Pfukelani kha mafhungo

Pfukelani kha zwi re ngomu

Fhaṱani Mbingano Yo Khwaṱhaho Na I Takadzaho

Fhaṱani Mbingano Yo Khwaṱhaho Na I Takadzaho

“Nnḓu arali yá sa fhaṱiwa nga Yehova, u ḓi-netisa ha vhafhaṱi ndi u sokou ita.”—PS. 127:1a.

1-3. Ndi khaedu dzifhio dzine vhavhingani vha sedzana nadzo? (Sedzani tshifanyiso tsha u thoma.)

MUṄWE munna ane a vha na miṅwaha ya 38 e mbinganoni, o ri: “Arali na ita vhuḓidini vhuhulwane, nahone na sumbedza uri ni ṱoḓa mbingano yaṋu i tshi bvelela, Yehova a nga ni fhaṱutshedza.” Vhukuma, vhanna na vhafumakadzi vha nga vha na tshifhinga tshavhuḓi, u katela na u tikedzana zwifhingani zwi konḓaho.—Mir. 18:22.

2 Naho zwo ralo, zwo ḓowelea uri vhavhingani vha vhe na “vhuṱungu ṋamani.” (1 Vhakor. 7:28) Ndi ngani? U sedzana na thaidzo dza ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe zwi nga tsikeledza mbingano. U vhaisana maḓipfele, u sa pfesesana na u sa davhidzana zwavhuḓi zwine zwa itiswa nga u sa fhelela, zwi nga vha khaedu na mbinganoni dzavhuḓi. (Yak. 3:2, 5, 8) Vhavhingani vhanzhi vha dovha vha wana zwi tshi konḓa u sedzana na mushumo u ṱoḓaho tshifhinga tshinzhi, ngeno vha tshi khou ṱhogomela vhana. Mutsiko na u neta zwi ita uri vhaṅwe vhavhingani vha konḓelwe u vha na tshifhinga tshine vha tshi ṱoḓa u itela u khwaṱhisa mbingano yavho. U funana na u ṱhonifhana havho zwi nga tshinywa nga vhuleme ha zwa tshelede, thaidzo dza mutakalo kana maṅwe maṱhupho. Zwiṅwe hafhu, mutheo wa mbingano we wa vha u tshi vhonala u  tshi nga wo khwaṱha u nga tshinywa nga “mishumo ya ṋama,” i ngaho vhupombwe, u ḓifara nga nḓila i shonisaho, vhuswina, dzinndwa, vivho, u sinyuwa na u vhangisana.—Vhagal. 5:19-21.

3 Zwine zwa ṋaṋisa mafhungo ndi uri vhathu vha “maḓuvhani a vhufhelo” vha na tseḓa na mavhonele a u sa ofha Mudzimu, zwine zwa vhea mbingano khomboni. (2 Tim. 3:1-4) Mafheleloni, vhavhingani vha kombetshedzea u konḓelela swina ḽine ḽa vha na vhukwila, ḽo ḓiimiselaho u tshinya mbingano. Muapostola Petro o sevha, a ri: “Swina ḽaṋu Diabolo u mona-mona sa ndau i vhombaho, a tshi ṱoḓa ane a nga mu mila.”—1 Pet. 5:8; Nzumb. 12:12.

4. Zwi nga konadzea hani uri ri vhe na mbingano yo khwaṱhaho na i takadzaho?

4 Muṅwe munna wa ngei Dzhapani, o ri: “Ndo vha ndi na mutsiko muhulwane wa zwa tshelede. Na mufumakadzi wanga a tsikeledzea vhukuma ngauri ndo vha ndi sa tsha davhidzana nae. Zwiṅwe hafhu, o sedzana na thaidzo khulwane ya zwa mutakalo. Nga zwiṅwe zwifhinga, wonoyu mutsiko wo vha u tshi ri lwisa.” Dziṅwe khaedu mbinganoni a dzi iledzei, fhedzi dzi nga tandululwa. Yehova a nga thusa vhavhingani uri vha vhe na mbingano yo khwaṱhaho na i takadzaho. (Vhalani Psalme ya 127:1.) Kha ri haseledze nḓila ṱhanu dza lwa muya dza u fhaṱa mbingano yo khwaṱhaho na ya tshoṱhe. Nga murahu, ri ḓo ṱolisisa nḓila ine lufuno lwa nga khwaṱhisa ngayo mbingano.

