KA LOGO te haha’i ki te ’u kupu “nefesi” pea mo “laumālie,” e feafea’i tanatou mahino kiai? Tokolahi te haha’i ’e nātou tui ko te ’u kupu ’aia ’e faka ’uhiga ki he me’a ’e fakapulipuli pea mo tuputupua ’e nofo ’i totatou sino. ’E nātou manatu ko te koga fakapulipuli ’aia ’o te tagata, ’e mavae ’i te sino mokā tou mamate pea ’e toe hoko atu tona ma’uli. ’I te kua mafola ’o te akonaki ’aia, tokolahi ’e nātou punama’uli mokā nātou ’ilo’i ’e mole tu’u te manatu ’aia ’i te Tohi-Tapu. Koteā ’aē ’e ’ui ’i te Folafola ’a te ’Atua ’o ’uhiga mo te nefesi pea mo te laumālie?

TE “NEFESI” ’I TONA FAKA’AOGA’I ’I TE TOHI-TAPU

Tou talanoa mu’a ’o ’uhiga mo te nefesi. ’E koutou manatu’i ko te Tohi-Tapu ne’e ’uluaki tohi ’i te lea faka Hepeleo pea mo faka Keleka. Ka talanoa te Tohi-Tapu ’o ’uhiga mo te nefesi, pea ko te ’u tagata faitohi ’a te Tohi-Tapu ne’e nātou faka’aoga’i te kupu faka Hepeleo nèphèsh pe’e ko te kupu faka Keleka psukhê. ’E faka’aoga’i tu’a 800 tupu te ’u kupu ’aia e lua ’i te Tohi-Tapu, pea ’i te Tohi-Tapu Traduction du monde nouveau ’e fakaliliu tu’uma’u ’aki te kupu “nefesi.” Ka koutou vakavaka’i te fa’ahiga faka’aoga’i ’o te kupu “nefesi” ’i te Tohi-Tapu, ’e ’iloga lelei mai ko te kupu ’aia ’e faka ’uhiga (1) ki te haha’i, (2) ki te ’u manu, pe’e (3) ki te ma’uli ’o te tagata pe’e ko te manu. Tou vaka’i age mu’a he ’u vaega faka Tohi-Tapu ’e tou ma’u ai tona ’u faka’aoga’i ’aenī e tolu.

Te haha’i. “Ia ’aho ’o Noe…ko te ’u haha’i ’e tokosi’i, ko nefesi e valu, ne’e hāofaki nātou ’i te vai.” (1 Petelo 3:20, MN) ’E mahino lelei mai ’i te vaega ’aenī, ko te kupu “nefesi” ’e faka ’uhiga ki te ’u haha’i—ko Noe, mo tona ’ohoana, mo tona ’u foha e toko tolu pea mo tanatou ’u ’ohoana. Iā Ekesote 16:16 ’e ma’u ai te ’u fakatotonu ’aē ne’e fai ki te kau Iselaele ’o ’uhiga mo te tae ’o te mane. Ne’e ’ui fēnei age kiā nātou: “Koutou tae te mane…’o faka fe’auga pe ki te kaugamālie ’o te ’u nefesi ’aē ’e nonofo ’i tona falelā.” Koia ne’e tonu ke faka’uta’uta te mane ki te kaugamālie ’o te famili takitahi. ’E tou toe ma’u iā Senesi 46:18, mo Sosue 11:11, mo Gaue 27:37, pea mo Loma 13:1, ia te faka’aoga’i ’o te kupu “nefesi” ki he tagata pe’e ki he ’u haha’i.

Te ’u manu. ’I te hisitolia ’o te fakatupu ’o te malamanei, ’e tou lau fēnei ’i te Tohi-Tapu: “Ne’e toe ’ui e te ’Atua: ‘Ke mahu te ’u vai ’i he ’u nefesi ma’uli pea ke lele he ’u manulele ’i te fuga kele ’i te laulahi ’o te lagi.’ Pea ne’e toe ’ui e te ’Atua: ‘Ke fakatupu e te kele he ’u nefesi ma’uli ’o tahi mulimuli pe ki tona fa’ahiga: te manu lalata, te manu ’e totolo pea mo te manu fekai ’o te kele ’o tahi mulimuli pe ki tona fa’ahiga.’ Pea ne’e hoko te me’a ’aia.” (Senesi 1:20, 24) ’I te vaega ’aenī, ko te ’u ika, mo te ’u manu lalata, pea mo te ’u manu fekai, ’e ’ui ko te ’u manu fuli ’aia ’e ko “he ’u nefesi.” Iā Senesi 9:10, mo Levitike 11:46, pea mo Faka au 31:28, ’e ’ui ai ko te ’u manu lele pea mo te tahi ’u manu ’e ko he ’u nefesi.

