ELFRIEDE URBAN | U KUXTAL JUJUNTÚUL TESTIGOʼOB
Maʼ tin arrepentir úuchik in beetik in misionerail
Síijen Checoslovaquia tu kʼiinil 11 tiʼ diciembre tiʼ 1939. Teʼ kʼiinoʼob jeʼeloʼ tres meses káajak le Segunda Guerra Mundialoʼ. Yaʼab baʼaxoʼob tin sufrirtaj desde tin chichnil. In maamaeʼ kíim kaʼapʼéel semanaʼob tsʼoʼokok in síijil, lelaʼ bey úuchikoʼ tumen complicarnaj le partooʼ. Antes tiʼ leloʼ in papá xaneʼ tsʼokaʼaniliʼ u bin meyaj Alemaniaeʼ le oʼolal máataʼaben tumen in abueloʼob, teʼ kʼiinoʼob jeʼeloʼ láayliʼ mejentak óoxtúul tiʼ u yíitsʼinoʼob in maamaeʼ.
Teen yéetel in abueloʼob
Le ka tsʼoʼok le Segunda Guerra Mundial tu añoil 1945, maas jach talamchaj le kuxtaloʼ. Toʼoneʼ jóoʼsaʼaboʼon Checoslovaquia tumen Alemanoʼon, ka túun túuxtaʼaboʼon tu luʼumil Alemania. Chéen baʼaleʼ le luʼumilaʼ jach kʼaschajaʼan kaʼach yoʼolal le guerraoʼ yéetel minaʼan baʼal jaantbiliʼ. In tíaʼobeʼ hasta kʼaʼabéetchaj u beetkoʼob cola búul áakʼab utiaʼal u máatkoʼob junpʼíit janal. Yaan kʼiin xaneʼ k-bin teʼ kʼáax utiaʼal k-kaxtik hongos ku béeytal u jaantaʼal bey xan moras utiaʼal u páajtal k-kʼexik yéetel uláakʼ wa baʼax. Tumen jach yaan wiʼijileʼ hasta ku yoklaʼal u yalakʼ baʼalcheʼ le máakoʼob utiaʼal u jaantbiloʼ. Casi cada le kéen xiʼikoʼon weenleʼ wiʼijoʼon.
K-áantaʼal k-kan baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ
In abueloʼob kaʼacheʼ jach católicoʼob, chéen baʼaleʼ minaʼan u Bibliaʼob tumen le sacerdoteoʼ maʼ tu yóotaj u kon tiʼob junpʼéeliʼ. Le sacerdoteoʼ ku yaʼaliktiʼob kaʼacheʼ chéen kʼaʼabéet u binoʼob misa, le oʼolal yaʼab preguntaʼob yaan kaʼach tiʼ in abuelo tu yoʼolal Dios.
Le yaanten siete añosoʼ kʼuch kaʼatúul u testigoʼob Jéeoba tin wotoch, letiʼobeʼ meyajnajtiʼob le Biblia utiaʼal u núukikoʼob le preguntaʼob yaan tiʼ in abuelooʼ. Tʼaanajoʼob tu yoʼolal le trinidadoʼ, le infiernooʼ bey xan yoʼolal bix yanik le kimenoʼoboʼ. In abueloeʼ desde teʼ súutukiloʼ tu tsʼáaj cuenta de ke jach jaaj le baʼax eʼesaʼabtiʼoʼ tumen teʼ Biblia chʼaʼaboʼ. Desde teʼ kʼiinoʼ tuláakal in familia káaj u xook yéetel u testigoʼob Jéeoba.
Tin tsʼáaj metas ichil in kuxtal
Desde tin paalil kʼuchen in yaabilt Jéeoba. Teneʼ jach uts tin wich in xokik bix u bin le misioneroʼob táanxel luʼumil u meyajtoʼob Jéeobaoʼ. Suuk in máansik tin tuukul bix wal u kuxtaloʼobeʼ yéetel bix wal u predicaroʼob tiʼ le máakoʼob mix juntéen u yuʼuboʼob u kʼaabaʼ Jéeobaoʼ.
