Xeen tiʼ baʼax ku taasik

Xeen tu cuadroil baʼax ku taasik

U testigoʼob Jéeoba

Yéey u idiomail maaya

Yaan u béeytal baʼax u tukultmaj u beetik Jéeoba

Yaan u béeytal baʼax u tukultmaj u beetik Jéeoba

«Bíin in beet jeʼel bix in waʼalmajiloʼ, [...] tsʼoʼok in [waʼalik], yaan u béeytal.» (ISA. 46:11)

KʼAAYOʼOB: 147, 149

1, 2. 1) ¿Baʼax tsʼoʼok u kaʼansiktoʼon Jéeoba? 2) ¿Baʼax promesail ku beetik Jéeoba tu libroil Isaías 46:10 yéetel 11 yéetel 55:11?

KEX chichan le yáax versículo tiʼ le Bibliaoʼ yaʼab baʼax ku kaʼansiktoʼon. Ku yaʼalik: «Tu yáax chuuneʼ [Jajal Dioseʼ] tu beetaj kaʼanoʼob yéetel luʼum» (Gén. 1:1). Toʼoneʼ chéen junpʼíit baʼax k-ojel yoʼolal bix beetaʼanil tuláakal baʼal tumen Dios. Maʼ k-jach ojel bix beetaʼanil le kaʼanoʼ, le sáasiloʼ yéetel bix u meyaj le muukʼ controlartik bix u péek le Luʼumaʼ (wa fuerza de gravedad) (Ecl. 3:11). Chéen baʼaleʼ Jéeobaeʼ tsʼoʼok u kaʼansiktoʼon baʼax u tukultmaj utiaʼal le Luʼumaʼ bey xan utiaʼal wíinik. Le yáax máakoʼoboʼ beetaʼaboʼob jeʼel bix Dioseʼ, tsʼoʼoleʼ beetaʼaboʼob utiaʼal u kuxtaloʼob ich kiʼimak óolal way Luʼumeʼ (Gén. 1:26). Yaan u pʼáatal kaʼacheʼ Dios u Taataʼob yéetel letiʼeʼ yaan u yilkoʼob bey u paalaloʼobeʼ.

2 U yóoxpʼéel capituloil Genesiseʼ ku yeʼesik yaan baʼax beet maʼ u béeytal le baʼax u tukultmaj Jéeobaoʼ (Gén. 3:1-7). Chéen baʼaleʼ letiʼeʼ yaan u páajtalil u yutskíintik tuláakal baʼal, yéetel mix máak jeʼel u páajtal u kʼexik baʼax u tukultmaj u beetkeʼ (Isa. 46:10, 11; 55:11). Toʼoneʼ k-ojleʼ maʼ kun xáantaleʼ Jéeobaeʼ yaan u béeykuntik le baʼax u tukultmaj desde tu káajbaloʼ.

3. 1) ¿Baʼaxoʼob k-yáax kanik teʼ Bibliaoʼ? 2) ¿Baʼaxten beora unaj k-xakʼaltik le baʼaloʼob t-yáax kanaj teʼ Bibliaoʼ? 3) ¿Baʼax kʼáatchiʼiloʼob ken k-xakʼalt teʼ xookaʼ?