Te ma’uli ’o he tahi. ’I ’ihi temi, ko te kupu “nefesi” ’e faka ’uhiga ki te ma’uli ’o he tahi. Ne’e ’ui fēnei e Sehova kiā Moisese: “Kua mate te ’u tagata fuli ’aē ne’e nātou kumi tou nefesi.” (Ekesote 4:19) Koteā ’aē ne’e kumi e te ’u fili ’o Moisese? Ne’e nātou fia matehi ia Moisese. ’I mu’a atu, ’i te temi ’aē ne’e fānau’i ai e Lasele tana tama ko Pesamino, ‘ne’e mavae tona nefesi (he ne’e mate ia).’ (Senesi 35:16-19) Ko Lasele ne’e mate ’i tana faifānau. Koutou toe tokaga’i mo te ’u palalau ’aenī ’a Sesu: “Ko au te tagata tauhi ōvi lelei; ko te tagata tauhi ōvi lelei ’e ina foaki tona nefesi ma’a tana faga ōvi.” (Soane 10:11, MN) Ne’e foaki e Sesu tona nefesi, pe’e ko tona ma’uli, ma’a te malamanei. ’I te ’u vaega faka Tohi-Tapu ’aenī, ’e faka ’uhiga tāfito ia te kupu “nefesi” ki te ma’uli ’o he tahi. Iā 1 Hau 17:17-23 mo Mateo 10:39 (MN), mo Soane 15:13 (MN) pea mo Gaue 20:10 (MN), ’e koutou toe ma’u ai te tahi ’u faka’aoga’i ’o te kupu “nefesi.”

Kapau ’e koutou ako fakalelei ia te Folafola ’a te ’Atua, te Tohi-Tapu, ’e mole koutou ma’u anai he talanoa ki he “nefesi” ’e “tuputupua” pe’e “he’egata.” Kae ’e ’ui ’i te Tohi-Tapu ko te nefesi ’e mate ia. (Esekiele 18:4, 20) Koia, ’e ’ui ’i te Tohi-Tapu ko he tahi kua mate ’e ko he “nefesi mate.”—Levitike 21:11

TE FAKA ’UHIGA ’O TE “LAUMĀLIE”

Tou vaka’i age mu’a te faka’aoga’i ’o te kupu “laumālie” ’i te Tohi-Tapu. Ko ’ihi ’e nātou manatu ko te “laumālie” ’e ko he tahi kupu ’o ’uhiga mo te “nefesi.” Kae ’e hala ia te manatu ’aia. ’E fakahā lelei ’i te Tohi-Tapu ia te kehekehe ’o te “laumālie” pea mo te “nefesi.” Koteā ’aē ’e nā kehekehe ai?

Ko te ’u tagata faitohi ’o te Tohi-Tapu, ne’e nātou faka’aoga’i te kupu faka Hepeleo rouah pe’e ko te kupu faka Keleka pneuma ’o ’uhiga mo te “laumālie.” ’E fakahā ’i te Tohi-Tapu te ’uhiga ’o te ’u kupu ’aia. ’E ’ui fēnei iā Pesalemo 104:29: “Kapau ’e ke to’o [Sehova] tonatou laumālie [rouah], ’e nātou mamate ai, pea ’e nātou toe liliu ki tonatou efu.” Pea ’e ’ui iā Sakopo 2:26 “ko te sino ’e mate mo kapau ’e mole hona laumālie [pneuma].” Koia ’i te ’u vaega ’aenī, ’e faka ’uhiga te kupu “laumālie” ki te me’a ’aē ’e ina fakama’uli he sino. Kapau ’e mole ’i ai te laumālie, pea ’e mate te sino. Koia, ’i te Tohi-Tapu ko te kupu rouah ’e mole fakaliliu ’aki pe te kupu “laumālie,” kae ’e toe fakaliliu foki ’aki te kupu “mālohi,” pe’e ko he mālohi ’o te ma’uli. Ohage la, ’o ’uhiga mo te Tulivio ’i te temi ’o Noe, ne’e ’ui fēnei e te ’Atua: “’E au fakatō anai he lōmaki ki te kele, mo’o faka’auha ’i te lalo lagi te kakano fuape ’aē ’e gāue ai te mālohi [rouah] ’o te ma’uli.” (Senesi 6:17; 7:15, 22) Koia ko te “laumālie” ’e ko he mālohi fakapulipuli (te mālohi ’o te ma’uli) ’e ina fakagaūgaūe te ’u me’a ma’uli fuli.

