Ndima Ya Vhumalo
‘U Lwa Na Mimuya Ya Vhuvhi’
1. Ndi ngani ri tshi fanela u livhisa nga maanḓa ṱhogomelo kha mafhungo a mimuya mivhi?
VHATHU vhanzhi vha a fulufheli uri mimuya mivhi i hone. Fhedzi haya mafhungo ndi a vhukuma. Hu sa londwi uri vhathu vha a tenda kana a vha tendi, mimuya mivhi i hone, nahone i lingedza u tsikeledza muṅwe na muṅwe. I tsikeledza na vhagwadameli vha Yehova. Zwi re zwone ndi uri ndi vhone vhane ya vha ṱoḓa nga maṱo matswuku. Muapostola Paulo u ri ita uri ri fhaṱutshele eneo mafhungo, u ri: “Nndwa yashu a si ya u lwa na ṋama na malofha, ndi ya u lwa na mivhuso [i sa vhonali], na maanḓa, na vho-ṋe-mashango vha swiswi ḽino, ndi ya u lwa na mimuya ya vhuvhi i re ṱaḓulu.” (Vha-Efesa 6:12) Misini yashu mutsiko une wa khou ḓiswa nga mimuya mivhi wo no vha muhulwane vhukuma ngauri Sathane o pandelwa ṱaḓulu nahone u na mbiti khulu, u a zwi ḓivha uri o salelwa nga tshifhinga tshiṱuku.—Ndzumbululo 12:12.
2. Ri nga kona hani u kunda mimuya mivhi i re na maanḓa ane a fhira a muthu?
2 Naa ri nga kona u kunda mimuya mivhi i re na maanḓa ane a fhira a muthu? Ee, fhedzi nga u ḓitika tshoṱhe nga Yehova. Ri fanela u mu thetshelesa na u tevhedza Ipfi ḽawe. Arali ra ita nga u ralo, ri nga iledza u vhaisala ṋamani, kha matshilele, na maḓipfele, zwine zwa tshenzhelwa nga vhane vha langiwa nga Sathane.—Yakobo 4:7.
Vhavhusi Vha Shango Vha Re Ṱaḓulu
3. Ndi vhafhio vhane Sathane a vha pikisa vhukuma, nahone hani?
3 Yehova u ri ṱalutshedza zwavhuḓi vhuimo ha shango samusi a tshi vhu vhona e ngei nṱha ṱaḓulu. O sumbedza muapostola Yohane bono ḽe khaḽo Sathane a ṱaluswa sa “ḽigweṋa ḽihulu ḽo tswukaho sa mulilo.” O vha o lindela uri arali zwi tshi konadzea, a fhelise Muvhuso wa Mudzimu wa Vhumessia musi u tshi kha ḓi tou bva u tikwa ngei ṱaḓulu nga 1914. Nge a kundwa u ita nga u ralo, Sathane a ita uri vhaimeleli vha wonoyo Muvhuso kha ḽifhasi vha pikiswe vhukuma. (Ndzumbululo 12:3, 4, 13, 17) Sathane o vha a tshi ḓo kona hani u lwa yeneyi nndwa? Nga u shumisa vhaimeleli vhawe vha vhathu.
4. Ndi nnyi ane a vha tshisima tsha maanḓa a mivhuso ya vhathu, nahone zwenezwo ri zwi ḓivha hani?
4 Nga murahu ha zwenezwo, Yohane o sumbedzwa ḽivhanda ḽi re na ṱhoho ṱhanu na mbili na ṋanga dza fumi, ḽivhanda ḽine ḽa langa “tshakha na khoro na ndimi na vhathu vhoṱhe.” Ḽeneḽo ḽivhanda ḽi imela maitele a politiki a shango ḽoṱhe. Yohane o vhudzwa uri ‘ḽigwena [Sathane Diabolo] ḽo ṋekedza maanḓa aḽo na khuluṋoni yaḽo ḽiḽa ḽivhanda, na nungo khulu.’ (Ndzumbululo 13:1, 2, 7) Ee, Sathane ndi tshisima tsha maanḓa na nungo dza mivhuso ya vhathu. Nga zwenezwo samusi muapostola o ṅwala, “vho-ṋe-mashango” ndi “mimuya ya vhuvhi i re ngei ṱaḓulu,” ine ya langa mivhuso ya vhathu. Vhoṱhe vhane vha tama u gwadamela Yehova vha tea u pfesesa zwavhuḓi zwine zwenezwi zwa amba zwone.—Luka 4:5, 6.