 3 Toʼoneʼ tsʼoʼok k-kanik baʼax u tukultmaj Dios utiaʼal le Luʼumaʼ, utiaʼal wíinik yéetel bix kun áantaj Jesús utiaʼal u béeychajal. Lelaʼ junpʼéel baʼal jach kʼaʼanaʼan ku kaʼansik le Bibliaoʼ yéetel letiʼe baʼax ku yáax kanik máakoʼ. ¿Máasaʼ k-kʼáat k-kaʼans xan tiʼ uláakʼ máakoʼob? Beora táan k-invitartik le máakoʼob utiaʼal u Kʼaʼajsajil kíimik Cristooʼ unaj k-aprovechartik utiaʼal k-kaʼansiktiʼob le baʼaloʼob jach kʼaʼanaʼantakaʼ (Luc. 22:19, 20). Wa ka xiʼikoʼob teʼ Kʼaʼajsajiloʼ yaan u maas kaanbaloʼob tiʼ le baʼax u tukultmaj u beetik Diosoʼ. Le oʼolaleʼ jach maʼalob ka tuukulnakoʼon tiʼ baʼax kʼáatchiʼiloʼob jeʼel k-beetiktiʼob utiaʼal ka taakchajak u binoʼobeʼ. Teʼ xookaʼ yaan k-núukik le kʼáatchiʼobaʼ: «¿Baʼax u tukultmaj Dios utiaʼal le Luʼum bey xan utiaʼal wíinikoʼ? ¿Baʼaxten maʼ béeychaj desde tu káajbal le baʼax u tukultmoʼ? ¿Baʼaxten kʼaʼabéet kaʼach u kʼubik u kuxtal Jesús utiaʼal u béeychajal le baʼax u tukultmoʼ?».

¿BAʼAX U TUKULTMAJ U BEETIK KAʼACH DIOS?

4. ¿Bix k-tsʼáaik nojbeʼenil tiʼ Jéeoba ken k-il le baʼaxoʼob u beetmoʼ?

4 Jach maʼalob yéetel jatsʼuts u beetmil Jéeoba tuláakal baʼal. Mix máak jeʼel u páajtal u beetik wa baʼax jeʼex letiʼeʼ (Gén. 1:31; Jer. 10:12). ¿Baʼax jeʼel k-kanik tiʼ le baʼaloʼob jatsʼutstak u beetmoʼ? ¿Baʼax jeʼel k-kanik tiʼ bix u láaj tsʼaamil tu tsoololeʼ? Jeʼel u páajtal k-kanikeʼ desde le baʼaloʼob maas chichantak tak le maas nuuktak u beetmoʼ yaan u biilal. ¿Bix a wuʼuyikaba le ken tuukulnakech tiʼ bix u beetmil Dios cada célula yaan ta wíinklil? ¿Bix a wuʼuyikaba ken a wil juntúul chaambal táant u síijileʼ? ¿Bix a wuʼuyikaba ken a wil bix jatsʼutsil u tʼúubul le Kʼiinoʼ? Jach jatsʼuts baʼaloʼob u beetmaj Jéeoba yéetel u tsʼaamajtoʼon u páajtalil k-chaʼantik (xok Salmo 19:1 yéetel 104:24).

5. ¿Baʼax u tsʼaamaj Jéeoba utiaʼal u meyaj tu tsoolol le baʼaxoʼob u beetmoʼ?

5 Yoʼolal u yaabilajeʼ Jéeobaeʼ tu tsʼáaj leyoʼob utiaʼal u nuʼuktik le baʼaxoʼob u beetmoʼ bey xan utiaʼal k-nuʼuktik k-kuxtal (Sal. 19:7-9). Jéeobaeʼ tu tsʼáaj tu kúuchil tuláakal le baʼax u beetmoʼ bey xan bix unaj u meyajoʼob. Por ejemploeʼ u leyil le gravedadoʼ ku beetik u pʼáatal le iikʼ ichil le Luʼumaʼ yéetel ku beetik u kaʼantal wa u yéemel u jaʼil le kʼáaʼnáaboʼ. Wa minaʼan gravedadeʼ maʼ tu páajtal u yantal kuxtal way Luʼumeʼ. Tuláakal baʼax beetaʼan tumen Jéeobaeʼ tu tsoolol yanil yéetel maʼ tu páajtal u kʼexpajal bix tsʼaʼaniloʼob. Tuláakal lelaʼ ku yeʼesikeʼ Jéeobaeʼ yaan baʼax oʼolal tu beetaj le Luʼumoʼ bey xan wíinik. Le oʼolal ken kʼaʼaytajnakoʼoneʼ unaj k-áantik le máakoʼob u yojéeltoʼob Máax beetmil tuláakal baʼaloʼ (Apo. 4:11).