’E mole tatau te nefesi mo te laumālie. ’E ’aoga te laumālie ki te sino ohage pe ko te ’aoga ’o te hila ki te lātio ke feala hana ha’ele. Mo’o fakatā te ’alu’aga ’aia, tou talanoa ’o ’uhiga mo te lātio. Ka koutou fakaha’ele he lātio ne’e koutou ’ai kiai hona ’u fo’i maka, ’e ha’ele anai ’uhi ko te hila ’a te ’u fo’i maka ’aia. Kae kapau ’e mole ’i ai hona ’u fo’i maka, pea ’e mole ha’ele anai ia. ’E toe feiā ki he fo’i lātio ’e kua ’unuhi. ’O toe feiā pe, ko te laumālie ’e ko te mālohi ’aē ’e ina fakama’uli totatou sino. Ohage ko te hila, ’e mole logo’i e te laumālie he me’a pea ’e mole hana fakakaukau, he’e ko he mālohi pe ia. Kae kapau ’e mole ’i ai te laumālie ’aia, pe’e ko te mālohi ’o te ma’uli ’aia, pea ko totatou sino ’e ‘mate, pea ’e toe liliu ki te efu,’ ohage ko tona ’ui e te tagata fai pesalemo.

’O ’uhiga mo te tagata mokā mate, ’e ’ui fēnei iā Tagata Tānaki 12:7: “Ko te efu [’o tona sino] ’e toe liliu ki te kele ohage ko tona kamata’aga, pea ko te laumālie ’e toe liliu ki te ’Atua mo’oni ’aē ne’e ina foaki mai.” Ka mavae ’i te sino te laumālie pe’e ko te mālohi ’o te ma’uli, pea ’e mate te sino pea ’e toe liliu ia ki te fa’ahi ’aē ne’e to’o mai ai—ia te kele. ’O feiā pe mo te mālohi ’o te ma’uli, ’e to’e liliu ki tona ha’u’aga—ia te ’Atua. (Sopo 34:14, 15; Pesalemo 36:9) ’E mole faka ’uhiga leva ko te mālohi ’o te ma’uli ’e ’alu mo’oni ki te lagi. Kae ko tona faka ’uhiga, ko he tahi kua mate, ’e fakalogo tona toe fakama’uli kiā Sehova ’Atua. ’E ko te mālohi pe ’o te ’Atua ’aē ka ina lava toe foaki te laumālie, pe’e ko te mālohi ’o te ma’uli, mo’o toe fakama’uli ake he tahi.

’E ko he me’a fakaloto fīmālie ’aupito tatatou ’ilo’i ’aē ’e fakatu’uake anai e te ’Atua ia nātou fuli ’aē ’e mālōlō ’i “te ’u faitoka”! (Soane 5:28, 29, MN) ’I te temi ’aia ’o te fakatu’uake, ’e toe fa’u anai e Sehova he ’u sino fo’ou ma’a te haha’i ’aia ’aē ne’e kua mamate pea mo ina ’ai kiai te laumālie, pe’e ko te mālohi ’o te ma’uli, ke feala hanatou mā’u’uli. ’E ko he ’aho fiafia anai!

Kapau ’e koutou fia ma’u he tahi ’u fakamahino ’o ’uhiga mo te kupu “nefesi” pea mo te kupu “laumālie” ’i tona faka’aoga’i ’i te Tohi-Tapu, ’e koutou ma’u anai te ’u fakamahino ma’uhiga ’i te kaupepa Koteā ’Aē ’e Hoko Kia Tatou Mokā Tou Mamate?, pea mo te pasina 135 ki te 140 ’o te tohi Comment raisonner à partir des Écritures, ne’e tā te ’u tohi ’aia e lua e te kau Fakamo’oni ’a Sehova.

← Vaka’i te pasina ’o te kāpite