Le jach taʼaytak in chʼaʼtuklik in beetik in misionerailoʼ
Le yaanten 12 añosoʼ tin chʼaʼtuklaj yaan in beetik in misionerail le kéen nojochchajken. Yáax baʼax tin beeteʼ letiʼe in jach tsʼáaik in wóol in tsikbalt u Tʼaan Dios tiʼ le máakoʼoboʼ. Tu kʼiinil 12 tiʼ diciembre tiʼ 1954 ka okjaʼanajen yéetel tin wilaj in beetik in precursorail. ¡Bey káajik u béeytal le baʼaxoʼob in chʼaʼtukultmoʼ!
In wojel kʼaʼabéet in kanik inglés utiaʼal u béeytal in bin tu Escuelail Galaad, le escuela tuʼux ku kaʼansaʼal le misioneroʼoboʼ. Utiaʼal túun u béeytal in practicartikeʼ tin wilaj in tʼaan yéetel le soldadoʼob américanoʼob yanoʼob kaʼach Alemania teʼ kʼiinoʼob jeʼeloʼ. Junpʼéel kʼiineʼ tin natsʼinba tu yiknal juntúul soldadoeʼ ka tin waʼalajtiʼ: «Teneʼ Cristoen». Letiʼeʼ tu pakteneʼ ka tu yaʼalajten: «Mi taak a waʼalik, ‹teneʼ cristianoen›». ¡Maʼ bakáan jach in wojel inglés jeʼex in tuklik kaʼachoʼ!
Le yaanten junpʼíit maas tiʼ 20 añosoʼ binen kajtal tu luʼumil Inglaterra. De temprano kaʼacheʼ kin kanáantik u paalal junpʼéel familia ku meyajtikoʼob xan Jéeoba, de tarde túuneʼ kin jóokʼol predicar joonaj joonajil. Lelaʼ jach tu yáanten utiaʼal ka páajchajak in maas practicartik le inglésoʼ. Ka tiaʼalaj u máan junpʼéel añoeʼ tin maas kanaj.
Teneʼ suunajen Alemania, tu mesil octubre tiʼ 1966 invitartaʼaben utiaʼal ka in beet in precursora especialil tu kaajil Mechernich. Teʼ kaʼachoʼ jach keʼel, tsʼoʼoleʼ le máakoʼoboʼ jach maʼ tu yóotaj u kʼamoʼob le baʼax ku yaʼalik le Bibliaoʼ. Kex jach keʼeleʼ mix juntéen tu yaʼaloʼob ka máankoʼon tu yotochoʼob. Le oʼolal yaʼab u téenel tin kʼáataj tiʼ Jéeoba: «Wa junpʼéel kʼiin ka túuxtiken bey misioneraileʼ, túuxten tiʼ junpʼéel lugar maʼ jach keʼeliʼ».
Kʼuch u kʼiinil in beetik in misionerail
Chéen wa jaypʼéel mesoʼob tin beetaj in precursora especialil tumen Jéeobaeʼ tu tsʼáajten le baʼax jach kin tsʼíiboltikoʼ, invitartaʼaben tu xookil 44 tiʼ Galaad. Le graduaciónoʼ úuch 10 tiʼ septiembre tiʼ 1967. ¿Tuʼux túuxtaʼaben? Tu jatsʼuts luʼumil Nicaragua, junpʼéel lugar tuʼux ooxol. Teen yéetel óoxtúul in compañeraʼobeʼ jach maʼalob úuchik k-kʼaʼamal tumen le misioneroʼob yanoʼob teʼeloʼ. Jach tin tsʼáaj gracias tiʼ Dios yéetel jach líikʼ in wóol jeʼex apóstol Pablo le ka jóokʼ chʼaʼabil u beel tumen le sukuʼunoʼoboʼ (Hechos 28:15).