5. Vhavhusi vha zwa politiki vha khou kuvhanganyelwa ngafhi?
5 Naho vhavhusi vhanzhi vha zwa politiki vha tshi amba uri ndi vha vhurereli, a huna lushaka na luthihi lune lwa ḓivhea nga fhasi ha vhuvhusi ha Yehova kana ha Yesu Kristo, Khosi ye a i vhea. Vhoṱhe vha lwa nga vhuhali uri vha dzule vha tshi khou vhusa. Ṋamusi, samusi mafhungo a re kha Ndzumbululo a tshi zwi sumbedza, “mimuya ya madimoni mavhi” i khou kuvhanganyela vhavhusi vha shango “nndwani ya ḽone ḓuvha ḽihulu ḽa Mudzimu, Mu-vhusa-hoṱhe” kha Haramagedo.—Ndzumbululo 16:13, 14, 16; 19:17-19.
6. Ndi ngani ri tshi fanela u ṱhogomela u itela uri ri sa fhuriwe uri ri tikedze maitele a Sathane?
6 Ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe, vhutshilo ha vhathu vhu a kwamea nga khakhathi dza zwa politiki, dza matshilisano, dza ekonomi, na dza zwa vhurereli dzine dza fhandekanya vhathu. Kha dzenedzi khakhathi, zwo ḓowelea uri vhathu vha dzhie sia—hezwi vha nga zwi sumbedza nga maipfi kana nyito—vha tikedza lushaka lwavho, tsinde, tshigwada tsha luṅwe luambo, kana vhathu vha vhuimo vhune vha vha khaho. Na musi vhathu vha sa kwamei nga ho livhaho kha iṅwe khakhathi, kanzhi vha ḓiwana vha tshi khou tikedza tshiṅwe tshigwada. Hu sa londwi uri vha khou tikedza nnyi kana mini, ndi nnyi ane vhukuma vha khou mu tikedza? Bivhili i zwi vhea zwa pfala, i ri: “Shango ḽoṱhe ḽo vhumbulutshela kha Muvhi.” (1 Yohane 5:19) Nga zwenezwo, muthu a nga iledza hani u fhurwa kathihi na vhathu vhoṱhe? Nga u tikedza tshoṱhe Muvhuso wa Mudzimu na u sa dzhia sia kha khakhathi dza shango.—Yohane 17:15, 16.
Maano A Vhukwila A Muvhi
7. Vhukwila ha Sathane vhu vhonala hani kha nḓila ine a shumisa ngayo vhurereli ha mazwifhi?
7 Kha ḓivhazwakale yoṱhe, Sathane o shumisa u tovhola hune vhathu vha tou semiwa na u pfiswa vhuṱungu ṋamani u itela u vha pambusa kha vhurabeli ha ngoho. O dovha a shumisa na dziṅwe nḓila dzi sa vhonali—mishumo ya vhumbulu na ya vhukwila. O shumisa vhurereli ha mazwifhi nga vhukwila u ita uri vhathu vha dzule vhe swiswini ḽa muya, a vha ita uri vha humbule uri vha khou shumela Mudzimu. Nga ṅwambo wa u shaya nḓivho yo teaho ya Mudzimu na nga u sa funa mafhungo-ngoho, vha nga kungwa nga madambi na pfunzo dza vhurereli dzi kwamaho maḓipfele kana u takadzwa nga mishumo ya maanḓa i mangadzaho. (2 Vha-Thesalonika 2:9, 10) Fhedzi ri a sevhiwa uri na kha vhe vha vhuya vha ṱanganela kha vhurabeli ha ngoho ‘vhaṅwe vha ḓo shanduka, vha ḓiṋekedza kha mimuya ya vhufhura na kha dzipfunzo dza mimuya mivhi.’ (1 Timotheo 4:1) Zwenezwo zwi nga itea hani?
