MUSI Esitere o dzhena nḓuni ya khosi, o thoma u tshimbila a tshi khou ya kha khuluṋoni ye khosi ya dzula khayo. O vha a tshi zwi ḓivha uri a nga vhulawa nge a ḓa phanḓa ha khosi i songo mu vhidza. O vha o tshuwa, fhedzi o vha o ḓiimisela u amba na khosi. Ndi ngani Esitere o ita nga u ralo?

Vhabebi vha Esitere vho lovha a tshee muṱuku. Shaka ḽawe Maradokai we a vha e muhulwane “o mu dzhia a mu ita ṅwana wawe,” a mu ṱhogomela. Vho vha vha tshi dzula Shushani. Khosi ya Muvhuso wa Peresia yo vha i tshi dzula henefho nahone Maradokai o vha e mushumeli wayo. Esitere “o vha o vhumbea, o naka.”

Ḽiṅwe ḓuvha Khosi Ahasiverosi (khamusi Xerxes Wa U Thoma) o vha a tshi khou ṱoḓa muṅwe mufumakadzi, a vhudza vhashumeli vhawe uri vha mu ṱoḓele vhasidzana vha u naka vha sa athu vhingwaho. Vhashumeli vha khosi vho vhona uri Esitere o naka vhukuma, vha mu dzhia vha mu isa pfamoni. Musi a sa athu iswa pfamoni, Maradokai “o mu laya uri a songo vhudza muthu” uri u Muyuda.

Henefho pfamoni, “Esitere o vha a tshi takalelwa nga muṅwe na muṅwe we a vha a tshi mu vhona.” Nga murahu ha miṅwedzi ya 12 vha tshi khou nakiswa, Esitere o mbo ḓi iswa kha khosi. Khosi “ya mu takalela” u fhira vhasidzana vhoṱhe. O mbo ḓi vha mufumakadzi wa khosi ya muvhuso wa Peresia u re na maanḓa. Naho zwo ralo, Esitere o bvela phanḓa a tshi thetshelesa Maradokai, ho ngo vhuya a vhudza muthu uri u Muyuda.

Nga tshenetsho tshifhinga, khosi yo vhea muṅwe munna ane a pfi Hamani uri a vhe muhulwane kha vharangaphanḓa vhoṱhe. Hamani o vha a tshi vhenga Maradokai ngauri o hana u mu losha. Maradokai o hana u losha nga nṱhani ha uri o vha e mushumeli wa Mudzimu a fhulufhedzeaho. Zwi vhonala uri Hamani o vha a tshi bva kha lushaka lwe Yehova a lu dzhia sa swina ḽawe. Hu sa londwi uri zwone ndi zwifhio, Hamani o vha o sinyutshela Maradokai vhukuma lwe a vhamba na maano a uri Vhayuda vhoṱhe vha henefho vha vhulawe. Musi Maradokai a tshi pfa nga ha honoho vhukwila, zwo mu ṱungufhadza vhukuma. A rumela mulaedza kha Esitere, a mu vhudza uri a humbele khosi uri i tshidze vhathu vhahawe. Esitere o vha a tshi tea u vha na tshivhindi uri a kone u ita zwenezwi.

Esitere o vhudza Maradokai uri a nga vhulawa arali a ya kha khosi i songo mu vhidza. Yeneyo khosi yo vha i tshi ḓivhelwa u ṱavhanya u sinyuwa.  Fhedzi Maradokai o mu ṱuṱuwedza, a mu humbudza uri khamusi o vha mufumakadzi wa khosi u itela u tsireledza vhathu vha Yehova. Esitere o vha na tshivhindi, a ri: “Arali nda fa ndi ḓo ḓi vha ndo fa zwanga.” A humbela vhathu vhahawe uri vha ḓidzime lwa maḓuvha mararu. A zwi timatimisi uri Esitere na Vhayuda vhahawe vho rabela lunzhi uri Yehova a mu thuse. A mbo ḓi ya kha khosi.

Musi Ahasiverosi a tshi vhona Esitere o ima muṱani wa nnḓu ya khosi, ho ngo sinyuwa nahone ho ngo amba uri a vhulawe. Nṱhani hazwo, o mu vhudzisa uri u khou ṱoḓa mini. Esitere o amba uri u khou ṱoḓa u ramba khosi na Hamani tshimimani tshihulwane tshe a vha lugiselela tshone. Kha tshenetsho tshimima, o ita zwithu nga vhuṱali na nga vhulondi. Ho ngo amba tshithu nga ha vhukwila ha Hamani. O dovha a vha ramba uri vha ḓe kha tshiṅwe tshimima tshihulwane nga ḓuvha ḽi tevhelaho. Musi Hamani a sa athu ya kha tshenetsho tshimima, o thoma a imisa danda ḽe a vha a tshi ṱoḓa u fhahea khaḽo Maradokai. Fhedzi vhukwila ha Hamani ho vha vhu tshi ḓo vha u tou ḓiokela masimbe kha ṱhoho.

