Lí zu-pere

Ziova Ŋɔsêre-faa Kɛ́-ɓelai

Zîi-wooi siɣe ya ŋwɛ̂lii Kpelle

Ŋãa Siɣeɛ—M̀ɛnii Dâda-ŋa Díkaa Moi

Ŋãa Siɣeɛ—M̀ɛnii Dâda-ŋa Díkaa Moi

Kóraŋ támaa yée mu, nûa da mɛni nyɔ́mɔɔ támaa ɓó a Ziova Ŋɔsêre-faa Kɛ́-ɓelai láa kpɛ́ni fêi dífa ŋãa siɣe. Nyaŋ dífa ŋãa siɣe kpɛ́ni fêi gáa a tɔ̂ŋ Ŋâla-kɔlɔi su ‘káfe ŋãa mii’. Kɛ́ɛ, nyíŋi a kaa dâda-ŋa líi ŋwana kpɛ́ni fêi è kɛ̀ díkili-ŋa à gɛ́ɛ ŋãa siɣeɛ lɛ́lɛɛi.—Dikɛ-mɛni-ŋai 15:29.

Kɛ́ɛ, diai daâ namu dâda tíi sui, daâ pere sîi támaa lɛ́ nyii da pɔri tíi kɛ́i la kɔlɔ-fela-ɓela dîa nyii ŋãa mɛni fa kɛ naa.

Stanford University Ŋɔsale Kɔlɔ-pɛ́rɛi ŋɔkɔlɔ-ŋai dɔnɔ nyii dakɛ ma Stanford Medicine Magazine, è Lôopo tɛɛ góraŋ 2013 su. Nyaŋ ŋɔlôopoi gwaa ta ma è mò nyɛɛ “Nûa Támaa Dífe Ŋwɛ̂lii A Ŋãa—Lé Ɓé Pa A Mɛni Kɛ́ɛ Ŋí?” Gɔlɔi tí pɔ̃yɛ nuu, Sarah C. P. Williams, è mò nyɛɛ: “Kóraŋ wala támaa tɛɛ pôlu ma, nûa daâ gáa à gɛ́ɛ ŋéniɛi gwaa kélee, sale-pɛ́rɛ-ŋa díkaa ŋãa támaa tɛɛi kɔlɔ-fela-ɓela pɔ́, kɛ́ɛ dífe ɓáloi.”

Gɔlɔi tí namu è mɛnii pɔ̃yɛ Patricia Ford nyii gɛ dífa ŋãa tɛɛ nûa pɔ́ Pennsylvania Sale-pɛ́rɛi mui è mò nyɛɛi: “Dâda-ŋa dí maa-kɔ́ri à gɛ́ɛ kɔlɔ-fela-nuu a wala ŋãa siɣe, va ɓálo. Tãi taŋa, a kɛ́, * kɛ́ɛ tãi támaa, va kɛ a tɔ̃ɣâ.

Dr. Ford nyii a tíi kɛ Ziova Ŋɔsêre-faa Kɛ́-ɓelai 700 ma kóraŋ kélee, è mò nyɛɛi: “Dâda-ŋai ŋa lono dípɔi dí támaa è kɛ díkili-ŋa à gɛ́ɛ kɔlɔ-fela-nuu a wala ŋãa siɣe, va ɓálo . . . Nýãa kpîŋ bere ɓé è kɛ la ńgili-ŋa. Kɛ́ɛ, ŋa gaa à gɛ́ɛ tɔ̃yâ fei, ya pɔri kɔlɔ-fela-nuu ŋɔfúlu-laai maa-kɔ̃ɔi ŋãa mɛni fa kpîŋ kɛ zu.”

Manâai su, góraŋ 2012 su, gɔlɔi Archives of Internal Medicine è lôopo tɛɛ é pîlaŋ kóraŋ 28 kɔlɔ-fela-nuu tɔnɔ ma nyii dí tíi kɛ níi-gbɛ̃ɣa ma. Ziova Ŋɔsêre-faa Kɛ́-ɓelai nyii dí tíi kɛ́ɛ tí kɛ dîai, dí ɓalo a maa félaa é tɛɛ diai ŋãa siɣei dîa. À gɛ́ɛ dí tíi kɛ Ziova Ŋɔsêre-faa Kɛ́-ɓelai dîa, naa fé kɛ́ ní a gbanaŋɔɔ nyaŋ dífúlu-laai su è kôyaa a kóraŋ 20 é tɛɛ diai ŋãa siɣei dîa.

Wall Street Journal dí bɔ̃yɛ a Dɛ́niŋ 18, 2013, è mò nyɛɛi: “Daâ díi ŋãa siɣe mɛni fé zui kɛ́ kɔlɔ-fela-ɓela támaa dîa nyii-ŋai Ŋâla-kɔlɔi ŋɔŋãa tɔ̂ŋ siɣe a gbanaŋɔɔ kóraŋ támaa yée mu. Sâa, sale-pɛ́rɛ támaa káa tíi kɛ́i kɔlɔ-fela-ɓela dîa ŋãa mɛni fé zu . . .Dâda-ŋai da tíi kɛ́ nûa dîai, diyɛɛ, é tee gâpa mɛnii ma, ŋãai laai kɛ pere, da ŋãai tɛɛ pere, ya tíi kɛ kɔlɔ-fela-nuu ma ŋãa mɛni a wàla kɛ zu, a gɛ ǹúui tí fa kɔ́lɔ-fela takpɛ́ni sɔlɔ ɓó ŋãai tí sârai, tela, va namu zale-pɛ́rɛi mu.”

M̀ɛni ɓé Robert Lorenz, nyii ŋãasale mɛnii láa tûɛ Cleveland Sale-pɛ́rɛi la è mò nyɛɛ: “Ya ŋãa tɛɛ kɔlɔ-fela-nuu pɔ́, ya gaa yɛ̂ɛ ŋãai káa tíi kɛ́i  . . Kɛ́ɛ tãi su kôyaa a tɛɛ, ya gaa à gɛ́ɛ vé tí.”

À gɛ́ɛ I Ziova Ŋɔsêre-faa Kɛ́-ɓelai díkili-ŋa-siai kɔ́lɔŋ é pîlaŋ ŋãa mɛni ma, m̀ɛnii “Frequently Asked Questions—Why Don’t You Accept Blood Transfusions?” káa