Ndima ya Vhufumimalo
Yehova U Hanyisa Muya wa Vhane Vha Ḓiṱukufhadza
1. Ndi khwaṱhisedzo ifhio ine Yehova a i ṋea, nahone maipfi awe a takusa mbudziso dzifhio?
“NGAURI Wa-Ṱaḓulu-ṱaḓulu Muṋe wa khuluṋoni ya lini na lini, ane a pfi Mukhethwa, u ri: Ndi dzula ṱaḓulu fhethu hukhethwa, nda dovha nda dzula na vha vhaisalaho, vha mimuya [“ya u ḓiṱukufhadza,” NW]; uri ndi hanyise mimuya ya [“vhane vha ḓiṱukufhadza,” NW], ndi hanyise dzimbilu dza vha vhaisalaho.” (Yesaya 57:15) Eneo maipfi o ṅwalwa nga muporofita Yesaya ḓanani ḽa vhumalo ḽa miṅwaha B.C.E. Ho vha hu tshi khou itea mini ngei Yuda tshe tsha ita uri wonoyu mulaedza u ṱuṱuwedze nga u rali? Enea maipfi o hevhedzwaho a thusa hani Vhakriste ṋamusi? U ṱolisisa Yesaya ndima ya 57 zwi ḓo ri thusa u fhindula dzenedzo mbudziso.
“Inwi Vhana . . . Sendelani Ngeno”
2. (a) Maipfi a Yesaya ndima ya 57 a vhonala a tshi shuma lini? (b) Vhuimo ha vhavhuya ho vha vhu vhufhio misini ya Yesaya?
2 Hetshi tshipiḓa tsha vhuporofita ha Yesaya zwi vhonala uri tsho shuma misini ya Yesaya. Ṱhogomelani nḓila ye vhuvhi ha vha ho nwelela ngayo: “Muvhuya u a lovha; a huna a zwi sedzaho; vhathu vha vhurabeli vha a kumbiwa, hú si ná a zwi elekanyaho; ngauri muvhuya u kumbiwa vhuvhi vhu tshi swika. U ya hu re na mulalo; vhe vha tshimbila vha luga nga nḓila vha yo’ awela madzuloni avho.” (Yesaya 57:1, 2) Arali muvhuya a wa, ho vha hu si na ane a zwi londa. U fa hawe zwi songo lavhelelwa zwo vha zwi sa vhuyi zwa londiwa. U fa hawe zwo vha zwi tshi mu ḓisela mulalo, zwi tshi mu vhofholola kha tshengelo ine ya ḓiswa nga vhathu vha sa ofhi Mudzimu, nahone zwi tshi mu ita uri a ponyoke dziedzi. Lushaka lwo nangwaho nga Mudzimu lwo vha lwo mbwandamela kha vhuimo vhu nengisaho. Fhedzi vhane vha dzula vha tshi fulufhedzea vho vha vho fanela u ṱuṱuwedzwa uri vha ḓivhe uri Yehova u a vhona zwine zwa khou itwa nahone u ḓo vha tikedza!
3. Yehova u amba hani na murafho muvhi wa Yuda, nahone ndi ngani?
3 Yehova u amba na murafho muvhi wa Yuda, a tshi ri: “Hone inwi vhana vha muloi, mbeu ya phaṱhi na phombwe, sendelani ngeno.” (Yesaya 57:3) Zwo tea uri vha vhidzwe vhana vha muloi na vha mbeu ya phaṱhi na vha phombwe. Vhurabeli ha mazwifhi he vha shandukela khaho vhu katela nyito dzi nengisaho dzi ngaho u gwadamela midzimu i sili na vhungome kathihi na maitele a vhuaḓa a u ṱangana nga dzimbeu. Nga zwenezwo, Yehova u vhudzisa vhenevha vhaitazwivhi: “Ane wa khou mu holedza ndi nnyi? Ndi nnyi uyo we wa mu nyadza [“ane na dzulela u mu aṱamisela mulomo, na dzulela u mu bvisela lulimi,” NW]? Ngangoho ni vhana vha phaṱhi, ni mbeu ya mazwifhi. Henenwi ne na itwa nga u tambula nga zwa zwifhoni, zwa mirini yoṱhe [“mihulwane,” NW] ya dungudzi, ne na shidzha vhana miedzini na magovhani.”—Yesaya 57:4, 5.