8. Sathane a nga ri fhura hani uri ri ṱanganele kha vhurabeli ha mazwifhi naho arali ri tshi gwadamela Yehova?
8 Diabolo u shumisa vhushayanungo hashu nga vhukwila. Naa ri kha ḓi ofha vhathu? Arali zwo ralo, ri ḓo kundwa arali ra tsikeledzwa nga mashaka ashu kana vhahura vhashu uri ri ṱanganele kha mikhuvha ye ya thoma kha vhurereli ha mazwifhi. Naa ri a ḓikukumusa? Arali zwo ralo, ri ḓo sinyuwa musi ri tshi ṋewa nyeletshedzo kana musi vhaṅwe vha sa ṱanganedzi mihumbulo yashu. (Mirero 15:10; 29:25; 1 Timotheo 6:3, 4) Nṱhani ha uri ri shandule mavhonele ashu uri a fane na a tsumbo ya Kristo, ri ḓo funa vhane vha ‘sengenedza nḓevhe dzashu’ nga u amba uri u sokou vhala Bivhili na u tshila vhutshilo havhuḓi zwo eḓana. (2 Timotheo 4:3) Zwa uri ri ṱanganela kha tshigwada tshifhio tsha vhurereli kana ri farelela kha vhurabeli hashu a si zwa ndeme kha Sathane, zwa ndeme khae ndi u sa gwadamela Yehova nga nḓila ine Mudzimu a livhisa ngayo nga Ipfi ḽawe na ndangulo yawe.
9. Sathane u shumisa hani lutamo lwa zwa vhudzekani u itela u khunyeledza ndivho dzawe?
9 Sathane u dovha a fhura vhathu uri vha fushe lutamo lwavho nga nḓila dzo khakheaho. O ita zwenezwi nga u shumisa lutamo lwa zwa vhudzekani. Vhathu vhanzhi shangoni vha landula matshilele a Bivhili, vha dzhia vhushaka ha zwa vhudzekani vhukati ha vhathu vha songo vhinganaho hu u ḓimvumvusa kana u sumbedza uri vho aluwa. Nahone hu pfi mini nga vho vhinganaho? Vhanzhi vha ita vhuṱonḓolo. Nahone naho hu songo vha na u sa fulufhedzea mbinganoni, vhanzhi vha a ṱala kana u fhandekana na mufarisi wavho u itela uri vha dzule na muṅwe muthu. Maano a Sathane a sa vhonali ndi u ṱuṱuwedza vhathu uri vha tshilele u ḓitakadza zwino, u ṱoḓa uri vha nyadze mvelelo dzine vhone na vhaṅwe vha nga sedzana nadzo, zwihuluhulu u xelelwa nga vhushaka havho na Yehova na Murwa wawe.—1 Vha-Korinta 6:9, 10; Vha-Galata 6:7, 8.
10. Sathane u shumisa mini u itela u pambusa mavhonele ashu malugana na u ḓifara luvhi na vhuvemu?
10 Luṅwe lutamo lune lwa vha lwa nzulele ndi u ḓimvumvusa. Arali ha itwa nga nḓila yo teaho, hu nga homolosa ṋamani, muhumbuloni, na kha maḓipfele. Fhedzi ri ita mini musi Sathane a tshi shumisa u ḓimvumvusa nga vhukwila u itela u pambusa mihumbulo yashu uri ri sa humbule nga ha Mudzimu? Sa tsumbo, ri a zwi ḓivha uri Yehova u vhenga u ḓifara luvhi ha zwa u ṱangana nga dzimbeu na vhuvemu. Musi dzifilimu, mbekanyamushumo dza thelevishini, kana sietha zwi tshi khou sumbedza zwenezwo zwithu, naa ri a dzula ra ṱalela? Humbulani hafhu uri Sathane u ḓo ita vhungoho ha uri zwenezwo zwithu zwi ṋaṋe u tshinyala samusi tshifhinga tsha u hoṋelwa hawe mugodini tshi tsini, ngauri “vhathu vhavhi hone na vhadzia-madambi vha ḓo ṋaṋisa vhuvhi, vha tshi ya vha tshi xedza vhaṅwe, na vhone vha tshi xedzwa.” (2 Timotheo 3:13; Ndzumbululo 20:1-3) Ngauralo ri fanela u dzula ri tshi khou ḓilinda kha maano a Sathane.—Genesi 6:13; Psalme ya 11:5; Vha-Roma 1:24-32.
11. Muthu ane a ḓivha ngoho nga ha vhungome a nga fashiwa hani arali a sa ṱhogomela?
11 Hafhu ri a zwi ḓivha zwa uri vhane vha ḓidzhenisa kha mifuda naho i ifhio ya vhungome—u tungula, vhuloi, kana u lingedza u amba na vhafu—vha nengisa Yehova. (Doiteronomio 18:10-12) Arali ra dzula ri na zwenezwo mihumbuloni yashu, a ri nga yi kha vhangome, nahone a ri nga vha tendeli vha tshi ḓa miḓini yashu u itela u ita mishumo yavho ya madimoni. Fhedzi naa ri ḓo vha thetshelesa arali vha bvelela kha thelevishini dzashu kana kha Internet? Naho ri sa nga si vhuye ra alafhiwa nga ṅanga, naa ri ḓo vhofhelela thambo kha zwanḓa zwa lutshetshe lwashu, ri tshi humbula uri zwi ḓo lu tsireledza kha khombo? Nga u ḓivha uri Bivhili i sasaladza vhuloi, naa ri ḓo tenda muthu ane a ita zwa u kata a tshi dodofhadza ngelelo yashu?—Vha-Galata 5:19-21.