Kha tshenetsho tshimima tsha vhuvhili, Ahasiverosi o dovha a vhudzisa Esitere uri u khou ṱoḓa a tshi mu itela mini. Esitere a vhudza khosi zwine a khou zwi ṱoḓa. Nga ṱhonifho, o vhudza khosi uri hu na muthu ane a khou ita vhukwila ha u ṱoḓa u fhelisa Esitere na vhathu vhahawe. O amba uri o vha a tshi ḓo vha a songo zwi amba, fhedzi honoho vhukwila ho vha vhu tshi ḓo vhaisa na khosi. Ahasiverosi a mangala, a vhudzisa uri ndi nnyi onoyo muthu. Esitere a bvukulula uri onoyo muthu muvhi ndi Hamani. Khosi ya sinyuwa vhukuma, ya amba uri Hamani a vhulawe. Hamani o fhedzisela o fhahewa kha danda ḽe a vha a tshi khou ṱoḓa u fhahea khaḽo Maradokai.

Hamani o vha a tshi khou ṱoḓa u vhulaya Maradokai na vhathu vhoṱhe vha Mudzimu vha re fhasi ha Muvhuso wa Peresia. Fhedzi ho fhedzisela ho vhulawa ene na maswina oṱhe a Yehova na a Vhayuda. Nga zwenezwo, Yehova o shumisa mufumakadzi a re na tshivhindi na a re na lutendo u itela u tsireledza vhathu vhawe.

Vhalani nga ha enea mafhungo Bivhilini:

• Esitere 1:1–9:1, 5, 13-17

Khaseledzo:

Esitere o sumbedza hani u vha na tshivhindi?

 Wanani Zwo Engedzeaho

1. 1. Ndi vhufhio vhuṅwe vhuṱanzi vhune ha sumbedza uri enea mafhungo o itea zwa vhukuma? (ia 138, bogisi) A

   Phindulo yaṋu

   Ungnad, Arthur. “Neubabylonische Privaturkunden aus der Sammlung Amherst.” Archiv für Orientforschung, vol. 19, 1959, pp. 74–82

2. 2. Ndi mini zwine zwa nga vha zwo ita uri Maradokai a hane u losha Hamani? (ia 130 ¶18)

   Phindulo yaṋu

3. 3. Ri zwi ḓivha hani uri Saṱhane na madimoni awe vho vha vha tshi khou lingedza u fhelisa Vhayuda vhoṱhe? (g02 9/8 7 ¶3–8 ¶2-wcgr) B

   Phindulo yaṋu

   Cube. Lot of Yahali, puru. Neo-Assyrian Clay. (YPM BC 021122). Courtesy of the Peabody Museum, Division of Anthropology, Babylonian Collection, Yale University; peabody.yale.edu

4. 4. Esitere na Maradokai vho thusa kha u ita uri hu itee vhuporofita vhufhio? (ia 142, bogisi)

   Phindulo yaṋu

 Nḓila Ine Na Nga Zwi Shumisa Ngayo Vhutshiloni Haṋu

• Esitere o vha o ṱalifha nahone a tshi thetshelesa na musi e kule na vhaṅwe vhashumeli vha Yehova. Vhaswa vha nga guda mini khae ṋamusi?

  Phindulo yaṋu

• Ahasiverosi o thetshelesa Esitere ngauri o vha a sa fheli mbilu, a tshi ṱhonifha nahone a tshi fhulufhedzea. Vhafumakadzi vha Vhakriste vha nga edzisa hani tsumbo yawe? C

  Phindulo yaṋu

• Ndi dzifhio dziṅwe nḓila dzine na nga sumbedza ngadzo tshivhindi tshi fanaho na tsha Esitere?

  Phindulo yaṋu

Elekanyani Nga Ha Hezwi Zwithu Zwa Ndeme

• Ndi guda mini nga ha Yehova kha aya mafhungo?

  Phindulo yaṋu

• Aya mafhungo a tshimbidzana hani na tshipikwa tsha Yehova nga ha ḽifhasi na vhathu?

  Phindulo yaṋu

• Ndi nga takalela u vhudzisa mini Esitere musi a tshi vuswa?

  Phindulo yaṋu