¿Chéen wa ka téek kʼojaʼanchajech? Wa beyoʼ jeʼel a jach kaʼanaleʼ yéetel jeʼel a xupik yaʼab taakʼineʼ. ¿Baʼax jeʼel u yáantkecheʼ? ¿Bix jeʼel a wáantik juntúul a láakʼtsil wa juntúul a amigo kʼojaʼaneʼ? Kex le Biblia maʼ junpʼéel libro ku tʼaan tiʼ tsʼaakoʼobeʼ le baʼaxoʼob ku yaʼalikoʼ jach jeʼel u yáantkecheʼ.

Baʼaxoʼob jeʼel u yáantkecheʼ

•   Xeen yiknal doctor

   Baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ: «Le máaxoʼob toj u yóoloʼoboʼ maʼ kʼaʼabéettiʼob juntúul doctoriʼ, chéen baʼaleʼ le máaxoʼob kʼojaʼanoʼoboʼ kʼaʼabéettiʼob» (Mateo 9:12).

   Baʼax u kʼáat u yaʼale: Xeen yiknal doctor kéen kʼojaʼanchajkech.

   Beet lelaʼ: Wa yaantech u tojoleʼ kaxt junpʼéel maʼalob tratamiento yéetel xeen consultar yiknal uláakʼ doctor (Proverbios 14:15). Ilawil a naʼatik tubeel baʼax ku yaʼalik le doctoroʼoboʼ yéetel ilawil a tsoliktiʼob tubeel bix a wuʼuyikaba (Proverbios 15:22). Kan u maasil yoʼolal le kʼojaʼanil yaantechoʼ bey xan tiʼ le tratamiento jeʼel u yáantkechoʼ, beyoʼ yaan u páajtal a aktáantik le kʼojaʼaniloʼ.

•   Kanáantaba

   Baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ: «Maas maʼalob jun chan súutuk jeʼelel ke yaʼab meyaj, tumen leloʼ bey jeʼex ka u chʼaʼpacht máak le iikʼoʼ» (Eclesiastés 4:6).

   Baʼax u kʼáat u yaʼale: Wa ka jeʼelel tubeeleʼ jach jeʼel u taasiktech utsileʼ.

   Beet lelaʼ: Ilawil a beetik ejercicio, a jaantik baʼaloʼob jeʼel u taasiktech utsileʼ yéetel a jeʼelel tubeel. Le máaxoʼob kaʼanchajaʼan u xookoʼoboʼ ku yaʼalikoʼobeʼ u beetik máak lelaʼ jach jeʼel u yáantajeʼ. Chéen baʼaleʼ ilawil wa le baʼaxoʼob ken a beetoʼ maʼ ken u maaskunt a kʼojaʼanil yéetel maʼ ken u beet a pʼatik a tratamiento.

•   Kʼáat u yáantaj a amigoʼob

   Baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ: «Juntúul jach maʼalob amigoeʼ ku yeʼesik yaabilaj tiʼ tuláakal súutukil, tu kʼiinil táan u muʼyaj máakeʼ letiʼeʼ bey juntúul sukuʼuneʼ» (Proverbios 17:17).

   Baʼax u kʼáat u yaʼale: A amigoʼobeʼ jach jeʼel u yáantkechoʼob teʼ kʼiinoʼob táan a muʼyajoʼ.

   Beet lelaʼ: Tsikbalt tiʼ juntúul a amigo jach bix a wuʼuyikaba, leloʼ yaan u yáantkech utiaʼal maʼ a sen chiʼichnaktal. Maʼ xaaneʼ a amigoʼob yéetel a láakʼtsiloʼobeʼ jach taak u yáantkechoʼob, chéen baʼaleʼ maʼ u yojloʼob bixi. Le oʼolaleʼ aʼaltiʼob baʼax jeʼel u páajtal u beetkoʼobeʼ. Chéen baʼaleʼ maʼ a páaʼtik ka u beetoʼob tuláakal baʼal jach jeʼex uts ta tʼaaneʼ yéetel tsʼáa u graciasil tiʼob yoʼolal tuláakal le áantaj ku tsʼáaikoʼobtechoʼ. Pero wa yaan kʼiin taak a jeʼeleleʼ jeʼel u páajtal a waʼalik tiʼ a amigoʼob baʼax kʼiin yéetel baʼax hora jeʼel u páajtal u bin u xíimbaltechoʼobeʼ.