4. Vhaitazwivhi vha ḽa Yuda vho vha vhe na mulandu ufhio?
4 Vhathu vhavhi vha ḽa Yuda vho vha vha tshi itela khagala mikhuvha yavho i tshenusaho ya vhurabeli ha vhuhedeni, vha tshi khou “ḓitakadza.” (NW) Vho holedza vhaporofita vha Mudzimu vhe vha rumelwa uri vha vha khakhulule, vha vha nzhonzhowedza vho bvisela lulimi nnḓa vha sa shoni, nga nḓila ine ya sumbedza lunyadzo. Naho vho vha vhe vhana vha Abrahamu, nḓila dzavho dza vhushandukwa dzo vha ita vhana vha phaṱhi na mbeu ya mazwifhi. (Yesaya 1:4; 30:9; Yohane 8:39, 44) Mirini mihulwane ya dungudzini, vho vusa muya wa u fhisetshela vhurereli kha vhurabeli havho ha zwifanyiso. Nahone ndi vhurabeli ha tshiṱuhu lungafhani! Vho vha vha tshi shidzha na vhana vhavho, u fana na tshaka dze nḓila dzadzo dzi nengisaho dza ita uri Yehova a dzi pandele shangoni!—1 Dzikhosi 14:23; 2 Dzikhosi 16:3, 4; Yesaya 1:29.
U Tevhutshela Mpambo kha Matombo
5, 6. (a) Vhadzulapo vha ḽa Yuda vho khetha mini nṱhani ha u gwadamela Yehova? (b) Vhurabeli ha zwifanyiso ha Yuda ho anza na u phaḓalala u swika kha vhuimo vhufhio?
5 Vhonani nḓila ye vhadzulapo vha ḽa Yuda vha vha vho mbwandamela ngayo kha u gwadamela midzimu i sili: “Zwitungulo zwau ndi mmbwe [mbwane] dza mulambo, ṱhangu dzau ndi dzenedzo; ndi zwone zwe wa zwi tevhutshela mpambo wa ṋekedza misumo. Naa U ri ndi nga tenda zwenezwo?” (Yesaya 57:6) Vhayuda ndi vhathu vho vhofhaho mulanga na Mudzimu, fhedzi nṱhani ha uri vha mu gwadamele, vha doba matombo ane a vhidzwa mbwane mulamboni nahone vha ita midzimu ngao. Davida o amba uri Yehova o vha e tshipiḓa tshawe, fhedzi vhenevha vhaitazwivhi vho khetha zwifanyiso zwi sa tshili zwa matombo uri zwi vhe mukovhe wavho nahone vha tevhulela mpambo khazwo. (Psalme ya 16:5, NW; Habakuku 2:19) Yehova o vha a tshi ḓo khuthadzwa hani nga vhurabeli ho raloho ho pambuwaho vhune ha itwa nga vhathu vhawe?
6 Huṅwe na huṅwe—nga fhasi ha miri mihulwane, magovhani, mivhunduni, miḓini yavho—vhathu vha ḽa Yuda vho vha vha tshi gwadamela midzimu i sili. Fhedzi Yehova o zwi vhona zwoṱhe, nahone a tshi shumisa Yesaya, O bvukulula vhuaḓa havho: “Wo adza thóvho yau kha thavha khulu ndapfu, wa gonya henengei wa ṋekedza zwidzimu. Tsini ha mahothi na kha mihangammbwa ndi he wa vhea dziphamba dzau.” (Yesaya 57:7, 8a) Vhathu vha ḽa Yuda vho adza thovho dza vhuaḓa ha muya mivhunduni, nahone henefho vha ṋekedza zwiṱhavhelo kha midzimu i sili. a Na nnḓu dzavho dzo mometshedzwa zwifanyiso nga murahu ha mahothi na kha mihangammbwa.
7. Vhathu vha ḽa Yuda vha ṱanganela kha vhurabeli ha vhuaḓa vhe na muya ufhio?
7 Vhaṅwe vha nga ḓivhudzisa uri ndi ngani vhathu ḽa Yuda vho ḓidzhenisa nga u rali kha vhurabeli vhu songo kunaho. Naa ho vha na iṅwe ṱhuṱhuwedzo ya maanḓa ye ya vha kombetshedza uri vha ṱutshele Yehova? A zwo ngo ralo. Vho zwi ita nga u tou ḓifunela, nga u fhisea. Yehova u ri: “Ngauri wo paṱa Nṋe; wa gonya, wa adza vhulalo hau, wa langana navho’, wa funa malalo avho wa nanga khao’. [“Wo vhona tshiraḓo tsha mbeu thsa munna,” NW].” (Yesaya 57:8b) Vhathu vha ḽa Yuda vho vha vho vhofha mulanga na midzimu yavho i sili, nahone vho vha vha tshi funa vhushaka vhu siho mulayoni he vha vha vhe naho nayo. Zwihuluhulu vho vha vha tshi funesa maitele a u ḓifara luvhi a u ṱangana nga dzimbeu—khamusi u katela na u shumisa zwifanyiso zwa tshiraḓo tsha mbeu tsha munna—zwine zwa vha maitele a vhurabeli ha yeneyi midzimu!