Tu escuelail Galaad (teen le tiaʼanen teʼ x-tsʼíikoʼ), tiaʼanen tu yéetel Francis bey xan Margaret Shipley
Túuxtaʼaben bey misionerail tu kaajil León, teʼeloʼ tin chʼaʼtuklaj in máas kanik español. Ichil dos meseseʼ tin jóoʼsaj once horas sáamsamal utiaʼal in kanik español, kex beyoʼ istikyaj úuchik in kanik.
Kʼajaʼanten juntéenjeakeʼ junpʼéel familiaeʼ tu invitarten in wukʼ junpʼéel fresco wa junpʼéel jugo beetaʼan yéetel frutas. Teʼ súutukoʼ tin tuklaj teneʼ tin núukaj «chéen agua purificada kin wukʼik», pero tin wilaj jach jaʼakʼ u yóol le koʼoleloʼ. ¡Ka máan kʼiineʼ tin wojéelteʼ letiʼeʼ tu naʼateʼ tin kʼáataj «agua bendita» in wukʼe! Yaaske ka máan kʼiineʼ máas maʼalobchaj in español.
Teen yéetel Marguerite, 17 años múul meyajnajoʼon bey misioneraeʼ
U suukileʼ tiʼ tuláakal le máaxoʼob táakaʼanoʼob ichil junpʼéel familia kin tsʼáaik xookoʼ. Teneʼ suuk kaʼach in tsʼáaik xook tak láas diez de la noche tumen tin wilaj maʼ jach peligroso le kaajoʼ. Tin kʼaj óoltaj óoliʼ tuláakal le máakoʼob kajaʼanoʼob teʼ kaajoʼ. Le táan in suut teʼ tuʼux kajaʼanenoʼ uts tin tʼaan in saludartik le máakoʼob jokʼaʼanoʼob kutal tu jool u yotochoʼob utiaʼal u síiskuntik u yóoloʼoboʼ.
Teneʼ tin wáantaj yaʼab máakoʼob utiaʼal ka u kʼaj óoltoʼob Jéeoba tu kaajil León. Juntúul tiʼ letiʼobeʼ Nubia, letiʼeʼ ocho u túulal u mejen paalal. Teneʼ xuʼul in tsʼáaik xook tiʼ le ka túuxtaʼaben tu kaajil Managua tu añoil 1976. Máan 18 años maʼ tin wilik Nubia mix u paalal, tin kaʼa iloʼob le ka binen tiʼ junpʼéel asamblea beetaʼab tu kaajil León. Tu yorail le janaloʼ náatsʼ u jats paalaloʼobeʼ ka tu baʼpachtenoʼob, jeʼel bakáanaʼ u paalal Nubia, jach kiʼimakchaj in wóol úuchik in wilik Nubiaeʼ béeychaj u yáantik u paalal u meyajtoʼob Jéeoba.
Ku talamtal in beetik in misionerail
Tu tsʼoʼokbal u añoil 1970, jach talamchaj le kuxtal Nicaraguaoʼ tumen káaj u yantal baʼateʼel ichil le máakoʼoboʼ bey xan le políticoʼoboʼ. Kex beyoʼ seguernaj k-predicar tak tuʼux páajchaji. Tu kaajil Masaya, teʼ territorio tuʼux asignartaʼanenoʼ jach suuk u baʼateʼel le máakoʼoboʼ. Kʼajaʼanteneʼ junpʼéel áakʼab tiaʼanoʼon reunióneʼ yanchaj tak k-chital teʼ pisooʼ tumen káaj u tsʼoʼontsʼonkuba le sandinistaʼob yéetel le máakoʼob ku meyajoʼob tiʼ le gobiernooʼ. a
Tuláakʼ kʼiin táan in predicareʼ tin nuptáantinba yéetel juntúul sandinista, letiʼeʼ táan u tsʼonik juntúul máax ku meyaj tiʼ le gobiernooʼ. Tin wóotaj púutsʼul, chéen baʼaleʼ kʼuch uláakʼ sandinistaʼob. Seguernaj in wáalkab, pero maʼ yanchaj uláakʼ tuʼux in biniʼ. Teʼ súutuk jeʼeloʼ káaj u tsʼoʼontsʼonaʼal máak tumen u elicópteroil le gobiernooʼ, teʼ súutuk xanoʼ juntúul máakeʼ tu jeʼekʼabtaj u joonajil u yotoch ka tu yokseniʼ. ¡Jach tin wuʼuyaj Jéeoba salvarten!
