A1
Yindu Yaŵakuyiye Pagopolela Baibulo
Pandanda Baibulo jalembedwe mu Chihebeli, Chialamu soni Chigiliki. Apano jikusimanikwa jamtundu kapena mbalipe mu yiŵecheto yakupunda 3,000. Ŵandu ŵajinji ŵakusaŵalanga Baibulo ŵangapikanaga yiŵecheto yandanda. Myoyo jemanjaji akusasosekwa kwagopolelela kuti apikane. Ana pakusasosekwa kukuya yindu yapi pakugopolela Baibulo, soni ana yindu yakusosekwa kukuyayo yalongolele chamtuli ŵaŵagopolele Baibulo ja Chilambo Chasambano ja Malemba Geswela?
Ŵane mpaka aganisye kuti kugopolela mwakukuya liloŵe limo ni limo mpela muŵatendele ŵaŵagopolele Baibulo ja interlinear, mpaka kumkamuchisye jwakuŵalanga kupikana mwakwanila yayalembedwe mu yiŵecheto yandanda. Nambope, yangaŵaga myoyo ndaŵi syosope. Kwende tulole gane mwa magongo gagakututendekasya kuŵecheta yeleyi:
-
Pangali chiŵecheto chachikusalandana ndendende ni chijakwe pa malamusi ga chiŵecheto kapena pa maloŵe gakusakamulichisya masengo kapenasoni pa kajale ka maloŵego mundu pakulemba. Mundu jwine juŵalijiganyisye mnope ya Chihebeli lina lyakwe S. R. Driver, jwalembile kuti yiŵecheto “ngayikusagamba kulekangana malamusi ga yiŵechetoyo kapena kwagatyochele maloŵe gakwe, nambo yikusalekanganasoni . . . mwakusati kajale maloŵego pakuŵecheta kapena kulemba.” Mwakusaganichisya ŵandu ŵa m’chiŵecheto chine yikusalekangana mnope ni mwakusaganichisyasoni ŵandu ŵa chiŵecheto chine. Mundu jwamlijiganye jula jwaŵechetesoni kuti, “Pa ligongo lyeleli, kajale ka maloŵe m’chiŵecheto chine mpaka kalekangane ni ka m’chiŵecheto chine.”
-
Pangali chiŵecheto chilichose cha masiku agano chachikusalandana malamusi gakwe ni yiŵecheto yaŵakamulichisye masengo pakulemba Baibulo yayili Chihebeli, Chialamu soni Chigiliki. Myoyo kugopolela Baibulo mwakukuya liloŵe limo ni limo nganikuŵa kukamuchisye kuti utenga uŵe wakupikanika chenene, soni pane mpaka kusokonasye ngopolelo ja utengawo.
-
Ngopolelo ja liloŵe mpaka jichenje pakujigalila ni yatite pakulikamulichisya masengo liloŵelyo yimpepe ni maloŵe gane mu ngani.
Ndaŵi sine ŵagopolela mpaka asyasye kugopolela mwakuya liloŵe limo ni limo mpela mwaŵalembele mu chiŵecheto chandanda. Nambo yeleyi yikusasosekwa kutenda mwakusamala mnope.
Kwende tulole yisyasyo yakulosya kuti kugopolela mwakuya liloŵe limo ni limo mpaka kwasokonasye ŵakuŵalanga:
-
Malemba gakusakamulichisya masengo maloŵe gakuti “kugona” pakusala ya kugona kusyesyene kapena kuwa. (Mateyu 28:13; Masengo 7:60, maloŵe gamwiŵanda.) Maloŵega pagakamulichisye masengo pakwamba ya chiwa, ŵagopolela Baibulo mpaka ajonjechesye maloŵe gakuti “chiwa” ku maloŵega kuti gaŵe “kugona mu chiwa.” Yeleyi mpaka yimkamuchisye mundu jwakuŵalanga kuti akasokonechela.—1 Akolinto 7:39; 1 Atesalonika 4:13; 2 Petulo 3:4.
-
Ndumetume Paulo ŵakamulichisye masengo maloŵe gagakusasimanikwa pa Aefeso 4:14 gele pakugagopolela mwagaŵelele ku chiŵecheto chandanda mpaka gagopolele kuti “ung’asi wakusatenda ŵandu pakamulichisya masengo kampila kakola makona.” Maloŵe gakuluŵika gakalaga gakusasala ya ung’asi wakusatenda ŵandu pakusaka kwaloŵesya ŵane pakamulichisya masengo kampila keleka. Mu yiŵecheto yejinji, kagopolele kamti mpela keleka kali kangapikanika chenene. Nambo maloŵega gakusapikanika chenene ngopolelo jakwe pagagopolele kuti “ŵandu ŵaunami ŵakusiŵasokonasya ŵane.”