•   Ilawil u kiʼimaktal a wóol

   Baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ: «Junpʼéel puksiʼikʼal kiʼimak u yóoleʼ bey junpʼéel tsʼaakeʼ, pero le máax yaachajaʼan u yóoloʼ ku pʼáatal minaʼan u muukʼ» (Proverbios 17:22).

   Baʼax u kʼáat u yaʼale: Wa ka wilik u kiʼimaktal a wóol yéetel a tuukul tiʼ baʼaloʼob maʼalobtakeʼ yaan u yáantkech utiaʼal a wuʼuyikaba maʼalobil yéetel utiaʼal maʼ a sen chʼíikil tiʼ a kʼojaʼanil.

   Beet lelaʼ: Tuukulnen tiʼ le baʼaxoʼob ku páajtal a beetik beoraaʼ, maʼ a ketkaba yéetel u maasil mix a sen tuukul tiʼ le bix a kuxtal kaʼachoʼ (Gálatas 6:4). Chʼaʼtukult a beetik jujunpʼéel baʼaloʼob, leloʼ yaan xan u beetik u kiʼimaktal a wóol (Proverbios 24:10). Tak tuʼux ku páajtaleʼ ilawil a wáantik u maasil, beyoʼ yaan u kiʼimaktal a wóol yéetel maʼ tan sen tuukul tiʼ le baʼaxoʼob ku yúuchultechoʼ (Hechos 20:35).

¿Jeʼel wa u yáantkech Dioseʼ?

 Maʼ xaaneʼ Dioseʼ maʼ ken u beet junpʼéel milagro utiaʼal u tsʼakikoʼoniʼ. Pero le Bibliaoʼ ku yaʼalikeʼ Jéeoba Dioseʼ a jeʼel u yáantkoʼon utiaʼal k-aktáantik le kʼojaʼanil yaantoʼonoʼ. ¿Bix túun u yáantkoʼon?

 Ku tsʼáaiktoʼon jeetsʼelil. Le Bibliaoʼ ku yaʼalikeʼ Dioseʼ yaan u tsʼáaiktoʼon «le jeetsʼelil maʼ tu páajtal u naʼataʼal tumen wíinik[oʼ]» (Filipenses 4:6, 7). Lelaʼ yaan u yáantkoʼon utiaʼal maʼ k-sen chiʼichnaktal. Chéen baʼaleʼ utiaʼal ka yanaktoʼon jeetsʼelileʼ kʼaʼabéet k-tsikbaltik tiʼ Dios jach bix k-uʼuyikba (1 Pedro 5:7).

 Ku tsʼáaiktoʼon naʼat. Jéeobaeʼ jeʼel u yáantkoʼon k-chʼaʼtukult tubeel baʼax ken k-beeteʼ (Santiago 1:5). K-tsʼáaik ichil k-kuxtal le baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ ku yáantkoʼon k-beet baʼax maʼalob.

 Ku tsʼáaiktoʼon esperanza. Jéeobaeʼ ku yaʼalikeʼ yaan u kʼuchul u kʼiinileʼ mix máak ken u yaʼal: ‹Kʼojaʼanen› (Isaías 33:24). Lelaʼ ku yáantik tak le máaxoʼob yaantiʼob junpʼéel kʼaakʼas kʼojaʼanil utiaʼal maʼ u lúubul u yóoloʼoboʼ (Jeremías 29:11, 12).