KATELANI YEHOVA MBINGANONI YAṊU

5, 6. Vhanna na vhafumakadzi vha nga ita mini u itela u katela Yehova mbinganoni yavho?

5 Mutheo wa mbingano yo tsireledzeaho ndi u fulufhedzea na u ḓiṱukufhadza kha muthomi wa mbingano. (Vhalani Muhuweleli 4:12.) Vhanna na vhafumakadzi vha nga katela Yehova mbinganoni yavho nga u tevhelela vhulivhisi hawe ha lufuno. Bivhili i amba zwi tevhelaho nga ha vhathu vha Mudzimu vha tshifhingani tsha kale: “Dzinḓevhe dzau dzi ḓo pfa murahu hau U tshi pfi: Nḓila ngeino; farani yenei! Ni ḓo pfalwi ni tshi phambutshela thungo ya tsha u ḽa kana thungo ya tsha monde.” (Yes. 30:20, 21) Ṋamusi, vhavhingani vha nga “pfa” ipfi ḽa Yehova nga u vhala vhoṱhe Ipfi ḽa Mudzimu. (Ps. 1:1-3) Vha nga bvela phanḓa vha tshi khwaṱhisa mbingano yavho nga mbekanyo ya Vhurabeli ha Muṱa vhune ha takadza na hu homolosaho nga lwa muya. U rabela vhoṱhe ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe zwi dovha zwa vha zwa ndeme u itela u fhaṱa mbingano ine ya nga kunda mitsiko ya shango ḽa Sathane.

Musi vhavhingani vha tshi ita zwithu zwa muya vhoṱhe, zwi ita uri vha vhe na vhushaka ha tsini na Mudzimu nahone zwi khwaṱhisa vhushaka havho (Sedzani dziphara 5, 6)

6 Gerhard wa ngei Dzheremane o ri: “Musi ri songo takala nga nṱhani ha thaidzo dza muthu nga eṱhe kana u sa pfesesana, nyeletshedzo i bvaho Ipfini ḽa Mudzimu yo ri thusa uri ri si fhele mbilu nahone ri hangwelane. Dzenedzi pfaneleo ndi dza ndeme mbinganoni i bvelelaho.” Musi vhavhingani vha tshi ita vhuḓidini ha u katela Mudzimu mbinganoni yavho nga u ita vhoṱhe zwithu zwa muya, zwi ita uri vha vhe na vhushaka ha tsini na vhune ha takadza Mudzimu na vhone vhane.

VHANNA—SHUMISANI VHUṰOHO NGA LUFUNO

7. Vhanna vha fanela u shumisa hani vhuṱoho havho?

7 Nḓila ine munna a shumisa ngayo vhuṱoho hawe i nga thusa u fhaṱa mbingano yo khwaṱhaho na i re na dakalo. Bivhili i ri: “Ṱhoho ya munna muṅwe na muṅwe ndi Kristo; na uri ṱhoho ya mufumakadzi ndi munna.” (1 Vhakor. 11:3) Vhubvo ha eneo maipfi vhu vhudza vhanna nḓila ine vha fanela u shumisa ngayo vhuṱoho havho—nga nḓila i fanaho na ye Kristo a shumisa ngayo maanḓa awe kha vhathu. Yesu o vha e si na tshiṱuhu kana vhuhali, fhedzi o vha e na lufuno, vhuthu, a tshi humbulela, o vuḓa nahone  a tshi ḓiṱukufhadza mbiluni.—Mat. 11:28-30.

8. Munna a nga ita hani uri mufumakadzi wawe a mu fune na u mu ṱhonifha?

8 Vhanna vha Vhakriste a vho ngo fanela u kombetshedza vhafumakadzi vhavho tshifhinga tshoṱhe uri vha vha ṱhonifhe. Nṱhani hazwo, vha “bvela phanḓa vha tshi dzula navho nga nḓila i fanaho nga u vha na nḓivho [nga u vha humbulela; nga u vha pfesesa, u ya nga ṱhaluso i re magumoni a siaṱari kha NW.].” Vha “vha hulis[a] sa mudzio u songo khwaṱhaho, u pwasheaho.” (1 Pet. 3:7) Hu sa londwi uri ndi khagala kana tshiphirini, vhanna vha sumbedza uri vhafumakadzi vhavho ndi vha ndeme khavho nga u amba navho nga nḓila i ṱhonifheaho na nga u vha fara nga vhuthu. (Mir. 31:28) Vhuṱoho ho raloho ha lufuno, vhu ita uri mufumakadzi a mu fune na u mu ṱhonifha nahone zwi ita uri Mudzimu a fhaṱutshedze mbingano.