6, 7. ¿Baʼaxoʼob tu tsʼáaj Jéeoba tiʼ Adán yéetel Eva?

6 Jéeobaeʼ tu beetaj wíinik utiaʼal ka kuxlak minaʼan u xuul teʼ Luʼumaʼ (Gén. 1:28; Sal. 37:29). Yoʼolal u yutsileʼ tu tsʼáaj tiʼ Adán yéetel Eva yaʼab baʼaloʼob jatsʼutstak (xok Santiago 1:17). Tu tsʼáaj u páajtalil tiʼob u yéeyikoʼob baʼax ken u beetoʼob, u yeʼeskoʼob yaabilaj yéetel u yéeyikoʼob máax yéetel ken u bisubaʼob. Jéeobaeʼ ku tsikbal yéetel Adán yéetel ku tsolik xan tiʼ baʼax maʼalob ka u beete. Tsʼoʼoleʼ tu kaʼansajtiʼ bix unaj u kanáantkuba, u kanáantik le baʼalcheʼoboʼ bey xan le Luʼumoʼ (Gén. 2:15-17, 19, 20). Jéeobaeʼ tu beetaj xan le yáax wíinikoʼob yéetel u páajtalil u yuʼubikoʼob bix yanil le baʼax ku machkoʼoboʼ, u yilkoʼob baʼax yaan tu baʼpachoʼob yéetel u yuʼubikoʼob u kiʼil wa u book wa baʼax. Beyoʼ  yaan u kuxtaloʼob kaʼach ich kiʼimak óolal tu jardinil Edén. Tiʼ Adán yéetel Evaeʼ tsʼaʼab junpʼéel jatsʼuts meyaj u beetoʼob. Tsʼoʼoleʼ mix bikʼin kun xuʼulul u kaanbaloʼob yéetel u kʼaj óoltikoʼob túumben baʼaloʼob.

7 ¿Baʼax uláakʼ u tukultmaj kaʼach Jéeoba utiaʼal wíinik? Tu tsʼáaj tiʼ Adán yéetel Eva u páajtalil u yantal u paaloʼob minaʼan u kʼebanoʼob. Tsʼoʼoleʼ u paalaloʼob kun antaloʼ yaan xan u yáantajoʼob utiaʼal u chuʼupul le Luʼumaʼ. Jéeobaeʼ u kʼáat kaʼach ka u yaabilt u paalaloʼob jeʼex tu yaabiltil Adán yéetel Evaoʼ. Letiʼeʼ tu tsʼáaj tiʼ wíinik le Luʼumaʼ bey xan le jatsʼuts baʼaloʼob yaan ichiloʼ. Tiʼ kun pʼáatloʼob kajtal kaʼach utiaʼal mantatsʼiʼ (Sal. 115:16).

¿BAʼAXTEN MAʼ BÉEYCHAJ BAʼAX U TUKULTMAJ DIOSIʼ?

8. ¿Baʼaxten tu tsʼáaj Jéeoba tiʼ Adán yéetel Eva le ley yaan teʼ Génesis 2:16 yéetel 17?

8 Le baʼax u tukultmaj Dios tu káajbaloʼ maʼ béeychajiʼ. ¿Baʼaxten? Jéeobaeʼ tu tsʼáaj tiʼ Adán yéetel Eva chéen junpʼéel ley utiaʼal u yilkoʼob tak tuʼux jeʼel u páajtal u chʼaʼtuklikoʼob baʼax ken u beetoʼobeʼ. Letiʼeʼ tu yaʼalajtiʼob: «Ku páajtal a jaantik u yich tuláakal u cheʼiloʼob le kúuchilaʼ, chéen maʼ a jaantik u yich u cheʼil u kʼaj óolalil uts yéetel kʼaas. Tumen u kʼiinil bíin a jaanteʼ [yaan] a kíimil» (Gén. 2:16, 17). Le leyaʼ maʼ talam u naʼataʼaliʼ mix u beetaʼaliʼ, maases tumen u clasesil u yich cheʼob yaan utiaʼal jaantbil teʼ Paraísooʼ.

