Skip to content

Skip to table of contents

Làm sao để kiểm soát cảm xúc?

Làm sao để kiểm soát cảm xúc?

 CHƯƠNG 26

Làm sao để kiểm soát cảm xúc?

 Bạn nghĩ sao: Lửa có lợi hay có hại? Có thể câu trả lời tùy vào hoàn cảnh. Hãy hình dung bạn đang cắm trại trong rừng vào một buổi tối lạnh lẽo. Bạn cần lửa để sưởi ấm, đó là có lợi. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát, ngọn lửa có thể nhanh chóng lan ra và thiêu rụi cả cánh rừng, đó là có hại.

Điều này tương tự với cảm xúc của bạn. Khi được kiểm soát, chúng có thể mang lại lợi ích, giúp bạn tạo dựng những mối quan hệ nồng ấm. Khi không được kiểm soát, chúng có thể gây hại, không chỉ cho chính bạn mà còn cho những người xung quanh.

Ở tuổi thanh thiếu niên, đôi khi bạn bị nỗi buồn hoặc sự tức giận chế ngự. Làm thế nào để kiểm soát những cảm xúc này? Hãy thảo luận từng điểm một.

Nguôi cơn giận

Thật không dễ để chịu đựng sự tổn thương và nỗi đau khi bị đối xử tệ. Một số người trong trường hợp ấy đã mất tự chủ. Kinh Thánh có đề cập đến những người “hay nóng tính” và “dễ nổi nóng” (Châm ngôn 22:24; 29:22). Đây không phải là chuyện nhỏ, vì cơn giận mất kiểm soát có thể khiến bạn làm những việc mà mình sẽ hối hận. Vậy, làm sao có thể kiểm soát cảm xúc khi bị đối xử tệ?

Trước tiên, hãy suy xét hoàn cảnh để xem bạn có thể bỏ qua không * (Thi thiên 4:4). Hãy nhớ rằng “lấy ác trả ác” sẽ làm mọi việc tệ hơn (1 Tê-sa-lô-ni-ca 5:15). Việc suy xét và cầu nguyện có thể giúp bạn loại  bỏ sự oán giận. Khi làm vậy, cơn giận sẽ không ảnh hưởng nhiều đến bạn nữa.—Thi thiên 37:8.

Nhưng nói sao nếu bạn vẫn bị tổn thương? Kinh Thánh nói: “Có kỳ im lặng, có kỳ nói ra” (Truyền đạo 3:7). Bạn có thể nói chuyện với người làm mình tổn thương không? Nếu đó chưa hẳn là cách tốt nhất, hãy cho cha mẹ hoặc một người thành thục biết cảm xúc của bạn. Nếu ai đó cố tình bắt nạt bạn, hãy gắng sức đối xử tử tế với người ấy.  Bảng nơi trang 221 sẽ giúp bạn chuẩn bị cách đối phó với những tình huống có thể khiến mình phản ứng thiếu suy nghĩ.

Hãy cầu xin Đức Giê-hô-va giúp bạn tránh oán giận người làm mình tổn thương. Hãy nhớ điều này: Dù bạn không thể thay đổi việc đã xảy ra, nhưng bạn có thể thay đổi cách mình phản ứng. Nếu nuôi lòng oán giận, bạn sẽ giống như cá mắc câu, vì đã để người khác kiểm soát suy nghĩ và cảm xúc của mình. Chẳng phải bạn muốn mình là người kiểm soát sao?—Rô-ma 12:19.

 Đối phó với nỗi buồn

Laura, 16 tuổi, chia sẻ: “Gần đây mình rất buồn và hay tự chỉ trích bản thân. Mình khóc rất nhiều và thấy đời chẳng có gì vui”. Như Laura, nhiều bạn trẻ cảm thấy choáng ngợp với những áp lực trong cuộc sống. Còn bạn thì sao? Những đòi hỏi của cha mẹ và thầy cô, thay đổi tâm sinh lý của tuổi dậy thì hoặc cảm giác thất bại vì những sai sót nhỏ có thể khiến bạn khổ sở.

Một số người trẻ thậm chí tự gây thương tích cho cơ thể để giải tỏa u sầu. * Nếu bạn có thói quen này, hãy cố tìm hiểu nguyên nhân. Ví dụ, căng thẳng có thể là một trong những nguyên nhân đó. Vậy, phải chăng vấn đề về gia đình hoặc bạn bè khiến bạn mắc phải thói quen này?

Một trong những cách tốt nhất để đương đầu với cảm xúc tiêu cực là nói chuyện với cha mẹ hoặc một anh chị thành thục. Họ là những người giúp đỡ chúng ta trong lúc khốn khổ (Châm ngôn 17:17). Liliana, 16 tuổi, đã tâm sự với một số chị trong hội thánh. Bạn ấy nói: “Vì các chị lớn hơn mình nên những lời khuyên của họ rất hữu ích. Họ đã trở thành bạn của mình”. * Dana, 15 tuổi, cảm thấy nhẹ nhõm phần nào khi tham gia thánh chức. Bạn ấy kể: “Công việc rao giảng mang lại hạnh phúc và đó là điều tốt nhất mình có thể làm”.

