1-2. Tshithu tshi nga vha hani tshithithisi naho tshi tsha ndeme?

 KHA ri ri muṅwe muthu u a ni founela musi ni tshi khou reila. Onoyo muthu a nga vha a tshi khou ṱoḓa thuso yaṋu, fhedzi nga tshenetsho tshifhinga inwi ni khou tea u livhisa ṱhogomelo kha hune na khou ya hone ngauri ni khou reila. Kanzhi ri a ḓiwana ri kha vhuimo ho raloho hune ra tea uri ri vhone uri ndi tshifhio tshine tsha vha tsha ndeme tshine ra tea u livhisa ṱhogomelo khatsho nga tshenetsho tshifhinga.

² Hu na zwithu zwinzhi zwa ndeme zwine ra tea u zwi ita vhutshiloni. Fhedzi zwi re zwa ndemesa ndi u ita zwithu zwine zwa khwaṱhisa vhushaka hashu na Yehova. a (Mat. 6:33) U fana na mureili, vhathu vha Yehova vha tea u humbulisisa nga ha zwithu zwine zwa nga vha thithisa kha u ita zwithu zwine zwa khwaṱhisa vhushaka havho na Yehova.​—Mir. 4:25; Mat. 6:22.

3. Ri ḓo guda mini kha ino thero nahone zwi ḓo ri thusa hani?

³ A hu na muthu ane a ṱoḓa u thithiswa kha u vhea Yehova u thoma vhutshiloni hawe, fhedzi zwi a sokou itea. (Luka 21:34-36) Zwino kha ri haseledze zwithu zwiraru zwine zwa nga ri thusa uri ri livhise ṱhogomelo kha u vhea Yehova u thoma. Tsha u thoma, ndi mini zwine zwa nga ri thithisa? Tsha vhuvhili, Yesu o ita mini uri a si thithiswe? Tsha vhuraru, ndi mini zwine riṋe ra nga zwi ita uri ri sa thithiswe nga tshithu?

NDI MINI ZWINE ZWA NGA RI THITHISA?

4-6. Ndi mini zwine zwa nga ri thithisa uri ri sa kone u vhea Yehova u thoma?

⁴ Roṱhe ri na zwithu zwa ndeme zwine ra tea u zwi ita. Sa tsumbo, khamusi ri tea u ṱhogomela mutakalo washu kana u ita zwiṅwe  zwithu ri tshi khou itela muṱa washu kana riṋe vhaṋe. Ndi ngoho uri zwenezwo zwithu ndi zwa ndeme nahone zwi ṱoḓa tshifhinga tshashu. Fhedzi naa zwenezwo zwithu zwi nga vha zwithu zwine zwa ri thithisa uri ri vhee Yehova u thoma? Zwi nga ri thithisa arali ra thoma u humbulesa nga hazwo na u fhedzesa tshifhinga khazwo.

⁵ Vhunzhi hashu ri tshila fhethu ho ḓalaho vhuvemu na dzikhakhathi dza politiki, hune zwa konḓa uri ri wane tshelede yo eḓanaho u itela u tshila kana khamusi ri khou tshila fhethu hune ho ḓala malwadze manzhi ane a pfukela. (2 Tim. 3:1) Musi zwenezwo zwi tshi itea, ri mbo ḓi tsikeledzea ra vho ḓiwana ri tshi vho humbulesa nga hazwo.

⁶ Khamusi ri ḓivha vhaṅwe vhathu vha re kha vhuṅwe ha vhuimo he ra amba nga haho. Zwi a pfesesea arali vhenevho vhathu vho tsikeledzea vhukuma nga honoho vhuimo. Yehova ho ngo ri sikela uri ri tshile ri fhasi ha wonoyo mutsiko. Wonoyo mutsiko u ita uri vhaṅwe vha pfe u nga a vha khou tshila vhutshilo vhune vha khou ṱoḓa u vhu tshila. Ndi ngazwo vhaṅwe vha tshi lingedza u fhedzesa tshifhinga kha u ḓimvumvusa kana u ya madaloni u itela u hangwa thaidzo dzine vha vha nadzo. Arali na riṋe ra ḓiwana ri kha honoho vhuimo ri nga ita mini? Kha ri vhone uri ndi mini tshe tsha thusa Yesu uri a si thithiswe kha u shumela Yehova.

YESU O LWISANA HANI NA ZWITHITHISI?