9, 10. 1) ¿Baʼax tu tsʼáaj naʼatbil Satanás tu yoʼolal Jéeoba? 2) ¿Baʼax tu chʼaʼtuklaj u beetik Adán yéetel Eva? (Ilawil le dibujo yaan tu káajbal le xookaʼ.)

9 Satanaseʼ tu tusaj Eva yéetel juntúul kaan utiaʼal u xuʼulul u yuʼubik u tʼaan Jéeoba (xok Génesis 3:1-5; Apo. 12:9). Letiʼeʼ tu beetaj u tuklik Adán yéetel Eva kʼasaʼan Dios tumen maʼ tu chaʼik u jaantkoʼob «u yich tuláakal u cheʼiloʼob» le Paraísooʼ. Bey ka u yaʼaltiʼobeʼ: «Maʼ tu páajtal in creertik wa maʼ tu chaʼabal a beetkeʼex le baʼax a kʼáateʼexoʼ». Ka tu yaʼalaj tiʼ Eva: «Maʼ jaajiʼ. Maʼ ta kíimleʼex». Satanaseʼ chéen táan kaʼach u tuus. Tsʼoʼoleʼ tu yaʼalajtiʼeʼ maʼ unaj u yuʼubik u tʼaan Diosiʼ. Tu yaʼalajtiʼ: «Le kʼiin bíin a jaanteʼex u yich le cheʼoʼ yaan u kʼuchul a wojéelteʼex baʼax uts yéetel baʼax kʼaas». Satanaseʼ tu tsʼáaj u naʼatoʼobeʼ Jéeobaeʼ maʼ u kʼáat ka u jaantoʼob u yich le cheʼoʼ tumen jeʼel u jach antal u naʼatoʼobeʼ. Tu yaʼalajtiʼobeʼ yaan u pʼáatloʼob bey jeʼex Dioseʼ, yaan u kʼaj óoltikoʼob baʼax uts yéetel baʼax kʼaas.

10 Adán yéetel Evaeʼ unaj u chʼaʼtuklikoʼob kaʼach baʼax ken u beetoʼob. ¿Yaan wa u yuʼubikoʼob u tʼaan Dios, wa u tʼaan le kaanoʼ? Letiʼobeʼ tu chʼaʼtukloʼob maʼ u yuʼubikoʼob u tʼaan Dios, le ka tu beetoʼob lelaʼ tu tsʼáajubaʼob tu tséel Satanás maʼ tu tséel Jéeoba, u Taataʼobiʼ. Pʼáatoʼob chéen tu juunaloʼob ka xuʼul u kanáantaʼaloʼob tumen Jéeoba (Gén. 3:6-13).

11. ¿Baʼaxten Jéeobaeʼ maʼ chéen tu yilaj u kʼebantal Adán yéetel Evaiʼ?

11 Le ka xuʼul u beetkoʼob baʼax ku yaʼalik Jéeoba, Adán yéetel Evaeʼ kʼebanchajoʼob yéetel kʼuch u beetubaʼob u enemigoʼob. Le Bibliaoʼ ku yaʼalikeʼ Jéeobaeʼ toj baʼax ku beetik le oʼolal junpuliʼ maʼ maʼalob u yilik máax beetik baʼax kʼaasiʼ (Hab. 1:13). Wa chéen ka u yil Jéeoba le baʼax tu beetaj Adán yéetel Evaoʼ jeʼel u bin kʼaasil kaʼach tiʼ tuláakal u paalaloʼobeʼ. Le angeloʼob yéetel le wíinikoʼoboʼ maʼ xaaneʼ jeʼel u tuklikoʼobeʼ jeʼel u páajtal u beetkoʼob chéen baʼax u kʼáatoʼobeʼ. Chéen baʼaleʼ Jéeobaeʼ maʼ bey u tuukuliʼ, letiʼeʼ maʼatech u kʼexik baʼax ku yaʼalik (Sal. 119:142). Kex tiʼ Adán yéetel Eva tsʼaʼan u páajtalil u yéeyikoʼob baʼax ken u beetoʼobeʼ úuchik u tsʼáaikubaʼob tu contra Jéeobaeʼ yanchaj u  muʼyajoʼob. Ka máan kʼiineʼ kíimoʼob yéetel suunajoʼob teʼ luʼum tuʼux chʼaʼaboʼoboʼ (Gén. 3:19).