8. Vhurabeli ha zwifanyiso ho ḓiṋea maanḓa nga fhasi ha khosi ifhio kha ḽa Yuda?
8 Ṱhaluso ya vhurabeli ha zwifanyiso ha vhuaḓa vhuhulwanesa, ha tshiṱuhu i tendelana na zwine ra zwi ḓivha nga ha mahosi o vhalaho a ḽa Yuda e a vha e mavhi. Sa tsumbo, Manase o fhaṱa zwifho, a fhaṱela Baali aletare, nahone a vhea aletare mbili dza vhurereli ha mazwifhi miṱani mivhili ya thembele. Nahone a dzhenisa vharwa vhawe muliloni, a ita madambi, a tungula, nahone a ita zwa vhungome. Khosi Manase o ita na u vhea tshifanyiso tsha mulagalu tshe a tshi vhaḓa thembeleni ya Yehova. b A kunga lushaka lwa ḽa Yuda uri lu ite ‘zwivhi vha vhuya vha ṋanisa vha fhirisa vha-nnḓa.’ (2 Dzikhosi 21:2-9) Vhaṅwe vha tenda uri ndi Manase we a ita uri Yesaya a vhulahwe, naho dzina ḽa Manase ḽi songo ṅwalwa kha Yesaya 1:1.
“Wo Ruma Vhaḓinḓa”
9. Ndi ngani ḽa Yuda ḽi tshi rumela vhaḓinḓa “vha ya kule”?
9 Vhupfukamulayo ha ḽa Yuda ho vha hu si u shumela midzimu i sili fhedzi. A tshi shumisa Yesaya sa muambeli wawe, Yehova u ri: “Wo suma Moloxo nga mapfura, wo anza zwiḓolo zwe wa ya nazwo’; wo ruma vhaḓinḓa vha ya kule; wo ḓi-nyadzisa wa vhuya wa ya vhudzula-vhafu.” (Yesaya 57:9) Muvhuso u sa fulufhedzei wa Yuda u ya kha “Moloxo,” zwine zwa amba “khosi” nga Luheberu—khamusi zwi amba khosi ya muvhuso u sili—u mu ṋea zwifhiwa zwa mutengo wa nṱha na zwi kokodzaho maṱo, zwine zwa imelwa nga mapfura na zwiḓolo zwi nukhelelaho. Yuda ḽi rumela vhaḓinḓa mashangoni a kule. Ndi ngani? U itela u luvhelela tshaka dza Vhannḓa uri dzi vhofhe pfano ya politiki naḽo. Nge vha landula Yehova, vha fulufhela mahosi a mashango a sili.
10. (a) Khosi Ahasi o ṱoḓa hani pfano na khosi ya Asuri? (b) Shango ḽa Yuda ḽo ‘ḓinyadzisa ḽa vhuya ḽa ya vhudzula-vhafu’ nga nḓila-ḓe?
10 Iṅwe tsumbo ya zwenezwi yo itea misini ya Khosi Ahasi. Nge ya tshuswa nga pfano vhukati ha Isiraele na Siria, yeneyo khosi i sa fulufhedzei ya Yuda yo rumela vhaḓinḓa ha Thigilatha-Pilesere wa Vhuraru wa Asuri, ya ri: “Nṋe ndi mulanda wau, ndi ṅwana wau! Iḓá U ndamulele zwanḓani zwa khosi ya Isiraele, vhe vha mvutshela.” Ahasi a rumela tsimbi-tseṱha na musuku ha khosi ya Asuri sa tshanḓanguvhoni, nahone yeneyo khosi ya aravha nga u vutshela Siria nga nḓila ya tshiṱuhu. (2 Dzikhosi 16:7-9) Nga u shumisana haḽo na tshaka dza Vhannḓa, shango ḽa Yuda ḽa kotamela “govhani ḽa Sheol.” (An American Translation) Nga ṅwambo wa honoho vhukonani, ḽi ḓo fa, kana a ḽi tsha ḓo vha lushaka lune lwa ḓivhusa, lu re na khosi.