7. Ndi mini zwe zwa vha zwi tshi nga thithisa Yesu?

⁷ Yesu o vha a tshi nga kha ḓi vha o thithiswa nga zwithu zwinzhi, zwi ngaho zwa vhutshilo kana zwa politiki. Musi e kha ḽifhasi, vhathu vhanzhi vho vha vha tshi khou tambula nahone vha tshi khou lwala. (Mat. 14:14; Marko 14:7) Vhathu vho vha vha sa ḽi lu ḓifhaho ngauri Vharoma na vhaṅwe Vhayuda vho vha vha tshi khou vha konḓisela vhutshilo. Musi vhathu vha tshi vhona uri Yesu Kristo u na maanḓa nahone u a kona u ita vhuṱolo, vho ṱoḓa u mu ita khosi. (Yoh. 6:14, 15) Zwiṅwe hafhu, Saṱhane o lingedza u linga Yesu nga u mu ṋea mivhuso yoṱhe ya ḽifhasi. Zwenezwo zwo vha zwi tshi nga kha ḓi vha zwo ita uri Yesu a thome u humbula nga ha uri zwi ḓo vha zwavhuḓi lungafhani u vhusa shango. (Mat. 4:8, 9) Na musi Yesu a tshi ṱalutshedza vhafunziwa vhawe zwithu zwi si zwavhuḓi zwe zwa vha zwi tshi ḓo itea khae, muapostola Petro o mu vhudza uri: “Murena u songo amba zwithu zwo raloho.” Enea maipfi o vha a tshi nga kha ḓi vha o thithisa Yesu kha zwe a vha o rumelwa uri a zwi ite fhano shangoni.​—Mat. 16:21, 22.

8. Yesu o lwisana hani na zwithithisi?

⁸ Yesu o lwisana hani na zwenezwo zwithithisi? O ita zwithu zwiraru. Tsha u thoma, o edzisa nḓila ine Yehova a humbula ngayo. (Yoh. 8:28; 14:9) Tsha vhuvhili, o dzula o farakanea nga u huwelela. (Mat. 9:35) Tsha vhuraru, o vha a tshi ḓivha zwine zwa vha zwa ndemesa. (Yoh. 4:34) Ndi ngazwo o kona u hana musi Saṱhane a tshi lingedza u mu linga. Naho o vha a tshi zwi ḓivha uri Petro o vha a tshi khou lingedza u mu thusa, zwe Petro a zwi amba zwo vha zwi sa tshimbidzani na zwine Yehova a zwi funa, ndi ngazwo o hana u ita zwe a mu vhudza zwone. (Mat. 4:10; 16:23) Yesu ho ngo tendela zwine vhathu vha zwi humbula, u zwi amba na u zwi ita zwi tshi mu thithisa kha u ita zwine Yehova a ṱoḓa. Ndi ngoho uri zwithithisi zwine ra ṱangana nazwo zwi nga si fane na zwe Yesu a ṱangana nazwo. Fhedzi musi ri tshi ita zwithu zwiraru zwe Yesu a zwi ita, zwi nga ri thusa uri ri bvele phanḓa ri tshi vhea Yehova u thoma.

RI NGA LWISANA HANI NA ZWITHITHISI?

9. Ri nga ita mini uri ri dzule ‘ri tshi pfesesa zwine Yehova a zwi funa’? (Vhaefesa 5:17)

⁹ Gudani u humbula nga nḓila ine Yehova  a humbula ngayo. Musi ni tshi ita zwenezwo, ni ḓo kona u dzula “ni tshi pfesesa zwine Yehova a zwi funa.” (Vhalani Vhaefesa 5:17.) Ri nga ḓivha zwine Yehova a zwi funa nga u vhala Ipfi ḽawe na u elekanya nga ha zwine ra khou zwi vhala. Naho Bivhili i sa tou amba nga ho livhaho nga ha vhuimo vhune ra vha khaho, ri nga kona u ḓivha zwine Yehova a ṱoḓa ri tshi zwi ita. Ri nga zwi ḓivha hani? Nga u vhala Bivhili u itela u pfesesa khwine nḓila ine Yehova a dzhia ngayo zwithu na u ḓiimisela u shumisa zwine ra khou zwi guda.