12. ¿Baʼax kun úuchul kaʼach yéetel u paalaloʼob Adán?

12 Úuchik u jaantik Adán yéetel Eva u yich le cheʼ aʼalaʼantiʼob maʼ u jaantkoʼoboʼ, xuʼul u kʼaʼamloʼob tumen Jéeoba bey u paalaloʼobeʼ. Jóoʼsaʼaboʼob tu jardinil Edén yéetel maʼ chaʼab u kaʼa ookloʼobiʼ (Gén. 3:23, 24). Jéeobaeʼ tu chaʼaj u muʼyajoʼob yoʼolal le baʼax tu chʼaʼtuklaj u beetkoʼoboʼ (xok Deuteronomio 32:4, 5). Tsʼoʼoleʼ xuʼul u yeʼeskoʼob u jatsʼuts modos Jéeoba. Adán yéetel u paalaloʼob kun antaloʼ tu peʼertoʼob le jatsʼuts kuxtal kun antaltiʼob kaʼachoʼ. Chéen tu máansajtiʼob kʼeban yéetel kíimil (Rom. 5:12). Adaneʼ tu luʼsaj tiʼ u paalal u páajtalil u kuxtaloʼob minaʼan u xuul. Tsʼoʼoleʼ láaj kʼeban u paalaloʼob ken síijik, yéetel bey kun úuchul tiʼ u maasil máakoʼob kun antaloʼ. Desde teʼ kʼiinoʼ Satanaseʼ tu beetaj u tsʼáaikuba Adán yéetel Eva tu contra Dios, tsʼoʼoleʼ láayliʼ le ku yilik u beetik teʼ kʼiinoʼobaʼ (Juan 8:44).

U KUXTAL JESÚS TU KʼUBOʼ KU BEETIK K-KAʼA BISIKBA YÉETEL DIOS

13. ¿Baʼax u kʼáat Jéeoba ka u beet wiinik?

13 Jéeobaeʼ láayliʼ u yaabiltmaj wíinik kex kʼebanchaj Adán yéetel Evaeʼ. Le oʼolal u kʼáat u kaʼa bisuba yéetel u paalaloʼob. Tsʼoʼoleʼ maʼ u kʼáat ka kíimik mix juntúuliʼ (2 Ped. 3:9). Letiʼeʼ tu séebaʼanil tu yilaj baʼax jeʼel u beetik utiaʼal u kaʼa biskuba wíinik tu yéeteleʼ. ¿Bix ken u kaʼa bisiluba Jéeoba tu yéeteloʼob sin ke u bin tu contra u leyoʼob? Koʼox ilik.

14. 1) Jeʼex u yaʼalik Juan 3:16, ¿baʼax tu beetaj Jéeoba utiaʼal u salvartikoʼon tiʼ le kʼeban yéetel le kíimiloʼ? 2) ¿Baʼax kʼáatchiʼil unaj k-ilik u naʼatik le máaxoʼob k-invitarkoʼob teʼ Kʼaʼajsajiloʼ?