11. Ndi afhio mavhonele o khakheaho a u tsireledzea e a sumbedzwa nga lushaka lwa ḽa Yuda?
11 Yehova u bvela phanḓa u amba na lushaka lwa ḽa Yuda: “Na̗ u̗ anza nyendo dzau, na̗ u̗ neta, a wo ngo vhuya wa ri ndi u sokou ita. Wo ḓi dovha wa fungelela; ndi zwe wa si dinalee ngazwo’.” (Yesaya 57:10) Ee, lwonolwo lushaka lwo filimba vhukuma nḓilani dzalwo dza vhugunei, nahone a lu vhoni uri vhuḓidini halwo ndi u sokou pandamedza murunzi wa ḓuvha. Zwo fhambanaho na zwenezwo, vha ḓirwa khana nga u tenda uri vha khou bvelela nga ṅwambo wa maanḓa avho. Vha pfa vhe na nungo na mutakalo wavhuḓi. Ndi vhutsilu lungafhani!
12. Ndi vhufhio vhuimo ha ḽa Vhudzhagane vhune ha fana na ha ḽa Yuda?
12 Ṋamusi hu na ndangulo ine ya ḓifara nga nḓila i fanaho na ya Yuda ḽa misini ya Yesaya. Ḽa Vhudzhagane ḽi shumisa dzina ḽa Yesu, fhedzi ḽi tovhola pfano na dzitshaka nahone ḽo ḓadza fhethu haḽo ha vhurabeli nga zwifanyiso. Vhatevheli vhaḽo vha fhahea zwifanyiso zwa midzimu i sili mahayani avho. Ḽa Vhudzhagane ḽo ṋekedzela vhaswa vhaḽo nndwani dza dzitshaka. Zwenezwi zwi fanela u vha zwi tshi nengisa lungafhani Mudzimu wa ngoho, ane a laedza Vhakriste uri: “Shavhelani kule ha u shumela midzimu i sili.” (1 Vha-Korinta 10:14) Nga u ḓidzhenisa kha politiki, ḽa Vhudzhagane ḽo ‘ita vhupombwe na mahosi a shango.’ (Ndzumbululo 17:1, 2) Zwi re zwone ndi uri ndi mutikedzi muhulwane wa Yuno. Hu ḓo itea mini kha yeneyi phombwe ya vhurereli? Vhukuma, Yehova u ri mini nga tsumbo yaḽo, Yuda ḽi sa fulufhedzei, ḽine zwihuluhulu ḽa imelwa nga musanda waḽo, Yerusalema?
“Zwithu Zwaṋu Zwe Zwa Kuvhanganywa a Zwi Nga Ni Vhofhololi”
13. Ndi u “zwifha” hufhio he ha thomiwa nga vhathu vha ḽa Yuda, nahone vho aravha hani u sa fhela mbilu ha Yehova?
13 Yehova u a vhudzisa: “Wo vha U tshi vhilaela nnyi, U tshi ofha nnyi [“lwe wa vhuya wa zwifha,” NW]?” Ndi mbudziso yavhuḓi lungafhani! Vhukuma vhathu vha ḽa Yuda vho vha vha sa sumbedzi u ofha Yehova nga nḓila yo fanelaho. Arali zwo ralo, vho vha vha tshi ḓo vha vha songo vha lushaka la vhadzia u zwifha, vhagwadameli vha midzimu ya mazwifhi. Yehova u bvela phanḓa a tshi ri: “Wa vhuya wa laṱa Nṋe wa si tsha nḓivha, wa si tsha nyelelwa mbiluni yau. Naa a si nga u’ ha vhuya ha vha kale ndó ḓi-fhumulela; iwe wa si tsha nyofha?” (Yesaya 57:11) Yehova o ḓifhumutshela, ho ngo ṱarafa vhathu vha ḽa Yuda na zwenezwo. Naa vhathu vha ḽa Yuda vho livhuha zwenezwi? Hai, nṱhani hazwo vho dzhia u konḓelela ha Mudzimu hu u sa londa. A vho ngo tsha mu ofha na zwiṱuku-ṱuku.
14, 15. Yehova u ri mini nga ha mishumo ya vhathu vha ḽa Yuda na “zwithu zwe zwa kuvhanganywa”?