12. (a) Muzika u shumiswa hani uri ita uri ri humbule nga ha zwithu zwine ra ḓivha uri zwo khakhea? (b) Nḓila ine muthu a ambara ngayo, zwitaela zwawe zwa mavhudzi, kana maambele awe zwi nga sumbedza hani uri u tama matshilele a vhathu vhane Yehova a sa vha fune? (c) Ri fanela u ita mini uri ri iledze u fhurwa nga maano a vhukwila a Sathane?
12 Bivhili i amba uri vhupombwe na vhuaḓa ha mifuda naho i ifhio (nga ndivho mmbi) a zwo ngo vhuya zwa tea na u buliwa vhukati hashu. (Vha-Efesa 5:3-5) Fhedzi hu pfi mini arali zwenezwo zwithu zwi kha muzika u takadzaho, u re na muungo wavhuḓi, kana mubvumo u takadzaho? Naa ri ḓo thoma u imba eneo maipfi ane a ṱuṱuwedza u ṱangana nga dzimbeu nga nnḓa ha mbingano, u shumisa zwidzidzivhadzi u itela u ḓitakadza, na miṅwe mishumo mivhi? Kana naho ri tshi zwi ḓivha uri a ro ngo tea u edzisa matshilele a vhathu vhane vha ita zwithu zwo raloho, naa ri a ḓifanyisa navho nga u edzisa nḓila ine vha ambara ngayo, zwitaela zwavho zwa mavhudzi, kana nḓila ine vha amba ngayo? Sathane u shumisa maitele o dzumbamaho lungafhani u itela u fhura vhathu uri vha tshile u tendelana na mahumbulele awe mavhi! (2 Vha-Korinta 4:3, 4) U itela uri ri sa fashiwe nga zwikwekwe zwawe zwa vhukwila, ri fanela u iledza u kumbuludzwa kathihi na shango. Ri fanela u dzula ri tshi humbula uri “vho-ṋe-mashango vha swiswi ḽino” ndi vhafhio nahone ri lwisane vhukuma na ṱhuṱhuwedzo yavho.—1 Petro 5:8.
U Shomedzelwa U Vha Vhakundi
13. Zwi nga konadzea hani uri riṋe, naho ri songo fhelela, ri kunde shango ḽine ḽa vhuswa nga Sathane?
13 Musi a sa athu fa, Yesu o vhudza vhaapostola vhawe a ri: “Ni songo ofha, ngauri nṋe shango ndo ḽi kunda.” (Yohane 16:33) Na vhone vho vha vha tshi nga vha vhakundi. Miṅwaha i ṱoḓaho u vha 60 u bva tsheetsho, muapostola Yohane o ṅwala a ri: “Ndi nnyi ané a kunda shango arali e si ane a tenda zwa uri Yesu ndi Murwa wa Mudzimu.” (1 Yohane 5:5) Lutendo lwo raloho lu sumbedzwa nga u tevhedza hashu ndaela dza Yesu na u ḓitika nga Ipfi ḽa Mudzimu, u fana na Yesu. Ndi mini zwine zwa ṱoḓea hafhu? Hu ṱoḓea uri ri vhe tsini na tshivhidzo tshine a vha Ṱhoho yatsho. Musi ri tshi ita tshivhi, ri fanela u rembuluwa zwi tshi bva mbiluni nahone ri ṱoḓe u hangwelwa nga Mudzimu nga mutheo wa tshiṱhavhelo tsha Yesu. Nga yeneyi nḓila, hu sa londwi u sa fhelela hashu na vhukhakhi hashu, na riṋe-vho ri nga vha vhakundi.—Psalme ya 130:3, 4.
14. Vhalani Vha-Efesa 6:13-17, nahone ni shumise mbudziso na maṅwalo a re kha phara sa mutheo wa u haseledza nga ha zwivhuya zwine zwa wanala kha tshipiḓa tshiṅwe na tshiṅwe tsha mafumo a muya.