10. Mafhungo a re Bivhilini a nga ri thusa hani u pfesesa khwine nḓila ine Yehova a humbula ngayo?

¹⁰ Ri nga pfesesa khwine nḓila ine Yehova a humbula ngayo nga u elekanya nga ha mafhungo a re Bivhilini ane a sumbedza nḓila ine a thusa ngayo vhathu. (Yer. 45:5) Musi ri tshi vhala mafhungo a re Bivhilini, ri nga ḓivhudzisa mbudziso dzi ngaho sa: ‘Enea mafhungo a ngudisa mini nga ha Yehova? A nga nthusa hani uri ndi humbule u fana na Yehova?’ Ndi ngoho uri nḓila ine Yehova a humbula ngayo i nṱha u fhira nḓila ine ra humbula ngayo. (Yes. 55:9) Nga zwenezwo, ri tea u mu humbela nga thabelo uri a ri thuse uri ri ite zwine a zwi funa. (Ps. 143:10) Ri tea u dovha ra rabela uri a ri thuse uri ri pfesese nḓila ine a humbula ngayo na uri ri mu edzise.​—1 Yoh. 5:14.

11. Yehova u ṱoḓa ri tshi ita mini?

¹¹ Musi ri tshi guda nḓila ine Yehova a humbula ngayo, ri ḓo pfesesa uri Yehova ha ṱoḓi ri tshi thithiswa nga tshithu u itela uri ri lugele vhufhelo ha ḽino shango. (Mat. 24:44) Ha ṱoḓi ri tshi tsikeledzea. (Mat. 6:31, 32) Musi ro tsikeledzea nga nṱhani ha mutakalo washu, mushumo kana nga thaidzo dzine dza nga vha hone hayani kana miṱani, u ḓo ri thusa u sedzana nazwo. U khou ṱoḓa ri tshi mu humbela uri a ri ṋee vhuṱali na maanḓa a u sedzana na dzenedzo khaedu.​—Ps. 55:22; Mir. 3:5-7.

12. Ndi mini zwine zwa nga ri thusa musi ro tsikeledzwa nga zwithu zwivhi zwine zwa khou itea kha ḽino shango? (Mateo 5:3)

¹² Dzulani no farakanea nga u shumela Yehova. Roṱhe nga zwiṅwe zwifhinga ri a vhilaela nga ha zwithu zwine zwa khou itea kha ḽino shango zwine ra si kone u zwi langa. U itela uri zwenezwo zwithu zwi si ri thithise, kha ri livhise ṱhogomelo kha u shumela Yehova. Ri ḓo takala arali ra bvela phanḓa ri tshi ita zwine ra nga kona u itela uri ri vhe na vhushaka havhuḓi na Yehova, samusi o ri sika ri na lwonolwo lutamo. (Vhalani Mateo 5:3.) Ri nga vha na vhushaka ha tsini na Yehova nga u vhala Bivhili na u ita zwoṱhe zwine ra nga kona u itela u mu shumela. U ita zwenezwo zwi ḓo takadza Yehova ngauri ri ḓo vha ri tshi khou shumisa tshifhinga tshashu nga vhuṱali.​—Mir. 23:15.

13. Ri nga shumisa hani ‘tshifhinga tshashu nga vhuṱali’?

¹³ Sa Vhakriste ro ḓiimisela u ‘shumisa tshifhinga tshashu nga vhuṱali.’ (Vhaef. 5:15, 16; sedzani study note “making the best use of your time.”) Ri a zwi ḓivha uri Bivhili a i khou ambela kha nḓila ine ra shumisa ngayo tshifhinga tshashu kha zwithu zwine ra zwi ita ḓuvha na ḓuvha. Nṱhani hazwo, i ri ṱuṱuwedza uri ri ṱhogomele nḓila ine ra shumisa ngayo tshifhinga tshashu musi Yehova a sa athu fhelisa ḽino shango. Ri nga shumisa hani tshifhinga tshashu nga vhuṱali? Arali ra fhedzesa tshifhinga tshashu ri tshi khou vhala kana u ṱalela mafhungo a si avhuḓi, zwi nga ri thithisa na u ri kula nungo, ri si tsha fhisea kha u shumela Yehova. Zwi nga vha vhuṱali arali ra ḓivhetshela mikano kha tshifhinga tshine ra tshi shumisa u vhala kana u ṱalela mafhungo. Musi ri tshi ita zwenezwo, ri ḓo iledza u tsikeledzea nahone ra kona u bvela phanḓa ro farakanea kha u shumela Yehova. Zwiṅwe zwine ra nga zwi ita ndi u engedza tshumelo yashu arali zwi tshi konadzea, nga u ita zwithu zwi ngaho u vhuyelela kha vhathu vhe  vha sumbedza dzangalelo. Ri a pfesesa uri ndi zwa ndeme lungafhani u shumisa tshibuli tshiṅwe na tshiṅwe u thusa vhathu uri ‘vha tshidzwe na u vha na nḓivho yo teaho ya ngoho.’​—1 Tim. 2:4.