14 Naho zwo ralo, ḽifhinga ḽa u sa fhela mbilu ha Mudzimu ḽo vha ḽi tshi ḓo fhela. A tshi lavhelela tshenetsho tshifhinga, Yehova u ri: ‘Zwino Nṋe ndi senga a zwivhuya zwaṋu na zwiito zwaṋu; huno a zwi nga ni farisi tshithu. Ni tshi vhó ḓo tzhema, [“zwithu zwaṋu zwe zwa kuvhanganywa a zwi nga ni vhofhololi,” NW] zwoṱhe zwi ḓo kumbiwa nga ḓumbu zwa ṱuwa vhunga vhutsi.’ (Yesaya 57:12, 13a) Yehova u ḓo bvukulula u luga ha khole-khole ha vhathu vha ḽa Yuda. Mishumo yavho ya muhoyo a i nga ḓo vha vhuyedza. “Zwithu zwe zwa kuvhanganywa” zwifanyiso zwavho zwinzhi-zwinzhi, a zwi nga ḓo vha vhofholola. Musi hu tshi vha na dziedzi, midzimu ine vha i fulufhela i ḓo vhudzulwa nga ḓumbu zwaḽo.
15 Maipfi a Yehova o ḓadzea nga 607 B.C.E. O ḓadzea musi Khosi Nebukadanetsara wa Babele a tshi fhelisa Yerusalema, a fhisa thembele, nahone a thuba vhathu vhanzhi. “A mbo thuba Vha-Yuda a vha bvisa shangoni ḽa havho.”—2 Dzikhosi 25:1-21.
16. Ndi mini zwine zwa ḓo itea kha ḽa Vhudzhagane na kha “Babele Ḽihulu” ḽoṱhe?
16 Zwi ngaho zwenezwo, zwifanyiso zwinzhi-zwinzhi zwihulwane zwa ḽa Vhudzhagane a zwi nga ḓo ḽi tsireledza kha mbiti dza Yehova. (Yesaya 2:19-22; 2 Vha-Thesalonika 1:6-10) Ḽa Vhudzhagane ḽi ḓo fheliswa kathihi na “Babele Ḽihulu”—muvango wa shango ḽoṱhe wa vhurereli ha mazwifhi. Ḽivhanda ḽi khunwana ḽa pfanyisedzo na ṋanga dzaḽo dza fumi ‘vha ḓo vhénga [Babele Ḽihulu], vha ḓo ḽi thukhutha, ḽa sala ḽí fhedzi, vha ḓo ḽa dziṋama dzaḽo, vha ḽi fhisa nga mulilo.’ (Ndzumbululo 17:3, 16, 17) Ro takala lungafhani nge ra thetshelesa ndaela ine ya ri: “Ibvani khaḽo’ vhathu vhanga! Ni songo vha na vhuhura naḽo’ kha zwivhi zwaḽo, na vhó ḓo baḓakanyiwa naḽo’ kha dziṱhamu dzaḽo. Ngauri zwivhi zwaḽo zwo thuphiwa zwo guma nga ḽiṱaḓulu, Mudzimu o elelwa vhutshinyi haḽo.” (Ndzumbululo 18:4, 5) Ri songo dovha ra vhuyelela nḓilani dzaḽo.
“We a Fulufhedza Nṋe u ḓo Dzhia Shango ḽa vha Ifa Ḽawe”
17. Ndi fulufhedziso ḽifhio ḽe ḽa fulufhedziswa we a ‘fulufhedza Yehova,’ nahone ḽo ḓadzea lini?
17 Naho zwo ralo, hu pfi mini nga maipfi a tevhelaho a vhuporofita ha Yesaya? “We a fulufhedza Nṋe u ḓo dzhia shango ḽa vha ifa ḽawe; thavha khethwa yanga i ḓo vha hayani hawe.” (Yesaya 57:13b) Yehova u khou amba na nnyi zwino? U khou amba nga zwine zwa ḓo itea nga murahu ha dziedzi ḽine ḽa khou ḓa nahone u khou amba hu tshee nga phanḓa nga ha u vhofhololwa ha vhathu vhawe Babele na u vusuluswa ha vhurabeli ha ngoho thavhani yawe khethwa, Yerusalema. (Yesaya 66:20; Daniele 9:16) Zwenezwi zwi fanela u vha zwo ṱuṱuwedza lungafhani Vhayuda uri vha dzule vha tshi fulufhedzea! Zwiṅwe hafhu, Yehova u ri: “Hu ḓo pfi: Vulani, vulani nḓila; ni bvise zwikhukhuliso nḓilani ya vhathu vhanga.” (Yesaya 57:14) Musi hu tshi swika tshifhinga tsha uri Mudzimu a vhofholole vhathu vhawe, nḓila i ḓo vha yo no lugiswa, zwikhukhuliso zwoṱhe zwi ḓo vha zwo bviswa.—2 Koronika 36:22, 23.