14 U itela u vha vha bvelelaho, ri fanela u ambara “mafumo oṱhe a Mudzimu,” ri sa siedze na ḽithihi ḽa eneo mafumo. Nga khumbelo vulani Bivhili yaṋu kha Vha-Efesa 6:13-17, nahone ni vhale ṱhaluso ya eneo mafumo. Ngauralo, nga u fhindula mbudziso dzi re afho fhasi, ṱhogomelani nḓila ine na nga vhuyelwa ngayo kha tsireledzo ine na nga i wana kha eneo mafumo.
“Nó vhofha dzikhundu dzaṋu nga mafhungo-ngoho”
Naho ri tshi nga ḓivha mafhungo-ngoho, u ḓigudisa misi yoṱhe, u elekanya nga ha mafhungo-ngoho a Bivhili, na u ya miṱanganoni zwi nga ri tsireledza hani? (1 Vha-Korinta 10:12, 13; 2 Vha-Korinta 13:5; Vha-Filipi 4:8, 9)
“Khana no i pila nga u luga”
Zwenezwi ndi zwilinganyo zwa u luga ndi zwa nnyi? (Ndzumbululo 15:3)
Sumbedzani nḓila dzine u kundwa u tevhedza zwilinganyo zwa Yehova zwa nga vhaisa ngayo muthu muyani. (Doiteronomio 7:3, 4; 1 Samuele 15:22, 23)
“Tho̗vho dze na kungela milenzheni hú u dzula nó ḓi-dzudzanyela u yo amba mafhungo-maḓifha a mulalo”
Ri tsireledzea hani nga u dzula ri tshi shumisa milenzhe yashu u itela u vhudza vhathu nga ha ndugiselelo dza Mudzimu dza mulalo? (Psalme ya 73:2, 3; Vha-Roma 10:15; 1 Timotheo 5:13)
‘Tshiṱangu tshihulwane tsha lutendo’
Arali ri na lutendo lwo khwaṱhaho, ri ḓo ita mini arali ra sedzana na vhuleme ho itelwaho uri ri timatime kana ri ofhe? (2 Dzikhosi 6:15-17; 2 Timotheo 1:12)
“Nguwane ya u tshidzwa”
Fulufhelo ḽa u tshidzwa ḽi thusa hani muthu uri a iledze tshikwekwe tsha u vhilaela vhukuma nga ha zwithu zwi vhonalaho? (1 Timotheo 6:7-10, 19)
“Banga ḽa muya”
Ri fanela u ḓitika nga mini misi yoṱhe musi ri tshi lwisana na mvutshelo ine ya vutshela vhumuya hashu kana ha vhaṅwe? (Psalme ya 119:98; Mirero 3:5, 6; Mateo 4:3, 4)
Ndi tshifhio tshiṅwe tshithu tshine tsha vha tsha ndeme u itela u kunda kha nndwa ya muya? Tshi fanela u shumiswa u swika kha vhuimo vhufhio? U itela vhafhio? (Vha-Efesa 6:18, 19)
15. Ri nga dzhia hani vhukando ho khwaṱhaho kha nndwa ya muya?
15 Samusi ri maswole a Kristo, ri tshipiḓa tsha mmbi khulwane ine ya khou lwa nndwa ya muya. Arali ra dzula ro fhaṱuwa nahone ra shumisa zwavhuḓi mafumo oṱhe a Mudzimu, a ri nga ḓo kundwa kha yeneyi nndwa. Nṱhani hazwo, ri ḓo vha thuso i khwaṱhisaho kha vhashumeli nga riṋe vha Mudzimu. Ri ḓo dzula ro fhaṱuwa nahone ri tshi fhisetshela u dzhia vhuimo ho khwaṱhaho, u phaḓaladza mafhungo maḓifha a Muvhuso wa Mudzimu wa Vhumessia, muvhuso wa ṱaḓulu une Sathane a khou pikisa vhukuma.
Mvusuluso
• Ndi ngani vhagwadameli vha Yehova vha sa dzhii sia na luthihi kha khakhathi dza shango?
• Ndi afhio maṅwe maano a vhukwila ane Sathane a a shumisa u itela u tshinyadza Vhakriste muyani?
• Mafumo a muya a Mudzimu a nga ri tsireledza hani kha nndwa yashu ya muya?
[Mbudziso Dza Pfunzo]
[Zwifanyiso kha siaṱari 76]
Tshaka dzi khou kuvhanganyelwa Haramagedo
