Zwi vhonala uri Yesu u khou kaidza Vhafarisei e Kapernaume. Nga murahu, a bva nḓuni a ya Lwanzheni lwa Galilea lu re henefho tsini, he gogo ḽa kuvhangana hone. Yesu a ṋamela tshikepe, a tshi kokodzela maḓini nahone a thoma u funza vhathu nga ha Muvhuso wa ṱaḓulu. A vha funza a tshi shumisa zwifanyiso zwo vhalaho. Vhathetshelesi vhawe vho ḓowela vhunzhi ha vhuimo na zwithu zwine Yesu a zwi amba, zwa ita uri vha pfesese nga hu leluwaho masia o fhambanaho a Muvhuso.

Tsha u thoma, Yesu o amba nga ha muzwali ane a zwala mbeu. Iṅwe mbeu i wela nḓilani ya ḽiwa nga zwiṋoni. Iṅwe i wela matomboni hu si na mavu manzhi. Midzi ya hone a i koni u tsesa nahone zwimela zwe zwa mela zwi fhiswa nga ḓuvha zwa puta. Iṅwe mbeu ya wela mipfani ine ya kwanyeledza zwimela zwiṱuku zwa si tsha hula zwavhuḓi. Mafheleloni, iṅwe mbeu ya wela mavuni avhuḓi. Yeneyi mbeu ya aṋwa mitshelo, “iṅwe ya aṋwa 100, iṅwe 60, iṅwe 30.”​—Mateo 13:8.

Kha tshiṅwe tshifanyiso, Yesu o fanyisa Muvhuso wa Mudzimu na muthu ane a zwala mbeu. Mbeu yo hula hu sa londwi uri onoyo muthu o vha o eḓela kana o vuwa. Onoyo muthu ha “ḓivhi zwine zwa ita uri i mele.” (Marko 4:27) Yeneyo mbeu yo ḓihulela nahone ya bveledza goroi ine a i kaṋa.

Nga murahu ha zwenezwo, Yesu o amba nga ha tshifanyiso tsha vhuraru tsha u zwala mbeu. Muthu o zwala mbeu yavhuḓi, fhedzi “musi vhathu vho eḓela,” ha ḓa swina ḽa zwala tsheṋe vhukati ha goroi. Vhalanda vha onoyo munna vha vhudzisa arali vha tshi fanela u tupula yeneyo  tsheṋe. A fhindula a ri: “Ni songo i tupula, ngauri musi ni tshi i tupula ni nga tupula na goroi. Zwi litsheni zwi aluwe zwoṱhe u swika nga tshifhinga tsha khaṋo, ndi hone ndi tshi ḓo vhudza vhakaṋi nda ri: Thomani nga u tupula tsheṋe ni i vhofhe uri i fhiswe; nga murahu ni kuvhanganye goroi ni i vhee ḓuluni ḽanga.”​—Mateo 13:24-30.

Vhathu vhanzhi vho thetshelesaho Yesu vha a ḓivha nga zwa vhulimi. A dovha a amba nga ha tshiṅwe tshithu tsho ḓoweleaho vhukuma, mbeu ṱhukhu-ṱhukhu ya luṋonya. I a aluwa ya vha muri muhulwane vhukuma une zwiṋoni zwa dzula matavhini awo. Musi a tshi amba nga ha yeneyi mbeu, o ri: “Muvhuso wa ṱaḓulu u fana na thoro ya luṋonya ye muthu a i dzhia a i zwala tsimuni yawe.” (Mateo 13:31) Fhedzi Yesu o vha a sa khou funza nga ha nḓila ine mbeu ya luṋonya ya tea u zwaliwa ngayo. O vha a tshi khou fanyisa nḓila i mangadzaho ine tshithu tshiṱuku-ṱuku tsha hula ngayo kana tsha engedzea tsha vha tshihulwane vhukuma.

Nga murahu, Yesu o amba nga ha zwiṅwe zwithu zwine vhunzhi ha vhathetshelesi vhawe vha zwi ḓivha. O vhambedza Muvhuso wa ṱaḓulu na “mbiliso, ine mufumakadzi a i suka na fuḽauru ya mielo miraru mihulu.” (Mateo 13:33) Naho mbiliso i sa vhonali, i ita uri fuḽauru i kukumuwe nahone i engedzee nga nḓila i sa vhonali.

Musi Yesu o no amba nga ha zwenezwi zwifanyiso, o vhofholola gogo uri ḽi ṱuwe nahone a humela nḓuni ine a khou dzula khayo. Vhafunziwa vhawe vha ḓa khae vha tshi khou ṱoḓa u pfesesa zwe a vha a tshi khou zwi amba.

