tsikbalt tiʼ a núup yéetel tiʼ a paalal baʼax táan u yúuchul, beyoʼ letiʼobeʼ maas jeʼel u yáantajoʼobeʼ. Wa tuláakloʼob ku kanáantik bix u xuupoʼobeʼ maas yaan u chukik le taakʼinoʼ.

3. Ilawil bajux jeʼel u páajtal a xupkeʼ.

 Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «Wa juntúul ichileʼex u kʼáat u beet junpʼéel torreeʼ, ¿máasaʼ yáaxeʼ unaj u kutal u tukult bukaʼaj ken u tojolttiʼ[?]» (Lucas 14:28).

 Wa maʼ yaʼab taakʼin ken a náajalteʼ kʼaʼabéet a kanáantik bix ken a xupil. Le oʼolaleʼ beet junpʼéel listaeʼ ka a tsʼíibt bajux ken a náajalte, bajux ken a xup tiʼ baʼaxoʼob kʼaʼabéettech bey xan tiʼ baʼaxoʼob deporsi suuk a manik. Maʼalob xan ka a jóoʼs junpʼíit taakʼin utiaʼal u meyajtech wa ku jáan úuchultech wa baʼax.

 Beet lelaʼ: Teʼ listaoʼ tsʼíibt xan le bukaʼaj ka xupik tiʼ baʼaloʼob mejentak suuk a manikoʼ. Maʼ xaaneʼ jeʼel u jaʼakʼal a wóol kéen a wil bukaʼaj ka xupkeʼ. Juntúul máakeʼ ka tsʼoʼok u beetik u listaeʼ tu tsʼáaj cuenta jach yaʼab taakʼin ku xupik chéen tiʼ u manik chicles.

4. Man chéen le baʼaxoʼob maas kʼaʼabéettechoʼ.

 Teksto jeʼel u yáantajeʼ: Ilawileʼex «máakalmáak le baʼaloʼob maas kʼaʼanaʼantakoʼ» (Filipenses 1:10).

 Kéen tsʼoʼokok a beetik a listaeʼ ilawil wa maʼ táan a xupik maas tiʼ le bukaʼaj ka náajaltikoʼ. Tsʼoʼoleʼ luʼs le baʼaloʼob maʼ jach kʼaʼabéet a manikoʼ, beyoʼ jeʼel u chukiktech le taakʼinoʼ. Maʼ xaaneʼ a tuukul tiʼ le baʼaloʼobaʼ jeʼel u yáantkecheʼ:

•   A cocheʼob. Wa yaantech kaʼapʼéel cocheʼobeʼ maʼ xaaneʼ jeʼel u páajtal a konik junpʼéeleʼ. Wa jach koʼoj xan le yaantechoʼ maʼ xaaneʼ jeʼel u páajtal a konik utiaʼal a manik junpʼéel maas baratoiʼ. Maʼ xaan xaneʼ jeʼel u páajtal a konik utiaʼal a viajar tiʼ camióneʼ wa a máan tiʼ bicicleta.

•   A náaysik a wóol. Maʼ xaaneʼ jeʼel u páajtal u xuʼulul a boʼotik cablevisióneʼ wa a kaxtik junpʼéel maas baratoiʼ.

•   A boʼotik jaʼ yéetel corriente. Ilawileʼex baʼax jeʼel a beetkeʼex utiaʼal maʼ a sen xupkeʼex jaʼ yéetel corrienteeʼ. Maʼ xaaneʼ wa maʼ táan u meyajteʼexeʼ jeʼel u páajtal a tupikeʼex le luzoʼ yéetel a kanáantkeʼex maʼ a sen xupkeʼex jaʼ kéen ichkíilnakeʼex. Lelaʼ jeʼel u yáantkeʼex utiaʼal maʼ a sen xupkeʼex taakʼineʼ.

•   Janal. Tu lugar a manik janaleʼ, beete. Tukult baʼax ken a jaant teʼ semanaoʼ, wa ku pʼáataltech xan janaleʼ maʼ a pulik. Beet junpʼéel lista tiʼ baʼax kʼaʼabéet a manik. Wa ku páajtaleʼ wóol mant baʼaxoʼob kʼaʼabéettech. Ilawil a manik le baʼaxoʼob de oferta yaniloʼ yéetel maʼ a manik baʼaloʼob maʼ ten u taas utsil tiʼ a wíinklil. Tsʼoʼoleʼ jeʼel u páajtal xan a beetik a chan paakʼal ta wotocheʼ.

•   Nookʼ. Maʼ a manik nookʼ wa maʼ kʼaʼabéettechiʼ, pero wa ku kʼaʼabéettaleʼ ilawil a manik chéen le nookʼ de oferta yaniloʼ wa le de medio usooʼ. Wa ku páajtaleʼ maas maʼalob ka a jóoʼs a nookʼ utiaʼal tijil kʼiin beyoʼ maʼ tun meyajtech le secadoraoʼ.

•   A manik uláakʼ baʼaloʼob. Antes a manik wa baʼaxeʼ tukulte: «¿Yaan wa ten u tojol? ¿Jach wa kʼaʼabéetten?» Tukult wa tsaaj a manik uláakʼ nuʼukuloʼob jeʼex a celular wa a cocheeʼ. Maʼ xaaneʼ jeʼel u páajtal xan a wilik wa yaan jujunpʼéel baʼaloʼob maʼ tun meyajtech utiaʼal a konikeʼ, beyoʼ jeʼel u yantaltech junpʼíit maas taakʼineʼ.

 Beet lelaʼ: Wa ka wilik jach yaʼab a xuupeʼ maʼ xaaneʼ u yorail a wilik a pʼatik jujunpʼéel vicioʼob yaantech jeʼex a tsʼuʼutsʼ chamal, a káaltal wa a manik u boletosil lotería. Beyoʼ maʼ ten a sen xup taakʼin yéetel yaʼab utsiloʼob ken a kʼame.

5. Ilawil baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ.

 Teksto jeʼel u yáantajeʼ: «Kiʼimak u yóol le máaxoʼob ku tsʼáaikoʼob cuenta kʼaʼabéet u nuʼuktaʼaloʼob tumen Diosoʼ» (Mateo 5:3).

 Le Bibliaoʼ jach ku yáantkoʼon tumen ku yaʼalik: «Jeʼex le naʼat ku kanáantik máakoʼ le taakʼin xanoʼ ku kanáantik máak, pero u kaanbal máak yéetel u yantal u naʼateʼ maas maʼalob tumen le baʼaloʼobaʼ ku tsʼáaikoʼob kuxtal tiʼ máak» (Eclesiastés 7:12). Yaʼab máakoʼobeʼ tsʼoʼok u yilkoʼobeʼ le baʼaxoʼob ku yaʼalik le Bibliaoʼ jach ku yáantkoʼob utiaʼal maʼ u sen chiʼichnaktaloʼob kéen pʼáatak minaʼantiʼob taakʼin (Mateo 6:31, 32).