Trên hết, hãy cầu nguyện khi bạn thấy buồn và chán nản. Người viết Thi thiên là  Đa-vít đã gặp rất nhiều nghịch cảnh, ông nói: “Hãy trút gánh nặng cho Đức Giê-hô-va, ngài sẽ nâng đỡ anh em” (Thi thiên 55:22). Đức Giê-hô-va không những biết nỗi đau của bạn mà còn quan tâm đến bạn (1 Phi-e-rơ 5:7). Nếu bị lòng lên án, hãy nhớ rằng ‘Đức Chúa Trời lớn hơn lòng bạn và biết tất cả’ (1 Giăng 3:20). Ngài hiểu rõ tại sao bạn buồn nản và có thể lấy đi gánh nặng đó.

Nếu nỗi buồn kéo dài thì có thể là do vấn đề sức khỏe, chẳng hạn như bệnh trầm cảm. * Trong trường hợp đó, việc  kiểm tra sức khỏe sẽ giúp ích cho bạn. Lờ đi điều này giống như mở nhạc thật to để át tiếng rít của động cơ xe. Bạn không nên cảm thấy xấu hổ về tình trạng của mình. Nhiều bạn trẻ đang được điều trị để vượt qua bệnh trầm cảm hoặc những bệnh tương tự.

Hãy nhớ rằng cảm xúc của bạn cũng giống như lửa. Nó có thể mang lại lợi ích hoặc gây hại, tùy vào sự kiểm soát của bạn. Hãy cố gắng kiềm chế cảm xúc của mình. Có thể đôi lúc bạn nói hoặc làm những điều khiến mình hối tiếc, nhưng hãy kiên nhẫn. Với thời gian, bạn sẽ biết cách kiểm soát cảm xúc thay vì để chúng chế ngự.

TRONG CHƯƠNG TỚI

Bạn có phải là người cầu toàn không? Nếu vậy, làm thế nào bạn có thể đối phó với những thiếu sót của mình?

[Chú thích]

^ đ. 8 Nếu bị bắt nạt, hãy xem Chương 14 của sách này để biết cách đối phó với tình huống ấy. Mặt khác, nếu một người làm bạn tức giận, hãy tìm thông tin hữu ích trong Chương 10.

^ đ. 13 Người tự gây thương tích thì cố tình làm đau chính mình bằng nhiều cách: cắt da thịt, làm phỏng, làm bầm hoặc cào cấu cơ thể.

^ đ. 14 Nếu không thể nói trực tiếp, hãy thử viết thư hoặc gọi điện thoại. Giãi bày tâm sự là bước đầu để chữa lành cảm xúc.

^ đ. 16 Để biết thêm thông tin về bệnh trầm cảm, xin xem Tập 1, Chương 13.

CÂU KINH THÁNH THEN CHỐT

Đừng để điều ác thắng mình, nhưng hãy luôn lấy điều thiện thắng điều ác”.​Rô-ma 12:21.

MẸO

Mỗi ngày, hãy kể cho cha mẹ nghe một chuyện vui nho nhỏ của bạn. Rồi khi vấn đề xảy ra, bạn sẽ dễ tâm sự với cha mẹ hơn và họ cũng sẵn sàng lắng nghe bạn.

BẠN CÓ BIẾT...?

Bạn sẽ khó kiểm soát cảm xúc nếu thiếu ngủ và không đủ chất dinh dưỡng.

KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG!

Cảm xúc tiêu cực mà mình luôn phải đấu tranh là: ․․․․․

Mình sẽ đối phó với cảm xúc ấy bằng cách: ․․․․․

Về đề tài này, điều mình muốn hỏi cha mẹ là: ․․․․․

BẠN NGHĨ SAO?

● Tại sao cơn giận mất kiểm soát làm buồn lòng Đức Chúa Trời?

● Việc không kiềm chế cơn giận có thể gây hại cho bạn thế nào?

● Bạn có thể đối phó với sự buồn nản bằng cách nào?

[Câu nổi bật nơi trang 223]

“Thật an ủi khi biết có một người thật lòng quan tâm đến mình, người mà mình có thể tâm sự khi buồn nản”.—Jennifer

 [Khung/Hình nơi trang 221]

 Trắc nghiệm

Kiểm soát cơn nóng giận

Hoàn thành bảng

Tình huống

Một bạn học chế giễu mình

Cách phản ứng thiếu suy nghĩ

Trả đũa bằng lời nói

Cách ứng phó tốt hơn

Lờ đi và cho người đó thấy mình không bị khiêu khích

Tình huống

Chị gái lấy đôi giày yêu thích của mình mà không hỏi trước

Cách phản ứng thiếu suy nghĩ

Trả đũa bằng cách lấy lại thứ gì đó của chị

Cách ứng phó tốt hơn

․․․․․

Tình huống

Ba mẹ nói là mình sẽ bị phạt

Cách phản ứng thiếu suy nghĩ

․․․․․

Cách ứng phó tốt hơn

․․․․․

[Hình nơi trang 220]

Như một con cá mắc câu, người nuôi lòng oán giận cũng bị người khác kiểm soát