14. U dzula ro farakanea nga u shumela Yehova zwi nga ri thusa hani? (Sedzani tshifanyiso.)

¹⁴ Musi ri tshi dzula ro farakanea nga u shumela Yehova, ri nga si livhisese ṱhogomelo kha zwithu zwine zwa khou itea kha ḽino shango. Musi ri tshi vhona dzikhakhathi, u tambula, u vha hone ha malwadze, ri nga si ofhe ngauri ri a zwi ḓivha uri zwenezwo zwithu zwo dzula zwo ambiwa uri zwi ḓo itea Bivhilini. Nṱhani ha u vha na nyofho, ri ḓo fhulufhela Yehova uri u ḓo ita zwe a ri fhulufhedzisa zwone tshifhingani tshi ḓaho. U swika zwenezwo zwi tshi itea, kha ri dzule ro dzika na u bvela phanḓa ri tshi fhulufhela Yehova uri u ḓo ri thusa u konḓelela.​—Ps. 16:8; 112:1, 6-8.

15. U vha na “muhumbulo wo tshaho” zwi ḓo ri thusa u ita mini? (1 Petro 4:7)

¹⁵ Ri songo hangwa zwine zwa vha zwa ndeme vhukuma. Vhunzhi ha vhathu ṋamusi vha livhisesa ṱhogomelo kha u ḓimvumvusa, a vha humbuli nga ha uri ḽino shango ḽi ḓo fheliswa hu si kale. U ḓimvumvusa a zwo ngo khakhea, fhedzi ri khou tea u vha na “muhumbulo wo tshaho” uri ri kone u iledza mavhonele a ḽino shango. (Vhalani 1 Petro 4:7.) Zwenezwo zwi amba mini? Zwi amba uri ri khou tea u vha na mavhonele avhuḓi musi zwi tshi ḓa kha u ḓimvumvusa nahone ri dzhie phetho dza vhuṱali. U dzhia phetho dza vhuṱali zwi ḓo sumbedza uri ri dzhiela nṱha nḓila ine Yehova a humbula ngayo nahone ri a ḓivha uri ndi mini zwine zwa vha zwa ndeme vhukuma.​—2 Tim. 1:7.

16. Ri guda mini kha zwe Yesu a zwi ita musi e tsini na u fa?

¹⁶ Yesu o dzula a tshi humbula zwine zwa vha zwa ndeme vhukuma. Na musi e tsini na u fa, o vha a tshi zwi ḓivha uri zwa ndeme vhukuma khae ndi u dzula a tshi fhulufhedzea kha Yehova na u ita zwine a zwi funa. Ndi ngazwo o rabela zwi tshi bva mbiluni. Vhafunziwa vhawe vho balelwa u dzula vho fhaṱuwa u fana nae.  Vho vha vho neta “vho eḓela nga u ṱungufhala.”​—Luka 22:39-46; Yoh. 19:30.

17. Ndi ngani vhathu vhanzhi vha tshi shumisa social media, fhedzi i nga ri thithisa hani? (Sedzani tshifanyiso.)

¹⁷ Nga zwiṅwe zwifhinga, ri nga ḓipfa ro tsikeledzea, ro neta u fana na vhafunziwa vha Yesu. Zwithu zwivhi zwine zwa khou itea kha ḽino shango zwi nga ita uri ri vhilaele nga maanḓa. Vhunzhi ha vhathu ṋamusi vha shumisa social media u itela u hangwa nga thaidzo dzine vha vha nadzo. Vha nga i shumisa u ṱalela dzividio, mimuvi kana u tamba dzi-game. Ndi ngoho uri vhathu vha a i shumisa u itela u amba na khonani dzavho, miṱa yavho na u vha rumela zwinepe na zwiṅwe. Fhedzi vhathu vha nga fhedzisela vha tshi vho shumisesa tshifhinga tshinzhi na nungo dzavho vhe kha social media uri vha kone u ḓivha mafhungo maswa-maswa ane a khou itea. U itela u ri thusa uri ri vhe na mavhonele o linganyiselwaho nga ha social media, ri nga ḓivhudzisa uri: ‘Naa u shumisa social media zwi a nkhomolosa kana zwi tou ita uri ndi sa livhise ṱhogomelo kha zwithu zwa ndeme vhukuma?’