-
Liloŵe lya Chigiliki liŵalikamulichisye masengo pa Aloma 12:11 kuligopolela mwaliŵelele mpaka tujile kuti “kutokota kwa msimu.” Kagopolele keleka mu Chisungu kangasala ngopolelo jisyesyene ja maloŵego. Myoyo mu Baibulo ajino maloŵega ŵagagopolele kuti “msimu weswela umpeje machili.”
-
Mwachajendele chiŵecheto chandanda: “ŵakulaga mwausimu”
Kugopolela kwakwe: “ŵandu ŵakusamanyilila kuti akusosekwa Mlungu kuti ŵalongoleleje”
Pandaŵi jiŵalalichilaga Yesu ali petumbi, ŵakamulichisye masengo maloŵe gele ŵajinji agagopolele kuti “Ŵana upile ŵandu ŵali ŵakulaga mwausimu.” (Mateyu 5:3, King James Version) Nambo mu yiŵecheto yejinji, kagopolele keleka kali kangapikanika chenene. Ndaŵi sine, kugopolela maloŵe gelega mwagaŵelele ku chiŵecheto chandanda mpaka gapikaniche mpela kuti mundu ‘jwakulaga mwausimujo’ ali jwangaganisya chenene, jwangali machili soni akusatenda yindu mwambwaji. Nambo mfundo jaŵasakaga Yesu kwajiganya ŵandu pelepa jaliji jakuti, kusangalala kwawo kwangadalila kupata yindu yakuchilu, nambo kukusadalila pa kumanyilila kuti akusosechela Mlungu kuti ŵalongoleleje. (Luka 6:20) Myoyo, kagopolele kambone ka maloŵega mwakamulana ni chiŵecheto chandanda kali kakuti “ŵandu ŵakusamanyilila kuti akusosekwa Mlungu kuti ŵalongoleleje” kapena kuti “ŵandu ŵakusamanyilila kuti akusosechela Mlungu.”—Mateyu 5:3; The New Testament in Modern English.
-
M’malo gejinji, maloŵe ga Chihebeli gaŵagagopolele kuti “jelasi” kapena “wiwu” gakusalandana ngopolelo jakwe ni maloŵe ga Chisungu gagakusalosya kuti mundu jwine akutumbila ligongo lyakuti mjakwe jwapamtima akutenda yindu yangakulupichika kapena kukumbila mwakulemwecheka yindu yakwete ŵane. (Misyungu 6:34; Yesaya 11:13) Nambo maloŵe ga Chihebeli gagaga gakwetesoni ngopolelo jine jambone. Mwachisyasyo, maloŵega mpaka agakamulichisye masengo pakusala ya “kulipeleka mnope” kapena yakusatenda Yehofa pakusachilila kwachenjela ŵakutumichila ŵakwe, kapenasoni yakusasaka Yehofajo yakuti ‘tumtumichileje jwalakwe pejo ni mtima wosope.’ (Ekisodo 34:14; 2 Ayimwene 19:31; Esekiyele 5:13; Sekaliya 8:2) Maloŵega mpaka agakamulichisyesoni masengo pakwamba ya ŵakutumichila ŵakulupichika ŵa Mlungu “ŵakusalipeleka mnope” kwa Mlungujo soni pa kumlambila jwalakwe, kapenasoni yakusatenda jemanjajo pa ‘ngalechelela ungakulupichika’ wakusalosya ŵandu kwa Mlungujo.—Salimo 69:9; 119:139; Numeli 25:11.
-
Maloŵe ga Chihebeli gakuti yadh ndaŵi syejinji akusagagopela kuti “mkono,” nambo pakujigalila mwajikwendela ngani, maloŵega mpaka agagopolelesoni kuti “ulamusi,” ‘kupeleka mwakusachilila,’ “machili” soni m’matala gane gejinji
Maloŵe ga Chihebeli gele ndaŵi syejinji gakusasala ya mkono wa mundu gakwete ngopolelo syakulekanganalekangana. Pakujigalila mwajikwendela ngani, maloŵega mpaka gajimile “ulamusi,” ‘kupeleka mwakusachilila,’ kapena “machili.” (2 Samuyele 8:3; 1 Ayimwene 10:13; Misyungu 18:21) Mwamti maloŵega akusagagopolelasoni m’matala gakulekanganalekangana gakwana 40 mu Baibulo ja Chilambo Chasambano ja Malemba Geswela ja Chisungu.
Ligongo lya yosopeyi, kugopolela Baibulo kukusasaka yejinji ngaŵaga kwamba kugopolela liloŵe lya m’chiŵecheto chandanda mwakulandana palipose palikusimanikwa. Jwagopolela akusasosekwa kuŵa jwakusamala pakusagula maloŵe gampaka akamulichisye masengo mu chiŵecheto chakwe, kuti ngopolelo ja maloŵego jiŵe jakulandana ni ngopolelo ja maloŵe ga m’chiŵecheto chandanda. Konjechesya pelepa, kuti yagopoleleyo yiŵe yangasawusya kuŵalanga, jwalakwe akusasosekwa kuyilemba mwakamulana ni malamusi ga kalembe ka chiŵecheto chakwecho.