14 (Xok Juan 3:16.) Yaʼab tiʼ le máakoʼob k-invitartik utiaʼal ka xiʼikoʼob teʼ Kʼaʼajsajiloʼ u yojloʼob baʼax ku yaʼalik le tekstoaʼ. Chéen baʼaleʼ, ¿ku naʼatkoʼob wa baʼaxten u kuxtal Jesús tu kʼuboʼ ku yáantaj utiaʼal u yantaltoʼon kuxtal minaʼan u xuul? Jeʼel u páajtal k-áantik le máakoʼob u yojéeltoʼob u núukil le kʼáatchiʼ ken k-invitartoʼob utiaʼal le Kʼaʼajsajiloʼ, ken yanakoʼob teʼ Kʼaʼajsajiloʼ wa ken xiʼikoʼon k-xíimbaltoʼob tu kaʼatéen. Ken u maas naʼatoʼob baʼaxten tu kʼubaj u kuxtal Jesuseʼ yaan u tsʼáaikoʼob cuenta bukaʼaj u yaabiltmil Jéeoba wíinik yéetel bukaʼaj nojchil u naʼat. ¿Bey baʼaxoʼob jeʼel u páajtal k-tsoliktiʼob yoʼolal u kuxtal Jesús tu kʼuboʼ?

15. ¿Bix úuchik u yeʼesik Jesús maʼ bey jeʼex Adaneʼ?

15 Jéeobaeʼ tu tsʼáaj juntúul máak minaʼan u kʼeban utiaʼal u salvartikoʼon. Le máax ken u tsʼáaoʼ unaj kaʼach u yeʼesik chúukaʼan u yóol yéetel unaj xan u yóotik u tsʼáa u kuxtal tu yoʼolal wíinik (Rom. 5:17-19). Dioseʼ tu beetaj u síijil Jesús, u yáax Paal, bey wíinik way Luʼumeʼ (Juan 1:14). Bey túunoʼ Jesuseʼ minaʼan u kʼeban jeʼex Adán kaʼacheʼ. Chéen baʼaleʼ Jesuseʼ maʼ tu beetaj jeʼex Adaneʼ, baʼaxeʼ mantatsʼ tu beetaj baʼax tu yaʼalaj Jéeoba jeʼex u páaʼtaʼal tiʼ juntúul máax minaʼan u kʼebaneʼ. Kex anchaj u muʼyajtik yaʼab baʼaloʼobeʼ mix juntéen bin tu contra u leyoʼob Dios.

16. ¿Baʼaxten junpʼéel nojoch siibal u kuxtal Jesús tu kʼuboʼ?

16 U kuxtal Jesús minaʼan u kʼeban tu kʼuboʼ tu salvartoʼon tiʼ le kʼeban yéetel le kíimiloʼ. Jesuseʼ tu beetaj tuláakal le baʼax unaj u beetik kaʼach Adanoʼ. Letiʼeʼ maʼ kʼebanchajiʼ, tu yeʼesaj chúukaʼan u yóol tiʼ Dios yéetel tu yuʼubaj u tʼaan (1 Tim. 2:6). U kuxtal Jesús tu kʼuboʼ tu tsʼáaj u páajtalil u kuxtal minaʼan u xuul tuláakal xiib, koʼolel yéetel paalal (Mat. 20:28). Jeʼex k-ilkoʼ u kuxtal Jesusoʼ letiʼe baʼax kʼaʼabéetchaj  utiaʼal ka béeyak baʼax u tukultmaj Dios desde tu káajbaloʼ (2 Cor. 1:19, 20).

JÉEOBAEʼ TU TSʼÁAJ U PÁAJTALIL K-KAʼA BISIKBA TU YÉETEL

17. ¿Baʼax ken u béeykunt u kuxtal Jesús tu kʼuboʼ?