U VHUYELWA NGA ZWIFANYISO ZWA YESU

Vhafunziwa vho no pfa Yesu a tshi shumisa zwifanyiso, fhedzi a vha athu u pfa a tshi amba nga ha zwifanyiso zwinzhi nga tshifhinga tshithihi. Vha mu vhudzisa vha ri: “Ndi ngani u tshi amba navho nga zwifanyiso?”​—Mateo 13:10.

O ita nga u ralo uri vhuporofita ha Bivhili vhu itee. Mafhungo a re buguni ya Mateo a ri: “O vha a tshi amba navho nga zwifanyiso fhedzi, uri hu itee zwo ambiwaho nga muporofita we a ri: ‘Ndi ḓo amba nga zwifanyiso; ndi ḓo dzumbulula zwe zwa vha zwo dzumbiwa u bva tshee shango ḽa sikwa.’”​—Mateo 13:34, 35; Phisalema 78:2.

Fhedzi hu na zwiṅwe zwi itaho uri Yesu a shumise zwifanyiso. Zwi thusa u dzumbulula nḓila ine vhathu vha dzhia ngayo zwithu. Vhunzhi havho vha takalela Yesu nga nṱhani ha uri vha mu dzhia sa makone kha u anetshela dzingano na u ita vhuṱolo. A vha mu dzhii sa ane a fanela u thetshelesiwa na u tevhelwa nga mbilu yoṱhe samusi e Murena. (Luka 6:46, 47) A vha ṱoḓi u thithiswa kha nḓila ine vha tshila ngayo na nḓila ine vha dzhia ngayo zwithu. A vha ṱoḓi na uri mulaedza u swikelele mbilu dzavho.

Musi Yesu a tshi fhindula mbudziso ya vhafunziwa vhawe, o ri: “Ndi ngazwo ndi tshi amba navho nga zwifanyiso; uri naho vha tshi lavhelesa, vha si vhone, naho vha tshi pfa vha si pfesese kana vha si zwi ṱalukanye. Zwe Yesaya a zwi porofita zwi khou itea khavho, musi a tshi ri: ‘. . .Mbilu dza havha vhathu dzo rindila.’”​—Mateo 13:13-15; Yesaya 6:9, 10.

Fhedzi zwenezwo a zwi ambeli kha vhoṱhe vhane vha khou pfa Yesu. O ṱalutshedza a ri: “Hu takala inwi ngauri maṱo aṋu a a vhona na nḓevhe dzaṋu dzi a pfa. Ngoho ndi a ni vhudza uri, vhaporofita vhanzhi na vhathu vho lugaho vho tama u vhona zwithu zwine na zwi vhona, fhedzi vha si zwi vhone, vho ṱoḓa u pfa zwine na zwi pfa, fhedzi vha si zwi pfe.”​—Mateo 13:16, 17.

Vhaapostola vha 12 na vhaṅwe vhafunziwa vha fhulufhedzeaho vha na mbilu dzavhuḓi. Ndi  ngazwo Yesu a tshi ri: “Inwi no tendelwa uri ni ḓivhe zwiphiri zwikhethwa zwa Muvhuso wa ṱaḓulu, fhedzi vhone a vho ngo tendelwa.” (Mateo 13:11) Nga nṱhani ha lutamo lwavho lu bvaho mbiluni lwa u ṱoḓa u pfesesa, Yesu u ṱalutshedza vhafunziwa vhawe zwine tshifanyiso tsha muzwali tsha amba zwone.

Yesu a ri: “Mbeu ndi mulaedza wa Mudzimu.” (Luka 8:11) Nahone mavu ndi mbilu. Zwenezwo ndi zwa ndeme u itela u pfesesa tshifanyiso tshawe.

Yesu o amba zwi tevhelaho nga ha mbeu ine ya wela nga thungo ha nḓila, o ri: “Diabolo a ḓa a dzhia mulaedza mbiluni dzavho, uri vha si tende vha tshidzwa.” (Luka 8:12) Musi Yesu a tshi amba nga ha mbeu yo welaho matomboni, u khou amba nga ha mbilu dza vhathu vhane vha ṱanganedza mulaedza nga dakalo, fhedzi vha si vhe na midzi. Lutendo lwavho lu a fhela musi vha tshi “ṱangana na maṱungu kana u tovholwa nga nṱhani ha mulaedza.” “Musi vha tshi lingwa,” khamusi nga u tovholwa nga miraḓo ya muṱa kana vhaṅwe, vha a wa.​—Mateo 13:21; Luka 8:13.

