Pakadto ha sulod

Pakadto ha mga sulod

 BULIG PARA HA NAMATAYAN HIN HINIGUGMA

Paglampos ha Pagtaguminatay—An Imo Mahimo Buhaton Yana

Paglampos ha Pagtaguminatay—An Imo Mahimo Buhaton Yana

Kon namimiling ka hin sagdon kon paonan-o aatubangon an pagtaguminatay, posible nga damu an imo mabibilngan​—an iba mapulsanon, an iba diri. Posible nga tungod ito kay, sugad han gin-unabi na, iba-iba an paagi han pagtaguminatay han kada tagsa. An epektibo ha usa bangin diri makabulig ha iba.

Bisan pa hito, may nangunguna nga mga giya nga napamatud-an nga nakabulig ha damu. Agsob nga gin-uunabi ito han eksperto nga mga magsaragdon, ngan nagpapakita liwat ito han diri nadadaan nga mga prinsipyo han kadaan nga libro han kinaadman, an Biblia.

1: KARAWATA AN BULIG HAN PAMILYA NGAN KASANGKAYAN

  • Gintatagad ini han pipira nga eksperto sugad nga an pinakaimportante nga paagi basi malamposan an pagtaguminatay. Pero usahay, karuyag mo mag-usahan. Bangin maaringit ka pa ngani ha mga nangangalimbasog pagbulig ha imo. Normal la ito.

  • Ayaw hunahunaa nga sadang ka pirme makig-upod ha iba, kondi ayaw liwat hira igtabog pahirayo. Aw, bangin pagkinahanglanon mo an ira bulig ha tidaraon. Mahigugmaon nga sumati hira kon ano an imo kinahanglan ha presente ngan kon ano an diri.

  • Uyon ha imo panginahanglan, magin timbang ha paggahin hin panahon kaupod an iba ngan panahon para mag-usahan.

PRINSIPYO: “An duduha mauruupay han uusa la, . . . Kon matumba an usa ha ira makakabulig hin pagbangon ha iya an ikaduha.”​—Eklesiastes 4:9, 10, Maupay nga Sumat.

 2: BANTAYI AN IMO GINKAKAON NGAN PAG-EHERSISYO

  • An pagkaon hin husto mabulig nga maatubang an istres han kamatyi. Kaon hin iba-iba nga klase hin prutas, utan, ngan pagkaon nga hitaas ha protina.

  • Inom hin damu nga tubig ngan masustansya nga irimnon.

  • Kon nawad-an ka hin gana ha pagkaon, agsob nga kaon hin talagudti. Puydi ka liwat kumonsulta ha doktor para hin angayan nga supplement. *

  • An madagmit nga paglakat-lakat ngan iba pa nga porma hin ehersisyo makakaiban han negatibo nga mga pagbati. An pag-ehersisyo mahimo maghatag hin higayon ha pagpamalandong han imo sitwasyon o makabulig nga diri ka maghinunahuna hito.

PRINSIPYO: “Waray tawo nga nasisina ha iya kalugaringon nga lawas, lugod ginpapakaon ngan ginpapaura niya ito.”​—Efeso 5:29.

3: MAGKAADA SAKTO NGA ORAS HA PAGKATUROG

  • Importante hinduro an katurog, pero labi nga importante ini ha mga nagtataguminatay, kay an sugad nga kasubo nagdadara hin duro nga kakapoy.

  • Magin mahunahunaon ha kadamu han imo gin-iinom nga may caffeine ngan alkohol kay puydi ini makaulang ha imo pagkaturog.

PRINSIPYO: “Maoroopay an usa ka harup, dara an kalinaw, kay han duha ka harup dara an kabudlay ngan an panalinguha ha hangin.”​—Eklesiastes 4:6.

 4: MAGIN MAPAUYON-UYON

  • Karawata nga iba-iba an paagi ha pagtaguminatay. Ikaw an kinahanglan mag-usisa kon ano nga paagi an makakabulig ha imo.

  • Para ha damu, mapulsanon an pagpahayag han ira kasubo, samtang an iba karuyag nga itago la ito ha ira kalugaringon. Iba-iba an opinyon han mga eksperto kon mapulsanon ba an pagpahayag han inaabat han usa basi malamposan an kasubo. Kon kinahanglan mo makiistorya kondi nag-aalang ka, makakabulig ha imo an talagudti nga pagpahayag han imo inaabat ha usa nga duok nga sangkay.

  • May mga nasiring nga an pagtangis nakakabulig ha pag-atubang ha kasubo, pero an iba nakarekober bisan kon waray hira magtinuok gud.

PRINSIPYO: “An [tagsa nga] kasingkasing maaram han iya kalugaringon nga kapaitan.”​—Proberbios 14:10.

 5: LIKAYI AN NAKAKADAOT NGA BUHAT

  • Nangangalimbasog an iba nga namatayan nga ibanan an ira kasakit pinaagi ha pag-ininom o pagdroga. An sugad nga paagi nakakadaot ha kalugaringon. An kalipay tikang hito temporaryo la ngan mahimo magtugway ha duro nga kadaot. Pamiling hin diri nakakadaot nga paagi ha pag-iban han imo inaabat.

PRINSIPYO: “Limpyohan naton an aton kalugaringon ha ngatanan nga kahugaw.”​—2 Corinto 7:1.