17 Jéeobaeʼ jach nojoch le boʼol anchaj u tsʼáaik utiaʼal u salvartikoʼonoʼ (1 Ped. 1:19). Letiʼeʼ jach u yaabiltmoʼon le oʼolal tu kʼubaj u juntúuliliʼ Paal t-oʼolal (1 Juan 4:9, 10). Jeʼel u páajtal u yaʼalaʼaleʼ Jesuseʼ kʼuch u beetuba k-taata tu lugar Adán (1 Cor. 15:45). Tu tsʼáajtoʼon u páajtalil k-kuxtal minaʼan u xuul bey xan k-antal ichil u familia Dios. Tu yoʼolal u kuxtal tu kʼuboʼ tuláakal wíinikeʼ yaan u pʼáatal minaʼan u kʼeban. Jéeoba túuneʼ yaan u kʼamkoʼon ichil u familia tu kaʼatéen sin ke u bin tu contra le leyoʼob u tsʼaamoʼ. ¿Máasaʼ jach jatsʼuts ken pʼáatak minaʼan u kʼeban le máaxoʼob chúukaʼan u yóoloʼob tiʼ Diosoʼ? Tu tsʼookeʼ le angeloʼob yéetel le wíinikoʼoboʼ yaan u pʼáatloʼob bey junpʼéeliliʼ familiaeʼ, tuláakloʼob yaan u kʼaʼamloʼob bey u paalaloʼob Dioseʼ (Rom. 8:21).

18. ¿Baʼax kʼiin ken kʼuchuk u beetuba Jéeoba «tuláakal baʼal utiaʼal tuláakal máak»?

18 Kex Adán yéetel Eva tu tsʼáajubaʼob tu contra Dioseʼ, letiʼeʼ maʼ xuʼul u yaabiltik wíinikiʼ le oʼolal tu tsʼáaj u kuxtal u Paal tu yoʼolaloʼob. Kex j-kʼebanoʼoneʼ maʼ tu páajtal k-obligartaʼal tumen Satanás utiaʼal maʼ u chúukpajal k-óol tiʼ Jéeoba. Yoʼolal u kuxtal Jesús tu kʼuboʼ Jéeobaeʼ yaan u yáantkoʼon utiaʼal u pʼáatal toj k-kuxtal. Chéen tukult bukaʼaj jatsʼutsil ken «yanak kuxtal minaʼan u xuul tiʼ tuláakal le máax ku kʼamik le Paal yéetel ku tsʼáaik u fe tiʼ letiʼoʼ» (Juan 6:40). Jéeoba, le Taatatsil jach u yaabiltmoʼon yéetel nojoch u naʼatoʼ, yaan u béeykuntik baʼax u tukultmaj yéetel yaan u yáantik máak utiaʼal ka pʼáatak minaʼan u kʼeban. Teʼ kʼiin túunoʼ letiʼeʼ yaan u kʼuchul u «beetuba tuláakal baʼal utiaʼal tuláakal máak» (1 Cor. 15:28).

19. 1) ¿Baʼax unaj k-beetik wa k-tsʼáaik u graciasil tiʼ Dios yoʼolal u kuxtal Jesús tuʼ kʼuboʼ? (Ilawil le cuadro « Kaxteʼex máax ku náajmatik».) 2) ¿Baʼax ken k-kan tuláakʼ xookoʼ?

19 K-tsʼáaik gracias tiʼ Dios úuchik u túuxtik u Paal ken k-tsikbalt tiʼ uláakʼ máakoʼob le baʼax tu beetoʼ. Unaj u yojéeltikoʼobeʼ yoʼolal u yaabilaj Jéeobaeʼ tu tsʼáaj u kuxtal Jesús utiaʼal u páajtal u yantaltoʼon kuxtal minaʼan u xuul. Chéen baʼaleʼ u kuxtal Jesús tu kʼuboʼ yaan tiʼ uláakʼ baʼaxoʼob ku meyaj. Ku yáantaj utiaʼal ka eʼesaʼak wa jaaj le baʼaxoʼob tu yaʼalaj Satanás tu jardinil Edenoʼ, lelaʼ letiʼe baʼax ken k-kan tuláakʼ xookoʼ.