Mbeu ine ya wela mipfani i fanyisela mini? Yesu u vhudza vhafunziwa vhawe uri i fanyisela vhathu vhe vha pfa mulaedza. Fhedzi a vha iti mvelaphanḓa nga nṱhani ha “mbilaelo dza shango na vhufhura ha lupfumo.” (Mateo 13:22) Mulaedza wo vhuya wa vha mbiluni dzavho, fhedzi wa kwanyeledzwa vha si tsha aṋwa mitshelo.

Mufuda wa u fhedzisela wa mavu we Yesu a amba nga hawo ndi mavu avhuḓi. Zwenezwi zwi ambela kha vhathu vhane vha pfa mulaedza vha u ṱanganedza mbiluni dzavho nahone vha u ṱalukanya. Ha vha na mvelelo dzifhio? Vha “aṋwa mitshelo.” Nga nṱhani ha zwiimo zwavho, zwi ngaho miṅwaha kana mutakalo, vha nga si ite zwi fanaho; muṅwe u aṋwa 100, muṅwe 60 nahone muṅwe 30. Phaṱhutshedzo dza u shumela Mudzimu dzi ḓa kha “vhane vha ri u pfa mulaedza vha u ṱanganedza, vha konḓelela vha tshi khou aṋwa mitshelo.”​—Luka 8:15.

Enea maipfi a fanela u vha o takadza lungafhani vhafunziwa vhe vha humbela Yesu uri a vha ṱalutshedze pfunzo dzawe. Zwino vha vho kona u pfesesa nga vhuḓalo zwenezwo  zwifanyiso. Yesu u ṱoḓa vha tshi pfesesa zwifanyiso zwawe u itela uri na vhone vha kone u vhudza vhaṅwe ngoho. O ri: “A hu na ane a nga tiba luvhone nga manngi kana u lu dzumba fhasi ha mmbete. Luvhone lu vhewa khagala.” Nga zwenezwo, Yesu u ṋea nyeletshedzo ine ya ri: “A re na nḓevhe nga a pfe.”—Marko 4:21-23.

U VHUYELWA NGA U FUNZWA ZWO ENGEDZEAHO

Musi Yesu o no ṱalutshedza vhafunziwa vhawe nga ha tshifanyiso tsha muzwali, vha ṱoḓa u guda zwo engedzeaho. Vha humbela vha ri: “Ri ṱalutshedze zwine tshifanyiso tsha tsheṋe yo zwaliwaho tsimuni tsha amba zwone.”​—Mateo 13:36.

Nga u vhudzisa zwenezwo, vha sumbedza uri a vha vhoni zwithu nga nḓila i fanaho na ya gogo ḽi re khunzi-khunzini. Zwi vhonala uri vhenevho vhathu vha khou pfa zwine zwa ambiwa, fhedzi a vha na lutamo lwa u guda zwine zwifanyiso zwa amba zwone na uri zwi shuma hani. Vha fushea nga u sokou ḓivha zwenezwo zwifanyiso. Yesu o vhambedza vhathetshelesi vha re khunzi-khunzini na vhafunziwa vhawe vhane vha ṱoḓa u ḓivha, vhe vha ḓa khae u itela u funzwa zwo engedzeaho, a ri:

“Thetshelesani zwavhuḓi! Muelo une na kala ngawo na inwi ni ḓo kalelwa ngawo, wa fhira we inwi na kala ngawo wa fhira we inwi na kala ngawo.” (Marko 4:24) Vhafunziwa vha thetshelesa nga vhuronwane zwine a khou zwi amba. Vha thetshelesa Yesu ngauri u vha funza zwithu zwinzhi, zwa ita uri nḓivho yavho i engedzee. Nga zwenezwo, musi Yesu a tshi fhindula mbudziso ya vhafunziwa vhawe nga ha tshifanyiso tsha tsheṋe na goroi, o ri:

“Muzwali wa mbeu yavhuḓi ndi Murwa muthu; tsimu ndi shango. Mbeu yavhuḓi ndi vhana vha Muvhuso, fhedzi tsheṋe ndi vhana vha muvhi, swina ḽe ḽa zwala tsheṋe ndi Diabolo. Khaṋo ndi vhufhelo ha shango, vhakaṋi ndi vharuṅwa.”​—Mateo 13:37-39.

Musi o no ṱalusa tshifanyiso tshawe nga vhuḓalo, Yesu u ṱalusa mvelelo dza hone. O amba uri vhufheloni ha shango, vhakaṋi kana vharuṅwa vha ḓo khethekanya Vhakriste vha si vha vhukuma vhane vha nga tsheṋe kha “vhana vha Muvhuso” vha ngoho. “Vho lugaho” vha ḓo kuvhanganywa nahone mafheleloni vha penya vhunga ḓuvha “Muvhusoni wa Khotsi avho.” Fhedzi hu ḓo itea mini kha “vhana vha muvhi”? Vha ḓo vha na tshiitisi tshi pfalaho tsha u “lila na u shenganya maṋo” ngauri vha ḓo fheliswa.​—Mateo 13:41-43.