18. Vhuhulwane ha Yehova vhu ṱaluswa hani, fhedzi ndi ṱhogomelo ifhio ya lufuno ine a i sumbedza?
18 Zwino muporofita u bula maipfi o redzwaho u thomani: “Ngauri Wa-Ṱaḓulu-ṱaḓulu Muṋe wa khuluṋoni ya lini na lini, ane a pfi Mukhethwa, u ri: Ndi dzula ṱaḓulu fhethu hukhethwa, nda dovha nda dzula na vha vhaisalaho, vha mimuya [“ya u ḓiṱukufhadza,” NW]; uri ndi hanyise mimuya ya [“vhane vha ḓiṱukufhadza,” NW], ndi hanyise dzimbilu dza vha vhaisalaho.” (Yesaya 57:15) Khuluṋoni ya Yehova i nṱhesa ṱaḓulu. A hu na vhuimo vhune ha vha nṱhesa u fhira honoho. Zwi khuthadza lungafhani u ḓivha uri e henefho u vhona zwoṱhe—hu si zwivhi zwa vhavhi fhedzi, fhedzi na mishumo yo lugaho ya vhane vha lingedza u mu shumela! (Psalme ya 102:19; 103:6) Zwiṅwe hafhu, u pfa zwigomelo zwa vho kandeledzwaho nahone u hanyisa mbilu dza vho vhaisalaho. Enea maipfi a fanela u vha o kwama mbilu dza Vhayuda vho rembuluwaho zwifhingani zwa kale. Vhukuma a kwama mbilu dzashu ṋamusi.
19. Vhuhali ha Yehova vhu fhela lini?
19 Zwiṅwe zwine zwa dovha zwa khuthadza ndi maipfi a tevhelaho a Yehova: “A thi dzuli ndi thi lwa lu sa gumi; a thi dzuli ndó sinyuwa lini na lini; ngauri mimuya ya vhathu i nga ḓo ṋoka ndi tshi zwi vhona, vhenevha vha femaho vhe nda vha vhumba.” (Yesaya 57:16) A hu na tshivhumbiwa na tshithihi tsha Yehova tshine tsha nga ponyoka arali mbiti dza Yehova dzo vha dzi tshi bvela phanḓa, dzi sa dziki. Naho zwo ralo, zwi takadzaho ndi uri vhuhali ha Mudzimu ndi ha tshifhinganyana. Musi ho no khunyeledza ndivho yaho, vhu a fhela. Enea mafhungo o hevhedzwaho a ri thusa u livhuha nga ho dzikaho nḓila ine Yehova a funa ngayo zwivhumbiwa zwawe.
20. (a) Yehova u shumisana hani na mukhakhi a sa rembuluwi? (b) Yehova u kwengweledza hani o rembuluwaho?
20 Ri wana luvhonela lwo engedzeaho musi Yehova a tshi bvela phanḓa. Tsha u thoma, u ri: “Ndo vha ndo vha sinyutshela nga mulandu wa vhuvhuḓu havho, nda vha rwa; nda tsiruwa nga u’ nda vha ndó sinyuwa; vhone vha pambuwa vhó fara nḓila yavho ya u ḓi-funela.” (Yesaya 57:17) Vhukhakhi ho itwaho nga ṅwambo wa vhupangwa, vhukuma vhu vusa mbiti dza Mudzimu. Arali muthu a dzula e na mbilu yo pambuwaho, Yehova u dzula o mu sinyutshela. Fhedzi hu pfi mini arali mupambuwi a thetshelesa ndayo? Nga zwenezwo Yehova u sumbedza nḓila ine lufuno lwawe na u pfela hawe vhuṱungu zwa mu sudzulusa ngayo uri a dzhie vhukando: “Dzinḓila dzavho Nṋe ndo dzi vhona. Hone, ndi ḓo vha ilafha, nda vha dededza, nda dovha nda vha fhumudza na vhoṱhe vhalili vhavho.” (Yesaya 57:18) Nga murahu ha ndayo, Yehova u fhodza o rembuluwaho nahone u kwengweledza onoyo muthu na vhane vha lila nae. Ndi ngazwo nga 537 B.C.E., Vhayuda vho kona u vhuyelela hayani. Ndi ngoho uri Yuda a ḽo ngo tsha dovha ḽa vha muvhuso u re na vhuḓilangi nga fhasi ha khosi ya lushaka lwa Davida. Naho zwo ralo, thembele ngei Yerusalema yo fhaṱululwa, nahone vhurabeli ha ngoho ha vusuluswa.