18. Ndi ngani ri tshi tea u khetha nga vhuṱali zwine ra ḓimvumvusa ngazwo?

¹⁸ Ri khou tea u dovha ra khetha nga vhuṱali musi ri tshi ṱoḓa u ṱalela mimuvi kana zwiṅwe zwithu kha thelevishini kana vidio pfufhi kha social media kana u tamba dzi-video game. Ndi ngoho uri u ita zwenezwo zwithu zwi a ri takadza na u ri homolosa. Fhedzi ri tea u vha na vhulondi, ri khethe zwavhuḓi zwine ra ṱoḓa u zwi ṱalela na uri ri ḓo fhedza tshifhinga tshingafhani ri tshi khou zwi ṱalela. Sa tsumbo, musi ni tshi khou ṱalela dziṅwe dza vidio pfufhi, hu mbo ḓi tevhela dziṅwe zwa ita uri ni lingee u ṱalela dzoṱhe. Dziṅwe dza dzenedzo vidio pfufhi dzi nga vha dzi na vhuvemu kana dzi na vhuḓifari vhu songo kunaho. Zwenezwo ndi zwe zwa itea kha muṅwe wahashu wa ngei Asia. O thoma nga u ṱalela mavhala a nngwe a mimuvi kha Inthanethe. A bvela phanḓa a tshi ṱalela na vidio pfufhi dze dza vha dzi tshi khou bvelela henefho, a mbo ḓi ḓiwana a tshi vho ṱalela na  vidio dzine dza vha na vhuḓifari vhu songo kunaho. Zwenezwo zwo mbo ḓi ita uri a mbo ḓi thoma na u ṱalela pornography. Zwi takadzaho ndi uri o mbo ḓi wana thuso kha vhahulwane na khonani dzawe, a dzhia vhukando ha u thutha app dze a vha a tshi ṱalela khadzo na u ḓikalela tshifhinga tsha u shumisa founu yawe. Yeneyi tsumbo i tou sumbedza zwavhuḓi uri ndi ngani ri tshi tea u khetha nga vhuṱali zwine ra ḓimvumvusa ngazwo.

19. Hu ḓo itea mini arali ra livhisesa ṱhogomelo kha u ḓimvumvusa fhedzi?

¹⁹ Ri khou tea u dovha ra ita phetho nga vhuṱali musi zwi tshi ḓa kha u ḓimvumvusa na u ya madaloni. Ndi zwavhuḓi uri nga zwiṅwe zwifhinga ri awele na u rwiwa nga muya, zwi nga ri thusa uri ri vhe na mutakalo wavhuḓi. Fhedzi arali ra livhisesa ṱhogomelo kha u ḓimvumvusa, zwi nga ri ḽela na tshifhinga tsha u ita zwithu zwi re zwa ndeme vhukuma. (Vhafil. 1:10) Roṱhe ri khou tea u ḓiitela phetho nga riṋe vhaṋe uri ri khou ṱoḓa u ita mini na uri ri khou ṱoḓa u fhedza tshifhinga tshingafhani ri tshi khou zwi ita. Musi ri tshi ita phetho dzo raloho, kha ri ḓivhudzise uri: ‘Naa tshifhinga tshine nda tshi fhedza ndi tshi khou ḓimvumvusa na u ya madaloni zwi sumbedza uri ndi shumisa tshifhinga nga vhuṱali? Naa zwi ḓo sumbedza uri ndi khou dzhiela nṱha zwithu zwine zwa vha zwa ndeme vhukuma? Naa zwi ḓo sumbedza uri ndo lugela vhufhelo ha ḽino shango?’

20. Ri vhuyelwa hani nga u lwisana na zwithithisi?

²⁰ Ri a vhuyelwa musi ri tshi lwisana na zwithithisi zwine zwa nga ri thithisa u shumela hashu Yehova. (Yes. 48:17) Nga thuso ya Yehova, ri ḓo kona u lwisana na thaidzo dzine ra vha nadzo vhutshiloni. Ri nga si ofhe musi hu tshi itea zwithu zwi si zwavhuḓi kha ḽino shango. Ri khou tea u iledza u fhedza tshifhinga tshinzhi kha u ḓimvumvusa. U nga ri ri nga bvela phanḓa ro ḓiimisela u humbula u fana na Yehova, u dzula ro farekanea nga zwithu zwine zwa ita uri ri vhe na vhushaka havhuḓi na Yehova na u dzula ro livhisa ṱhogomelo kha zwithu zwine zwa vha zwa ndeme vhukuma. U ita nga u ralo zwi ḓo ri thusa u lwisana na zwithithisi, zwa dovha zwa ita uri ri ‘farelele ro khwaṱha vhutshilo ha vhukuma.’​—1 Tim. 6:19.