“Kon naatubang ako hin mga problema ha eskwelahan, nakakabulig ha akon an paghunahuna ha usa nga tawo nga nag-agi na hin puropariho liwat han akon mga problema. Naniningkamot ako nga subaron an iya maopay nga ginbuhat. Mas masayon malamposan an magkuri nga sitwasyon kon may-ada ka maopay nga susbaranan.”—Haley.

 An pagkaada susbaranan makakabulig ha imo nga malikyan an mga problema ngan maabot an imo mga goal. An sekreto amo an pagpili hin maopay nga susbaranan.

•  Kay ano nga dapat magpili hin maopay?

•  Kon paonan-o magpipili

•  An ginsisiring han iba nga batan-on

 Kay ano nga dapat magpili hin maopay?

•   An imo ginpipili nga susbaranan makakaimpluwensya ha imo panggios.

   An Biblia nagsasagdon ha mga Kristiano nga obserbaran adton may mag-opay nga ehemplo. Ito nasiring: “Samtang ginpapamalandong niyo an mag-opay nga mga resulta han ira panggawi, subara an ira pagtoo.”—Hebreo 13:7.

   Tip: An imo ginpipili nga susbaranan puydi magkaada maopay o maraot nga impluwensya ha imo, salit pilia adton may mag-opay gud nga kalidad, diri la adton kilalá o kaedad mo.

   “Damu an akon nahibaroan ha akon igkasi-Kristiano nga hi Adam—ha iya batasan ngan panggawi. Tubtob yana, nahinunumdoman ko pa an espisipiko nga mga butang nga iya ginyakan ngan ginbuhat. Waray hiya ideya nga may-ada hiya daku nga epekto ha akon.”—Colin.

•   An imo ginpipili nga susbaranan makakaapekto ha imo ginhuhunahuna ngan inaabat.

   An Biblia nasiring: “Ayaw kamo palimbong. An magraot nga mga kaupod nakakadaot han mag-opay nga pamatasan.”—1 Corinto 15:33.

   Tip: Pagpili hin susbaranan nga may mag-opay nga kalidad. Ayaw pagbase ha hitsura kay bangin ka la lugod masubo.

   “Kon pirme mo ikukompara an imo kalugaringon ha maghusay ngan gwapo, aabaton mo nga maraksot ka ngan diri importante. Pirme mo na la paghihinunahunaon an imo hitsura.”—Tamara.

   Hunahunaa ini: Kay ano nga diri maopay nga himoon nga susbaranan an mga artista ngan atleta?

•   An imo ginpipili nga susbaranan puydi makabulig o makaulang ha pagkab-ot mo ha imo mga goal.

   An Biblia nasiring: “An tawo nga naglalakat upod han mga maaramon magigin maaramon.”—Proberbios 13:20.

   Tip: Pagpili hin mga susbaranan nga may mag-opay nga kalidad nga karuyag mo subaron. Samtang gin-oobserbaran mo hira, mahibabaro ka hin espisipiko nga mga butang nga puydi mo himoon basi maabot an imo goal.

   “Imbes nga maghimo hin diri espisipiko nga goal sugad hin ‘Karuyag ko magin responsable,’ puydi ka sumiring, ‘Karuyag ko magin responsable pariho kan Jane. Pirme hiya temprano ngan seryoso ha iya mga asaynment.’ ”—Miriam.

   An punto: Kon nagpipili ka hin maopay nga susbaranan, mahimo ka liwat magin maopay nga tawo ha tiarabot.

 Kon paonan-o magpipili

 Puydi ka magpili hin susbaranan ha duha nga paagi.

1.   Puydi ka magpili hin kalidad nga karuyag mo pauswagon ngan pamiling hin indibiduwal nga may sugad hito nga kalidad.

2.   Puydi ka pumili hin indibiduwal nga karuyag mo subaron ngan katapos, pagpili hin kalidad nga may-ada hiya nga karuyag mo ipakita.

 An worksheet nga kaupod hini nga artikulo makakabulig ha imo nga mabuhat ito.

 Puydi mo magin mag-opay nga susbaranan an masunod:

•  Iba nga batan-on. “Karuyag ko magin pariho ha akon best friend. Pirme hiya may panahon para ha iba. Bisan kon mas bata hiya kay ha akon, may-ada hiya mag-opay nga kalidad nga waray ako. Salit karuyag ko hiya subaron.”—Miriam.

•  Mga adulto. Upod hini an imo mga kag-anak o kapariho mo hin gintotoohan. “Maopay ko gud nga susbaranan an akon mga kag-anak. May-ada hira makaruruyag nga mga kalidad. Bisan kon nagsasayop hira, nakikita ko nga matinumanon la gihapon hira. Kon umabot ako ha ira pangidaron, karuyag ko nga sugad gihapon an masiring ha akon han iba.”—Annette.

•  Mga karakter ha Biblia. “Nagpili ako hin mag-opay nga susbaranan tikang ha Biblia—hira Timoteo, Ruth, Job, Pedro, ngan an bata nga babaye nga Israelita—nga an tagsa ha ira may iba-iba nga maopay nga ehemplo. Samtang mas damu an akon nahibabaroan ha ira, nagigin mas tinuod hira ha akon. Nag-i-enjoy gud ako nga adman an mga istorya ha libro nga Subara an Ira Pagtoo, ngan an ‘Indise ng Mabuting Halimbawa’ nga mababasa ha duha nga volume han libro nga Ang mga Tanong ng mga Kabataan—Mga Sagot na Lumulutas.”—Melinda.

 Tip: Ayaw limitahi an imo kalugaringon ha usa la nga susbaranan. Ginsidngan ni apostol Pablo an iya mga igkasi-Kristiano: “Kitaa niyo pirme an mga naglalakat ha paagi nga uyon ha susbaranan nga amon iginpakita ha iyo.”—Filipos 3:17.

 Maaram ka ba? Puydi ka magin maopay nga susbaranan han iba! An Biblia nasiring: “Magin susbaranan ka ha mga matinumanon, ha pagyakan, ha panggawi, ha gugma, ha pagtoo, ha kaputli.”—1 Timoteo 4:12.

 “Bisan kon kinahanglan mo pauswagon an pipira han imo mga kalidad, mahimo ka la gihapon makabulig ha iba nga magin mas maopay. Diri ka maaram kon hin-o an nag-oobserbar ha imo, ngan diri ka maaram kon paonan-o an imo ginyayakan mahimo makagbag-o ha kinabuhi han iba.”—Kiana.