VHAFUMAKADZI—ḒIṰUKUFHADZENI

9. Mufumakadzi a nga ḓiṱukufhadza hani?

9 U funa Yehova nga nḓila i si ya tseḓa yo thewaho kha maitele awe, zwi ri thusa u ḓiṱukufhadza nga fhasi ha tshanḓa tshawe tsha maanḓa. (1 Pet. 5:6) Iṅwe nḓila ine mufumakadzi a ḓiṱukufhadzaho a sumbedza ngayo u ṱhonifha mulayo wa Yehova, ndi nga u shumisana na u tikedzana muṱani. Bivhili i ri: “Inwi vhasadzi, ḓiṱukufhadzeni kha vhanna vhaṋu, samusi zwo tea Murenani.” (Vhakol. 3:18) Zwi re zwone ndi uri a si phetho dzoṱhe dzine munna a dzi ita, dzine mufumakadzi a ḓo dzi takalela. Fhedzi, arali phetho dzawe dzi sa lwisani na milayo ya Mudzimu, mufumakadzi a ḓiṱukufhadzaho u fanela u ḓiimisela u thetshelesa.—1 Pet. 3:1.

10. Ndi ngani u ḓiṱukufhadza nga lufuno zwi zwa ndeme?

10 Mufumakadzi ndi wa ndeme kha munna wawe samusi e mufarisi wawe. (Mal. 2:14) Mufumakadzi u a shela mulenzhe kha tsheo dza muṱani nga u bula mahumbulele na maḓipfele awe nga ṱhonifho, fhedzi a tshi ḓiṱukufhadza. Munna o ṱalifhaho u ḓo thetshelesa nga vhuronwane zwine zwa ambiwa nga mufumakadzi wawe. (Mir. 31:10-31) U ḓiṱukufhadza nga lufuno zwi ḓisa dakalo,  mulalo, na u anḓana muṱani, na u ita uri munna na mufumakadzi vha fushee nga u ḓivha uri vha khou takadza Mudzimu.—Vhaef. 5:22.

DZULANI NI TSHI HANGWELANA NGA MBILU YOṰHE

11. Ndi ngani u hangwelana zwi zwa ndeme?

11 Iṅwe nḓila ya ndeme ya u fhaṱa mbingano yo khwaṱhaho ndi u hangwelana. Vhuthihi ha mbingano vhu a khwaṱha musi munna na mufumakadzi vha tshi ‘bvela phanḓa vha tshi konḓelelana na u hangwelana nga mbilu yoṱhe.’ (Vhakol. 3:13) Kha ḽiṅwe sia, mbingano i a tshinyala musi vhavhingani vha tshi dzula vho farana nga mbilu na u dovha vha shumisa zwenezwo musi vha tshi lwa hafhu. U fana na mitwe ine ya nga ita uri tshifhaṱo tshi si khwaṱhe, vhuṱungu na tsinyuwo zwi nga vha hone mbiluni dzashu, zwa ita uri zwi konḓe vhukuma u hangwelana. Zwo fhambanaho na zwenezwo, mbofho dza mbingano dzi a khwaṱha musi munna na mufumakadzi vha tshi hangwelana, samusi Yehova a tshi ita nga u ralo.—Mixa 7:18, 19.