¡Jóoʼsaʼaben Nicaragua!
Mix bikʼin kun tuʼubulten u kʼiinil 20 tiʼ marzo tiʼ 1982 tumen letiʼe u tsʼook kʼiin tin beetaj tu kaajil Masayaoʼ. Kʼajaʼanteneʼ teen yéetel cinco in compañeraʼobeʼ jach nekaʼajoʼon ukʼul ka t-ilaj u máan u múuchʼ soldadoʼob sandinistaʼob tu paach le naj tuʼux kajaʼanoʼonoʼ. Letiʼobeʼ u machmaj u tsʼonoʼob yéetel chéen ka téek ookoʼob teʼ kʼóobenoʼ, ka tu yaʼaloʼobtoʼon: «Yaanteʼex junpʼéel hora utiaʼal a pakik a nuʼukuleʼex tumen yaan a bineʼex t-éetel».
Bisaʼaboʼon tiʼ junpʼéel granja tumen le soldadoʼoboʼ yéetel tiʼ pʼáatoʼon wa jaypʼéel horaʼobiʼ. Ka tsʼoʼokeʼ cuatro u túulal tiʼ toʼoneʼ bisaʼaboʼon tiʼ junpʼéel autobús tak tu fronterail Costa Rica yéetel aʼalaʼabtoʼon maʼ k-suut tu luʼumil Nicaragua. Ka máan kʼiineʼ 21 u túulal misioneroʼob jóoʼsaʼaboʼobiʼ.
Le sukuʼunoʼob yanoʼob Costa Ricaoʼ jach maʼalob úuchik u kʼamkoʼonoʼob. Tu jeel kʼiineʼ kʼuchoʼon tu sucursalil San José. Teʼ xanoʼ maʼ xáanchajoʼoniʼ, ka máan kex diez díaseʼ ocho u túulal tiʼ toʼoneʼ túuxtaʼaboʼon Honduras.
Túuxtaʼaben Honduras
Túuxtaʼaben Honduras, tu kaajil Tegucigalpa. Le ka kʼuchen teʼeloʼ chéen junpʼéel múuchʼulil yaniʼ, chéen baʼaleʼ tu yáamil 33 añoseʼ yanchaj ocho múuchʼuliloʼobiʼ. Yaj tin wóol in waʼalik pero jach yaʼabchaj le maleantes tu kaajil Tegucigalpaoʼ. Yaʼabchaj le j-ookoloʼoboʼ yéetel yaʼab u téenel oklaʼaben. Tsʼoʼoleʼ yaʼabchaj xan le pandillaʼob ku kʼáatkoʼob taakʼin utiaʼal le guerraoʼ wa «impuestos de guerra» jeʼex u yaʼalikoʼobtiʼoʼ. Kéen kʼáataʼakteneʼ kin waʼaliktiʼob kaʼachi: «Yaanten junpʼéel baʼax maas koʼoj tiʼ le taakʼinoʼ», kin tsʼáaiktiʼob túun junpʼéel folleto wa junpʼéel revista. ¡Kéen u yuʼuboʼob leloʼ ku chaʼikoʼob in bin!