Yesu a vhudza vhafunziwa vhawe zwiṅwe zwifanyiso zwiraru. O thoma nga uri: “Muvhuso wa ṱaḓulu u fana na lupfumo lwo dzumbiwaho tsimuni, lune muthu a lu wana a dovha a lu dzumba henefho; nga nṱhani ha u takala hawe a  ṱuwa a ya a rengisa thundu yawe, a renga yeneyo tsimu.”​—Mateo 13:44.

A bvela phanḓa a ri: “Muvhuso wa ṱaḓulu u fana na murengisi ane a tshimbila a tshi ṱoḓa vhulungu havhuḓi. Musi o no wana vhulungu ha mutengo muhulu, nga u ṱavhanya a ṱuwa a ya a rengisa thundu yawe yoṱhe, a vhu renga.”​—Mateo 13:45, 46.

Kha zwenezwo zwifanyiso zwivhili, Yesu o ombedzela nḓila ine muthu a ḓiimisela ngayo u ḓidzima zwiṅwe zwithu uri a wane zwiṅwe zwithu zwa ndeme vhukuma. Murengisi u ṱavhanya a “rengisa thundu yawe yoṱhe” uri a wane vhulungu ha mutengo muhulu. Vhafunziwa vha Yesu vha kona u pfesesa yeneyo tsumbo ya vhulungu ha mutengo muhulu. Munna ane a wana lupfumo lwo dzumbwaho tsimuni u “rengisa thundu yawe” u itela u lu wana. Kha zwenezwo zwifanyiso zwivhili, hu na tshithu tsha ndeme tshine tsha fanela u waniwa nahone tsha dzhielwa nṱha. Zwenezwi zwi nga vhambedzwa na zwithu zwine muthu a ḓidzima zwone u itela u fusha lutamo lwawe lwa u ṱoḓa u ḓivha Mudzimu. (Mateo 5:3) Vhaṅwe vha vhane vha pfa Yesu a tshi amba nga ha zwenezwi zwifanyiso vho no ḓi sumbedza uri vho ḓiimisela u ḓidzima zwiṅwe zwithu u itela u fusha lutamo lwavho lwa u ṱoḓa u ḓivha Mudzimu na u vha vhatevheli vhawe vha ngoho.​—Mateo 4:19, 20; 19:27.

Yesu o phetha nga u fanyisa Muvhuso wa ṱaḓulu na mambule ane a fasha khovhe dza mifuda yoṱhe. (Mateo 13:47) Musi dzenedzo khovhe dzo no khethekanywa, dzavhuḓi dzi dzheniswa manngini, dzi si dzavhuḓi dza laṱiwa. Yesu u amba uri zwi ḓo tou ralo vhufheloni ha shango, vharuṅwa vha ḓo khethekanya vhavhi kha vho lugaho.

Yesu o vha a tshi khou ita muṅwe mufuda wa u rea musi a tshi vhidza vhafunziwa vhawe vha u thoma uri vha vhe “vharei vha vhathu.” (Marko 1:17) Naho zwo ralo, u amba uri tshifanyiso tshawe tsha mambule tshi ambela kha tshifhinga tshi ḓaho, “vhufheloni ha shango.” (Mateo 13:49) Nga zwenezwo, vhaapostola na vhaṅwe vhafunziwa vhe vha thetshelesa Yesu vha kona u pfesesa uri hu kha ḓi ḓo itea zwithu zwi nyanyulaho vhukuma.

Vhe vha pfa zwifanyiso zwe Yesu a zwi anetshela e tshikepeni, vha funzwa zwiṅwe zwithu zwo engedzeaho. Yesu u sumbedza uri o ḓiimisela u “ṱalutshedza zwithu zwoṱhe” kha vhafunziwa vhawe “musi hu si na vhaṅwe vhathu.” (Marko 4:34) U fana na “muṋe wa nnḓu, ane a bvisa kha lupfumo lwawe zwiswa na zwa kale.” (Mateo 13:52) Musi a tshi vha vhudza zwenezwi zwifanyiso, Yesu ha khou ṱongisa vhukoni hawe ha u funza. Nṱhani hazwo, u khou kovhelana na vhafunziwa vhawe ngoho ine ya fana na lupfumo lwa mutengo muhulu. Ndi “mufunzi” a sa vhambedzwi na muthu.