21. (a) Yehova o vusulusa hani muya wa Vhakriste vho ḓodzwaho nga 1919? (b) Ndi pfaneleo ifhio ine riṋe nga muthihi ra fanela u i ṱahulela?
21 Yehova “Wa-Ṱaḓulu-ṱaḓulu Muṋe” o dovha a sumbedza u kwamea nga mutakalo wa vha masalela vho ḓodzwaho nga 1919. Nga ṅwambo wa u rembuluwa havho, na muya wa u ḓiṱukufhadza, Yehova, Mudzimu muhulwane, o vhona u shengela havho nahone a vha vhofholola vhuthubwani ha Babele. O bvisa zwithivheli zwoṱhe nahone a vha vhofholola uri vha kone u mu gwadamela nga nḓila yo kunaho. Nga zwenezwo maipfi a Yehova nga Yesaya o ḓadzea nga tshenetsho tshifhinga. Nahone eneo maipfi a na milayo i sa fheli ine ya shuma kha muṅwe na muṅwe washu. Yehova u ṱanganedza fhedzi vhurabeli ha vhane vha ḓiṱukufhadza. Nahone arali muṅwe wa vhashumeli vha Mudzimu a ita tshivhi, u fanela u tenda tshivhi tshawe nga u ṱavhanya, a ṱanganedze ndayo, nahone a khakhulule nḓila dzawe. Ri songo vhuya ra hangwa uri Yehova u fhodza na u kwengweledza vha ḓiṱukufhadzaho, fhedzi “u lwa na vha ḓi-hudzaho.”—Yakobo 4:6.
‘Mulalo kha Vha re Kule na Tsini’
22. Ndi vhufhio vhumatshelo vhune Yehova a dzula o vhu amba ha (a) vho rembuluwaho? (b) vhavhi?
22 A tshi sumbedza phambano vhukati ha vhane vha rembuluwa na vhane vha farelela kha nḓila dzavho mmbi, Yehova u ri: “Ndi ḓo bveledza [“zwiaṋwiwa,” NW] zwi bvaho milomoni yavho, mulalo, mulalo wa kule na wa tsini; ndi ḓo U ilafha. . . . Vhavhi vhone vha nga lwanzhe lwó dzukuluwa, lu sa koni u dzika, lune maḓi alwo a fukula tshikha na matope. Vhavhi a vha na mulalo.”—Yesaya 57:19-21.
23. Ndi zwifhio zwiaṋwiwa zwa milomo, nahone Yehova u khou “bveledza” zwenezwi zwiaṋiwa nga nḓila-ḓe?
23 Zwiaṋwiwa zwa milomo ndi tshidzimu tsha thendo tshi ṋekedzwaho Mudzimu—u ḓivhadza dzina ḽawe khagala. (Vha-Heberu 13:15, vhambedzani NW.) Yehova u khou “bveledza” hani honoho u ḓivhadza khagala? U itela u ṋekedza tshidzimu tsha thendo, muthu u fanela u thoma a guda nga ha Mudzimu nahone nga zwenezwo a vhe na lutendo khae. Lutendo—tshiaṋwiwa tsha muya wa Mudzimu—lu sudzulusa onoyo muthu uri a vhudze vhaṅwe zwe a zwi pfa. Nga maṅwe maipfi, u ḓivhadza khagala. (Vha-Roma 10:13-15; Vha-Galata 5:22) Hafhu, hu fanela u humbulwa uri Yehova ndi ene ane a fheleledza o laedza vhashumeli vhawe uri vha ḓivhadze thendo dzawe. Nahone Yehova ndi ene ane a vhofholola vhathu vhawe, a ita uri zwi konadzee uri vha ṋekedze zwenezwo zwidzimu zwa thendo. (1 Petro 2:9) Nga zwenezwo, hu nga ambiwa uri Yehova u vhumba zwenezwi zwiaṋwiwa zwa milomo.
24. (a) Ndi vhafhio vhe vha wana mulalo wa Mudzimu, nahone ha vha na mvelelo dzifhio? (b) Ndi vhafhio vhane vha sa ḓo wana mulalo wa Mudzimu, nahone mvelelo dzavho dzi vha dzifhio?