U maas yaʼabil le máakoʼob kajaʼanoʼob Tegucigalpaoʼ utsoʼob yéetel maʼalob u biskubaʼob yéetel tuláakal máak. Tin wáantaj jujuntúul tiʼ letiʼob u kanoʼob u jaajiliʼ. Juntúul tiʼ letiʼobeʼ Betty, letiʼeʼ maʼalob bix u bin u progresar kaʼachi. Pero chéen junpʼéel kʼiineʼ tu yaʼalajten yaan u bin tiʼ junpʼéel iglesia evangélica. Ka máan dos añoseʼ Bettyeʼ tu yaʼalajten yaan u kaʼa xook tin wéetel, ¿baʼax beet u kʼexik u tuukul? Letiʼeʼ maʼ tu tuʼubsaj le yaabilaj eʼesaʼabtiʼ teʼ múuchʼuliloʼ (Juan 13:34, 35). Letiʼeʼ tu yaʼalajten: «Teʼexeʼ maʼalob a kʼamkeʼex tuláakal máak teʼ reuniónoʼoboʼ, kex óotsil wa kex ayikʼal. Techeʼ jatsʼuts a modos». Ka máan kʼiineʼ Bettyeʼ okjaʼanaji.
Le naj tuʼux yaan kaʼach le misioneroʼob tu kaajil Tegucigalpaoʼ kʼaʼal tu añoil 2014. Ka tsʼoʼokeʼ túuxtaʼaben Panamá, desde teʼ kʼiin jeʼeloʼ tiʼ kajaʼanen yéetel uláakʼ kantúul máaxoʼob úuch káajak u beetik u misioneroiloʼobiʼ.
Kiʼimak in wóol tumen láaj béeychaj in metaʼob
Tsʼoʼok u máan kex 55 años káajak in beetik in misionerail, chéen baʼaleʼ maʼ sen úucheʼ joʼopʼ in kʼojaʼantal. Pʼáat maʼ tu páajtal in jach meyajtik Jéeoba jeʼex in beetik kaʼacheʼ. Pero kiʼimak in wóol tumen Jéeobaeʼ láayliʼ táan u yáantken in wáant u maasil utiaʼal ka kaanbalnakoʼob tiʼ letiʼeʼ.
¿Yaan wa uláakʼ baʼax jach jeʼel u taasikten kiʼimak óolal kaʼacheʼ? ¡Junpuliʼ minaʼan! Tsʼoʼok in wáantik maas tiʼ 50 u túulal máakoʼob u natsʼubaʼob tiʼ Jéeoba, letiʼobeʼ beyoʼob in paalaleʼ. Kiʼimak in wóol xan tumen yaʼab in amigoʼob yaan, tuláakloʼobeʼ «beyoʼob in familiaeʼ». Tsʼoʼoleʼ in tía Steffi kajaʼan Alemaniaeʼ, jach u yaabiltmen yéetel jach ku yáantken.
Teneʼ maʼ tsʼoʼok in beeliʼ, chéen baʼaleʼ maʼ tin wuʼuyik wa tin juunal yanileniʼ tumen Jéeobaeʼ tiaʼan tin wéeteleʼ. Tsʼoʼoleʼ yaʼab in amigoʼob yaan, juntúuleʼ Marguerite Foster, 17 años múul meyajnajoʼon bey misioneraeʼ. Jach yaʼab baʼaloʼob jatsʼutstak úuchtoʼon yéetel tak bejlaʼa jach maʼalob k-bisikbaeʼ (Proverbios 18:24).
Teneʼ jach kiʼimak in wóol tumen in wojel tin kʼubaj tuláakal in kuxtal utiaʼal in meyajtik Jéeoba. ¡Béeychaj le metas tin chʼaʼtuklaj desde tin chichniloʼ yéetel yaʼab baʼaxoʼob jatsʼutstak úuchten le táan in meyajtikoʼ! In kʼáat in meyajt Jéeoba utiaʼal mantatsʼ tumen letiʼe baʼax taasikten kiʼimak óolaloʼ.
a Le frente sandinistaoʼ tu xuʼulsaj tiʼ Nicaragua tu jóokʼbal u añoil 1970, tu xuʼulsaj xan tiʼ le máaxoʼob tsʼoʼok u máan 40 años táan u gobernaroʼob teʼeloʼ.