6: TIMBANG NGA GAMITA AN IMO PANAHON

  • Naobserbaran han damu nga mapulsanon an paggamit hin panahon ha pagtaguminatay o pagpamalandong ngan pag-atubang han kasakit, ngan an pagkaada panahon ha aktibidad nga temporaryo nga makakabulig ha ira nga makalimot hito.

  • Bangin temporaryo nga makalimot ka han imo kasakit pinaagi ha pagkaada panahon ha kasangkayan, paghibaro hin bag-o nga abilidad, o pagpahalibway.

  • Samtang nalabay an panahon, posible nga magbag-o an imo rutina. Bangin maobserbaran mo nga diri na sugad kaiha ngan kaagsob an imo kasubo​—usa nga natural nga proseso ha pagrekober.

PRINSIPYO: “Ha tagsa nga butang mayada usa ka panahon, . . . may panahon ha pagtangis, ngan may panahon ha pagtawa; may panahon ha pagkabido, ngan may panahon ha pagsayaw.”​—Eklesiastes 3:1, 4.

 7: PAGTIPIG HIN RUTINA

  • Ibalik dayon an imo normal nga rutina kon posible na.

  • Kon gintitipigan mo an imo rutina ha pagkaturog, pagtrabaho, ngan iba nga buruhaton, mabulig ito nga makabalik ka ha imo normal nga kinabuhi.

  • An pagin okupado pirme ha positibo nga buruhaton makakabulig ha pag-iban han kasakit nga imo inaabat.

PRINSIPYO: “Hiya diri manunumdum gud han mga adlaw han iya kinabuhi; tungud kay an Dios nabaton ha iya ha kalipay ha iya kasingkasing.”​—Eklesiastes 5:20.

8: LIKAYI AN PAGHIMO DAYON HIN DAGKU NGA DESISYON

  • Kadam-an han naghihimo dayon hin dagku nga desisyon han mamatay an ira hinigugma an nagbabasol ha urhi.

  • Kon posible, palabya an makatadunganon nga kahilawigon hin panahon antes bumalhin, magliwan hin trabaho, o ipanhatag o ipanlabog an mga butang han namatay.

PRINSIPYO: “An mga hunahuna han madoroto tipakadto la ha kahuraan; kondi an tagsatagsa nga madinalidalion nagdadagmit la ha kakulangan.”​—Proberbios 21:5.

 9: HINUMDUMI AN IMO HINIGUGMA

  • Para ha damu nga nagtataguminatay, mapulsanon an pagbuhat hin mga buruhaton nga magpapahinumdom ha ira han ira namatay na nga hinigugma.

  • Bangin makaliaw ha imo an pagkolekta hin mga retrato ngan butang, o pagsurat hin mga panhitabo ngan istorya nga karuyag mo mahinumdoman.

  • Tipigi an mga butang nga magpapahinumdom hin makalilipay nga mga panhitabo, ngan kitaa ito kon andam ka na.

PRINSIPYO: “Hinumdomi niyo an mga naglabay nga panahon.”​—Deuteronomio 32:7, Maupay nga Sumat.

10: PAGBAKASYON

  • Bangin kinahanglan mo magbakasyon.

  • Kon diri praktikal an hilawig nga bakasyon, bangin puydi ka magbakasyon ha sulod hin usa o duha ka adlaw la basi mag-hiking, mamasyada, o magbiyahe.

  • Bisan an madaliay nga pagbag-o ha imo nahiaraan mahimo makabulig basi ka maliaw.

PRINSIPYO: “Kadto kita ha mamingaw nga lugar ngan pamahuway kita didto.”​—Marcos 6:31.

 11: BULIGI AN IBA

  • Hinumdumi nga ha kada pagbubulig mo ha iba nabubuligan ka.

  • Mahimo mo tikangan pinaagi ha pagbulig hadton naapektohan han kamatay han imo hinigugma, sugad han iyo kasangkayan o paryente nga nanginginahanglan liwat hin pagliaw.

  • An pagsuporta ngan pagliaw ha iba mahimo magbalik han imo kalipay ngan katuyoan ha kinabuhi.

PRINSIPYO: “Mas makalilipay an paghatag kay ha pagkarawat.”​—Buhat 20:35.

12: USISAHA UTRO AN IMO PRAYORIDAD

  • An kamatyi mahimo maghatag ha imo hin bag-o nga panlantaw ha kon ano gud an importante.

  • Salingabota an higayon ha pagpamalandong kon paonan-o mo ginagamit an imo kinabuhi.

  • Kon ginkikinahanglan, paghimo hin mga pagbag-o ha imo prayoridad.

PRINSIPYO: “Maoroopay an pagkadto ha balay han may kabidoan kay ha pagkadto ha balay han panagtawo: kay ito amo an katapusan han ngatanan nga tawo; ngan an buhi magbubutang hini ha iya kasingkasing.”​—Eklesiastes 7:2.

 Ha pagkamatuod, waray gud makakawara han kasakit nga imo inaabat. Kondi, damu han mga namatayan an makakagpamatuod nga an paghimo hin positibo nga mga pitad, sugad han nakalista dinhi, nakabulig ha ira nga maliaw. Oo, diri ini kompleto nga listahan han posible nga mga paagi basi mawara an kasubo. Pero kon sasarihan ini nga mga suhestyon, maoobserbaran mo nga makakahatag ini ha imo hin pagliaw.

^ par. 13 An Pagpamata! diri nag-iendorso hin bisan ano nga pagtambal.