24 Vhayuda vho vhuyelelaho shangohaya ḽavho vha fanela u vha vho ṋekedza zwiaṋwiwa zwavhuḓi lungafhani zwa milomo yavho musi vha tshi imbela Yehova thendo! Vha fanela u vha vho takalela u wana mulalo wa Mudzimu, naho vha “kule”—tshikhala tshihulwane u bva Yuda, vha tshee vho lindela u vhuya—kana vha “tsini”—vho no vha shangohaya ḽavho. Zwo fhambanaho na zwenezwo, vhavhi vho vha vho fara ludongo nga hu fhisaho! Naho e ufhio ane a kundwa u aravha musi a tshi laiwa nga Yehova, vhavhi naho vhe vhafhio naho vhe ngafhi, a vha na mulalo na kathihi. Vho sinyuwa u fana na lwanzhe lu sa dziki, vha bvela phanḓa vha tshi bveledza “tshikha na matope” zwithu zwoṱhe zwi songo kunaho, nṱhani ha u bveledza zwiaṋwiwa zwa milomo.
25. Vhathu kule na tsini vha wana hani mulalo?
25 Na ṋamusi, vhagwadameli vha Yehova huṅwe na huṅwe vha ḓivhadza mafhungo maḓifha a Muvhuso wa Mudzimu. Vhakriste kule na tsini mashangoni a fhiraho 230 vha ṋekedza zwiaṋwiwa zwa milomo yavho, vha ḓivhadza thendo dza Mudzimu wa ngoho e eṱhe. Thendo dzine vha dzi imba dzi pfiwa “dzi tshi bva migumoni ya mashango.” (Yesaya 42:10-12) Vhane vha pfa maipfi avho nahone vha aravha vha khou ṱanganedza mafhungo ngoho a Ipfi ḽa Mudzimu, Bivhili. Vhenevho vha wana mulalo, nga u shumela “Mudzimu wa mulalo.”—Vha-Roma 16:20.
26. (a) Hu ḓo itea mini nga vhavhi? (b) Ndi fulufhedziso ḽifhio ḽihulwane ḽo fulufhedziswaho vho vuḓaho, nahone ri fanela u ḓiimisela u ita mini?
26 I ngoho, vhavhi a vha thetshelesi mulaedza wa Muvhuso. Naho zwo ralo, zwenezwino a vha nga ḓo tendelwa u thithisa mulalo wa vho lugaho. Yehova u a fulufhedzisa: “Si fhele mbilu, muvhi ha lalami; U ḓo ṱuwa U tshi vhona muḓi wawe ú shubi.” Vhane vha khuda nga Yehova vha ḓo wana ifa ḽa shango nga nḓila i mangadzaho. “Shango ḽi ḓo vha ifa ḽa vho vuḓaho; ndi vhone vha u ḓo takalela muḓalo wa mulalo.” (Psalme ya 37:10, 11, 29) Ḽifhasi ḽashu ḽi ḓo vha fhethu havhuḓi lungafhani nga tshenetsho tshifhinga! U nga ri roṱhe ri nga ḓiimisela u sa xelelwa nga mulalo wa Mudzimu, uri ri kone u imbela Mudzimu thendo lini na lini.
[Ṱhaluso dzi re magumoni a siaṱari]
a Zwi vhonala uri ipfi “thovho” ḽi ambela kha aletare kana fhethu ha vhurabeli ha vhuhedeni. U vhidzwa haho uri ndi thovho ndi khumbudzo ya uri vhurabeli ho raloho ndi vhupombwe ha muya.
b Mulagalu i nga kha ḓi vha yo vha i tshi imela tshiraḓo tsha mbeu tsha mufumakadzi, nahone zwiṋari zwi nga kha ḓi vha zwo vha zwi tshi imela tshiraḓo tsha mbeu tsha munna. Zwoṱhe zwo vha zwi tshi shumiswa nga vhadzulapo vha sa fulufhedzei vha ḽa Yuda.—2 Dzikhosi 18:4; 23:14.
[Mbudziso Dza Pfunzo]
[Tshifanyiso kha siaṱari 263]
Vhathu vha ḽa Yuda vho ita vhurabeli ha vhuaḓa fhasi ha muri ya dungudzi
[Tshifanyiso kha siaṱari 267]
Vhathu vha ḽa Yuda vho fhaṱa dzialetare huṅwe na huṅwe kha ḽeneḽo shango
[Tshifanyiso kha siaṱari 275]
“Ndi ḓo bveledza zwiaṋwiwa zwi bvaho milomoni yavho”