Nambope, jwagopolela Baibulo ngakusosekwa kwamba kugopolela mwakamulana ni nganisyo syakwe soni ngakusosekwa kuchenga kapena konjechesya kapenasoni kuleka mfundo syakusosekwa syasyaliji m’chiŵecheto chandanda. Myoyo, atamose kuti kugopolanya mnope pagopolela utenga wa m’Baibulo mpaka kutendekasye kuti utengawo uŵe wangasawusya kuŵalanga, nambope ndaŵi sine yeleyi mpaka yitendekasye jwakuŵalanga kulepela kupikana utenga usyesyene wa m’Baibulo.
Kugopolela mwakuya yijiganyo ya dini mpaka kumtendekasye jwagopolela kugopolela yakulemwecheka. Mwachisyasyo, pa Mateyu 7:13 pakusati, “Msewu welanguche ukwawula ku chonasiko.” Ŵagopolela ŵane ligongo lyakujigalika ni yijiganyo ya dini, akusakamulichisya masengo maloŵe gakuti “ku helo” mmalo mwakamulichisya masengo maloŵe ga Chigiliki gagakusagopolela kuti “ku chonasiko.”
Jwagopolela Baibulo akusosekwa kuganichisyasoni yakuti Baibulo jalembedwe pakamulichisya masengo maloŵe gangasawusya kupikana kwa ŵandu mpela alimi, abusa ŵa yilango soni ŵakuwulaga somba. (Nehemiya 8:8, 12; Masengo 4:13) Myoyo, Baibulo jegopoleledwe chenene jikusakola utenga wakupikanika chenene kwa ŵandu ŵambone mtima pangajigalila kwakutyochela ŵanduwo. Maloŵe gambone soni gangasawusya kupikana kwa ŵandu wosope ni gagali gakusosekwa mnope pagopolela, kulekangana ni kukamulichisya masengo maloŵe gagali gakumanyika kwa ŵandu ŵakuŵalanjikape.
Ŵagopolela Baibulo ŵajinji atyosisye mwamele lina lya Mlungu lyakuti Yehofa m’Mabaibulo gagopolele masiku agano. Jemanjaji atesile yeleyi atamose kuti linalyo likusasimanikwa m’mipukutu jakala ja Baibulo. (Alole Yakumbesi A4.) M’Mabaibulo gejinji atyosisyemo linali ni kuŵikamo lina lya udindo lyakuti “Ambuje.” Mwamti ŵagopolela ŵane ayikene pakutendekasya kuti yiwonecheje mpela kuti Mlungu nganakola lina. Mwachisyasyo, m’Mabaibulo gane ŵagopolele lipopelo lya Yesu lyalikusasimanikwa pa Yohane 17:26 kuti, “Une ndendekasisye kuti wawojo amanyiche kwa jemanjaji,” soni pa Yohane 17:6 ŵagopolele kuti, “Une ndendekasisye kuti wawojo amanyiche kwa ŵandu ŵaŵambele.” Nambo kugopolela kusyesyene kwa lipopelo lya Yesuli kuli kwakuti, “Une namanyisye jemanjaji lina lyawo,” soni “Nalimanyikasisye lina lyawo kwa ŵandu ŵaŵambele une.”
M’maloŵe gandanda ga mu Baibulo jandanda ja Chilambo Chasambano ja Chisungu ŵaŵechete kuti, “M’weji nganitugopolela Malemba mwagopolanya mnope. Tutesile yakomboleka kuti tugopolele mpela mwachajendele chiŵecheto chandanda. Tutesile yeleyi mnopemnope m’malo gele gatwayiweni kuti kukamulichisya masengo maloŵe gakuluŵika ga Chisungu chigakundeje kutenda myoyo, kapenasoni m’malo gele kugopolela mpela mwachajendele chiŵecheto chandanda ngakukusokonasya utengawo.” Myoyo, Komiti Jagopolela Baibulo ja Chilambo Chasambano jatesile yakomboleka kuti jitende yindu mwakusamala pangani jakukamulichisya masengo maloŵe gakusala mwawuŵelele utenga m’chiŵecheto chandanda, pandaŵi jimopejo ali mkuŵambala maloŵe gampaka gatendekasye kuti utenga ukapikanika chenene kapena kusiŵa ngopolelo jakwe. Kutenda yeleyi, kukamuchisye kuti utenga wa m’Baibuloji ŵandu awuŵalanjeje mwangasawusya soni kuti jwakuŵalanga akulupilileje kuti maloŵe gakusalilidwa gakuŵalangago gagopoleledwe mwakuŵajilwa.—1 Atesalonika 2:13.