12. Lufuno lu fukedza hani “vhunzhi ha zwivhi”?

12 Lufuno lwa vhukuma “a lu vhaleli muthu vhukhakhi.” Zwi re zwone ndi uri “lufuno lu fukedza vhunzhi ha zwivhi.” (1 Vhakor. 13:4, 5; vhalani 1 Petro 4:8.) Nga maṅwe maipfi, lufuno a lu vhaleli muthu milandu ine a fanela u i hangwela. Musi muapostola Petro a tshi vhudzisa uri u fanela u hangwela muthu lungana, Yesu o ri: “Lwa fusumbe-sumbe (77).” (Mat. 18:21, 22) O vha a tshi khou sumbedza uri a hu na mukano wa uri Mukriste u fanela u hangwela vhaṅwe lungana.—Mir. 10:12. *

13. Ri nga lwisana hani na nḓowelo ya u sa hangwela?

13 Annette o ri: “Arali vhavhingani vha sa ṱoḓi u hangwelana, u sinyuwa na u sa fulufhelana zwi nga engedzea nahone zwi nga vha na khombo mbinganoni. U hangwelana zwi khwaṱhisa mbofho ya mbingano nahone zwi ita uri ni vhe na vhushaka ha tsini.” U itela u lwisana na nḓowelo ya u sa hangwelana, lwelani u livhuha na u ṱanganedza vhumuthu ha mufarisi waṋu. Lwelani u dzula ni tshi khoḓa mufarisi waṋu zwi tshi bva mbiluni. (Vhakol. 3:15) Ni ḓo vha na mulalo wa ngelelo, vhuthihi na phaṱhutshedzo dza Mudzimu dzine dza waniwa nga vhane vha vha na muya wa u hangwela.—Vharoma 14:19.

SHUMISANI MULAYO MUHULWANE

14, 15. Mulayo Muhulwane ndi mini, nahone u shuma hani mbinganoni?

14 A zwi timatimisi uri ni ṱoḓa u farwa nga nḓila ya tshirunzi na ṱhonifho. Ni a takala musi vhaṅwe vha tshi ni thetshelesa na u ṱhogomela nḓila ine na ḓipfa ngayo. Fhedzi naa no no vhuya na pfa muṅwe muthu a tshi ri: “Ndi ḓo mu ita zwe a nnyita zwone”? Naho nga zwiṅwe zwifhinga zwenezwo zwi tshi nga vhonala zwi tshi pfesesea, Bivhili i ri vhudza uri: “U songo ri: Ndi mu ita zwe a nyita.” (Mir. 24:29) Zwi re zwone ndi uri Yesu o sumbedza nḓila yavhuḓi ya u sedzana na vhuimo vhu konḓaho. Yeneyi nḓila ya vhuḓifari i a ḓivhiwa vhukuma nahone kanzhi i vhidzwa Mulayo Muhulwane: “Zwine na ṱoḓa vhathu vha tshi ni ita, na inwi ni vha ite zwenezwo.” (Luka 6:31) Yesu o vha a tshi khou amba uri ri fanela u fara vhathu nga nḓila ine ra ṱoḓa u farwa ngayo nahone a ro ngo fanela u lifhedza vhuvhi nga vhuvhi. Zwenezwi zwi amba uri mbinganoni ri fanela u farana nga nḓila ine ra ṱoḓa u farwa ngayo.

 15 Vhavhingani vha khwaṱhisa vhushaka havho musi vha tshi humbulela maḓipfele a vhafarisi vhavho. Muṅwe munna wa Afurika Tshipembe o ri: “Ro lingedza u shumisa Mulayo Muhulwane. Vhukuma, hu na zwifhinga zwine ra sinyuwa, fhedzi ro ita vhuḓidini ha u farana nga nḓila ine ra ṱoḓa u farwa ngayo—nga ṱhonifho na tshirunzi.”

16. Ndi mini zwine vhavhingani vha fanela u zwi iledza?

16 Ni songo vhudza vhaṅwe vhushayanungo ha mufarisi waṋu kana u dzulela u amba nga vhukhakhi hawe—kana u ita miswaswo ngazwo. Humbulani uri mbingano a si mbambe ya u ṱoḓa u vhona uri ndi nnyi ane a vha na maanḓa u fhira muṅwe, uri ndi nnyi ane a kona u ambela nṱha u fhira muṅwe kana ane a amba maipfi ane a ṱhavha u fhira muṅwe. Vhukuma, roṱhe ri a khakha nahone nga zwiṅwe zwifhinga ri a sinyusa vhaṅwe. Fhedzi a hu na tshiitisi tsha uri munna kana mufumakadzi a ambe maipfi a u goḓa, a lunyadzo kana zwi fhiraho zwenezwo, vha sukumedzane kana u rwana.—Vhalani Mirero 17:27; 31:26.

17. Vhanna vha nga shumisa hani Mulayo Muhulwane?

17 Naho kha dziṅwe mvelele vhanna vhane vha shengedza kana u rwa vhafumakadzi vhavho vha tshi dzhiiwa sa vhanna vhukuma, Bivhili i ri: “Muhali u fhirwa nga mukonḓeleli! Mu-kumba-miḓi u fhirwa nga a humisaho mbiti dzawe.” (Mir. 16:32) Zwi ṱoḓa vhuḓidini vhuhulwane u itela u ḓilanga u fana na Yesu Kristo muthu wa bvumo u fhira vhathu vhoṱhe we a vhuya a tshila. Munna ane a sema kana u rwa mufumakadzi wawe, a si munna vhukuma, nahone u ḓo xelelwa nga vhushaka hawe na Yehova. Mupsalme Davida we a vha e munna wa maanḓa na tshivhindi, o ri: “Sinyuwani zwaṋu; hone, ni tshi ralo, ni sóngo tshinya. Ni ’dzou amba na dzimbilu dzaṋu ni vhulaloni ni fhumule.”—Ps. 4:4.

“AMBARANI LUFUNO”

18. Ndi ngani zwi zwa ndeme u dzula ri tshi ṱahulela lufuno?

18 Vhalani 1 Vhakorinta 13:4-7. Lufuno ndi pfaneleo ya ndeme vhukuma mbinganoni. “Ambarani u pfela vhuṱungu, vhuthu, u ḓiṱukufhadza, u vuḓa, na u sa fhela mbilu. U engedza kha zwenezwo zwoṱhe, ambarani lufuno, ngauri ndi lwone mbofho yo fhelelaho ine ya ita uri hu vhe na vhuthihi.” (Vhakol. 3:12, 14) U itela uri mbingano i dzule yo khwaṱha, vhavhingani vha sumbedzana lufuno lu si na tseḓa lu fanaho na lwa Kristo. Mbingano i dzula yo khwaṱha hu sa londwi uri muṅwe mufarisi u na nḓowelo dzine dza dina muṅwe, thaidzo ya mutakalo, vhuimo ha tshelede vhu tsikeledzaho na thaidzo dza vhomazwale.

19, 20. (a) Vhavhingani vha nga ita hani uri mbingano yavho i vhe yo khwaṱhaho na i takadzaho? (b) Ri ḓo ṱolisisa mini kha thero i tevhelaho?

19 Ndi ngoho uri zwi ṱoḓa lufuno, u ḓikumedza na vhuḓidini vhuhulwane u itela uri mbingano i vhe i bvelelaho. Nṱhani ha u laṱela thaula musi hu tshi vha na vhuleme mbinganoni, vhavhingani vha fanela u ḓiimisela uri vhushaka havho vhu vhe havhuḓi—hu si u sokou vhu konḓelela. Vhavhingani vha Vhakriste vhe vha ḓiṋekedzela kha Yehova na kha vhone vhaṋe, vha ṱuṱuwedzwa nga u funa havho Mudzimu na u funana u itela u tandulula thaidzo, ngauri “lufuno lu nga si vhuye lwa fhela.”—1 Vhakor. 13:8; Mat. 19:5, 6; Vhaheb. 13:4.

20 U fhaṱa mbingano yo khwaṱhaho na i takadzaho ndi khaedu, zwihuluhulu ngauri ri khou tshila “maḓuvhani a vhufhelo.” (2 Tim. 3:1) Fhedzi zwi a konadzea nga thuso ya Yehova. Zwiṅwe hafhu, vhavhingani vha fanela u lwisana na vhuḓifari ha ḽino shango ḽi songo kunaho. Thero i tevhelaho i ḓo ṱolisisa zwine vhanna na vhafumakadzi vha nga zwi ita u itela u khwaṱhisa mbingano yavho nga lwa muya.

^ par. 12 Naho vhavhingani vha tshi lingedza u hangwelana na u tandulula vhuleme, Bivhili i tendela mufarisi a si na mulandu uri a nga dzhia phetho ya u hangwela kana ya u ṱala mufarisi o itaho vhuṱonḓolo. (Mat. 19:9) Sedzani thero The Bible’s Viewpoint: Adultery—To Forgive or Not to Forgive?” kha Awake! ya ḽa 8 August, 1995.